ป.6 เรื่อง ข้อมูลหลักฐานทางประวัติศาสตร์

ขอ้ มูลหลกั ฐานทางประวตั ศิ าสตร์

หลกั ฐานทางประวัติศาสตร์ หมายถึง ร่องรอยของส่งิ ทม่ี นุษย์
ประดษิ ฐ์ สรา้ งสรรค์ รวมทง้ั ร่องรอยของพฤติกรรมที่เกดิ ขน้ึ ในอดีต

ท่มี าของภาพ : http://119.46.166.126/self_all/selfaccess8/m2/197/lesson1/lesson1.php สืบคน้ เมื่อวนั ท่ี ๒๘/๐๔/๒๕๖๔

ความสาคญั ของหลักฐานทางประวัตศิ าสตร์

มีความสาคัญอย่างมากในการศึกษาค้นคว้าเพราะ
การศึกษาประวัติศาสตร์ต้องอาศัยหลักฐานต่าง ๆ
ถ้าไม่มีหลักฐานการศึกษาประวัติศาสตร์ก็จะไม่ถูกต้อง
หรือถกู ต้องนอ้ ย

ประเภทหลักฐาน แบ่งตามยุคสมัย
ทางประวัติศาสตร์
แบ่งตามลกั ษณะ
หรือวธิ กี ารบันทกึ

แบง่ ตามลาดับ
ความสาคญั

แบ่งตามยคุ สมัย

๑. หลักฐานสมัยก่อนประวตั ิศาสตร์ คอื หลักฐานทเี่ กดิ ขึ้น
ในสมยั ทย่ี ังไมม่ ีการบันทกึ เปน็ อักษร

๒. หลกั ฐานสมยั ประวัติศาสตร์ คือ หลักฐานสมยั ทม่ี นุษย์
สามารถประดษิ ฐ์ตวั อกั ษร และบันทกึ ในวัสดุตา่ ง ๆ
มีรอ่ งรอยทีแ่ น่นอน

แบง่ ตามลกั ษณะหรือวิธีการบันทึก

๑. หลักฐานท่เี ป็นลายลักษณอ์ กั ษร

ภาพศิลาจารกึ : https://sites.google.com/site/somyoschamnongsooth/wicha-s22102-prawatisastr/hlah- ภาพจดหมายเหตุและหนงั สอื ประวัติศาสตร์ :
than-thang-prawatisastr?tmpl=%2Fsystem%2Fapp%2Ftemplates%2Fprint%2F&showPrintDialog=1 https://sites.google.com/site/sirirata1515/3-laksna-prapheth-laea-haelng-
สบื ค้นเมื่อวนั ท่ี ๒๘/๐๔/๒๕๖๔ thima-khxng-hlak-than-thang-prawatisastr-thiy สบื ค้นเมอ่ื วันท่ี ๒๘/๐๔/๒๕๖๔

๒. หลักฐานที่ไมใ่ ช่ลายลกั ษณ์อักษร

ภาพวดั อยธุ ยา : https://taxiatmontour.weebly.com/ayut-tha-ya.html ภาพกาแพงเมืองนครศรีธรรมราช : https://www.mokkalana.com/3706/ ภาพพระปฐมเจดยี ์ : https://chayanatlek.wordpress.com/2016/04/09/พระปฐมเจดยี ์
สบื คน้ เมอ่ื วันที่ ๒๘/๐๔/๒๕๖๔ สืบคน้ เม่อื วันที่ ๒๘/๐๔/๒๕๖๔
สืบคน้ เมอื่ วนั ที่ ๒๘/๐๔/๒๕๖๔

ภาพหมอ้ สามขา : https://janthimablog.wordpress.com/2013/09/09/ ภาพถว้ ย : https://www.saranukromthai.or.th
สืบคน้ เมอื่ วันที่ ๒๘/๐๔/๒๕๖๔ สบื คน้ เมอ่ื วันที่ ๒๘/๐๔/๒๕๖๔

แบง่ ตามลาดบั ความสาคัญ

๑. หลกั ฐานชนั้ ตน้ หรอื หลักฐานปฐมภมู ิ

ภาพศลิ าจารกึ : https://sites.google.com/site/somyoschamnongsooth/wicha-s22102-prawatisastr/hlah- ภาพพระราชหัตถเลขา : ภาพวดั พระศรสี รรเพชญ์: https://go.ayutthaya.go.th/
than-thang-prawatisastr?tmpl=%2Fsystem%2Fapp%2Ftemplates%2Fprint%2F&showPrintDialog=1 http://kingchulalongkorn.car.chula.ac.th/th/library/detail/3022 แนะนาทเี่ ทย่ี ว/วดั พระศรสี รรเพชญ์
สืบค้นเม่อื วันที่ ๒๘/๐๔/๒๕๖๔ สืบคน้ เมื่อวันท่ี ๒๘/๐๔/๒๕๖๔ สบื ค้นเม่อื วันท่ี ๒๘/๐๔/๒๕๖๔

๒. หลกั ฐานชั้นรองหรือหลกั ฐานทุตยิ ภูมิ

ภาพหนังสอื จามเทววี งศ์ : ภาพวิทยานพิ นธ์ : The matter https://thematter.co/social/6-free-thai-online-
http://historicalevidencesw110603.blogspot.com/2014/11/blog- access-database/53155
post_18.html สืบคน้ เมอ่ื วันท่ี ๒๘/๐๔/๒๕๖๔ สืบค้นเมือ่ วนั ที่ ๒๘/๐๔/๒๕๖๔

ตัวอยา่ ง
หลกั ฐานทางประวตั ศิ าสตร์

กฎหมาย
ตราสามดวง

ภาพกฎหมายตราสามดวง: https://parliamentmuseum.go.th/ar63-Law-enact.html
สบื ค้นเมื่อวนั ท่ี ๒๘/๐๔/๒๕๖๔

พระราชพงศาวดาร

ภาพพระราชพงศาวดาร: https://vajirayana.org/พระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสนิ ทร-์ รัชกาลท-ี่ ๕/
สืบค้นเมอ่ื วนั ที่ ๒๘/๐๔/๒๕๖๔

พระพุทธรปู
ศิลปะสมัยรตั นโกสินทร์

ภาพพระพทุ ธรูปทรงเครื่อง พระประธานในพระอุโบสถ วดั นางนอง กทม:
https://www.pinterest.com.au/pin/744360644637896617/ สืบคน้ เม่อื วนั ที่ ๒๘/๐๔/๒๕๖๔

เจดีย์ภเู ขาทอง
อยธุ ยา

ภาพเจดีย์ภเู ขาทอง อยุธยา:
https://ww2.ayutthaya.go.th/travel/detail/7 สบื คน้ เม่อื วนั ที่ ๒๘/๐๔/๒๕๖๔

ใบความรทู้ ่ี ๒ เรือ่ ง ขอ้ มูลหลักฐานทางประวัติศาสตร์

ข้อมูลหลักฐานทางประวัตศิ าสตร์

วธิ ีการทหาลงปักรฐะาวัตนศิ ทาสาตงปร์ ระวัติศาสตร์ หมายถึง ร่องรอยการกระทา การพูด การเขียน
ขั้นกตาอรนปที่ร1ะกดาิษรกฐา์หกนาดรเปอ้ายหู่อมาายศัยของมนุษย์ หรือลึกไปกว่าที่ปรากฏอยู่ภาย นอก คือ
ใดคเปวข็นนั้ากตมาอรคนตงแัิ้ดครอกาถ่านานกั มปทรโ่ีตะลอ้วกงตั กิศทาารัศสศตนกึ รษ์ต์ คาอ้ งนวมกัาีจปมดุ รประวรู้สะตั ึกสิศงาคปสช์ตรดั รเะต์ จอ้เนพงวอา่ณาจศะีปยัศกกึฏาษริบาออัตา่ ะนิขไรกอาองรดสมีตงั นสเกว่ ุษตนไยแหล์ในะนคสอวมรดยัตอีอต้ ะงไมครีคแววลาาะมมเรพูก้รรวาู้สา้ะงึกเหๆตุ
ทาขงปอระงวคตั นิศาใสนตปรใ์ นัจเจร่อื ุบงนันนั้ ๆสมิ่งากทอ่ ี่มนบนา้ ุษง ซยง่ึ ์จคาับถตาม้อหงลแกั ทล่ีนะกั ทปริ้งะรวตั่อศิ งารสอตรยค์ ไววรค้ ากนลงึ อ่ายว่ตู ไลดอด้วเ่วาลอาะก็คไือรทกา็ตไมาแมละ
เกิดทขนึี่ม้ อายเกา่ งี่ยไรวพันกับมนุษย์ หรือมนุษย์เข้าไปเกี่ยวพันสามารถใช้เป็นหลักฐานทาง

ประวตั ศิ าสตรไ์ ดท้ ้ังสนิ้

การแบง่ ประเภทของหลักฐานทางประวตั ิศาสตร์

๑) แบง่ ตามยคุ สมัย

วธิ กี ารท(า๑งป)ระหวัตลศิ ักาสฐตารน์ สมัยก่อนประวตั ิศาสตร์ คอื หลักฐานที่เกิดขึน้ ในสมยั ท่ี
ขัน้ ยตขอังนั้นไตทมอ่ี น1่มแกรีกกาารนกรกั าปบหรนะันวดตัทเิศปึกา้าสหเตมปราต์ ็ยนอ้ งอมีจักดุ ษปรระสงแคชต์ ดั ่เเจปน็วนา่ จพะศวกึ กษซาอาะไกร โอคดีตรสงว่ นกไรหนะสดมูกยั อมะไนร แุษละยเพ์ รซาะาเหกตใุ ด
อเปปยร็นะา่สขกวงอิ่งไตัารริศมงตาชงีชั้สคตุมีวารถิตใช์ านตมนเรท่า่อื ่ีตงตงอ้นลงนั้ ๆกๆอามรดเาศคกกึจ่อรษนนาื่อบคนงา้ กังวมปซาือรง่ึ มะควาเพตั ถคศิ ายารมสาหื่อตยลรงกัต์าใทอ้มช่ีนงกอั้ทาปเคศี่จระยั ระวกตัื่อถาศิรง่าอาปา่สยนตรทรกคะ์ อาวรดรดสคับงั ปาเกนรตรงึ อะ่อแยลสต่งู ะลบรคอวอกดรยตเาวอ้ลรกงามณากีคค็รว์ขือตาทอมั้างรงไูกถ้มมวแิ่นา้ นลงฐะๆุษเากทิดยนาขง์ นึ้

ก่อนประวัติศาสตร์ ในลักษณะของการบอกเล่าต่อ ๆ กันมา เป็นนิทาน
หรือตานานซ่งึ เราเรียกวา่ “มุขปาฐะ”

(๒) หลักฐานสมัยประวัติศาสตร์ คือ หลักฐานสมัยที่มนุษย์
สามารถประดิษฐ์ตัวอักษร และบันทึกในวัสดุต่าง ๆ มีร่องรอยที่
วธิ ีกแานรท่นางอปรนะวเัตกศิ ี่ยาสวตกร์ับสังคมเมือง มีการรู้จักใช้เหล็ก และโลหะอื่น ๆ มา
ขัน้ เตปขอนั้น็ตนทอ่ี นเ1แคกรการรนืก่อกั าปหงรนะมวดตั เือิศปา้าใสหตชมราต์้สยอ้ งอมีจยดุ ปทระี่สปงครช์ ดัาเจณนวีา่ตจะศมกึ ษีราอ่อะไงร รอดอีตสยว่ นศไหานสสมนยั อสะไถร แาละนเพแราละเหะตใุ ด

เป็นการตงั้ คาถามท่ีตอ้ งการศกึ ษา นกั ประวตั ศิ าสตรต์ อ้ งอาศยั การอา่ น การสงั เกต และควรตอ้ งมีความรูก้ วา้ งๆ ทาง

ประตมิ ากรรมรปู เคารพในศาสนาอยา่ งชัดเจนประวตั ิศาสตรใ์ นเรอ่ื งนนั้ ๆมากอ่ นบา้ ง ซง่ึ คาถามหลกั ท่ีนกั ประวตั ศิ าสตรค์ วรคานงึ อยตู่ ลอดเวลากค็ ือทาไมและเกิดขนึ้

อยา่ งไร

๒) แบ่งตามลักษณะหรือวธิ กี ารบันทึก

(๑) หลักฐานประเภทลายลักษณ์อักษร ได้แก่ จารึก ต านาน

วธิ กีพางรทศางาปวรดะวาัตศิราสจตดร์ หมายเหตุ บันทึกความทรงจา เอกสารทางวิชาการ
เขปั้น็นชวตกรขอีาวนั้รนรปตตทณงั้อรี่คน1าะกแถกรวรากามัรตรนทกมกัิ่ีตาปจอ้หรตงดนะกวดาหตัรเริศปศมาากึ้าสาษหตวามยริาทนต์สยกอั้ ย่วปงมรานะีจนวดุตตัปิพศิัวราะนสสหตงธครน์ตช์ งอดั้ังางเจสอนนาือวศวา่ยัพจิจกะาิมัยศรกึอพษา่ใน์านอนกกะาิไตรารสยรองั เดศสกีตตาึกสแว่รษลนะไาวหคปนาวรรสรตมอส้ะยังวามอีคะรัตไวริศากแมาลรฎูกะส้ เวหพตา้ รงมราๆะา์ใทเหยนาตงใุ ด
อปยระา่ปวงไตัรริศะาสเตทรใศ์ นไเรทอ่ื งยนนั้ ๆมมีากกาอ่ นรบเา้นง ้ซนง่ึ คกาาถารมฝหลึกกั ฝท่ีนนกั ปทระักวตัษศิ ะาสกตราค์ รวรใคชาน้หงึ อลยัตู่กลฐอดาเนวลปากร็คือะทเาภไมทแลละเากิดยขนึ้

ลกั ษณอ์ ักษร เป็นส่วนใหญ่ จนอาจกล่าวได้ว่าหลักฐานประเภทนี้เป็นแก่น

ของงานทางประวัติศาสตร์ไทย

(๒) หลักฐานไม่เป็นลายลักษณ์อักษร ได้แก่ หลักฐานโบราณคดี

เช่น โบราณสถาน โบราณวัตถุ เงินตรา หลักฐานจากการบอกเล่า

วธิ กีทาีร่เทราียงปกระวว่าัตศิ “าสมตุรข์ ปาฐะ” หลักฐานด้านภาษา เกี่ยวกับพัฒนาการของ
ขั้นภตขอานั้นษตทอ่ีาน1แพกรกูาดรนกกั หาปหรลนะวดักตั เศิปฐา้าาสหตนมราต์ทยอ้ งามงีจศดุ ปิลระปสงกคช์รดั รเจมนวา่ ไจดะศ้แกึ ษกาอ่ ะจไริตอรดีตกสรว่ นรไหมน สปมรยั อะะไตร ิแมลาะเกพรราะรเหมตใุ ด
ปเปร็นะสกวถตัาริศาตางปั้สคตัตารถใ์ยานมเกรท่อื ร่ีตงรอ้นงนั้มกๆามรนาศกากึ ่อษฏนาบศนา้ ิลกังปซปรง่ึ ะค์ วดาตั ถิศุราามิยสหาตลรงกัต์ คทอ้ ่ีนงศกอั าิปลศรปะยั วก์ ตัาหิศรอาลา่สนักตรกฐค์ าาวรรสนคงั าเปกนตงึรอแะยลต่เู ะภลคอวทดรตเโวอ้สลงาตมกีคทค็ วือาัศทมานรไูก้ม์วแไา้ ลดงะๆ้เแกทิดากขง่นึ้
อยา่ภงไารพถ่าย ภาพสไลด์ แผนที่ โปสเตอร์ แถบบันทึกเสียง แผ่นเสียง

ภาพยนตร์ ดวงตราไปรษณยี ากร

๓) แบ่งตามลาดบั ความสาคัญ

(๑) หลักฐานชั้นต้นหรือหลักฐานปฐมภูมิ (Primary sources)

วธิ ีกหามรทาายงปถรึงะวหัตศิลาักสตฐรา์ นที่บันทึก สร้าง หรอื จัดทาขึ้น โดยผูเ้ กย่ี วข้องกบั เหตกุ ารณ์
ขั้นนตขอั้นนั้นโตทดอี่ น1ยแตกรการรนงกกั าปหหรนะรวดือตั เศิปบา้าง่สหตบมราอต์ ยอ้ กงมใีจหดุ ้รปถู้ระงึสเงหคช์ ตดั เุกจนาวรา่ ณจะศ์ทกึ ่ีเษกาอดิ ะขไรึ้นอใดนีตสสว่ นมไัยหนนสั้นมจยั อระงิไร ๆและทเพ้ังราทะ่ีเเหปต็นใุ ด
ปเปร็นะลกวาตัาริศยตาลงั้สคตกั ารถษใ์ านมณเรท่อื ่ีต์องอ้นักงนั้ กๆษามรราศกกึ อ่เษชนาบ่นนา้ กังปสซรง่ึนะควาธตั ถิสิศาามัญสหตลญรกัต์ ทาอ้ ่ีนงกอับาปันศระยั ทวกตัาึกิศรอาคา่สานตใรกค์หาวรก้รสคงัาาเกนรตงึ อจแยลดตู่ ะลคหอวดมรตเวาอ้ ลยงามกเีคหค็ วือาตทมาุ รไกูก้มวฎแา้ ลงหะๆเกทมิดาาขงนึย้
อยา่ปงไรระกาศของทางราชการ ศิลาจารึก จดหมายโต้ตอบ และที่ไม่เป็น

ลายลกั ษณ์อักษร เช่น ภาพเขยี นสผี นังถา้ เคร่ืองมือเครื่องใช้ เครื่องประดับ

เจดีย์

(๒) หลักฐานชั้นรองหรือหลักฐานทุติยภูมิ
(Secondary sources) หมายถึง หลักฐานทีเ่ กิดจากการนา
วขธิัน้ กีหตาอรลนททัากง่ี 1ปฐรกาะาวนรัตกศิ าชาหสั้นนตดรตเ์ป้้นาหมมาายวิเคราะห์ ตีความเมื่อเวลาผ่านพ้นไปแล้ว
ได้แก่ ตานาน พงศาวดารขนั้ ตอนแรก นกั ประวตั ิศาสตรต์ อ้ งมีจดุ ประสงคช์ ดั เจนวา่ จะศกึ ษาอะไร อดีตสว่ นไหน สมยั อะไร และเพราะเหตใุ ด

เป็นการตงั้ คาถามท่ีตอ้ งการศกึ ษา นกั ประวตั ิศาสตรต์ อ้ งอาศยั การอา่ น การสงั เกต และควรตอ้ งมีความรูก้ วา้ งๆ ทาง
ประวตั ศิ าสตรใ์ นเรอ่ื งนนั้ ๆมาก่อนบา้ ง ซง่ึ คาถามหลกั ท่ีนกั ประวตั ิศาสตรค์ วรคานงึ อยตู่ ลอดเวลาก็คือทาไมและเกิดขนึ้
อยา่ งไร

**********************

สรปุ บทเรยี น

ร่องรอยของสิ่งที่มนุษย์ประดิษฐ์ สร้างสรรค์
รวมทั้งร่องรอยของพฤติกรรมที่เกิดขึ้นในอดีต และ
เหลือตกค้างมาถึงปัจจุบัน ซึ่งสามารถใช้เป็นเครื่อง
นาทางในการศึกษา สืบค้น แสวงหาข้อเท็จจริง
เก่ียวกบั เรือ่ งราวในอดีตของมนษุ ยไ์ ด้