การบริหารจัดการความรู้ผู้นำสหกรณ์ เพื่อพัฒนาสหกรณ์สู่ความเข้มแข็งตามแผนยุทธศาสตร์ชาติ

43 3. แผนงาน/โครงการ/กิจกรรมที่คณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์เสนอจากการฝึกอบรม ตารางที่ 5 แสดงแผนงาน/โครงการ/กิจกรรม ที่คณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์จากการเข้ารับอบรม ชื่อสหกรณ์ ชื่อแผนงาน/โครงการ/กิจกรรมที่กรรมการเสนอ 1) สหกรณ์แปลงใหญ่ไม้ผลเมืองปราจีนบุรี จำกัด 1.แผนระดมทุนเรือนหุ้น 2.แผนศึกษาดูงานการรวบรวมผลผลิต 2) สหกรณ์การเกษตรภูเวียง จำกัด 1.แผนติดตามหนี้ค้างชำระ 2.แผนส่งเสริมการออม 3.แผนส่งเสริมอาชีพให้สมาชิก 3) สหกรณ์การเกษตรเมืองขอนแก่น จำกัด 1.แผนติดตามหนี้เพื่อแก้ไขปัญหาหนี้ค้างชำระ 2.ส่งเสริมการออม 3.แผนส่งเสริมอาชีพให้สมาชิก 4) สหกรณ์กองทุนสวนยางบึงสวรรค์ก้าวหน้า จำกัด 1.แผนเพิ่มรอบจำนวนในการนำยางพารามาขาย 2.แผนเพิ่มจำนวนสมาชิกสหกรณ์ 3.แผนการระดมหุ้นเพิ่มจากสมาชิก 5) สหกรณ์การเกษตรสามง่าม จำกัด 1.แผนส่งเสริมการออม 2.แผนส่งเสริมอาชีพให้สมาชิก 6) สหกรณ์การเกษตรพรหมบุรี จำกัด 1.แผนการจัดชั้นสมาชิก 2.แผนการส่งเสริมอาชีพเพิ่มรายได้ลดค่าใช้จ่ายสมาชิก 3.แผนการจัดสวัสดิการให้สมาชิกเพิ่มขึ้น 7) สหกรณ์การเกษตรเมืองอ่างทอง จำกัด 1.แผนอบรมสร้างความรู้ความเข้าใจก่อนรับเงินกู้ 2.แผนการปรับโครงสร้างหนี้ 8) สหกรณ์ผู้ใช้น้ำหนองปรงสามัคคี จำกัด 1.แผนติดตามเร่งรัดหนี้ค้างชำระ 2.แผนจัดสินเชื่อจัดหาสินค้าการเกษตรมาจำหน่าย 3.แผนสวัสดิการสมาชิกสุขใจ 9) สหกรณ์การเกษตรกันตัง จำกัด 1.แผนด้านพัฒนาธุรกิจ 2.แผนด้านความเข้มแข็งทางการเงิน 3. แผนส่งเสริมอาชีพสมาชิก 10)สหกรณ์การเกษตรนาบอน จำกัด 1. แผนแก้ไขปัญหาเงินกู้ให้แก่สมาชิกรายบุคคล 2. แผนระดมเงินฝากและการใช้สมาชิกถือหุ้นรายเดือน

44 4. การดำเนินการขับเคลื่อนแผนงาน/โครงการที่คณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์นำเสนอต่อที่ประชุม คณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์ประจำเดือน ตารางที่ 6 แผนงาน/โครงการที่คณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์นำเสนอต่อที่ประชุมคณะกรรมการ ดำเนินการสหกรณ์ประจำเดือน และสหกรณ์นำไปขับเคลื่อนต่อ ชื่อสหกรณ์ จำนวนแผนงาน ที่เสนอ จำนวนแผนงานที่สหกรณ์ นำไปขับเคลื่อน 1) สหกรณ์แปลงใหญ่ไม้ผลเมืองปราจีนบุรี จำกัด 2 2 2) สหกรณ์การเกษตรภูเวียง จำกัด 3 3 3) สหกรณ์การเกษตรเมืองขอนแก่น จำกัด 3 3 4) สหกรณ์กยท.บึงสวรรค์ก้าวหน้า จำกัด 3 3 5) สหกรณ์การเกษตรสามง่าม จำกัด 2 2 6) สหกรณ์การเกษตรพรหมบุรี จำกัด 3 3 7) สหกรณ์การเกษตรเมืองอ่างทอง จำกัด 2 2 8) สหกรณ์ผู้ใช้น้ำหนองปรงสามัคคี จำกัด 3 3 9) สหกรณ์การเกษตรกันตัง จำกัด 3 3 10)สหกรณ์การเกษตรนาบอน จำกัด 2 2 รวม 26 26

45 5. วิเคราะห์ระดับชั้นความเข้มแข็งของสหกรณ์หลังเข้าร่วมโครงการ (ณ 31 มีนาคม 2566) ตารางที่ 7 แสดงระดับชั้นความเข้มแข็งของสหกรณ์หลังเข้าร่วมโครงการ 1 ปี (ณ 31 มีนาคม 2566) ชื่อสหกรณ์ ระดับคะแนนชี้วัดความเข้มแข็งของสหกรณ์ ระดับชั้น ความเข้มแข็ง ของสหกรณ์ การมีส่วนร่วม ของสมาชิก การดำเนิน ธุรกิจสหกรณ์ การบริหารจัดการ สหกรณ์ การแก้ไขปัญหา ของสหกรณ์ 1) สหกรณ์แปลงใหญ่ไม้ ผลเมืองปราจีนบุรี จำกัด 4 4 3 4 1 2) สหกรณ์การเกษตรภู เวียง จำกัด 4 2 3 4 1 3) สหกรณ์การเกษตร เมืองขอนแก่น จำกัด 4 3 4 4 1 4) สหกรณ์ กยท.บึง สวรรค์ก้าวหน้า จำกัด 4 3 3 4 1 5) สหกรณ์การเกษตร สามง่าม จำกัด 4 2 3 4 1 6) สหกรณ์การเกษตร พรหมบุรี จำกัด 4 3 3 4 1 7) สหกรณ์การเกษตร เมืองอ่างทอง จำกัด 4 2 3 4 1 8) สหกรณ์ผู้ใช้น้ำหนอง ปรงสามัคคี จำกัด 4 3 3 4 1 9) สหกรณ์การเกษตร กันตัง จำกัด 4 2 3 4 1 10)สหกรณ์การเกษตร นาบอน จำกัด 4 2 3 4 1

46 6. การเปรียบเทียบระดับชั้นความเข้มแข็งของสหกรณ์ ก่อน และ หลัง การอบรมรมการบริหารจัดการ ความรู้ให้แก่คณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์ทั้งคณะ ตารางที่ 8 แสดงการเปรียบเทียบระดับชั้นความเข้มแข็งของสหกรณ์ ก่อน และ หลัง การอบรมรม การบริหารจัดการความรู้ให้แก่คณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์ทั้งคณะ ชื่อสหกรณ์ ระดับชั้นความเข้มแข็งของสหกรณ์ ผลการ เปลี่ยนแปลง ของระดับชั้น ความเข้มแข็ง ก่อนกรรมการได้รับการ บริหารจัดการความรู้ (30 กย.2564) หลังกรรมการได้รับการ บริหารจัดการความรู้ (31 มึค.2566) 1) สหกรณ์แปลงใหญ่ไม้ผลเมือง ปราจีนบุรี จำกัด 2 1 + 1 2) สหกรณ์การเกษตรภูเวียง จำกัด 2 1 + 1 3) สหกรณ์การเกษตรเมือง ขอนแก่น จำกัด 2 1 + 1 4) สหกรณ์ กยท.บึงสวรรค์ ก้าวหน้า จำกัด 2 1 + 1 5) สหกรณ์การเกษตรสามง่าม จำกัด 2 1 + 1 6) สหกรณ์การเกษตรพรหมบุรี จำกัด 2 1 + 1 7) สหกรณ์การเกษตรเมือง อ่างทอง จำกัด 2 1 + 1 8) สหกรณ์ผู้ใช้น้ำหนองปรง สามัคคี จำกัด 2 1 + 1 9) สหกรณ์การเกษตรกันตัง จำกัด 2 1 + 1 10)สหกรณ์การเกษตรนาบอน จำกัด 2 1 + 1

47 บทที่ 5 สรุปผลการศึกษาและข้อเสนอแนะ การศึกษาเรื่อง การบริหารจัดการความรู้ผู้นำสหกรณ์เพื่อพัฒนาสหกรณ์สู่ความเข้มแข็ง ตามแผนยุทธศาสตร์ชาติ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษากระบวนการบริหารจัดการความรู้ของคณะกรรมการ ดำเนินการสหกรณ์ที่อยู่ในความรับผิดชอบของกรมส่งเสริมสหกรณ์ 2) ศึกษาปัญหาของสหกรณ์เพื่อให้ คณะกรรมการดำเนินการนำมาบริหารจัดการความรู้พัฒนาสหกรณ์สู่ความเข้มแข็ง และ 3) ศึกษาแนวทางและ รูปแบบการเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารจัดการความรู้ของคณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์เพื่อพัฒนา สหกรณ์สู่ความเข้มแข็งอย่างยั่งยืนตามแผนยุทธศาสตร์ชาติซึ่งในการศึกษาครั้งนี้ผู้ศึกษาได้ตั้งสมมติฐาน การศึกษาไว้ 2 ข้อคือ 1)การบริหารจัดการความรู้ให้แก่คณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์เป็นปัจจัยทำให้ ประสิทธิภาพความเข้มแข็งของสหกรณ์ต่างกัน และ 2)การพัฒนากรรมการดำเนินการสหกรณ์ทั้งคณะโดยการ จัดให้มีการฝึกอบรม จะนำไปสู่การพัฒนาสหกรณ์ให้มีความเข้มแข็งตามเป้าหมายยุทธศาสตร์ชาติ วิเคราะห์และดำเนินการศึกษาโดยอาศัย 1)ข้อมูลทุติยภูมิจากเอกสารในเรื่องที่เกี่ยวข้องกับการบริหาร จัดการความรู้ขององค์กร เอกสารที่เกี่ยวข้องกับการสหกรณ์และการพัฒนาสหกรณ์ให้มีความเข้มแข็ง ตามแผนยุทธศาสตร์ชาติ และ 2) ข้อมูลปฐมภูมิจากแบบสอบถามคณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์ เป็นเครื่องมือในการหาคำตอบของสมมติฐานและวัตถุประสงค์ ได้ผลสรุปดังนี้ 5.1 สรุปผลการศึกษา 5.1.1 ข้อมูลพื้นฐานของบุคคลของคณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์ซึ่งเป็นกลุ่มตัวอย่าง สถานภาพส่วนบุคคลของกลุ่มตัวอย่างซึ่งเป็นคณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์ที่เข้ารับ การฝึกอบรมในปี 2565 ของกรมส่งเสริมสหกรณ์ ผู้ตอบแบบสอบถามร้อยละ 100 ของกลุ่มตัวอย่าง เป็นเพศชายมากที่สุดจำนวน 65 คน ร้อยละ 65.00 และเพศหญิงจำนวน 35 คน ร้อยละ 35.00 มีอายุตั้งแต่ 60 ปีขึ้นไปมากที่สุด จำนวน 54 คน คิดเป็นร้อยละ 54.00 รองลงมาเป็นอายุระหว่าง 41 – 59 ปี จำนวน 43 คน คิดเป็นร้อยละ 43.00 และอายุระหว่าง 30 – 40 ปี จำนวน 3 คน คิดเป็น ร้อยละ 3.00 ไม่มีผู้ต่ำกว่าอายุ 30 ปีมีวุฒิการศึกษาระดับระดับประถมศึกษามากที่สุด จำนวน 44 คน คิดเป็นร้อยละ 44.00 รองลงมาเป็นระดับมัธยมศึกษา จำนวน 40 คน คิดเป็นร้อยละ 40.00 ระดับ ปวส. จำนวน 4 คน คิดเป็นร้อยละ 4.00 ระดับปริญญาตรี จำนวน 9 คน คิดเป็นร้อยละ 9.00 และสูงกว่าปริญญาตรี จำนวน 3 คน คิดเป็นร้อยละ 3.00 สรุปได้ว่า คณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์ ส่วนใหญ่เป็นเพศชาย มีอายุมากว่า 60 ปี และจบการศึกษาในระดับประถมศึกษา

48 5.1.2 ปัญหาในการบริหารจัดการความรู้ของสหกรณ์ ผู้ศึกษาได้รวบรวมปัญหาการดำเนินงานของสหกรณ์จากเอกสารและจากการตอบ แบบสอบถามของคณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์ แล้วนำมาจัดเป็นหมวดหมู่ พบปัญหาที่เกิดขึ้น ในหลาย ๆ ด้าน ซึ่งเป็นปัญหาของคณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์ที่จะต้องนำปัญหาของสหกรณ์ ดังกล่าวไปบริหารจัดการความรู้เพื่อนำไปแก้ไขปัญหาหรือพัฒนาสหกรณ์ให้มความเข้มแข็ง ตามบริบทของแต่ละสหกรณ์ต่อไป โดยสรุปประเด็นปัญหาได้ ดังนี้ 1. ปัญหาด้านบุคลากรของสหกรณ์ ประกอบด้วย ปัญหาเกี่ยวข้องกับสมาชิกสหกรณ์ ปัญหาที่เกี่ยวข้องกับคณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์ ปัญหาที่เกี่ยวข้องกับฝ่ายจัดการสหกรณ์ปัญหาที่ เกี่ยวข้องกับผู้ตรวจสอบกิจการ 2. ปัญหาด้านการจัดการภาครัฐ ประกอบด้วย 1) ปัญหาโครงสร้างและระบบสหกรณ์ ซึ่งสหกรณ์ของไทยอยู่ภายใต้ระบบราชการมีกฎระเบียบ เป็นกรอบในการดําเนินงาน มีหน่วยงานราชการ กำกับดูแล และคอยตรวจสอบการดำเนินกิจการของ สหกรณ์ซึ่งดูเหมือนจะมีการควบคุมตรวจสอบอย่าง เคร่งครัด แต่ในความเป็นจริงการดำเนินการยังมีข้อบกพร่องด้านบุคลากรในการตรวจสอบ เนื่องจาก อำนาจหน้าที่ของเจ้าหน้าที่ของรัฐค่อนข้างกว้าง ไม่สามารถควบคุมได้อย่างทั่วถึงทุกสหกรณ์ 2) ปัญหา ด้านนโยบายและกฎหมายด้านนโยบายรัฐ เช่น การนำสหกรณ์ไปเป็นเครื่องมือในการดำเนินงาน ตามโครงการของรัฐบาลเพื่อการบรรลุเป้าหมายโครงการหรือแผนงาน ซึ่งไม่ใช่เป้าหมายของสหกรณ์ โดยตรง ในด้านกฎหมาย มีประเด็นปัญหาในเรื่องบทบัญญัติที่มีรายละเอียดการปฏิบัติมากเกินไป ไม่ยืดหยุ่น และใช้ปฏิบัติกับสหกรณ์ทุกประเภท ทุกขนาด ทุกพื้นที่ ทุกสหกรณ์เหมือนกันหมด โดยไม่แยก ประเภทหรือรายละเอียดให้ชัดเจนและเฉพาะเจาะจง 3) ปัญหาด้านการกำกับ การควบคุม การส่งเสริม และพัฒนาสหกรณ์ โดยเจ้าหน้าที่รัฐจะเน้นการปฏิบัติตามกฎหมายเป็นหลัก 4) ปัญหารูปแบบและ โครงสร้างของสหกรณ์ โดยสหกรณ์ไทยจะใช้รูปแบบและโครงสร้างเดียวกันหมด ทั้งขนาดเล็กที่บริการ สมาชิกในชุมชนและสหกรณ์ขนาดใหญ่ระดับชาติ ที่ดำเนินธุรกิจทั่วประเทศ 3. ปัญหาด้านการดำเนินธุรกิจ ประกอบด้วย 1) ปัญหาด้านการขาดแคลนเงินทุน ประกอบการดำเนินธุรกิจของสหกรณ์2) ปัญหาด้านการตลาด เช่น ราคาผลผลิตตกต่ำไม่แน่นอนและ การขาดประสิทธิภาพในการจัดการเพื่อการแข่งขันกับภาคธุรกิจอื่น 3) ปัญหาด้านบริหารจัดการสหกรณ์ รูปแบบใหม่ ที่ต้องก้าวให้ทันต่อบริบทของโลกที่เปลี่ยนแปลงไปเป็นเชิงธุรกิจมากขึ้น

49 4. ปัญหาการพัฒนาบุคลากรของสหกรณ์ ประกอบด้วย 1) การขาดแคลนบุคลากรที่มี ความรู้และทักษะที่เหมาะสม 2) การฝึกอบรมและพัฒนาบุคลากรไม่เพียงพอและไม่สนับสนุนให้บุคลากร เกิดการเรียนรู้ในสิ่งใหม่ๆ 3) สภาพแวดล้อมการทำงานไม่เอื้ออำนวยและการให้ค่าตอบแทนและ สวัสดิการที่ไม่เพียงพอ 4) ปัญหาการขาดแคลนบุคลากรรุ่นใหม่ที่จะเข้ามาทำหน้าที่บริหารสหกรณ์ใน ฐานะกรรมการดำเนินการสหกรณ์ 5. ปัญหาด้านภาพลักษณ์องค์กร เช่น ปัญหาการทุจริตในสหกรณ์ ปัญหาความขัดแย้ง กันภายในองค์กรทำให้มีการร้องเรียนซึ่งกันและกัน ปัญหาที่มีระบบเป็นทางการสูง การตัดสินใจช้า 6. ปัญหาแนวทางการบริหารจัดการที่ไม่มีประสิทธิภาพ เช่น การเก็บบันทึกข้อมูลไม่ดี การจัดการระบบคลังสินค้าไม่ดี และกลยุทธทางการตลาดยังไม่ดี 7. ปัญหาอื่น ๆ เช่น ขาดการเชื่อมโยงเครือข่ายและการทำงานระหว่างสหกรณ์ด้วยกัน ขาดการสื่อสารและความร่วมมือภายในองค์กรที่ไม่ดี ขาดเทคโนโลยีในการปฏิบัติงานที่ทันสมัย และการ ตรวจสอบได้อย่างรวดเร็ว 5.1.3 แนวทางการบริหารจัดการความรู้ให้แก่คณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์ของสำนัก พัฒนาและถ่ายทอดเทคโนโลยีการสหกรณ์ กรมส่งเสริมสหกรณ์ ผู้ศึกษาพบว่าภายใต้ข้อจำกัดของงบประมาณที่ได้รับจัดสรรในปีงบประมาณ พ.ศ.2565 ของ สำนักพัฒนาและถ่ายทอดเทคโนโลยีการสหกรณ์ กรมส่งเสริมสหกรณ์ ได้นำเอาองค์ความรู้ต่าง ๆ จาก ประสบการณ์ในการจัดการฝึกอบรมให้แก่คณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์ สมาชิกสหกรณ์ ผู้ตรวจสอบ กิจการสหกรณ์องค์ความรู้จากการศึกษาเอกสาร องค์ความรู้จากการประชุม สัมมนาเพื่อระดมความ คิดเห็นจากบุคลากรของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง มาดำเนินการจัดทำกระบวนการบริหารจัดการความรู้ให้แก่ คณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์อย่างเป็นระบบ ซึ่งได้ผลสรุป ดังนี้ 1. กระบวนการซึ่งเป็นที่มาของการบริหารจัดการความรู้ผู้นำสหกรณ์ 1.1 ตามพระราชพระราชกฤษฎีกาว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี พ.ศ. 2546 มาตรา 11 กำหนดให้ส่วนราชการมีหน้าที่พัฒนาความรู้ในส่วนราชการหรือหน่วยงานที่อยู่ ในความรับผิดชอบ เพื่อให้มีลักษณะเป็นองค์กรแห่งการเรียนรู้อย่างสม่ำเสมอ โดยต้องรับรู้ข้อมูลข่าวสาร และสามารถประมวลผลความรู้ในด้านต่างๆ เพื่อนำมาประยุกต์ใช้ในการปฏิบัติราชการได้อย่างถูกต้อง รวดเร็ว เหมาะสมกับสถานการณ์ รวมทั้งต้องส่งเสริมและพัฒนาความรู้ความสามารถ สร้างวิสัยทัศน์และ

50 ปรับเปลี่ยนทัศนคติของข้าราชการในสังกัดหรือหน่วยงานที่อยู่ในความรับผิดชอบ ให้เป็นบุคลากรที่มี ประสิทธิภาพและมีการเรียนรู้ร่วมกัน 1.2 สำนักพัฒนาและถ่ายทอดเทคโนโลยีการสหกรณ์ กรมส่งเสริมสหกรณ์ ซึ่งมีหน้าที่ในการ จัดการฝึกอบรมและการบริหารจัดการความรู้ให้แก่บุคลากรของกรมส่งเสริมสหกรณ์และบุคลากรของ สหกรณ์ ได้กำหนดแผนการจัดการความรู้ให้แก่คณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์ซึ่งเป็นผู้นำสหกรณ์ โดยการเชื่อมโยงนโยบายของกรมส่งเสริมสหกรณ์ด้านการสร้างความเข้มให้แก่สหกรณ์ กับแนวทางการ บริหารกิจการสหกรณ์ เพื่อให้สหกรณ์มีการบริหารจัดการความรู้ในสหกรณ์ที่เป็นการปฏิบัติอย่างเป็น รูปธรรม ผลักดันให้บุคลากรสหกรณ์สามารถนำหลักการของการจัดการความรู้ (KM) มาประยุกต์ใช้ในการ รวบรวมความรู้ที่อยู่ในตัวบุคคล (Tacit Knowledge) โดยกระบวนการถ่ายทอดผ่านการพูดคุย แลกเปลี่ยนความรู้การฝึกอบรม การลงมือปฏิบัติ รวมถึงระบบ พี่เลี้ยง มากลั่นกรองความรู้ที่กระจัด กระจายอยู่ในตัวบุคลากรให้เกิดเป็นองค์ความรู้ที่ชัดแจ้ง (Explicit Knowledge) ในรูปแบบของการ จัดการฝึกอบรมเพื่อให้เกิดกระบวนการเรียนรู้และนำมาจัดทำเป็นคู่มือการปฏิบัติงาน เป็นการพัฒนา ประสิทธิภาพของการปฏิบัติงานผ่านการพัฒนาสมรรถนะของบุคลากรจากการจัดการความรู้อย่างเป็น ระบบ ที่เกิดจากการมีส่วนร่วมของบุคลากรภายในหน่วยงาน มีบุคลากร อาจารย์ ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ที่สะท้อนผลการเรียนรู้อย่างเป็นรูปธรรมผ่านกระบวนการในการจัดการความรู้ จากนั้นได้นำวิธีการบริหารจัดการความรู้มาใช้เป็นเครื่องมือเพื่อการบรรลุเป้าหมาย 4 ประการ ได้แก่ 1) บรรลุเป้าหมายของงาน 2) บรรลุเป้าหมายการพัฒนาคน 3) บรรลุเป้าหมายการพัฒนาองค์กร ไปเป็นองค์กรเรียนรู้ 4) บรรลุความเป็นชุมชน เป็นหมู่คณะ ความเอื้ออาทรระหว่างกันในที่ทำงาน โดยจัด ให้มีประชุมผู้อำนวยการศูนย์ถ่ายทอดเทคโนโลยีการสหกรณ์ 20 แห่ง ซึ่งกระจายอยู่ในทุกภาคของ ประเทศ ครั้งที่ 1 ขึ้น เพื่อนำเสนอแนวทางการบริหารจัดการความรู้ให้แก่ผู้นำสหกรณ์ ซึ่งได้ข้อสรุปแนว ทางการดำเนินการบริหารจัดการความรู้ในให้แก่กรรมการดำเนินการสหกรณ์ เพื่อพัฒนาสหกรณ์สู่ความ เข้มแข็งตามแผนยุทธศาสตร์ชาติ 6 ประการ ได้แก่ 1) การกำหนดความรู้หลักที่จำเป็นหรือสำคัญต่อการ บริหารกิจการของสหกรณ์2) การเสาะหาความรู้ที่ผู้นำสหกรณ์ต้องการ 3) การปรับปรุง ดัดแปลง หรือ สร้างความรู้บางส่วน ให้เหมาะต่อการใช้งาน 4) การประยุกต์ใช้ความรู้ในกิจการงานของสหกรณ์ 5) การนำประสบการณ์จากการทำงาน และการประยุกต์ใช้ความรู้มาแลกเปลี่ยนเรียนรู้ และสกัด “ขุม ความรู้” ออกมาบันทึกไว้6) การจดบันทึก “ขุมความรู้” และ “แก่นความรู้” สำหรับไว้ใช้งาน และ ปรับปรุงเป็นชุดความรู้ที่ครบถ้วน ลุ่มลึกและเชื่อมโยงมากขึ้น เหมาะต่อการใช้งานมากยิ่งขึ้น

51 โดยกำหนดเป้าหมายเพื่อบริหารการจัดการความรู้เพื่อพัฒนางาน พัฒนาคน และพัฒนาองค์กร ให้เป็นองค์กรแห่งการเรียนรู้ เริ่มที่งานหรือเป้าหมายของงาน คือ การบรรลุผลสัมฤทธิ์ในการดำเนินการ ต า ม ที่ ก ำห น ด ไว้ (Operation Effectiveness) อ อ ก เป็ น 4 ส่ ว น คื อ 1 ) ก า ร ส น อ งต อ บ (Responsiveness) เป็นการสนองตอบความต้องการของสมาชิกสหกรณ์สนองตอบความต้องการของ พนักงานสหกรณ์และสนองตอบความต้องการของชุมชนส่วนรวม 2) สร้างนวัตกรรม (Innovation) ในการทำงาน ผลิตภัณฑ์หรือบริการ 3) เพิ่มขีดความสามารถ (Competency) ของสหกรณ์และบุคลากร ให้สูงขึ้น และ 4) การดำเนินงานของสหกรณ์ประสิทธิภาพ (Efficiency) โดยวัดจากความเข้มแข็งของ สหกรณ์ จากนั้นจัดให้มีประชุมผู้อำนวยการศูนย์ถ่ายทอดเทคโนโลยีการสหกรณ์ 20 แห่ง ครั้งที่ 2 ขึ้น เพื่อกำหนดกระบวนการจัดการความรู้ให้แก่ผู้นำสหกรณ์โดยให้เป็นไปตามทฤษฎีของหลักของการ บริหารจัดการความรู้ประกอบด้วย 7 ขั้นตอน คือ 1) การบ่งชี้ความรู้ (Knowledge Identification) 2) การสร้างและแสวงหาความรู้ (Knowledge Creation and Acquisition) 3) การจัดความรู้ให้เป็น ระบบ (Knowledge Organization) 4) การประมวลและกลั่นกรองความรู้ (Knowledge Codification and Refinement) 5) การเข้าถึงความรู้ (Knowledge Access) 6) การแบ่งปันแลกเปลี่ยนความรู้ (Knowledge Access) และ 7) การเรียนรู้ (knowledge Access) กระบวนการที่ได้จะทำให้เกิดการ เรียนรู้ของบุคลากรและนำความรู้นั้นไปใช้ประโยชน์ในการตัดสินใจแก้ไขปัญหาและปรับปรุงสหกรณ์ได้ การเรียนรู้ของบุคลากรจะทำให้เกิดความรู้ใหม่ ๆ ขึ้น ซึ่งจะไปเพิ่มพูนองค์ความรู้ขององค์กรที่มีอยู่แล้วให้ มากขึ้นเรื่อย ๆ ความรู้นี้ก็จะถูกนำไปใช้เพื่อสร้างความรู้ใหม่ ๆ อีกเป็นวงจรที่ไม่มีที่สิ้นสุด ที่เรียกว่า “วงจรการเรียนรู้” ซึ่งวงจรความรู้ เริ่มจาก องค์ความรู้ แล้วไปสู่ การนำความรู้ไปใช้ เมื่อนำความรู้ไปใช้ แล้วก็จะทำให้ เกิดการเรียนรู้และประสบการณ์ใหม่ ๆ ซึ่งจะหมุนวนกลับไปเป็น องค์ความรู้ อีกครั้งหนึ่ง เครื่องมือที่ใช้ในการจัดการองค์ความรู้ประกอบด้วย 15 เครื่องมือ คือ 1) ชุมชนแห่งการเรียนรู้ หรือชุมชนนักปฏิบัติ (Community of practice : CoP) 2) การศึกษาดูงาน (Study tour) 3) การ ทบทวนหลังปฏิบัติการหรือการถอดบทเรียน (After action review : AAR) 4) การเรียนรู้ร่วมกันหลังงาน สำเร็จ (Retrospect) 5) เรื่องเล่าเร้าพลัง (Springboard Storytelling) 6) การค้นหาสิ่งดีรอบตัว หรือ สุนทรียสาธก (Appreciative Inquiring) 7) เวทีเสวนา หรือสุนทรียสนทนา (Dialogue) 8) เพื่อนช่วย เพื่อน (Peer Assist) 9) การเรียนรู้โดยการปฏิบัติ (Action Learning) 10) มาตรฐานเปรียบเทียบ (Benchmarking) 11) การสอนงาน (Coaching) 12) การเป็นพี่เลี้ยง (Mentoring) 13) ฟอรัม ถาม – ตอบ (Forum) 14) บทเรียนจากความผิดพลาด (Lesson Learning) และ 15) เวทีกลุ่มเฉพาะ (Focus Group)

52 จากนั้นนำคณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์เข้าสู่กระบวนการเรียนรู้ผ่านกระบวนการฝึกอบรม การบริหารจัดการความรู้ โดยการบริหารจัดการความรู้ของคณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์จะถูกกำหนด เป็นเรื่องๆ ตามประเภทของงานหรือกิจกรรมที่สหกรณ์ต้องการเรียนรู้ โดยแต่ละเรื่องจะใช้ความรู้ที่อยู่ใน ตัวบุคคล (Tacit Knowledge) และความรู้ที่กระจัดกระจายอยู่ในตัวบุคลากรให้เกิดเป็นองค์ความรู้ที่ชัด แจ้ง (Explicit Knowledge) เพื่อให้เกิดผลสัมฤทธิ์และประสิทธิภาพในงานที่ดำเนินการ (Operation Effectiveness) 2. กระบวนการบริหารจัดการความรู้ให้แก่คณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์ สำนักพัฒนาและถ่ายทอดเทคโนโลยีการสหกรณ์ กรมส่งเสริมสหกรณ์ ได้นำเอาองค์ความรู้ ต่าง ๆ จากที่กล่าวข้างต้น มาดำเนินการจัดทำโครงการบริหารจัดการความรู้ให้แก่คณะกรรมการ ดำเนินการสหกรณ์ทั้งคณะเป็นรายสหกรณ์ เพื่อพัฒนาสหกรณ์สู่ความเข้มแข็งอย่างเป็นรูปธรรม โดยจัดให้ มีการประชุมบุคลากรศูนย์ถ่ายทอดเทคโนโลยีการสหกรณ์ที่ 1 - 20 ครั้งที่ 3 ขึ้น เพื่อกำหนด แนวทางการบริหารจัดการความรู้ให้แก่คณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์ ที่ประชุมได้ข้อสรุปเบื้องต้น ในการพัฒนาความเข้มแข็งของสหกรณ์ โดยคณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์ในฐานะผู้นำสหกรณ์ต้องมี การบริหารจัดการความรู้ในด้านต่าง ๆ ดังนี้1) การบริหารจัดการความรู้เกี่ยกับบทบาทหน้าที่ ของกรรมการสหกรณ์ 2) การบริหารจัดการความรู้เกี่ยวกับขั้นตอนการปฏิบัติงานของแต่ละธุรกิจ สหกรณ์3) การบริหารจัดการความรู้เกี่ยวกับข้อสังเกต/ข้อบกพร่อง สาเหตุและแนวทางแก้ไขปัญหา ของสหกรณ์4) การบริหารจัดการความรู้ด้านการวิเคราะห์สถานการณ์และกำหนดปัญหาของสหกรณ์ แบบมีส่วนร่วม 5) การบริหารจัดการความรู้เกี่ยวกับการจัดทำแผนงาน/โครงการ/กิจกรรม และ 6) การบริหารจัดการความรู้เกี่ยวกับการขับเคลื่อนแผนงาน/โครงการ/กิจกรรม ในปีงบประมาณ พ.ศ. 2565 กรมส่งเสริมสหกรณ์ได้จัดสรรงบประมาณให้สำนักพัฒนาและ ถ่ายทอดเทคโนโลยีการสหกรณ์จัดทำหลักสูตร “พัฒนากรรมการสหกรณ์เข้มแข็งทั้งคณะ” และ หลักสูตร “พัฒนาสมาชิกสร้างการมีส่วนร่วมในการสร้างความแข็งของสหกรณ์” ซึ่งทั้ง 2 หลักสูตร เป็นกิจกรรมที่ต้องทำต่อเนื่องกัน โดยสำนักฯได้จัดทำคู่มือโครงการและมอบหมายให้ศูนย์ถ่ายทอด เทคโนโลยีการสหกรณ์ที่ 1 – 20 ไปดำเนินการจัดอบรมเพื่อบริหารจัดการความรู้ให้แก่คณะกรรมการ ดำเนินการสหกรณ์ตามเป้าหมายอย่างมีประสิทธิภาพ เป็นไปตามเป้าหมายตัวชี้วัดในภาพรวมของกรม ส่งเสริมสหกรณ์ โดยกำหนดกรอบและแนวทางในการดำเนินการ ดังนี้

53 กรอบแนวคิดในการบริหารจัดทำโครงการรพัฒนาความรู้ให้แก่ผู้นำสหกรณ์ เพื่อพัฒนาสหกรณ์สู่ ความเข้มแข็ง ของศูนย์ถ่ายทอดเทคโนโลยีการสหกรณ์ ใช้วิธี PDCA ดำเนินการตาม 4 ขั้นตอน ดังนี้P – Plan คือ การวางแผน D – DO คือ การปฏิบัติตามแผน C – Check คือ การตรวจสอบ และ A – Act คือ การปรับปรุงการดำเนินการ หลังจากกำหนดมาตรการการบริหารจัดการความรู้ให้กับสหกรณ์แล้ว จึงนำมาจัดทำเป็นโครงการ ฝึกอบรมเพื่อให้คณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์มีความเข้าใจ และสามารถนำหลักการบริหารจัดการ ความรู้ไปประยุกต์ใช้ในการบริหารงานสหกรณ์ให้มีความเข้มแข็ง โดยศูนย์ถ่ายทอดเทคโนโลยีการสหกรณ์ ที่ 1-20 ดำเนินการตามวงจร P-D-C-A อย่างต่อเนื่อง จนสหกรณ์สามารถบริหารจัดการความรู้ การบริหารงานสหกรณ์ได้บรรลุเป้าหมายที่ตั้งไว้ซึ่งรายละเอียดโครงการที่ใช้ในการบริหารจัดการความรู้ ในปี 2565 ประกอบด้วย 2 โครงการ ดังนี้ 1. โครงการฝึกอบรมผู้นำสหกรณ์หลักสูตร “การบริหารจัดการความรู้เพื่อพัฒนากรรมการ สหกรณ์เข้มแข็งทั้งคณะ” วัตถุประสงค์เพื่อ 1. กำหนดความรู้หลักที่จำเป็นหรือสำคัญต่อการบริหารกิจการของสหกรณ์ 2. เสาะหาความรู้ที่ผู้นำสหกรณ์ต้องการ 3. ปรับปรุง ดัดแปลง หรือสร้างความรู้บางส่วน ให้เหมาะต่อการใช้งาน 4. ประยุกต์ใช้ความรู้ในกิจการงานของสหกรณ์ 5. นำประสบการณ์จากการทำงาน และประยุกต์ใช้ความรู้มาแลกเปลี่ยนเรียนรู้ และสกัด “ขุมความรู้” ออกมาบันทึกไว้ 6. จดบันทึก “ขุมความรู้” และ “แก่นความรู้” สำหรับไว้ใช้งาน และปรับปรุงเป็นชุดความรู้ ที่ครบถ้วน ลุ่มลึกและเชื่อมโยงมากขึ้น เหมาะต่อการใช้งานมากยิ่งขึ้นรวบรวม

54 เป้าหมายของงานที่ต้องบริหารจัดการความรู้เพื่อ 1) แก้ไขปัญหาให้แก่สหกรณ์ที่ประสบ ปัญหาขาดทุนสะสม และ/หรือ 2) แก้ไขปัญหาการมีส่วนร่วมของสมาชิกในการดำเนินธุรกิจกับสหกรณ์ โดยมีขั้นตอนในการดำเนินโครงการ 5 ขั้นตอน ดังนี้1) จัดประชุมเชิงปฏิบัติการเพื่อชี้แจง แนวทางปฏิบัติแก่ผู้ปฏิบัติงาน 2) ประชุมชี้แจงร่วมกับสำนักงานสหกรณ์จังหวัดในเขตพื้นที่ 3) ศึกษา วิเคราะห์สหกรณ์เป้าหมายจากที่คัดเลือกจากขั้นตอนที่ 2 4) จัดฝึกอบรมการบริหารจัดการความรู้ หลักสูตรแก่คณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์ 5) ติดตามและประเมินผลการดำเนินงานของสหกรณ์ สิ่งที่ได้รับจากการดำเนินโครงการ 1) คณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์สามารถนำความรู้ ที่ได้รับจากการฝึกอบรมไปประยุกต์ใช้ในการบริหารจัดการความรู้เพื่อพัฒนาสหกรณ์สู่ความเข้มแข็งได้ 2) แผนงาน/โครงการ/กิจกรรมของสหกรณ์ที่สมาชิกมีส่วนร่วมในการขับเคลื่อนอย่างน้อย 1 แผนงาน 2. โครงการฝึกอบรม หลักสูตร “พัฒนาสมาชิกสร้างการมีส่วนร่วมในการสร้างความแข็ง ของสหกรณ์สหกรณ์ วัตถุประสงค์เพื่อ ขับเคลื่อนแผนงาน/โครงการที่ผู้เข้ารับอบรมได้นำเสนอในการฝึกอบรม หลักสูตร “การบริหารจัดการความรู้เพื่อพัฒนากรรมการสหกรณ์เข้มแข็งทั้งคณะ” และผู้เข้าอบรมได้นำ แผนงาน/โครงการไปเสนอต่อที่ประชุมคณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์ประจำเดือน และที่ประชุม คณะกรรมการดำเนินการประจำเดือนเห็นชอบและอนุมติแผนงาน/โครงการให้สหกรณ์มอบหมาย ผู้รับผิดชอบไปขับเคลื่อต่อไปอย่างเป็นรูปธรรม เป้าหมายของงานที่ต้องบริหารจัดการความรู้ สหกรณ์สามารถถ่ายทอดกิจกรรมของแผนงาน/ โครงการ ไปสู่สมาชิกสหกรณ์เพื่อให้สมาชิกสหกรณ์มีส่วนร่วมในการขับเคลื่อนกิจกรรมได้สัมฤทธิ์ผล ตามวัตถุประสงค์ ขั้นตอนการดำเนินการดำเนินการ ศูนย์ถ่ายทอดเทคโนโลยีการสหกรณ์ที่ 1 – 20 ร่วมกับ สหกรณ์เป้าหมายจัดฝึกอบรมหลักสูตร พัฒนาสมาชิกสร้างการมีส่วนร่วมในการสร้างความแข็งของ สหกรณ์ โดยการนำแผนงาน/กิจกรรมของสหกรณ์ที่ได้จากโครงการฝึกอบรมหลักสูตร “พัฒนากรรมการ สหกรณ์เข้มแข็งทั้งคณะ” ไปชี้แจงให้ประธานกลุ่ม/สมาชิกชั้นนำ เพื่อนำไปถ่ายทอดให้สมาชิกมีส่วนร่วม ในการขับเคลื่อน พร้อมทั้งกำหนดเป้าหมายที่จะให้ประธานกลุ่มไปดำเนินการ การติดตามและประเมินผล ศูนย์ถ่ายทอดเทคโนโลยีการสหกรณ์ที่ 1-20 ประสานงาน/ร่วมกับ สำนักงานสหกรณ์จังหวัด ดำเนินการติดตามและประเมินสหกรณ์เป้าหมายตามกรอบการติดตามและ ประเมินผล

55 5.1.4 การวิเคราะห์ผลสัมฤทธิ์และประสิทธิภาพการบริหารจัดการความรู้ให้แก่ คณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์ ผู้ศึกษาได้นำผลการการเข้ารับการฝึกอบรม 1) การบริหารจัดการความรู้ของคณะกรรมการ ดำเนินการสหกรณ์ทั้งคณะและ 2) การพัฒนาสมาชิกสร้างการมีส่วนร่วมในการสร้างความแข็ง ของสหกรณ์สหกรณ์ มาทำการวิเคราะห์หาผลสัมฤทธิ์และประสิทธิภาพการบริหารจัดการความรู้ให้แก่ คณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์ของสำนักพัฒนาและถ่ายทอดเทคโนโลยีการสหกรณ์ โดยการสุ่ม ตัวอย่างจากสหกรณ์ที่ได้รับการคัดเลือก ได้จำนวนสหกรณ์เป้าหมาย 10 สหกรณ์ ประกอบด้วย 1) สหกรณ์แปลงใหญ่ไม้ผลเมืองปราจีนบุรี จำกัด 2) สหกรณ์การเกษตรภูเวียง จำกัด 3) สหกรณ์ การเกษตรเมืองขอนแก่น จำกัด 4) สหกรณ์ กยท.บึงสวรรค์ก้าวหน้า จำกัด 5) สหกรณ์การเกษตรสาม ง่าม จำกัด 6) สหกรณ์การเกษตรพรหมบุรี จำกัด 7) สหกรณ์การเกษตรเมืองอ่างทอง จำกัด 8) สหกรณ์ ผู้ใช้น้ำหนองปรงสามัคคี จำกัด 9) สหกรณ์การเกษตรกันตัง จำกัด 10)สหกรณ์การเกษตรนาบอน จำกัด คณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์ตอบแบบสอบถามสหกรณ์ละ 10 คน รวม 100 คน โดยมีผลการ วิเคราะห์ดังนี้ 1. ก่อนคณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์เข้ารับการฝึกอบรม สหกรณ์กลุ่มตัวอย่างมีระดับชั้น ความเข้มแข็งอยู่ในระดับ 2 ทั้ง 10 สหกรณ์ (ข้อมูลการจัดระดับชั้นความเข้มแข็งสหกรณ์ ณ 30 กันยายน 2564) 2. คณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์ทั้ง 10 สหกรณ์ได้มีการนำเสนอแผนงาน/โครงการ/ กิจกรรมต่อที่ประชุมคณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์ประจำเดือน รวม 26 แผน และสหกรณ์ นำแผนงาน/โครงการที่คณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์เสนอไปขับเคลื่อน รวม 26 แผน คิดเป็นร้อยละ 100 3. ดำเนินการวิเคราะห์ระดับชั้นความเข้มแข็งของสหกรณ์หลังคณะกรรมการดำเนินการเข้าร่วม โครงการระยะเวลา 1 ปี (ณ 31 มีนาคม 2566) พบว่าสหกรณ์ที่ได้รับการคัดเลือกให้เข้าร่วมโครงการมี ระดับชั้นความเข้มแข็งเพิ่มขึ้น เป็นระดับชั้น 1 ทั้ง 10 สหกรณ์ คิดเป็นร้อยละ 100 ซึ่งนำมา เปรียบเทียบได้ดังนี้

56 ตารางที่ 9 เปรียบเทียบระดับชั้นความเข้มแข็งของสหกรณ์ ก่อน และ หลัง การอบรมรมการบริหาร จัดการความรู้ให้แก่คณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์ทั้งคณะ ชื่อสหกรณ์ ระดับชั้นความเข้มแข็งของสหกรณ์ ผลการ เปลี่ยนแปลง ของระดับชั้น ความเข้มแข็ง ก่อนกรรมการได้รับการ บริหารจัดการความรู้ (30 กย.2564) หลังกรรมการได้รับการ บริหารจัดการความรู้ (31 มึค.2566) 1) สหกรณ์แปลงใหญ่ไม้ผลเมือง ปราจีนบุรี จำกัด 2 1 + 1 2) สหกรณ์การเกษตรภูเวียง จำกัด 2 1 + 1 3) สหกรณ์การเกษตรเมือง ขอนแก่น จำกัด 2 1 + 1 4) สหกรณ์ กยท.บึงสวรรค์ ก้าวหน้า จำกัด 2 1 + 1 5) สหกรณ์การเกษตรสามง่าม จำกัด 2 1 + 1 6) สหกรณ์การเกษตรพรหมบุรี จำกัด 2 1 + 1 7) สหกรณ์การเกษตรเมือง อ่างทอง จำกัด 2 1 + 1 8) สหกรณ์ผู้ใช้น้ำหนองปรง สามัคคี จำกัด 2 1 + 1 9) สหกรณ์การเกษตรกันตัง จำกัด 2 1 + 1 10)สหกรณ์การเกษตรนาบอน จำกัด 2 1 + 1

57 5.2 อภิปรายผลการศึกษา การศึกษาเรื่อง การบริหารจัดการความรู้ผู้นำสหกรณ์เพื่อพัฒนาสหกรณ์สู่ความเข้มแข็ง ตามแผนยุทธศาสตร์ชาติ ผู้ศึกษาได้ตั้งสมมติฐานการศึกษาไว้ 2 ข้อคือ 1) การบริหารจัดการความรู้ให้แก่ คณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์เป็นปัจจัยทำให้ประสิทธิภาพความเข้มแข็งของสหกรณ์ต่างกัน และ 2) การพัฒนากรรมการดำเนินการสหกรณ์ทั้งคณะโดยการจัดให้มีการฝึกอบรม จะนำไปสู่การพัฒนาสหกรณ์ ให้มีความเข้มแข็งตามเป้าหมายยุทธศาสตร์ชาติ สามารถอภิปรายผลเพื่อตอบสมมติฐานได้ดังนี้ สมมุติฐานข้อที่ 1 การบริหารจัดการความรู้ให้แก่คณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์เป็นปัจจัย ทำให้ประสิทธิภาพความเข้มแข็งของสหกรณ์ต่างกัน ของผู้ศึกษาที่ตั้งไว้“ถูกต้อง” เนื่องจากบริบทที่เป็น ประสิทธิภาพความเข้มแข็งของสหกรณ์นั้นแตกต่างกัน เช่น กรณีสหกรณ์แปลงใหญ่ไม้ผลเมือง ปราจีนบุรี จำกัด และ สหกรณ์การเกษตรพรหมบุรี จำกัด มีระดับคะแนนชี้วัดความเข้มแข็งด้านการมี ส่วนร่วมของสมาชิก เป็น 0 คะแนน การบริหารจัดการความรู้ของคณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์ ที่จะต้องนำมาใช้จะเป็นเรื่องที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินการอย่างไรให้สมาชิกสหกรณ์เข้ามามีส่วนร่วมกับ การบริการของสหกรณ์เพิ่มขึ้น สหกรณ์มีการให้บริการที่ตอบสนองความต้องการของสมาชิกหรือไม่ สหกรณ์มีการประชาสัมพันธ์ให้สมาชิกรับทราบเกี่ยวกับการดำเนินกิจการของสหกรณ์หรือไม่ การบริหารงานของสหกรณ์ขาดธรรมาภิบาลจนทำให้สมาชิกไม่มั่นใจในการเข้ามาใช้บริการกับสหกรณ์ หรือไม่ เป็นต้น หรือกรณีสหกรณ์การเกษตรนาบอน จำกัด มีระดับคะแนนประสิทธิภาพในการดำเนิน ธุรกิจของสหกรณ์ เป็น 0 คะแนน คณะกรรมการดำเนินการต้องกลับไปตรวจสอบว่าธุรกิจของสหกรณ์ ประเภทใดที่ประสบปัญหา ปัญหานั้นเกิดจากอะไร เช่นมีค่าใช้จ่ายสูง รายได้ต่ำ ก็ต้องไปบริหารจัดการ ความรู้ว่าทำอย่างไรจะต้องลดค่าใช้จ่ายในธุรกิจนั้นลง หรือทำอย่างไรที่จะเพิ่มรายได้ให้ธุรกิจนั้นเพิ่มขึ้น เป็นต้น สมมุติฐานข้อที่ 2 การพัฒนากรรมการดำเนินการสหกรณ์ทั้งคณะโดยการจัดให้มีการฝึกอบรม จะนำไปสู่การพัฒนาสหกรณ์ให้มีความเข้มแข็งตามเป้าหมายยุทธศาสตร์ชาติของผู้ศึกษา ที่ตั้งไว้ “ถูกต้อง” ซึ่งอธิบายได้จากผลการวิเคราะห์ระดับชั้นความเข้มแข็งของสหกรณ์หลังคณะกรรมการ ดำเนินการเข้าร่วมการฝึกอบรมโครงการบริหารจัดการความรู้ผู้นำสหกรณ์ หลักสูตร“การบริหารจัดการ ความรู้เพื่อพัฒนากรรมการสหกรณ์เข้มแข็งทั้งคณะ” และหลักสูตร “พัฒนาสมาชิกสร้างการมีส่วนร่วม ในการสร้างความแข็งของสหกรณ์” ระยะเวลาหลังการฝึกอบรมเสร็จสิ้น 1 ปี (ณ 31 มีนาคม 2566) พบว่าสหกรณ์ที่ได้รับการคัดเลือกให้เข้าร่วมโครงการมีระดับชั้นความเข้มแข็งเพิ่มขึ้น เป็นระดับชั้น 1 ทั้ง 10 สหกรณ์ คิดเป็นร้อยละ 100

58 5.3 ข้อเสนอแนะ จากการศึกษาเรื่อง การบริหารจัดการความรู้ผู้นำสหกรณ์เพื่อพัฒนาสหกรณ์สู่ความเข้มแข็ง ตามแผนยุทธศาสตร์ชาติ ผู้ศึกษามีข้อเสนอแนะเพื่อใช้เป็นแนวทางในการดำเนินงานของผู้ที่เกี่ยวข้อง ดังนี้ 5.3.1 คณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์ยังไม่เข้าใจเกี่ยวกับการบริหารจัดการควา มรู้ เพื่อพัฒนาสหกรณ์สู่ความเข้มแข็งอย่างเป็นระบบ จึงทำให้ไม่รู้จะแก้ไขปัญหาของสหกรณ์ได้อย่างไร หากประสบปัญหา หรือต้องการพัฒนาแต่ไปพัฒนาที่ผิดจุดที่ควรพัฒนา เจ้าหน้าที่ส่งเสริมสหกรณ์ ที่รับผิดชอบเมื่อเข้าไปส่งเสริมสหกรณ์ต้องไปอย่างต่อเนื่อง และไม่ใช่ไปตัวเปล่า ต้องทำการศึกษาข้อมูล ของสหกรณ์นั้น ๆ อย่างถี่ถ้วนไปก่อนเพื่อจะได้แนะนำสหกรณ์ให้ถูกต้องและตรงประเด็น 5.3.2 สำนักพัฒนาและถ่ายทอดเทคโนโลยีการสหกรณ์ ควรร่วมกับสำนักงานสหกรณ์จังหวัด ดำเนินการตามรูปแบบการบริหารจัดการความรู้ผู้นำสหกรณ์ เพื่อพัฒนาสหกรณ์สู่ความเข้มแข็งตามแผน ยุทธศาสตร์ชาติ พร้อมทั้งจัดการฝึกอบรมหลักสูตร “การบริหารจัดการความรู้เพื่อพัฒนากรรมการ สหกรณ์เข้มแข็งทั้งคณะ” และหลักสูตร “พัฒนาสมาชิกสร้างการมีส่วนร่วมในการสร้างความแข็ง ของสหกรณ์” ทุกสหกรณ์ หากติดตามผลแล้วสหกรณ์ที่เข้าร่วมโครงการยังไม่มีการพัฒนา ให้ทำการ วิเคราะห์ว่าเป็นเพราะเหตุใด และเร่งดำเนินการแก้ไขต่อไป 5.3.3 เจ้าหน้าที่ส่งเสริมสหกรณ์ควรแนะนำส่งเสริมสหกรณ์ให้สามารถบริหารจัดการความรู้ ให้เกิดผลสัมฤทธิ์และประสิทธิภาพในงานที่ดำเนินการ (Operation Effectiveness) ใน 5 ส่วน คือ 1) ตอบสนองความต้องการของสมาชิกสหกรณ์(Responsiveness) ตอบสนองความ ต้องการของพนักงานสหกรณ์เอง และตอบสนองความต้องการของชุมชนส่วนรวม 2) สร้างนวัตกรรม (Innovation) ทั้งที่เป็นนวัตกรรมในการทำงาน และนวัตกรรมด้าน ผลิตภัณฑ์หรือบริการของสหกรณ์ 3) เพิ่มขีดความสามารถ (Competency) ของสหกรณ์และของบุคลากรของสหกรณ์ ให้มีการพัฒนาที่สูงขึ้น 4) เพิ่มประสิทธิภาพ (Efficiency) โดยคณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์ต้องบริหารงาน สหกรณ์ให้มีความเข้มแข็งเป็นที่พึ่งของมวลสมาชิกได้อย่างยั่งยืน ตามเกณฑ์ชี้วัดความเข้มแข็งของสหกรณ์ ที่กำหนดในแผนยุทธศาสตร์ชาติ 5) มีการติดตามและประเมินผลอย่างต่อเนื่อง

59 5.3.4 เนื่องจากในปี 2566 กรมส่งเสริมสหกรณ์ได้มีปรับปรุงเกณฑ์ชี้วัดระดับความเข้มแข็ง ของสหกรณ์ใหม่ เพื่อสะท้อนความเข้มแข็งของสหกรณ์ที่สอดคล้องกับความเป็นจริงในบริบทปัจจุบัน ดังนั้นผู้เกี่ยวข้องอาจต้องศึกษาเกณฑ์ชี้วัดความเข้มแข็งของสหกรณ์เพิ่มเติม 5.3.5 ผู้ศึกษาขอเสนอ “รูปแบบวงจรการบริหารจัดการความรู้ของผู้นำสหกรณ์ เพื่อพัฒนา สหกรณ์สู่ความเข้มแข็ง” เพื่อให้ผู้ศึกษาสามารถนำไปใช้และพัฒนาให้เกิดประโยชน์ต่อสหกรณ์ต่อไป แผนภูมิที่ 2 รูปแบบวงจรการบริหารจัดการความรู้ของผู้นำสหกรณ์ เพื่อพัฒนาสหกรณ์สู่ความเข้มแข็ง

60 บรรณานุกรม กระทรวงกำหนดประเภทของสหกรณ์ที่จะรับจดทะเบียน พ.ศ. 2548” (4 สิงหาคม 2548). ราชกิจจานเบกษา ุ , เล่ม 122 ตอนที่ 63 ก, น. 1. กรมส่งเสริมสหกรณ์. (ม.ป.ป.). การปฏิรูปการเงินฐานรากและสหกรณ์ออมทรัพย์ (น. 10-11). กรุงเทพฯ: สำนักการพิมพ์สำนักงาน เลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร กรมส่งเสริมสหกรณ์หนุนศูนย์เรียนรู้. (8 พฤษภาคม 2558). สืบค้น 12 พฤษภาคม 2558 จาก http://www.naewna.com/local/157149 ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับสหกรณ์. สืบค้น 23 เมษายน 2558 จาก http://webhost.cpd.go.th/rlo/knowledge.html _________________. (2558). จักรกฤษณ์ นรนิติผดุงการ. (2541 : 1-3) ระบบการจัดการด้านปัจจัยในการบริหารงาน (CHAKRITS 4M : Social Development Component). กรุงเทพมหานคร : สถาบันบัณฑิตพัฒนาบริหาร ศาสตร์ ชนภา อัครพรวงศ์. (2562) ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการมีส่วนร่วมของสมาชิกสหกรณ์การเกษตรไทร น้อย จำกัด. รายงานการศึกษาค้นคว้าอิสระ บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ดอกจันทร คํามีรัตน, บุญทัน ดอกไธสง, และ อิมรอน มะลูลีม. (2552). กลยุทธ์ในการบริหาร ของ บริษัท เอ็น อีซีโทคิน อิเล็กทรอนิกส์(ประเทศไทย) จํากัด. ค้นเมื่อ 16 กันยายน 2553, จาก http://www.grad.vru.ac.th/download4/141.pdf นิติธร มโนวัง. (2559). แนวทางการพัฒนาสู่ความสำเร็จของสหกรณ์การเกษตรในจังหวัดจันทบุรี. วิทยานิพนธ์ของการศึกษาตามหลักสูตรบริหารธุรกิจมหาบัณฑิต สาขาบริหารธุรกิจบัณฑิต สำหรับผู้บริหาร วิทยาลัยพาณิชยศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา ปรียาพร สุบงกช. (2559). แนวทางการบริหารการพัฒนากลุ่มสตรีเพื่อเสริมสร้างความเข้มแข็งของ ชุมชนจังหวัดเพชรบุรี. วิทยานิพนธ์ปริญญารัฐประศาสนศาสตร์มหาบัณฑิต สาขาการบริหาร และการพัฒนาประชาคมเมืองและชนบท คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัย ราชภัฏเพชรบุรี

61 ปัญหาอุปสรรคของสหกรณ์ในประเทศไทย. สืบค้น 27 เมษายน 2558 จาก http://ab.cmcat.ac.th/main/sahakorn/r003.html “พระราชบัญญัติสหกรณ์พ.ศ. 2542” (23 เมษายน 2542). ราชกิจจานุเบกษา, เล่ม 116 ตอนที่ 30 ก, น. 2. วิทยาลัยเกษตรและเทคโนโลยีเชียงใหม่. (ม.ป.ป.). พิชาย รัตนดิลก ณ ภูเก็ต. (2552) องค์การและการบริหารการจัดการ = Organization and management นนทบุรี : ธิงค์บียอนต์. มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช, 2555. การประเมิน SWOT Analysis ที่มา http://phadmin2552.freetzi.com/file/53705/summary/11.pdf ศุภโชค โอภาสะคุณ (ผู้ดำเนินรายการ). (2558, 2 มีนาคม). ชี้ชัดจัดเต็ม ปฏิรูปประเทศไทย: ทางออก สหกรณ์...แก้ปัญหาทุจริต...? [รายการโทรทัศน์]. กรุงเทพฯ: สถานีโทรทัศน์สปริงนิวส์ ศูนย์นวัตกรรมเพื่อสังคมและการมีส่วนร่วม. (2553). แนวทางการขับเคลื่อนปฏิรูประบบสหกรณ์ไทย. สืบค้น 4 พฤษภาคม 2558 จาก http://v-reform.org/u-knowledges สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. (2558). การปฏิรูปสหกรณ์ออมทรัพย์และสหกรณ์เครดิตยูเนียน. ใน เอกสารประกอบการประชุมคณะกรรมาธิการปฏิรูปเศรษฐกิจการเงินและการคลังสภาปฏิรูป แห่งชาติวาระที่ 13 สารสนเทศสหกรณ์ปี 2558. สืบค้น 23 เมษายน 2558 จาก http://www.cpd.go.th/cpd/cpdinter/download58/statcoop58/1c1.pdf สุรัชนา มงคลกุลรัตน. (2564) ปัจจัยที่มีผลต่อความสำเร็จของกลุ่มเกษตรกรที่ผ่านเกณฑ์มาตรฐานตาม ตัวชี้วัดของกรมส่งเสริมสหกรณ์. รายงานค้นคว้าอิสระของการศึกษาหลักสูตรบริหารธุรกิจ มหาบัณฑิต คณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช

๖๒ ประวัติผู้จัดทำเอกสารการศึกษาส่วนบุคคล ชื่อ- สกุล นายพิษณุ พินรอด ตำแหน่ง ผู้อำนวยการสำนักพัฒนาและถ่ายทอดเทคโนโลยีการสหกรณ์ ชื่อหน่วยงาน สำนักพัฒนาและถ่ายทอดเทคโนโลยีการสหกรณ์ กรมส่งเสริมสหกรณ์กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ สถานที่ตั้ง เลขที่ 20 ถนนพิชัย แขวงถนนนครชัยศรี เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร 10300 โทรศัพท์ 089 0381453 ที่อยู่ปัจจุบัน เลขที่ 65/299 เอื้ออมรสุขคอนโด ถนนพระราม 3 ซอย 75 แขวงช่องนนทรี เขตยานนาวา กรุงเทพมหานคร 10120 วุฒิการศึกษา - ประกาศนียบัตรวิชาชีพการศึกษาทางสหกรณ์ สถาบันการศึกษาทางสหกรณ์ ปี 2 533 - ปริญญาตรี ศิลปศาสตรบัณฑิต มหาวิยาลัยราษภัฏเพชรบุรี วิทยาลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ปี 2538 - ปริญญาโท วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยแม่โจ้ ปี 2542 ประสบการณ์และผลงาน - ผู้อำนวยการกลุ่มวิเคราะห์งบประมาณ กองแผนงาน กรมส่งเสริมสหกรณ์ปี 2561 - สหกรณ์จังหวัดเพชรบูรณ์ปี 2564 - ผู้อำนวยการสำนักพัฒนาและถ่ายทอดเทคโนโลยีการสหกรณ์ ปี 2565 – ปัจจุบัน เครื่องราชอิสริยาภรณ์ ทวิติยาภรณ์มงกุฎไทย ทวิติยาภรณ์ช้างเผือก เหรียญจักรพรรดิมาลา (ร.จ.พ.) ประถมาภรณ์มงกุฎไทย (ป.ม.)