เฉลยภาษาไทย

ชุดที่ ๔ เรื่อง กาพย์พระไชยสุริยา ก

ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง เร่ือง ท่องโลกวรรณคดไี ทย รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหัสวชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนกั เรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ที่ ๑

ชุดที่ ๔ เรื่อง กาพย์พระไชยสุริยา ข

ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง เร่ือง ท่องโลกวรรณคดไี ทย รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหัสวชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนกั เรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ที่ ๑

ชุดท่ี ๔ เร่ือง กาพย์พระไชยสุริยา ก

คานา

ชุดการเรียนรู้ดว้ ยตนเอง เร่ือง ทอ่ งโลกวรรณคดีไทย รายวชิ าภาษาไทย ๒ รหสั วชิ า
ท ๒๑๑๐๒ สาหรับนกั เรียนช้นั มธั ยมศึกษาปี ท่ี จดั ทาข้ึนเพ่ือใชป้ ระกอบการเรียนการสอนรายวชิ า
ภาษาไทย กลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย โรงเรียนบา้ นหนองสมบูรณ์ อาเภอสวา่ งอารมณ์ จงั หวดั
อุทยั ธานี สานกั งานเขตพ้ืนที่การศึกษาประถมศึกษาอุทยั ธานี เขต ๑ ซ่ึงเป็ นชุดการเรียนรู้ดว้ ยตนเอง
ที่มุ่งเนน้ ใหน้ กั เรียนไดใ้ ชศ้ ึกษาดว้ ยตนเอง เป็นการเรียนการสอนท่ียดึ นกั เรียนเป็นสาคญั และเรียนรู้ตาม
ศกั ยภาพของบุคคล โดยมีครูผสู้ อนเป็นผใู้ หค้ าแนะนาและใหค้ าปรึกษาเมื่อมีปัญหาอยา่ งใกลช้ ิด
ชุดการเรียนรู้ท่ีจดั ทาข้ึนประกอบดว้ ย ๒ หน่วย จานวน ๖ ชุด ดงั น้ี

หน่วยท่ี ๑ วรรณคดีและวรรณกรรม
ชุดที่ ๑ เรื่อง ความรู้เก่ียวเกี่ยวกบั วรรณคดีและวรรณกรรมไทย
ชุดท่ี ๒ เรื่อง สมบตั ิวรรณคดีของไทย

หน่วยท่ี ๒ ท่องโลกวรรณคดีไทย
ชุดท่ี ๓ เร่ือง นิราศภเู ขาทอง
ชุดที่ ๔ เร่ือง กาพยพ์ ระไชยสุริยา
ชุดท่ี ๕ เร่ือง กาพยเ์ ห่ชมเคร่ืองคาวหวาน
ชุดท่ี ๖ เรื่อง ราชาธิราช (ตอนสมิงพระรามอาสา)

ชุดการเรียนรู้ดว้ ยตนเองเล่มน้ีเป็นชุดท่ี ๔ เรื่อง กาพยพ์ ระไชยสุริยา ซ่ึงประกอบดว้ ยเน้ือหา
ดงั น้ีคือ รูปแบบการแตง่ คาประพนั ธ์แตง่ ดว้ ยคาประพนั ธ์ประเภทกาพยท์ ้งั ๓ ชนิดสลบั กนั คือ
กาพยย์ านี ๑๑ กาพยส์ ุรางคนางค์ ๒๘ และกาพยฉ์ บงั ๑๖ จุดมุ่งหมายของเรื่อง ขอ้ คิดท่ีไดจ้ ากกาพย์
เรื่องกาพย์ พระไชยสุริยา และคุณค่าที่ไดจ้ ากเรื่องกาพยพ์ ระไชยสุริยา ผจู้ ดั ทาหวงั เป็ นอยา่ งยงิ่ วา่
ชุดการเรียนรู้ดว้ ยตนเองน้ีจะเป็นประโยชนส์ าหรับผเู้ รียนและผสู้ นใจอยา่ งยงิ่

ทิชา เขมน้ เขตการ
ผจู้ ดั ทา

ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง เร่ือง ท่องโลกวรรณคดไี ทย รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหัสวชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนักเรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ที่ ๑

ชุดที่ ๔ เร่ือง กาพย์พระไชยสุริยา ข

สารบัญ

หน้า

คานา.................................................................................................................................... ก
สารบญั ................................................................................................................................ ข
สารบญั ภาพ......................................................................................................................... ง
คาแนะนาการใชช้ ุดการเรียนรู้ดว้ ยตนเองสาหรับครู........................................................... ๑
คาแนะนาในการใชช้ ุดการเรียนรู้ดว้ ยตนเองสาหรับนกั เรียน.............................................. ๒
แนะนาชุดการเรียนรู้ดว้ ยตนเอง เรื่อง ท่องโลกวรรณคดีไทย............................................ ๓
บตั รคาสง่ั ชุดการเรียนรู้ดว้ ยตนเอง ชุดท่ี ๔ เร่ือง กาพยพ์ ระไชยสุริยา............................. ๔
มาตรฐานการเรียนรู้/ตวั ช้ีวดั สาระสาคญั จุดประสงคก์ ารเรียนรู้ เน้ือหา............................ ๕
แบบทดสอบก่อนเรียน........................................................................................................ ๗
ใบความรู้ที่ ๔.๑ เร่ือง ประวตั ิผแู้ ต่ง.................................................................................. ๑๐
ใบความรู้ที่ ๔.๒ เร่ือง ท่ีมากาพยเ์ รื่องพระไชยสุริยา........................................................ ๑๑
กิจกรรมท่ี ๔.๑ เรื่อง กาพยพ์ ระไชยสุริยาน่ารู้................................................................. ๑๗
ใบความรู้ที่ ๔.๓ เร่ือง เร่ืองยอ่ กาพยเ์ รื่องพระไชยสุริยา................................................... ๑๘
กิจกรรมที่ ๔.๒ เรื่อง ความรู้จากเรื่อง กาพยพ์ ระไชยสุริยา............................................. ๒๕
ใบความรู้ท่ี ๔.๔ เร่ือง ขอ้ คิดท่ีไดจ้ ากกาพยเ์ รื่องพระไชยสุริยา........................................ ๒๖
กิจกรรมที่ ๔.๓ เรื่อง คุณค่ากาพยพ์ ระไชยสุริยา….......................................................... ๒๙
กิจกรรมท่ี ๔.๔ เร่ือง การวเิ คราะห์ดา้ นวรรณศิลป์ กาพยพ์ ระไชยสุริยา............................ ๓๐
สรุปทา้ ยเรื่อง กาพยพ์ ระไชยสุริยา...................................................................................... ๓๑
แบบทดสอบหลงั เรียน........................................................................................................ ๓๒
บรรณานุกรม....................................................................................................................... ๓๕
ภาคผนวก............................................................................................................................ ๓๗
เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน............................................................................................... ๓๘
เฉลยกิจกรรมที่ ๔.๑ เรื่อง กาพยพ์ ระไชยสุริยาน่ารู้......................................................... ๓๙
เฉลยกิจกรรมที่ ๔.๒ เร่ือง ความรู้จากเร่ือง กาพยพ์ ระไชยสุริยา..................................... ๔๐

ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง เร่ือง ท่องโลกวรรณคดไี ทย รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหสั วชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนกั เรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ท่ี ๑

ชุดที่ ๔ เร่ือง กาพย์พระไชยสุริยา ค

สารบญั (ต่อ)

หน้า

เฉลยกิจกรรมท่ี ๔.๓ เรื่อง คุณคา่ กาพยพ์ ระไชยสุริยา...................................................... ๔๒
เฉลยกิจกรรมท่ี ๔.๔ เรื่อง การวเิ คราะห์ดา้ นวรรณศิลป์ กาพยพ์ ระไชยสุริยา.................... ๔๓
เฉลยแบบทดสอบหลงั เรียน............................................................................................... ๔๔
กระดาษคาตอบ................................................................................................................... ๔๕
แบบสรุปผลการเรียน.......................................................................................................... ๔๗
แบบสรุปผลการทากิจกรรม................................................................................................ ๔๘

ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง เร่ือง ท่องโลกวรรณคดไี ทย รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหสั วชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนกั เรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ท่ี ๑

ชุดที่ ๔ เร่ือง กาพย์พระไชยสุริยา ง

สารบญั ภาพ

หน้า

ภาพที่ ๑ สุนทรภู่............................................................................................................... ๑๐
ภาพท่ี ๒ เรื่องโคบุตร........................................................................................................ ๑๑
ภาพท่ี ๓ กาพยเ์ รื่องพระไชยสุริยา..................................................................................... ๑๒
ภาพที่ ๔ ตวั อยา่ ง กาพยเ์ ร่ืองพระไชยสุริยา...................................................................... ๑๓
ภาพท่ี ๕ ตวั อยา่ ง กาพยย์ านี ๑๑...................................................................................... ๑๔
ภาพที่ ๖ ตวั อยา่ ง กาพยฉ์ บงั ๑๖....................................................................................... ๑๕
ภาพท่ี ๗ ตวั อยา่ ง กาพยส์ ุรางคนางค์ ๒๘........................................................................ ๑๖

ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง เรื่อง ท่องโลกวรรณคดไี ทย รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหัสวชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนักเรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ท่ี ๑

ชุดท่ี ๔ เร่ือง กาพย์พระไชยสุริยา ๑

คาแนะนาการใช้ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเองสาหรับครู

เพ่ือใหเ้ กิดประสิทธิภาพในการจดั กิจกรรมการเรียนรู้โดยใชช้ ุดการเรียนรู้ เร่ือง ทอ่ งโลก
วรรณคดีไทย รายวชิ าภาษาไทย ๒ รหสั วชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนกั เรียนช้นั มธั ยมศึกษาปี ที่ ๑
ครูผสู้ อนควรปฏิบตั ิ ตามคาแนะนาดงั น้ี

๑. จดั บรรยากาศหอ้ งเรียนใหเ้ อ้ือต่อการเรียนรู้และจดั เตรียมคาแนะนาสาหรับนกั เรียน
ใบความรู้ใบกิจกรรม แบบทดสอบก่อนเรียนและหลงั เรียน กระดาษคาตอบ แนวการตอบของกิจกรรม
ใหค้ รบถว้ น

๒. ช้ีแจงสาระสาคญั ตวั ช้ีวดั จุดประสงคก์ ารเรียนรู้ และมอบหมายใหน้ กั เรียนศึกษาคาแนะนา
ในการใชช้ ุดการเรียนรู้ดว้ ยตนเองสาหรับนกั เรียนใหเ้ ขา้ ใจ เพือ่ ให้นกั เรียนไดท้ ราบขอบเขตเน้ือหาสาระ
และแนวทางในการเรียนรู้

๓. ทดสอบความรู้พ้ืนฐานของผเู้ รียนก่อนการเรียน โดยใชแ้ บบทดสอบก่อนเรียน ซ่ึงเป็น
แบบทดสอบชนิดเลือกตอบ ๔ ตวั เลือก จานวน ๑๐ ขอ้ ใชเ้ วลา ๑๐ นาที

๔. ดาเนินการจดั กิจกรรมการเรียนรู้ตามข้นั ตอนในแผนการจดั การเรียนโดยครูคอยดูแล
ใหข้ อ้ เสนอแนะ คาปรึกษา และอานวยความสะดวกในการเรียนรู้ชุดการเรียนรู้ดว้ ยตนเองของนกั เรียน

๖. ในขณะนกั เรียนปฏิบตั ิกิจกรรม ครูควรใหก้ ารดูแลอยา่ งทว่ั ถึง และใหค้ าแนะนากรณีท่ี
นกั เรียนไมเ่ ขา้ ใจในกิจกรรมต่าง ๆ และพยายามกระตุน้ ใหน้ กั เรียนปฏิบตั ิกิจกรรมดว้ ยตนเองใหม้ าก
ที่สุด

๗. เมื่อนกั เรียนศึกษาชุดการเรียนรู้ดว้ ยตนเองเสร็จเรียบร้อยแลว้ ควรใหน้ กั เรียนควรช่วยกนั
สรุปประเด็น สาระสาคญั ของเน้ือหา และทดสอบความรู้ของผเู้ รียนโดยใชแ้ บบทดสอบหลงั เรียน
ซ่ึงเป็น แบบทดสอบชนิดเลือกตอบ ๔ ตวั เลือก จานวน ๑๐ ขอ้ ใชเ้ วลา ๑๐ นาที

๘. เฉลยคาตอบของแบบทดสอบก่อนเรียนและหลงั เรียน พร้อมท้งั ทึกคะแนนของผเู้ รียน
แตล่ ะคนไวเ้ พ่ือประเมินความกา้ วหนา้ ในการเรียนของผเู้ รียน

๙. หากมีนกั เรียนท่ีปฏิบตั ิกิจกรรม และทาแบบทดสอบหลงั เรียนไดค้ ะแนนต่ากวา่ เกณฑ์
ร้อยละ ๘๐ ครูควรมอบหมายใหน้ กั เรียนศึกษาชุดการเรียนรู้ดว้ ยตนเองเพิ่มเติมอีกคร้ัง โดยใชเ้ วลาวา่ ง
จากการเรียน เช่น ช่วงพกั กลางวนั หลงั เลิกเรียน หรือคาบเวลาเรียนที่วา่ ง จนกวา่ นกั เรียนจะปฏิบตั ิ
กิจกรรมและทาแบบทดสอบหลงั เรียนผา่ นเกณฑท์ ่ีกาหนด

๑๐. หลงั จากเรียนจบแตล่ ะแผนการจดั การเรียนรู้ ครูและนกั เรียนควรร่วมกนั สรุปผลการใช้
ชุดการเรียนรู้ตลอดจนปัญหาและขอ้ เสนอแนะ หลงั การใชช้ ุดการเรียนรู้ แต่ละคร้ัง เพอ่ื นาไปปรับปรุง
ในการใชค้ ร้ังต่อไป

ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง เร่ือง ท่องโลกวรรณคดไี ทย รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหัสวชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนกั เรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ท่ี ๑

ชุดท่ี ๔ เร่ือง กาพย์พระไชยสุริยา ๒

คาแนะนาในการใช้ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเองสาหรับนักเรียน

คาชี้แจง

ชุดการเรียนรู้ดว้ ยตนเอง เรื่อง ท่องโลกวรรณคดีไทย รายวชิ าภาษาไทย ๒ รหสั วชิ า
ท๒๑๑๐๒ สาหรับนกั เรียนช้นั มธั ยมศึกษาปี ท่ี ๑ มีท้งั หมด จานวน ๖ ชุด

ชุดกิจกรรมชุดน้ีเป็นชุดการเรียนรู้ดว้ ยตนเอง ชุดที่ ๔ เรื่อง กาพยพ์ ระไชยสุริยา
ใชเ้ วลา ๔ ชวั่ โมง โดยใหน้ กั เรียนปฏิบตั ิดงั น้ี

๑. นกั เรียนอ่านมาตรฐานการเรียนรู้ / ตวั ช้ีวดั จุดประสงคก์ ารเรียนรู้ก่อนลงมือปฏิบตั ิ
ชุดการเรียนรู้ดว้ ยตนเอง

๒. นกั เรียนอ่านคาอธิบายใหเ้ ขา้ ใจและทากิจกรรมตามลาดบั ในแต่ละชุด
๓. นกั เรียนทาแบบทดสอบก่อนเรียน เรื่อง กาพยพ์ ระไชยสุริยา จานวน ๑๐ ขอ้
ลงในกระดาษคาตอบท่ีเตรียมไวใ้ ห้
๔. นกั เรียนศึกษาใบความรู้ และทากิจกรรมตามลาดบั
๕. เม่ือทาเสร็จกิจกรรมแตล่ ะคร้ังใหเ้ ปิ ดดูเฉลยในภาคผนวก และตรวจคาตอบ ถา้ หาก
ตอบผดิ หรือไม่แน่ใจใหก้ ลบั ไปศึกษาใบความรู้ใหม่อีกคร้ัง
๖. นกั เรียนทาแบบทดสอบหลงั เรียน เรื่อง กาพยพ์ ระไชยสุริยา จานวน ๑๐ ขอ้
ลงในกระดาษคาตอบที่เตรียมไวใ้ ห้
๗. ตรวจแบบทดสอบก่อน – หลงั เรียนดว้ ยตนเอง และบนั ทึกคะแนนไวใ้ นช่องคะแนน
ภาคผนวก
๘. เปรียบเทียบความกา้ วหนา้ ของตนเอง
๙. ส่งเอกสารชุดการเรียนรู้ดว้ ยตนเองใหค้ รูผสู้ อน เพอ่ื ตรวจคาตอบอีกคร้ัง และบนั ทึก
คะแนนเก็บระหวา่ งเรียน
๑๐. หากนกั เรียนที่ปฏิบตั ิกิจกรรม และทาแบบทดสอบหลงั เรียนไดค้ ะแนนต่ากวา่
เกณฑร์ ้อยละ ๘๐ ครูควรมอบหมายใหน้ กั เรียนศึกษาชุดการเรียนรู้เพม่ิ เติมอีกคร้ัง โดยใชเ้ วลาวา่ งจาก
การเรียน เช่น ช่วงพกั กลางวนั หลงั เลิกเรียน หรือคาบเวลาเรียนที่วา่ ง จนกวา่ นกั เรียนจะปฏิบตั ิกิจกรรม
และทาแบบทดสอบหลงั เรียนผา่ นเกณฑท์ ี่กาหนด

ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง เรื่อง ท่องโลกวรรณคดไี ทย รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหสั วชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนักเรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ที่ ๑

ชุดที่ ๔ เรื่อง กาพย์พระไชยสุริยา ๓

แนะนาชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง เร่ือง ท่องโลกวรรณคดีไทย

ชุดการเรียนรู้ดว้ ยตนเอง เรื่อง ทอ่ งโลกวรรณคดีไทย รายวชิ าภาษาไทย ๒ รหสั วชิ า ท๒๑๑๐๒

สาหรับนกั เรียนช้นั มธั ยมศึกษาปี ท่ี ๑ เป็นชุดการเรียนรู้ท่ีจดั ทาข้ึนเพื่อเป็ นส่ือประกอบการเรียนรู้และ

พฒั นาใหน้ กั เรียนมีความรู้และทกั ษะการเรียนรู้เกี่ยวกบั วรรณคดี ตรงตามหลกั สูตรการศึกษาข้นั พ้นื ฐาน

พุทธศกั ราช ๒๕๕๑ มีท้งั หมด ๖ ชุด ประกอบดว้ ย

ชุดที่ ๑ เรื่อง ความรู้เกี่ยวเก่ียวกบั วรรณคดีและวรรณกรรมไทย จานวน ๒ ชว่ั โมง

ชุดที่ ๒ เร่ือง สมบตั ิวรรณคดีของไทย จานวน ๒ ชวั่ โมง

ชุดท่ี ๓ เร่ือง นิราศภเู ขาทอง จานวน ๔ ชวั่ โมง

ชุดที่ ๔ เรื่อง กาพยพ์ ระไชยสุริยา จานวน ๔ ชวั่ โมง

ชุดท่ี ๕ เร่ือง กาพยเ์ ห่ชมเครื่องคาวหวาน จานวน ๓ ชวั่ โมง

ชุดที่ ๖ เรื่อง ราชาธิราช (ตอนสมิงพระรามอาสา) จานวน ๓ ชวั่ โมง

รวมเวลาในการใชช้ ุดการเรียนรู้ดว้ ยตนเอง จานวน ๑๘ ชว่ั โมง

โดยแตล่ ะชุดการเรียนรู้ดว้ ยตนเอง ประกอบดว้ ย

๑. แบบทดสอบก่อนเรียน

๒. เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน

๓. ใบความรู้

๔. กิจกรรม

๕. เฉลยกิจกรรม

๖. แบบทดสอบหลงั เรียน

๗. เฉลยแบบทดสอบหลงั เรียน

ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ดว้ ยตนเองเล่มน้ี จดั ทาข้ึนโดยกาหนดกิจกรรมใหน้ กั เรียนสามารถศึกษา

เน้ือหา และประเมินผลการเรียนรู้ดว้ ยตนเอง ตามข้นั ตอนท่ีกาหนดไว้ ท้งั น้ีนกั เรียนจะตอ้ งปฏิบตั ิตาม

ข้นั ตอนและคาแนะนาในการใชช้ ุดการเรียนรู้อยา่ งจริงจงั เพื่อใหก้ ารเรียนรู้ประสบผลสาเร็จ

ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง เรื่อง ท่องโลกวรรณคดไี ทย รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหสั วชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนักเรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ที่ ๑

ชุดที่ ๔ เร่ือง กาพย์พระไชยสุริยา ๔

บัตรคาส่ังชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง
ชุดท่ี ๑ เร่ือง ความรู้เกยี่ วกบั วรรณคดีและวรรณกรรมไทย

คาชี้แจง ใหน้ กั เรียนปฏิบตั ิตามข้นั ตอนต่อไปน้ี
๑. นกั เรียนอ่านคาแนะนาในการใชช้ ุดการเรียนรู้ดว้ ยตนเอง พร้อมท้งั ศึกษาสาระสาคญั

มาตรฐาน / ตวั ช้ีวดั จุดประสงคก์ ารเรียนรู้ และสาระการเรียนรู้ใหเ้ ขา้ ใจ
๒. ทาแบบทดสอบก่อนเรียน
๓. ศึกษาใบความรู้ ดว้ ยความต้งั ใจแลว้ ปฏิบตั ิกิจกรรมตามลาดบั
๔. ทาแบบทดสอบหลงั เรียน

ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง เร่ือง ท่องโลกวรรณคดไี ทย รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหสั วชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนกั เรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ที่ ๑

ชุดท่ี ๔ เร่ือง กาพย์พระไชยสุริยา ๕

มาตรฐาน/ตวั ชี้วดั

มาตรฐาน ท ๕.๑ เขา้ ใจและแสดงความคิดเห็น วจิ ารณ์วรรณคดีและวรรณกรรมไทยอยา่ งเห็นคุณค่า
และนามาประยกุ ตใ์ ชใ้ นชีวติ จริง

ท ๕.๑ ม.๑/๑ สรุปเน้ือหาวรรณคดีและวรรณกรรมท่ีอ่าน
ม.๑/๒ วเิ คราะห์วรรณคดีและวรรณกรรมจากเรื่องที่อา่ น พร้อมยกเหตุผลประกอบ
ม.๑/๓ อธิบายคุณค่าของวรรณคดีและวรรณกรรมที่อ่าน
ม.๑/๔ สรุปความรู้และขอ้ คิดจากการอ่านเพื่อประยกุ ตใ์ ชใ้ นชีวติ จริง
ม.๑/๕ ท่องจาบทอาขยานตามท่ีกาหนดและบทร้อยกรองที่มีคุณค่าตามความสนใจ

สาระสาคญั

การศึกษาวรรณคดีเร่ือง กาพยเ์ รื่อง พระไชยสุริยา ซ่ึงเป็นเร่ืองราวบนั เทิงคดีจะตอ้ งสรุป
เน้ือหา วเิ คราะห์เร่ืองที่อ่านพร้อมยกเหตุผลประกอบ และอธิบายคุณคา่ ของเร่ืองเพื่อนาความรู้และ
ขอ้ คิดจากการอ่านไปประยกุ ตใ์ ชใ้ นชีวติ จริง และทอ่ งจาบทร้อยกรองท่ีมีคุณค่าตามความสนใจ

จุดประสงค์การเรียนรู้

๑. สรุปเน้ือหาวรรณคดีเร่ือง กาพยเ์ ร่ืองพระไชยสุริยาได้
๒. วเิ คราะห์ดา้ นเน้ือหาวรรณคดีเรื่อง กาพยเ์ รื่องพระไชยสุริยา พร้อมยกเหตุผลประกอบได้
๓. วเิ คราะห์ดา้ นวรรณศิลป์ ของวรรณคดีเรื่อง กาพยเ์ ร่ืองพระไชยสุริยา พร้อมยกเหตุผล
ประกอบได้
๔. วเิ คราะห์คุณคา่ และขอ้ คิดจากวรรณคดีเรื่อง กาพยเ์ รื่องพระไชยสุริยา เพ่อื ประยกุ ตใ์ ชใ้ น
ชีวติ จริงได้
๕. ท่องจาบทร้อยกรองท่ีมีคุณคา่ ตามความสนใจจากวรรณคดีเร่ือง กาพยเ์ รื่องพระไชยสุริยา
ได้

ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง เร่ือง ท่องโลกวรรณคดไี ทย รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหสั วชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนักเรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ท่ี ๑

ชุดที่ ๔ เร่ือง กาพย์พระไชยสุริยา ๖

เนือ้ หา จานวน ๔ ช่ัวโมง

๑. ประวตั ิผแู้ ตง่
๒. ที่มาของกาพยเ์ รื่องพระไชยสุริยา
๓. จุดมุง่ หมายในการแต่ง
๔. ลกั ษณะคาประพนั ธ์
๕. ลกั ษณะของเรื่องกาพยพ์ ระไชยสุริยา
๖. เรื่องยอ่ กาพยเ์ ร่ืองพระไชยสุริยา
๗. ขอ้ คิดที่ไดจ้ ากกาพยเ์ รื่องพระไชยสุริยา
๘. คุณค่าท่ีไดจ้ ากเรื่องกาพยพ์ ระไชยสุริยา

ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง เร่ือง ท่องโลกวรรณคดไี ทย รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหัสวชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนกั เรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ที่ ๑

ชุดท่ี ๔ เรื่อง กาพย์พระไชยสุริยา ๗

แบบทดสอบก่อนเรียน
เรื่อง กาพย์พระไชยสุริยา รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหัสวชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนักเรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ที่ ๑

คาชี้แจง แบบทดสอบฉบบั น้ีมีจานวน ๑๐ ขอ้ คะแนนเตม็ ๑๐ คะแนน เวลา ๑๐ นาที
คาส่ัง เป็นแบบปรนยั ชนิดเลือกตอบ ๔ ตวั เลือก

ใหน้ กั เรียนเลือกคาตอบท่ีถูกท่ีสุดเพียงขอ้ เดียว โดยทาเครื่องหมาย  ลงในช่อง 
ใหต้ รงกบั ขอ้ ก ข ค หรือ ง ของกระดาษคาตอบ

๑. แนวคิดเรื่องกาพยพ์ ระไชยสุริยาตรงกบั ขอ้ ใด
ก. บา้ นเมืองร่มเยน็ เป็นสุขเพราะมีผปู้ กครองที่ดี
ข. ขา้ ราชการเป็นแบบอยา่ งท่ีดีของบุคคลในแต่ละบา้ นเมือง
ค. เหตุการณ์ร้าย หรือดีจะข้ึนอยกู่ บั เทพเจา้ ของบา้ นเมืองเป็นผกู้ าหนด
ง. ถา้ คนในสังคมแก่งแยง่ ชิงดีชิงเด่น เห็นแก่ตวั จะทาใหบ้ า้ นเมืองล่มสลาย

๒. ขอ้ ใดอธิบายความหมายไมถ่ ูกตอ้ ง
ก. ตรีชา - ติเตียน
ข. โง่เง่าเต่าตุ่น - โง่ท่ีสุด
ค. สาธุสะ - ไหวอ้ ยา่ งสวยงาม
ง. พทุ ธนั ดร - อาณาจกั รของพระพทุ ธเจา้

๓. ศฤงคาร มีความหมายวา่ อยา่ งไร
ก. อาคารที่มีค่า
ข. ทรัพยส์ มบตั ิ
ค. อาศรมของพระฤาษี
ง. บุคคลท่ีมง่ั คง่ั ดว้ ยทรัพย์

๔. คาประพนั ธ์ในขอ้ ใดไมม่ ีการใชโ้ วหาร
ก. ยงู ทองร้องกะโตง้ โห่งดงั เพยี งฆอ้ งกลองระฆงั
ข. อยวู่ งั ดงั จนั ทรามาหม่นหมองละอองนวล
ค. ดินแดนถิ่นมนุษยเ์ สียงดงั ดุจพระเพลิงโพลง
ง. พิณพาทยร์ ะนาดฆอ้ งตะโพนกลองร้องเป็นเพลง

ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง เร่ือง ท่องโลกวรรณคดไี ทย รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหัสวชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนกั เรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ที่ ๑

ชุดที่ ๔ เร่ือง กาพย์พระไชยสุริยา ๘

๕. ขอ้ ใดใชโ้ วหารสทั พจน์
ก. คอ้ นทองเสียงร้องป๋ องเป๋ ง
ข. ฝงู จิง้ จอกออกเห่าหอน
ค. ลิงค่างโจนโผนหกหนั
ง. อาศรมของพระฤาษี

อา่ นบทประพนั ธ์ที่กาหนด แลว้ ตอบคาถาม ขอ้ ๖ – ๘

คดีท่ีมีคู่ คือหมไู ก่เจา้ สุภา
ใครเอาขา้ วปลามา ใหส้ ุภากว็ า่ ดี
ที่แพแ้ กช้ นะ ไม่ถือพระประเวณี
ขอ้ ฉอ้ ก็ไดด้ ี ไล่ด่าตีมีอาญา

๖. คาวา่ เจ้าสุภา มีความหมายวา่ อยา่ งไร
ก. ขนุ นาง
ข. อยั การ
ค. ผพู้ พิ ากษา
ง. ทนายความ

๗. จากคาประพนั ธ์ สะทอ้ นภาพสงั คมไดอ้ ยา่ งชดั เจนในเรื่องใด
ก. การติดสินบนในคดีความตา่ ง ๆ
ข. การแก่งแยง่ ชิงดีชิงเด่นกนั ในตาแหน่งหนา้ ท่ี
ค. ความมีน้าใจเอ้ือเฟ้ื อเผอื่ แผก่ นั ของคนในสงั คม
ง. คนที่คดโกงจะเป็นท่ีนบั ถือและเคารพของบุคคลในสังคม

๘. ขอ้ ใดอธิบายความหมายไมถ่ ูกตอ้ ง
ก. ข้ีฉอ้ - คดโกง
ข. อาญา - อานาจ โทษ
ค. ไก่หมู - ของที่ใชต้ ิดสินบน
ง. ประเวณี - การคา้ ขายแลกเปล่ียนสินคา้

ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง เรื่อง ท่องโลกวรรณคดไี ทย รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหัสวชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนกั เรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ที่ ๑

ชุดท่ี ๔ เร่ือง กาพย์พระไชยสุริยา ๙

๙. ขอ้ ใดแสดงให้เห็นความเชื่อเร่ืองไสยศาสตร์ที่ปรากฏในเร่ืองกาพยพ์ ระไชยสุริยา
ไดอ้ ยา่ งชดั เจน
ก. ท่ีซื่อถือพระเจา้ วา่ โง่เง่าเตา่ ปปู ลา
ข. ค่าเชา้ เฝ้ าสีซอ เขา้ แต่หอล่อกามา
ค. ไม่จาคาพระเจา้ เหไปเขา้ ภาษาไสย
ง. หลวงชีหนีหลวงเณร ลงโคลนเลนเผน่ ผาดโผน

๑๐. เรื่องใดสาคญั ที่สุดในการแต่งคาประพนั ธ์ประเภทกาพย์
ก. โวหาร
ข. ภาพพจน์
ค. ลีลาของกาพย์
ง. ลกั ษณะฉนั ทลกั ษณ์

ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง เร่ือง ท่องโลกวรรณคดไี ทย รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหสั วชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนักเรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ที่ ๑

ชุดท่ี ๔ เรื่อง กาพย์พระไชยสุริยา ๑๐

ใบความรู้ท่ี ๔.๑
เรื่อง ประวตั ผิ ู้แต่ง

ผู้แต่ง
พระสุนทรโวหาร (ภู่)

ประวตั ิผู้แต่ง

ภาพท่ี ๑ สุนทรภู่
ทมี่ า : https://www.matichon.co.th/ ราลึกสุนทรภู.่ สืบคน้ เม่ือวนั ที่ ๒๐ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๘.

สุนทรภู่ เกิดเม่ือวนั ที่ ๒๖ มิถุนายน พ.ศ.๒๓๒๙ ในสมยั รัชกาลที่ ๑ เมื่อยงั เด็ก บิดา
มารดาไดห้ ยา่ ร้างกนั ตวั ท่านอยกู่ บั มารดาซ่ึงเป็นแม่นม ของพระองคห์ ญิงจงกล พระธิดาในกรม
ราชวงั บวรสถานพิมุข และเขา้ เรียนเบ้ืองตน้ ในสานกั วดั ชีปะขาว หรือวดั ศรีสุดาราม

ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง เรื่อง ท่องโลกวรรณคดไี ทย รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหัสวชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนักเรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ที่ ๑

ชุดที่ ๔ เรื่อง กาพย์พระไชยสุริยา ๑๑

ชีวติ ในวยั หนุ่มของสุนทรภไู่ ดเ้ ขา้ รับราชการ

เป็นเสมียนในกรมพระคลงั สวน ไดแ้ ต่งนิทาน เร่ืองแรกคือ

นิทานคากลอนเรื่องโคบุตร ต่อมาไดล้ อบรักใคร่กบั หญิง

ในพระราชวงั หลงั ชื่อจนั และถูกจองจา หลงั จากพน้ โทษ

สุนทรภู่ไดเ้ ดินทางไปเยยี่ ม บิดาท่ีบา้ นกร่า อาเภอแกลง

จงั หวดั ระยอง และตอ้ งการบวชดว้ ยแต่ไมไ่ ดบ้ วชเพราะป่ วย

เสียก่อน พอหายป่ วยกเ็ ดินทางกลบั กรุงเทพฯ ในการเดินทาง

ไปเมืองแกลงคร้ังน้ี ไดแ้ ตง่ นิราศเมืองแกลง ซ่ึงเป็นนิราศเร่ือง

แรกของท่าน หลงั กลบั มาจากเมืองแกลง สุนทรภไู่ ดถ้ วายตวั

ภาพที่ ๒ เรื่องโคบุตร เป็นมหาดเลก็ ของพระองคเ์ จา้ ปฐมวงศ์ และไดแ้ ตง่ งานกบั

ทมี่ า : http://vajirayana.org หญิงที่ช่ือจนั มีบุตรดว้ ยกนั ๑ คน ช่ือพดั ต่อมาไดโ้ กรธกบั

ภรรยาไดต้ ามเสด็จพระองคเ์ จา้ ปฐมวงศ์ ไปพระพทุ ธบาท
วชิรญาณ. สืบคน้ เม่ือวนั ที่ และไดแ้ ตง่ นิราศพระบาท กลบั มากม็ ิไดอ้ ยกู่ บั ภรรยาและเลิก
๒๐ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๘. ร้างกนั ไปมีบุตรดว้ ยกนั ๑ คน ช่ือพดั และมีภรรยาใหม่ช่ือ

น่ิม และมีบุตร ๑ คน ชื่อตาบ

สุนทรภู่ไดเ้ ดินทางไปเพชรบุรีและอยทู่ ่ีเมืองเพชรบุรีเป็ นเวลานานแลว้ จึงกลบั กรุงเทพฯ
ขณะท่ีทา่ นมีอายไุ ด้ ๓๕ ปี ชะตาชีวติ ก็เร่ิมดีข้ึนเพราะรัชกาลท่ี ๒ ทรงโปรดการกวี และสุนทรภู่
ไดแ้ ต่งกลอนถวายเป็ นที่พึงพอพระราชหฤทยั ไดร้ ับการแตง่ ต้งั เป็ น “ขนุ สุนทรโวหาร” แต่สุนทรภู่
ยงั ด่ืมสุราจดั ถูกจาคุกและไดแ้ ตง่ นิทานคากลอน เร่ืองพระอภยั มณีขายเล้ียงตวั ภายหลงั พน้ โทษได้
กลบั เขา้ รับราชการ และไดม้ ีเร่ืองใหก้ รมหม่ืนเจษฎาบดินทร์ทรงขุ่นเคืองพระทยั

ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง เรื่อง ท่องโลกวรรณคดไี ทย รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหสั วชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนกั เรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ที่ ๑

ชุดที่ ๔ เร่ือง กาพย์พระไชยสุริยา ๑๒

เม่ือสิ้นรัชกาลที่ ๒ พระบาทสมเดจ็ พระที่นง่ั เกลา้ เจา้ อยหู่ วั ข้ึนครองราชย์ เป็นรัชกาลท่ี ๓
สุนทรภไู่ ดอ้ อกบวช และจารึกท่องเท่ียวไปยงั หวั เมืองตา่ งๆซ่ึงเช่ือกนั วา่ เพื่อหนีราชภยั เพราะเคยทา
เรื่องขดั พระทยั รัชกาลที่ ๓ ขณะดารงพระยศเป็ นกรมหมื่นเจษฎาบดินทร์ ขณะน้นั สุนทรภมู่ ีอายไุ ด้
๓๘ ปี และไดท้ อ่ งเที่ยวอยู่ ๒ - ๓ ปี จึงกลบั มาอยู่ ณ วดั ราชบูรณะ วดั พระเชตุพนฯ และวดั

มหาธาตุยวุ ราชรังสฤษฎ์ สุดทา้ ยมาพานกั ที่วดั เทพธิดารามและลาสิกขาจากสมณเพศ ขณะมีอายไุ ด้
๕๖ปี ในขณะท่ีบวชอยู่ ๑๘ ปี ชีวติ ของสุนทรภคู่ ่อนขา้ งตกอบั แต่เม่ือมาอยกู่ รุงเทพฯ ความเป็นอยดู่ ี
ข้ึนมีเวลาแตง่ กลอน และมีเจา้ นายใหค้ วามอุปถมั ภห์ ลายพระองค์ พระองคเ์ จา้ ลกั ขณานุคุณทรง
อุปถมั ภ์ จนเมื่อพระองคส์ ิ้นพระชนม์ กรมหมื่นอปั สรสุดาเทพไดท้ รงอุปการะตอ่ มาเน่ืองจากทรงพอ
พระทยั เรื่อง พระอภยั มณีที่สุนทรภูแ่ ต่ง และพระบาทสมเดจ็ พระป่ิ นเกลา้ เจา้ อยหู่ วั ซ่ึงขณะน้นั ดารง
ตาแหน่งพระเจา้ นอ้ งยาเธอเจา้ ฟ้ ากรมขนุ อินทรศรังสรรค์ ก็ทรงโปรดใหเ้ ขา้ มาอยใู่ นพระราชวงั เดิมท่ี
เป็นท่ีประทบั ของพระองคใ์ นขณะน้นั

ตอ่ มาในสมยั พระบาทสมเด็จพระจอมเกลา้ เจา้ อยหู่ วั รัชกาลที่ ๔ เม่ือพระบาทสมเด็จ
พระป่ิ นเกลา้ เจา้ อยหู่ วั ทรงบวรราชาภิเษกแลว้ ไดท้ รงแต่งต้งั ใหส้ ุนทรภู่เป็นเจา้ กรมอาลกั ษณ์
ฝ่ ายพระราชวงั บวรฯ มีบรรดาศกั ด์ิเป็น “พระสุนทรโวหาร” ขณะน้นั สุนทรภมู่ ีอายุ ๖๕ ปี นบั วา่
เป็นชีวติ ท่ีรุ่งเรืองอีกวาระหน่ึง สุนทรภู่เขา้ รับราชการได้ ๕ ปี และไดถ้ ึงแก่กรรมเมื่อ พ.ศ. ๒๓๙๘

ภาพที่ ๓ กาพยเ์ ร่ืองพระไชยสุริยา
ทม่ี า : http://vajirayana.org วชิรญาณ. สืบคน้ เม่ือวนั ที่ ๒๐ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๘.

ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง เร่ือง ท่องโลกวรรณคดไี ทย รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหสั วชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนกั เรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ที่ ๑

ชุดที่ ๔ เร่ือง กาพย์พระไชยสุริยา ๑๓

ใบความรู้ท่ี ๔.๒
เร่ือง ทม่ี ากาพย์เร่ืองพระไชยสุริยา

เป็นแบบเรียนที่สุนทรภู่แต่งข้ึนในสมยั รัชกาลท่ี ๓ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ประมาณปี
พ.ศ. ๒๓๘๓ – ๒๓๘๕ ขณะที่บวชเป็นพระอยทู่ ี่วดั เทพธิดาราม เป็ นกาพยซ์ ่ึงแทรกความรู้เกี่ยวกบั
ภาษาไทย ในเรื่องมาตราตวั สะกด และยงั ไดส้ อนศีลธรรมในดา้ นความผดิ ชอบชวั่ ดี และแสดงผล
การกระทาไวอ้ ยา่ งชดั เจน ต่อมาในสมยั รัชกาลที่ ๕ เม่ือมีการจดั ต้งั โรงเรียนหลวงข้ึน
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกลา้ เจา้ อยหู่ วั ทรงพระกรุณาโปรดเกลา้ โปรดกระหมอ่ มใหพ้ ระยาศรี
สุนทรโวหาร (นอ้ ย อาจารยางกรู ) จดั ทาแบบเรียนภาษาไทยข้ึนชุดหน่ึงมี ๖ เล่มคือ มลู บทบรรพกิจ
วาหนิต์ินิกร อกั ษรประโยค สังโยคพิธาน ไวพจนพ์ จิ ารณ์ พิศาลการันต์ ในหนงั สือมลู บทบรรพกิจ
พระยาศรีสุนทรโวหารไดน้ ากาพยเ์ ร่ืองพระไชยสุริยาของสุนทรภมู่ าแทรกไวเ้ พ่ือให้เด็กหดั อา่ นและ
เขียนหนงั สือไดถ้ ูกตอ้ งและคล่องแคล่ว

ภาพที่ ๔ ตวั อยา่ ง กาพยเ์ รื่องพระไชยสุริยา
ทม่ี า : http://vajirayana.org วชิรญาณ. สืบคน้ เมื่อวนั ที่ ๒๐ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๘.

ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง เรื่อง ท่องโลกวรรณคดไี ทย รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหสั วชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนักเรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ที่ ๑

ชุดท่ี ๔ เรื่อง กาพย์พระไชยสุริยา ๑๔

จุดมุ่งหมายในการแต่ง

แตง่ ข้ึนเพอ่ื เป็ นแบบเรียนใชส้ อนเร่ืองการสะกดคาและการใชถ้ อ้ ยคาแก่พระโอรส
ในพระบรมวงศานุวงศ์ สุนทรภ่ไู ดบ้ อกจุดมุง่ หมายในการแต่งไวอ้ ยา่ งชดั เจนในตอนทา้ ยของเร่ือง

ลกั ษณะคาประพนั ธ์

กาพยย์ านี ๑๑ กาพยฉ์ บงั ๑๖ และกาพยส์ ุรางคนางค์ ๒๘ มีลกั ษณะการแตง่ ดงั น้ี
แตง่ กาพยย์ านี ๑๑ เพอ่ื ใชใ้ นการบรรยายหรือเล่าเร่ือง
แตง่ กาพยฉ์ บงั ๑๖ (กาพยท์ ี่มีลีลางามสง่า) เพือ่ ใชใ้ นการบรรยายเหตุการณ์ที่สาคญั หรือ
บรรยายเหตุการณ์ท่ีรวบรัดรวดเร็ว
แต่งกาพยส์ ุรางคนางค์ ๒๘ (กาพยท์ ่ีมีลีลาอ่อนหวาน เศร้า) เพ่ือใชใ้ นการพรรณนาอารมณ์
ความรู้สึก

กาพย์ยานี ๑๑

แผนผงั กาพย์ยานี ๑๑

ภาพท่ี ๕ ตวั อยา่ ง กาพยย์ านี ๑๑
ทมี่ า : http://www.homelittlegirl.com บา้ นกลอนนอ้ ย.

สืบคน้ เมื่อวนั ท่ี ๒๐ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๘.

ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง เร่ือง ท่องโลกวรรณคดไี ทย รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหัสวชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนกั เรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ท่ี ๑

ชุดที่ ๔ เร่ือง กาพย์พระไชยสุริยา ๑๕

ฉันทลกั ษณ์
๑. กาพยย์ านี ๑๑ หน่ึงบทมี ๔ วรรค วรรคหนา้ ๕ คา วรรคหลงั ๖ คา ๒ วรรคเป็นหน่ึงบาท

คือ บาทเอกและโท รวมบาทละ ๑๑ คา
๒. สัมผสั บงั คบั ดูไดจ้ ากแผนผงั ขา้ งตน้

กาพย์ฉบัง ๑๖

แผนผงั กาพย์ฉบงั ๑๖

บท ๑ สมั ผสั ระหวา่ งบท
บท ๒

ภาพที่ ๖ ตวั อยา่ ง กาพยฉ์ บงั ๑๖
ทมี่ า : https://pantip.com กาพยฉ์ บงั ๑๖. สืบคน้

เมื่อวนั ท่ี ๒๐ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๘.

ฉันทลกั ษณ์
๑. หน่ึงบทมี ๓ วรรค วรรคหน่ึงมี ๖ คา วรรคที่สองมี ๔ คา วรรคที่สามมี ๖ คา รวมหน่ึง

บทมี ๑๖ คา
๒. สมั ผสั บงั คบั ดูไดจ้ ากแผนผงั ขา้ งตน้

ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง เร่ือง ท่องโลกวรรณคดไี ทย รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหสั วชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนกั เรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ท่ี ๑

ชุดที่ ๔ เร่ือง กาพย์พระไชยสุริยา ๑๖

กาพย์สุรางค์ ๒๘

แผนผงั กาพย์สุรางค์ ๒๘

กาพย์สุรางคนางค์ ๒๘

ภาพที่ ๗ ตวั อยา่ ง กาพยส์ ุรางคนางค์ ๒๘
ทมี่ า : https://pantip.com กาพยส์ ุรางคนางค์ ๒๘. สืบคน้ เมื่อ

วนั ท่ี ๒๐ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๘.
= จุดสัมผสั บงั คบั
= จุดสมั ผสั ระหวา่ งบท

ฉันทลกั ษณ์
๑. หน่ึงบทมี ๗ วรรค แต่ละวรรคมี ๔ คา รวมหน่ึงบทมี ๒๘ คา
๒. สัมผสั บงั คบั

ลกั ษณะของเร่ืองกาพย์พระไชยสุริยา

เริ่มสอนจากง่ายไปหายาก มีการทบทวนความรู้เดิมทุกคร้ัง ทาใหน้ ่าสนใจ น่าติดตาม โดย
เรียงตามลาดบั มาตราตวั สะกด คือ แม่ ก กา แมก่ น แม่กก แม่กด แม่กบ แม่กม แม่เกย ขาด
มาตราตวั สะกดแม่เกอวไปหน่ึงมาตรา เพราะโบราณรวมเอาแม่เกอวไวใ้ นแม่เกยดว้ ย

ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง เร่ือง ท่องโลกวรรณคดไี ทย รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหสั วชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนักเรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ที่ ๑

ชุดที่ ๔ เร่ือง กาพย์พระไชยสุริยา ๑๗

กจิ กรรมท่ี ๔.๑
เรื่อง กาพย์พระไชยสุริยาน่ารู้

คาชี้แจง ใหน้ กั เรียนตอบคาถามตอ่ ไปน้ี (๑๐ คะแนน ขอ้ ละ ๑ คะแนน)

๑. กาพยพ์ ระไชยสุริยาเป็นผลงานของใคร
..............................................................................................................................................

๒. กาพยพ์ ระไชยสุริยา แต่งข้ึนในสมยั ใด
............................................................................................................................................

๓. ผแู้ ต่งมีจุดมุ่งหมายใดในการแต่งกาพยพ์ ระไชยสุริยา
............................................................................................................................................

๔. กาพยพ์ ระไชยสุริยาแต่งดว้ ยคาประพนั ธ์ชนิดใด
............................................................................................................................................

๕. กาพยพ์ ระไชยสุริยาแทรกอยใู่ นหนงั สือเล่มใด
............................................................................................................................................

๖. มาตราตวั สะกดใดที่ไม่ปรากฏวา่ มีการแยกมาไวเ้ ป็นบทหน่ึงโดยเฉพาะ
............................................................................................................................................

๗. ในสมยั รัชกาลพระบาทสมเดจ็ พระจุลจอมเกลา้ เจา้ อยหู่ วั โปรดเกลา้ ฯ ใหผ้ ใู้ ดจดั ทา
แบบเรียนภาษาไทยข้ึน
............................................................................................................................................

๘. เมืองสาวตั ถีล่มจมเพราะเหตุใด
............................................................................................................................................

๙. กาพยพ์ ระไชยสุริยามีคุณคา่ อยา่ งไร
............................................................................................................................................

๑๐. กาลกิณี ๔ คืออะไร
............................................................................................................................................

ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง เร่ือง ท่องโลกวรรณคดไี ทย รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหสั วชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนักเรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ท่ี ๑

ชุดท่ี ๔ เร่ือง กาพย์พระไชยสุริยา ๑๘

ใบความรู้ท่ี ๔.๓
เร่ือง เรื่องย่อกาพย์เร่ืองพระไชยสุริยา

พระไชยสุริยาเป็นกษตั ริยค์ รองเมืองสาวตั ถีมีมเหสีชื่อสุมาลี บา้ นเมืองอุดมสมบรู ณ์และเป็น
สุขมาชา้ นาน จนกระทง่ั เมื่อขา้ ราชบริพารและผมู้ ีอานาจพากนั ลุ่มหลงในอบายมุขและเท่ียวข่มเหง
ราษฎรจนเดือดร้อนไปทว่ั ในท่ีสุดน้าป่ ากไ็ หลบา่ ทว่ มเมืองจนผคู้ นลม้ ตายผทู้ ่ีมีชีวติ รอดกห็ นีออกจาก
เมืองไป ทิ้งสาวตั ถีกลายเป็นเมืองร้าง พระไชยสุริยาพามเหสีและขา้ ราชบริพารหนีลงเรือสาเภาออก
จากเมืองแต่ถูกพายใุ หญพ่ ดั เรือแตก พระไชยสุริยากบั นางสุมาลีวา่ ยน้าไปข้ึนฝั่งแลว้ รอนแรมไปในป่ า
พระดาบสรูปหน่ึงเขา้ ฌานเห็นพระไชยสุริยากบั นางสุมาลีตอ้ งทนทุกขท์ รมานกเ็ วทนา เพราะเห็นวา่
พระไชยสุริยาทรงเป็นกษตั ริยท์ ่ีดี แตป่ ระสบเคราะห์กรรมเพราะหลงเช่ือเสนาอามาตย์ จึงเทศนา
โปรดจนท้งั สองศรัทธาและบาเพญ็ ธรรมจนไดไ้ ปเกิดบนสวรรค์

ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง เรื่อง ท่องโลกวรรณคดไี ทย รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหัสวชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนักเรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ที่ ๑

ชุดท่ี ๔ เร่ือง กาพย์พระไชยสุริยา ๑๙

กาพย์สุรางคนางค์ ๒๘

ข้ึนใหม่ในกน ก กา วา่ ปน ระคนกนั
เอน็ ดูภูธร มานอนในไพร
ส่วนกุมาลี วนั ทาสามี มณฑลตน้ ไทร แทนไพชยส์ ถาน
เฝ้ าอยดุ่ ูแล เหมือนแตก่ ่อนกาล
พระชวนนวลนอน เขญ็ ใจไมข้ อน เทวอี ยงู่ าน
ภธู รสอนมนต์ ใหบ้ น่ ภาวนา
วนั น้นั จนั ทร มีดารากร ใหพ้ ระภูบาล สาราญวญิ ญา
เห็นสิ้นดินฟ้ า ในป่ าทา่ ธาร
เยน็ ฉ่าน้าฟ้ า ช่ืนชะผกา เหมือนหมอนแม่นา
สารพนั จนั ทน์อิน ร่ืนกลิ่นเกสร
จนั ทราคลาเคล่ือน กระเวนไพรไก่เถ่ือน เยน็ ค่าร่าวา่ กนั ป่ าภยั พาล
ป่ ูเจา้ เขาเขิน ก่เู กรินหากนั
พระฟ้ื นตื่นนอน ไกลพระนคร เป็ นบริ วาร
เชา้ ตรู่สุริยน ข้ึนพน้ เมรุไก
มาลีคลี่บาน ใบกา้ นอรชร

วายพุ าขจร

แตนตอ่ คลอร่อน วา้ วอ่ นเวยี นระวนั

เตือนเพ่ือนขานขนั

สินธุพลุ นั คร้ืนครั่นหวน่ั ไหว

สะทอ้ นถอนทยั

มีกรรมจาไป ในป่ าอารัญ

เนือ้ เรื่อง กาพย์ฉบงั ๑๖

ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง เรื่อง ท่องโลกวรรณคดไี ทย รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหสั วชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนกั เรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ท่ี ๑

ชุดที่ ๔ เรื่อง กาพย์พระไชยสุริยา ๒๐

กาพย์ฉบัง ๑๖

พระไเนชยือ้ สเรุร่ือิยงาภกูมาีพย์ฉบงั พ๑า๖พร(ตะ่อม)เหสี
มาที่ในลาสาเภา
ขา้ วปลาหาไปไม่เบา นารีท่ีเยาว์
กเ็ อาไปในเภตรา
เถา้ แก่ชาวแมแ่ ซ่มา เสนีเสนา
กม็ าในลาสาเภา
ตีมา้ ล่อช่อใบใส่เสา วายพุ ยเุ พลา
สาเภาก็ใชใ้ บไป

เภตรามาในน้าไหล ค่าเชา้ เปล่าใจ
ที่ในมหาวารี ราชานารี
พสุธาอาศยั ไม่มี เหราปลาทู
อยทู่ ่ีพระแกลแลดู วายพุ าคลาไคล
ปลากะโหโ้ ลมาราหู
มีอยใู่ นน้าคล่าไป
ราชาวา้ เหวห่ ฤทยั
มาในทะเลเอกา

แลไปไมป่ ะพสุธา เปล่าใจนยั นา
โพลเ้ พลเ้ วลาราตรี ใครรู้คดี
ราชาวา่ แก่เสนี วา่ พระมหา
วารีน้ีเทา่ ใดนา
ขา้ เฝ้ าเล่าแก่ราชา
วารีน้ีไซร้ใหญ่โต

ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง เรื่อง ท่องโลกวรรณคดไี ทย รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหสั วชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนักเรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ท่ี ๑

ชุดที่ ๔ เร่ือง กาพย์พระไชยสุริยา ๒๑

ไหลมาแตใ่ นคอโค แผไ่ ปใหญ่โต
มโหฬาร์ล้าน้าไหล ขา้ พเจา้ เขา้ ใจ
บาลีมิไดแ้ กไ้ ข ใหญโ่ ตมโหฬาร์
ผใู้ หญผ่ เู้ ฒา่ เล่ามา ใคร่รู้คดี
วา่ มีพญาสกุณา พอพระสุริใส
กายาเทา่ เขาคีรี ยอ่ ทอ้ รอรา
ชื่อวา่ พญาสาภาที สกุณาถาไป
วารีน้ีโตเท่าใด จาของอ้ ปลา
โยโสโผผาถาไป
จะใกลโ้ พลเ้ พลเ้ วลา
แลไปไมป่ ะพสุธา
ชีวากจ็ ะประลยั
พอปลามาในน้าไหล
อาศยั ท่ีศีรษะปลา
ชะแงแ้ ลไปไกลตา
วา่ ขอขมาอภยั

วารีที่เราจะไป ใกลห้ รือวา่ ไกล
ขา้ ไหวจ้ ะขอมรคา มิไดไ้ ปมา
ปลาวา่ ขา้ เจา้ เยาวภา ลาปลาจรลี
อาศยั อยตู่ ่อธรณี
สกณุ าอาลยั ชีวี
สู่ที่ภผู าอาศยั

ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง เรื่อง ท่องโลกวรรณคดไี ทย รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหสั วชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนักเรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ที่ ๑

ชุดที่ ๔ เรื่อง กาพย์พระไชยสุริยา ๒๒

ขา้ เฝ้ าเล่าแก่ภูวไนย พระเจา้ เขา้ ใจ

ฤทยั วา้ เหวเ่ อกา

จาไปในทะเลเวรา พายใุ หญ่มา

เภตราก็เหเซไป

สมอกเ็ กาเสาใบ เจา้ กรรมซ้าเอา

สาเภาระยาคว่าไป

ราชาควา้ มืออรไท เอาผา้ สไบ

ต่อไวไ้ ม่ไกลกายา

เถา้ แก่ชาวแม่เสนา น้าเขา้ หูตา

จระเขเ้ หราคร่าไป

ราชานารีร่าไร มีกรรมจาใจ

จาไปพอปะพสุธา

มีไมไ้ ทรใหญใ่ บหนา เขา้ ไปไสยา

เวลาพอค่าราไร

ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง เร่ือง ท่องโลกวรรณคดไี ทย รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหสั วชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนักเรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ที่ ๑

ชุดท่ี ๔ เร่ือง กาพย์พระไชยสุริยา ๒๓

กาพย์ยานี ๑๑

สะธุสะจะขอไหว้ พระศรีไตรสรณา
พอ่ แมเ่ เลครูบา เทวดาในราศี
ขา้ เจา้ เอา ก ข เขา้ มาต่อ ก กามี
แกไ้ ขในเทา่ น้ี ดีมิดีอยา่ ตรีชา
จะร่าคาต่อไป พอล่อใจกมุ ารา
ธรณีมีราชา เจา้ พาราสาวะถี
ช่ือพระไชยสุริยา มีสุดามเหสี
ช่ือวา่ สุมาลี อยบู่ ุรีไม่มีภยั
ขา้ เฝ้ าเหล่าเสนา มีกิริยาอชั ฌาศยั
พอ่ แมม่ าแต่ไกล ไดอ้ าศยั ในพารา
ไพร่ฟ้ าประชาชี อยบู่ ุรีก็ปรีดา
ทาไร่ขา้ วไถนา ไดข้ า้ วปลาแลสาลี
อยมู่ าหมูข่ า้ เฝ้ า กห็ าเยาวนารี
ท่ีหนา้ ตาดีดี ทามโหรีท่ีเคหา
ค่าเชา้ เฝ้ าสีซอ เขา้ แตห่ อล่อกามา
หาไดใ้ หภ้ ริยา โลโภพาใหบ้ า้ ใจ
ไมจ่ าคาพระเจา้ เหไปเขา้ ภาษาไสย
ถือดีมีขา้ ไทย ฉอ้ แต่ไพร่ใส่ขื่อคา

ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง เร่ือง ท่องโลกวรรณคดไี ทย รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหัสวชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนกั เรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ท่ี ๑

ชุดที่ ๔ เร่ือง กาพย์พระไชยสุริยา ๒๔

กาพย์เร่ืองพระไชยสุริยา

คดีท่ีมีคู่ คือไก่หมูเจา้ สุภา
ใครเอาขา้ วปลามา ใหส้ ุภากว็ า่ ดี
ท่ีแพแ้ กช้ นะ ไมถ่ ือพระประเวณี
ข้ีฉอ้ ก็ไดด้ ี ไล่ด่าตีมีอาญา
ท่ีซื่อถือพระเจา้ วา่ โง่เง่าเต่าปูปลา
ผเู้ ฒ่าเหล่าเมธา วา่ บา้ ใบส้ าระยา
ภิกษุสมณะ เหล่าก็ละพระสธรรม
คาถาวา่ ลานา ไปเร่ร่าทาเฉโก
ไม่จาคาผใู้ หญ่ ศีรษะไมใ้ จโยโส
ที่ดีมีอะโข ขา้ ขอโมทนาไป
พาราสาวะถี ใครไมม่ ีปราณีใคร
ดุด้ือถือแตใ่ จ ท่ีใครไดใ้ ส่เอาพอ
ผทู้ ี่มีฝีมือ ทาดุด้ือไมซ่ ้ือขอ
ไล่ควา้ ผา้ ที่คอ อะไรล่อก็เอาไป
ขา้ เฝ้ าเหล่าเสนา มิไดว้ า่ หมู่ขา้ ไท
ถือน้าร่าเขา้ ไป แต่น้าใจไม่นาพา

หาไดใ้ ครหาเอา ไพร่ฟ้ าเศร้าเปล่าอุรา
ผทู้ ่ีมีอาญา ไล่ตีด่าไมป่ ราณี
ผปี ่ ามากระทา มรณกรรมชาวบุรี
น้าป่ าเขา้ ธานี กไ็ ม่มีท่ีอาศยั
ขา้ เฝ้ าเหล่าเสนา หนีไปหาพาราไกล
ชีบาล่าล้ีไป ไม่มีใครในธานี

ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง เร่ือง ท่องโลกวรรณคดไี ทย รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหสั วชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนกั เรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ท่ี ๑

ชุดท่ี ๔ เร่ือง กาพย์พระไชยสุริยา ๒๕

กจิ กรรมท่ี ๔.๒
เรื่อง ความรู้จากเรื่อง กาพย์พระไชยสุริยา

คาชี้แจง ใหน้ กั เรียนอ่านวรรณคดีเรื่อง กาพยเ์ ร่ืองพระไชยสุริยา แลว้ ปฏิบตั ิกิจกรรมตามที่กาหนด
(๑๐ คะแนน ขอ้ ละ ๕ คะแนน)

๑. จบั ใจความสาคญั เร่ืองกาพยพ์ ระไชยสุริยาในแตล่ ะตอน
………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………...
………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………...
………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………...
………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………...

๒. สรุปเน้ือหาเรื่องกาพยพ์ ระไชยสุริยา
………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………...
………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………...
………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………...
………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………...

ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง เร่ือง ท่องโลกวรรณคดไี ทย รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหัสวชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนกั เรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ที่ ๑

ชุดท่ี ๔ เรื่อง กาพย์พระไชยสุริยา ๒๖

ใบความรู้ที่ ๔.๔

เร่ือง ข้อคดิ ทไ่ี ด้จากกาพย์เรื่องพระไชยสุริยา

๑. คนเราเมื่อประพฤติดียอ่ มไดด้ ีและมีความสุข
๒. บา้ นเมืองจะมีความสุข มีการพฒั นา ทุกคนตอ้ งมีความสามคั คี ร่วมมือกนั
๓. การเป็นผนู้ าที่ดีควรมีวจิ ารณญาณใคร่ครวญ ไมห่ ลงเช่ือใครง่าย ๆ
๔. การประพฤติตนอยใู่ นศีลในธรรมยอ่ มทาใหต้ นเองและสงั คมเจริญดว้ ย
๕. กิเลส ความโลภ เป็นบ่อเกิดแห่งความหายนะ
๖. การประพฤติชวั่ นอกจากจะทาใหต้ นเองดูเป็นคนไม่ดีแลว้ ยงั ทาใหป้ ระเทศชาติ

และสงั คมเส่ือมโทรมดว้ ย
๗. ความเจริญรุ่งเรืองและความมน่ั คงของบา้ นเมืองข้ึนอยกู่ บั ประชาชนทุกคนในชาติ

ที่จะตอ้ งช่วยกนั ธารงรักษาไว้

คุณค่าทไ่ี ด้จากเรื่องกาพย์พระไชยสุริยา

๑. กาพยพ์ ระไชยสุริยามีจงั หวะความคลอ้ งจองเป็นทว่ งทานองในคาประพนั ธ์ทาใหจ้ าง่ายข้ึน
สามารถใชเ้ ป็นตวั อยา่ งคาประพนั ธ์ท้งั ๓ ชนิด คือ กาพยย์ านี ๑๑ กาพยฉ์ บงั ๑๖ และกาพย์
สุรางคนางค์ ๒๘ ไดเ้ ป็นอยา่ งดี

๒. แสดงความรู้ของผแู้ ต่งเก่ียวกบั ตน้ ไมแ้ ละสัตวป์ ่ าของไทย
๓. กาพยพ์ ระไชยสุริยาเป็นหนงั สือท่ีมีความครบถว้ นกระบวนความสาหรับการเขียนอา่ น
ภาษาไทย

ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง เร่ือง ท่องโลกวรรณคดไี ทย รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหัสวชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนกั เรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ที่ ๑

ชุดท่ี ๔ เรื่อง กาพย์พระไชยสุริยา ๒๗

๔. กาพยพ์ ระไชยสุริยามีคุณค่าในดา้ นคติธรรมคาสอน เช่น เร่ืองกาลกิณี ๔ ประการ ที่จะ
ใหบ้ า้ นเมืองไม่เป็นสุข ไดแ้ ก่

๔.๑ การเห็นผดิ เป็ นชอบ
๔.๒ การเบียดเบียนทาร้ายกนั
๔.๓ การไม่รู้คุณ
๔.๔ ความโลภ

คุณค่าด้านวรรณศิลป์

๑. ใชค้ าง่าย ๆ บรรยายใหเ้ ห็นภาพชดั เจน
๒. ใชค้ าพรรณนาใหเ้ กิดการสะเทือนอารมณ์
๓. ใชน้ าฏการใหเ้ ห็นกิริยาอาการที่ทาตอ่ เนื่อง
๔. ใชส้ ัทพจนบ์ รรยายใหเ้ ห็นจินตภาพไดอ้ ยา่ งชดั เจน
๕. ใชอ้ ุปมาโวหารเปรียบเทียบสิ่งหน่ึงเหมือนกบั อีกสิ่งหน่ึง
๖. ใชส้ ญั ลกั ษณ์แทนการบรรยาย การพรรณนา
๗. ใชค้ าไดไ้ พเราะ มีเสียงสมั ผสั ในวรรคทุกวรรค ท้งั สัมผสั สระและสัมผสั อกั ษร
๘. ใชล้ ีลาจงั หวะในการอา่ นไดส้ นุกและเกิดอารมณ์ตามเน้ือเรื่อง เช่น กาพยย์ านี ๑๑ ใช้
จงั หวะการอา่ น ๒/๓ ๓/๓ เป็นจงั หวะประกอบเสียงหนกั เบาและสัมผสั ในของแตล่ ะวรรค ทาใหเ้ กิด
หาสยรส (รสแห่งความขบขนั )

ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง เรื่อง ท่องโลกวรรณคดไี ทย รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหัสวชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนกั เรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ท่ี ๑

ชุดที่ ๔ เร่ือง กาพย์พระไชยสุริยา ๒๘

คุณค่าด้านสังคม

๑. ใหค้ วามรู้แก่ผอู้ ่านตามจุดประสงคข์ องผแู้ ตง่ คือใชเ้ ป็ นสื่อการสอนมาตราตวั สะกด
๒. ใหค้ วามสนุกสนานเพลิดเพลิน เกิดจินตนาการตามเน้ือเร่ือง
๓. เป็นบทหดั อา่ นที่ประมวลชื่อพรรณไมแ้ ละหมู่สตั วใ์ นป่ ามาใหผ้ เู้ รียนไดร้ ู้จกั
๔. ใหเ้ ห็นสภาพสังคมไทย เหมือนสภาพคนไทยก่อนเสียกรุงศรีอยธุ ยา
๕. แสดงความคิด ความเช่ือ และค่านิยมของคนไทยก่อนเสียกรุงศรีอยธุ ยา
๖. แสดงคา่ นิยมของครอบครัวที่ใหภ้ รรยาปรนนิบตั ิสามี
๗. ใหข้ อ้ คิด คติธรรม นาไปใชใ้ นชีวติ

ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง เรื่อง ท่องโลกวรรณคดไี ทย รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหสั วชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนักเรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ท่ี ๑

ชุดที่ ๔ เร่ือง กาพย์พระไชยสุริยา ๒๙

กจิ กรรมท่ี ๔.๓
เร่ือง คุณค่ากาพย์พระไชยสุริยา

คาชี้แจง ใหน้ กั เรียนวเิ คราะห์คุณค่าวรรณคดีเรื่อง กาพยเ์ ร่ืองพระไชยสุริยา แลว้ ตอบคาถาม
(๑๐ คะแนน ขอ้ ละ ๒ คะแนน)

๑. การแต่งกาพยเ์ รื่องพระไชยสุริยามีจุดประสงคอ์ ยา่ งไร
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

๒. ภาษาที่ใชใ้ นการแตง่ กาพยเ์ รื่องพระไชยสุริยามีลกั ษณะอยา่ งไร
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

๓. กาพยเ์ ร่ืองพระไชยสุริยาสะทอ้ นสภาพสังคมไทยสมยั ใด
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

๔. ขอ้ คิดสาหรับขา้ ราชการที่ควรจะนาไปใชใ้ นชีวติ ประจาวนั คืออะไร
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

๕. ขอ้ คิดสาหรับประชาชนไทยที่ควรจะนาไปใชใ้ นชีวติ ประจาวนั คืออะไร
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง เรื่อง ท่องโลกวรรณคดไี ทย รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหสั วชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนกั เรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ที่ ๑

ชุดที่ ๔ เร่ือง กาพย์พระไชยสุริยา ๓๐

กจิ กรรมท่ี ๔.๔

เร่ือง การวเิ คราะห์ด้านวรรณศิลป์ กาพย์พระไชยสุริยา

คาชี้แจง ใหน้ กั เรียนพจิ ารณาบทประพนั ธ์จากกาพยเ์ ร่ืองพระไชยสุริยา แลว้ วเิ คราะห์คุณคา่
ดา้ นวรรณศิลป์ (๑๐ คะแนน ขอ้ ละ ๒ คะแนน)

๑. คอ้ นทองเสียงร้องป๋ องเป๋ ง เพลินฟังวงั เวง

อีเกง้ เริงร้องลองเชิง

…………………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………………..

๒. มะม่วงพลวงพลองชอ้ งนาง หล่นเกล่ือนเถื่อนทาง

กินพลางเดินพลางหวา่ งเนิน

…………………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………………..

๓. กลางไพรไก่ขนั บรรเลง ฟังเสียงเพยี งเพลง

ซอเจง้ จาเรียงเวยี งวงั

…………………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………………..

๔. วนั น้นั จนั ทร มีดารากร เป็นบริวาร

เห็นสิ้นดินฟ้ า ในป่ าทา่ ธาร มาลีคลี่บานใบกา้ นอรชร

เยน็ ฉ่าน้าฟ้ า ช่ืนชะผกา วายพุ าขจร

สารพนั จนั ทน์อิน ร่ืนกล่ินเกสร แตนตอ่ คลอร่อน วา้ วอ่ นเวยี นระวนั

…………………………………………………………………………………………………..

………………………………………………………………………………………………….

๕. ข้ึนกดบทอศั จรรย์ เสียงคร้ืนคร่ันช้นั เขาหลวง

นกหกตกรังรวง สตั วท์ ้งั ปวงง่วงงุนโงง

…………………………………………………………………………………………………..

………………………………………………………………………………………………….

ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง เรื่อง ท่องโลกวรรณคดไี ทย รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหสั วชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนกั เรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ที่ ๑

ชุดท่ี ๔ เรื่อง กาพย์พระไชยสุริยา ๓๑

สรุปท้ายเร่ือง กาพย์พระไชยสุริยา

ผ้แู ต่ง พระสุนทรโวหาร (ภ)ู่
รูปแบบการแต่งคาประพนั ธ์ แต่งดว้ ยคาประพนั ธ์ประเภทกาพยท์ ้งั ๓ ชนิดสลบั กนั คือ
กาพยย์ านี ๑๑ กาพยส์ ุรางคนางค์ ๒๘ และกาพยฉ์ บงั ๑๖ โดยบทแรกเป็นบทไหวค้ รูต่อจากน้นั ก็
เป็นการเล่าเรื่องโดยใชค้ าในแม่ ก กา แม่กน แม่กง แม่กก แมก่ ด แม่กบ แมก่ ม และแมเ่ กย
ตามลาดบั ยกเวน้ แม่เกอว ตอนทา้ ยไดเ้ ตือนใหน้ กั เรียนต้งั ใจเรียน และเช่ือฟังครู (การดาเนินเรื่อง
และการสอนใชว้ ธิ ีทบทวนสิ่งท่ีเรียนไปแลว้ ก่อนจึงค่อยสอนของใหม่ ทบกนั ไปจนถึงบทสุดทา้ ย)
จุดมุ่งหมาย เพ่ือเป็นหนงั สือสาหรับเดก็ หดั อ่านและหดั เรียนคาที่สะกดดว้ ยมาตราตา่ ง ๆ
เนือ้ เรื่องย่อ พระไชยสุริยาเป็นกษตั ริยค์ รองเมืองสาวตั ถี มีมเหสีชื่อสุมาลี บา้ นเมืองมีความ
อุดมสมบูรณ์ ประชาชนอยอู่ ยา่ งเป็นสุข จนเม่ือขา้ ราชบริพารและผมู้ ีอานาจประพฤติมิชอบ ฉอ้
ราษฎร์บงั หลวง ขม่ เหงราษฎร ทาใหร้ าษฎรเดือดร้อน ในที่สุดบา้ นเมืองถูกน้าท่วม ผคู้ นลม้ ตายและ
หนีหายจนกลายเป็นเมืองร้าง ส่วนพระไชยสุริยาและพระมเหสีพร้อมดว้ ยขา้ ราชบริพารก็หนีออกจาก
เมืองโดยลงเรือสาเภา แตเ่ กิดพายพุ ดั ทาใหเ้ รือแตก ท้งั สองจึงตอ้ งวา่ ยน้าไปข้ึนฝั่ง ตอ้ งรอนแรมใน
ป่ า พระดาบสที่เขา้ ฌานอยใู่ นป่ าเห็นวา่ พระไชยสุริยาและพระมเหสีเป็นคนดีจึงช่วยเหลือและเทศนา
ส่งั สอน เมื่อท้งั สองพระองคไ์ ดฟ้ ังธรรมก็เกิดความเลื่อมใสศรัทธาจึงออกบวชและบาเพญ็ ธรรมจนได้
ไปเกิดในสวรรค์
ข้อคดิ ทไ่ี ด้จากกาพย์เร่ืองพระไชยสุริยา คนเราเมื่อประพฤติดียอ่ มไดด้ ีและมีความสุข
บา้ นเมืองจะมีความสุข มีการพฒั นา ทุกคนตอ้ งมีความสามคั คี ร่วมมือกนั การเป็นผนู้ าที่ดีควรมี
วจิ ารณญาณใคร่ครวญ ไม่หลงเช่ือใครง่าย ๆ การประพฤติตนอยใู่ นศีลในธรรมยอ่ มทาใหต้ นเองและ
สงั คมเจริญดว้ ย กิเลส ความโลภ เป็นบ่อเกิดแห่งความหายนะ การประพฤติชวั่ นอกจากจะทาให้
ตนเองดูเป็ นคนไม่ดีแลว้ ยงั ทาใหป้ ระเทศชาติ และสงั คมเสื่อมโทรมดว้ ย และความเจริญรุ่งเรืองและ
ความมน่ั คงของบา้ นเมืองข้ึนอยกู่ บั ประชาชนทุกคนในชาติท่ีจะตอ้ งช่วยกนั ธารงรักษาไว้
คุณค่าทไ่ี ด้จากเรื่องกาพย์พระไชยสุริยา กาพยพ์ ระไชยสุริยามีคุณค่าในดา้ นคติธรรมคาสอน
คุณคา่ ดา้ นวรรณศิลป์ คือ ใชค้ าง่าย ๆ ใชส้ ทั พจนบ์ รรยายใหเ้ ห็นจินตภาพ ใชอ้ ุปมาโวหาร
เปรียบเทียบ ใชส้ ัญลกั ษณ์แทนการบรรยาย ใชล้ ีลาจงั หวะในการอ่านไดส้ นุกและเกิดอารมณ์ตามเน้ือ
เรื่อง คุณคา่ ดา้ นสังคม คือ เห็นสภาพสังคมไทย มีความสนุกสนานเพลิดเพลิน เป็นบทหดั อ่านที่
ประมวลช่ือพรรณไมแ้ ละหมู่สัตวใ์ นป่ า แสดงความคิด ความเช่ือ และคา่ นิยมของคนไทย และให้
ขอ้ คิด คติธรรม นาไปใชใ้ นชีวติ

ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง เร่ือง ท่องโลกวรรณคดไี ทย รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหสั วชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนักเรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ที่ ๑

ชุดท่ี ๔ เรื่อง กาพย์พระไชยสุริยา ๓๒

แบบทดสอบหลงั เรียน
เร่ือง กาพย์พระไชยสุริยา รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหสั วชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนักเรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ที่ ๑

คาชี้แจง แบบทดสอบฉบบั น้ีมีจานวน ๑๐ ขอ้ คะแนนเตม็ ๑๐ คะแนน เวลา ๑๐ นาที
คาสั่ง เป็นแบบปรนยั ชนิดเลือกตอบ ๔ ตวั เลือก

ใหน้ กั เรียนเลือกคาตอบที่ถูกท่ีสุดเพยี งขอ้ เดียว โดยทาเคร่ืองหมาย  ลงในช่อง 
ใหต้ รงกบั ขอ้ ก ข ค หรือ ง ของกระดาษคาตอบ

๑. เร่ืองใดสาคญั ท่ีสุดในการแต่งคาประพนั ธ์ประเภทกาพย์
ก. โวหาร
ข. ภาพพจน์
ค. ลีลาของกาพย์
ง. ลกั ษณะฉนั ทลกั ษณ์

๒. ขอ้ ใดใชโ้ วหารสทั พจน์
ก. อาศรมของพระฤาษี
ข. ลิงคา่ งโจนโผนหกหนั
ค. ฝงู จิง้ จอกออกเห่าหอน
ง. คอ้ นทองเสียงร้องป๋ องเป๋ ง

๓. ขอ้ ใดอธิบายความหมายไมถ่ ูกตอ้ ง
ก. ตรีชา - ติเตียน
ข. โง่เง่าเต่าตุ่น - โง่ที่สุด
ค. สาธุสะ - ไหวอ้ ยา่ งสวยงาม
ง. พุทธนั ดร - อาณาจกั รของพระพุทธเจา้

๔. ศฤงคาร มีความหมายวา่ อยา่ งไร
ก. ทรัพยส์ มบตั ิ
ข. อาคารท่ีมีคา่
ค. อาศรมของพระฤาษี
ง. บุคคลที่มงั่ คง่ั ดว้ ยทรัพย์

ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง เร่ือง ท่องโลกวรรณคดไี ทย รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหสั วชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนักเรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ท่ี ๑

ชุดที่ ๔ เรื่อง กาพย์พระไชยสุริยา ๓๓

อ่านบทประพนั ธ์ท่ีกาหนด แลว้ ตอบคาถาม ขอ้ ๕ – ๗

คดีท่ีมีคู่ คือหมูไก่เจา้ สุภา
ใครเอาขา้ วปลามา ใหส้ ุภากว็ า่ ดี
ที่แพแ้ กช้ นะ ไมถ่ ือพระประเวณี
ขอ้ ฉอ้ ก็ไดด้ ี ไล่ด่าตีมีอาญา

๕. คาวา่ เจ้าสุภา มีความหมายวา่ อยา่ งไร
ก. อยั การ
ข. ขนุ นาง
ค. ผพู้ พิ ากษา
ง. ทนายความ

๖. จากคาประพนั ธ์ สะทอ้ นภาพสังคมไดอ้ ยา่ งชดั เจนในเร่ืองใด
ก. การแก่งแยง่ ชิงดีชิงเด่นกนั ในตาแหน่งหนา้ ที่
ข. การติดสินบนในคดีความต่าง ๆ
ค. ความมีน้าใจเอ้ือเฟ้ื อเผอ่ื แผก่ นั ของคนในสังคม
ง. คนที่คดโกงจะเป็นที่นบั ถือและเคารพของบุคคลในสังคม

๗. ขอ้ ใดอธิบายความหมายไมถ่ ูกตอ้ ง
ก. ข้ีฉอ้ - คดโกง
ข. อาญา - อานาจ โทษ
ค. ไก่หมู - ของท่ีใชต้ ิดสินบน
ง. ประเวณี - การคา้ ขายแลกเปลี่ยนสินคา้

๘. คาประพนั ธ์ในขอ้ ใดไมม่ ีการใชโ้ วหาร
ก. อยวู่ งั ดงั จนั ทรามาหมน่ หมองละอองนวล
ข. ดินแดนถ่ินมนุษยเ์ สียงดงั ดุจพระเพลิงโพลง
ค. พิณพาทยร์ ะนาดฆอ้ งตะโพนกลองร้องเป็นเพลง
ง. ยงู ทองร้องกะโตง้ โห่งดงั เพียงฆอ้ งกลองระฆงั

ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง เรื่อง ท่องโลกวรรณคดไี ทย รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหัสวชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนกั เรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ท่ี ๑

ชุดที่ ๔ เรื่อง กาพย์พระไชยสุริยา ๓๔

๙. ขอ้ ใดแสดงให้เห็นความเชื่อเรื่องไสยศาสตร์ที่ปรากฏในเร่ืองกาพยพ์ ระไชยสุริยา
ไดอ้ ยา่ งชดั เจน
ก. ท่ีซื่อถือพระเจา้ วา่ โง่เง่าเตา่ ปูปลา
ข. ไม่จาคาพระเจา้ เหไปเขา้ ภาษาไสย
ค. ค่าเชา้ เฝ้ าสีซอ เขา้ แตห่ อล่อกามา
ง. หลวงชีหนีหลวงเณร ลงโคลนเลนเผน่ ผาดโผน

๑๐. แนวคิดเรื่องกาพยพ์ ระไชยสุริยาตรงกบั ขอ้ ใด
ก. บา้ นเมืองร่มเยน็ เป็นสุขเพราะมีผปู้ กครองท่ีดี
ข. ขา้ ราชการเป็นแบบอยา่ งที่ดีของบุคคลในแตล่ ะบา้ นเมือง
ค. ถา้ คนในสงั คมแก่งแยง่ ชิงดีชิงเด่น เห็นแก่ตวั จะทาใหบ้ า้ นเมืองล่มสลาย
ง. เหตุการณ์ร้ายหรือดีจะข้ึนอยกู่ บั เทพเจา้ ของบา้ นเมืองเป็นผกู้ าหนด

ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง เร่ือง ท่องโลกวรรณคดไี ทย รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหัสวชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนักเรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ท่ี ๑

ชุดที่ ๔ เรื่อง กาพย์พระไชยสุริยา ๓๕

บรรณานุกรม

กสุ ุมา รักษมณี. การวเิ คราะห์วรรณคดไี ทยตามทฤษฎวี รรณคดีสันสกฤต. (พมิ พค์ ร้ังที่ ๒).
กรุงเทพมหานคร: ธรรมสาร จากดั , ๒๕๔๙.

จนั จิรา จิตตะวริ ิยะพงษ.์ คู่มอื เตรียมสอบภาษาไทย ววิ ธิ ภาษาและวรรณวจิ ักษ์ ม.๑. กรุงเทพมหานคร :
เรืองแสงการพิมพ์ (๒๐๐๒) จากดั , ๒๕๕๓.

ชาญชยั ศุภผลพรกุล และคณะ. คู่มือช้ันม.๑. กรุงเทพมหานคร : เดอะบุคส์, ๒๕๕๔.
นิธิ เอียวศรีวงศ.์ วเิ คราะห์รสวรรณคดไี ทย. (พมิ พค์ ร้ังท่ี ๓). กรุงเทพมหานคร : ศยาม, ๒๕๔๓.
บุญเรือน รัฐวเิ ศษ. ววิ ธิ ภาษา วรรณคดวี จิ ักษ์ ช้ันม. ๑. กรุงเทพมหานคร : เดอะบุคส์, ๒๕๕๘.
ราชบณั ฑิตยสถาน. วรรคทองในวรรณคดไี ทย ฉบบั ราชบัณฑติ ยสถาน. กรุงเทพมหานคร : ธนาเพรส,

๒๕๕๔.
ศึกษาธิการ, กระทรวง. วรรณคดีวจิ ักษณ์ ช้ันมัธยมศึกษาปี ที่ ๑. กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพค์ ุรุสภา

ลาดพร้าว, ๒๕๔๙.
สานกั งานคณะกรรมการการศึกษาข้นั พ้ืนฐาน. หนังสือเรียนสาระการเรียนรู้พนื้ ฐาน วรรณคดวี จิ ักษ์

ช้ันมัธยมศึกษาปี ที่ ๑. (พมิ พค์ ร้ังท่ี ๓). โรงพิมพค์ ุรุสภา ลาดพร้าว, ๒๕๕๑.
สุชาวดี เกษมณี. ขยนั ก่อนสอบภาษาไทย ม.๑. กรุงเทพมหานคร : แมค็ , ๒๕๕๔.
เสนีย์ วลิ าวรรณ และคณะ. หนังสือเรียนรายวชิ าพนื้ ฐาน ภาษาไทย ม. ๑ เล่ม ๒ วรรณคดแี ละ

วรรณกรรม. กรุงเทพมหานคร : วฒั นาพานิช, ๒๕๕๑.
ภาพท่ี ๑ สุนทรภู่. (ออนไลน์). แหล่งที่มา : https://www.matichon.co.th/ ราลึกสุนทรภู.่ สืบคน้ เมื่อ

วนั ท่ี ๒๐ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๘.
ภาพที่ ๒ เรื่องโคบุตร. (ออนไลน์). แหล่งท่ีมา : http://vajirayana.org วชิรญาณ. สืบคน้ เม่ือวนั ท่ี ๒๐

มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๘.
ภาพท่ี ๓ กาพย์เร่ืองพระไชยสุริยา. (ออนไลน)์ . แหล่งที่มา : http://vajirayana.org วชิรญาณ. สืบคน้

เม่ือวนั ที่ ๒๐ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๘.
ภาพท่ี ๔ ตัวอย่าง กาพย์เร่ืองพระไชยสุริยา. (ออนไลน์). แหล่งท่ีมา : http://vajirayana.org วชิรญาณ.

สืบคน้ เมื่อวนั ท่ี ๒๐ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๘.
ภาพที่ ๕ ตัวอย่าง กาพย์ยานี ๑๑. (ออนไลน์). แหล่งที่มา : http://www.homelittlegirl.com

บา้ นกลอนนอ้ ย. สืบคน้ เมื่อวนั ท่ี ๒๐ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๘.

ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง เร่ือง ท่องโลกวรรณคดไี ทย รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหสั วชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนกั เรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ที่ ๑

ชุดที่ ๔ เรื่อง กาพย์พระไชยสุริยา ๓๖

ภาพท่ี ๖ ตัวอย่าง กาพย์ฉบัง ๑๖. (ออนไลน์). แหล่งที่มา : https://pantip.com กาพยฉ์ บงั ๑๖.
สืบคน้ เมื่อวนั ท่ี ๒๐ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๘.

ภาพท่ี ๗ ตัวอย่าง กาพย์สุรางคนางค์ ๒๘. (ออนไลน)์ . แหล่งที่มา : https://pantip.com
กาพยส์ ุรางคนางค์ ๒๘. สืบคน้ เมื่อวนั ท่ี ๒๐ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๘.

ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง เรื่อง ท่องโลกวรรณคดไี ทย รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหัสวชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนักเรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ที่ ๑

ชุดท่ี ๔ เรื่อง กาพย์พระไชยสุริยา ๓๗

ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง เร่ือง ท่องโลกวรรณคดไี ทย รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหัสวชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนกั เรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ท่ี ๑

ชุดที่ ๔ เรื่อง กาพย์พระไชยสุริยา ๓๘

เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน
เร่ือง กาพย์พระไชยสุริยา รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหสั วชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนักเรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ท่ี ๑

ข้อที่ เฉลย
๑ง
๒ง
๓ข
๔ง
๕ก
๖ค
๗ก
๘ง
๙ค
๑๐ ง

ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง เรื่อง ท่องโลกวรรณคดไี ทย รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหสั วชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนักเรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ท่ี ๑

ชุดท่ี ๔ เรื่อง กาพย์พระไชยสุริยา ๓๙

เฉลยกจิ กรรมที่ ๔.๑
เร่ือง กาพย์พระไชยสุริยาน่ารู้

คาชี้แจง ใหน้ กั เรียนตอบคาถามตอ่ ไปน้ี (๑๐ คะแนน ขอ้ ละ ๑ คะแนน)

๑. กาพยพ์ ระไชยสุริยาเป็นผลงานของใคร
สุนทรภู่

๒. กาพยพ์ ระไชยสุริยา แตง่ ข้ึนในสมยั ใด
สมยั พระบาทสมเด็จพระนง่ั เกลา้ เจา้ อยหู่ วั

๓. ผแู้ ตง่ มีจุดมุ่งหมายใดในการแต่งกาพยพ์ ระไชยสุริยา
เพื่อเป็ นหนงั สือสาหรับเดก็ หดั อ่านและหดั เขียนคาท่ีสะกดตามมาตราต่าง ๆ และยงั เป็น
บทหดั อ่านที่ประมวลชื่อพรรณไมแ้ ละหมสู่ ัตวใ์ นป่ ามาไวใ้ หผ้ เู้ รียนไดร้ ู้จกั

๔. กาพยพ์ ระไชยสุริยาแตง่ ดว้ ยคาประพนั ธ์ชนิดใด
กาพยต์ ่าง ๆ ไดแ้ ก่ กาพยย์ านี ๑๑ กาพยฉ์ บงั ๑๖ และกาพยส์ ุรางคนางค์ ๒๘

๕. กาพยพ์ ระไชยสุริยาแทรกอยใู่ นหนงั สือเล่มใด
มูลบทบรรพกิจ

๖. มาตราตวั สะกดใดท่ีไม่ปรากฏวา่ มีการแยกมาไวเ้ ป็นบทหน่ึงโดยเฉพาะ
แมเ่ กอว

๗. ในสมยั รัชกาลพระบาทสมเดจ็ พระจุลจอมเกลา้ เจา้ อยหู่ วั โปรดเกลา้ ฯ ใหผ้ ใู้ ดจดั ทา
แบบเรียนภาษาไทยข้ึน
พระยาศรีสุนทรโวหาร (นอ้ ย อาจารยางกรู )

๘. เมืองสาวตั ถีล่มจมเพราะเหตุใด
เพราะการประพฤติมิชอบของเสนาอามาตย์

๙. กาพยพ์ ระไชยสุริยามีคุณค่าอยา่ งไร
ใชเ้ ป็นบทฝึกอ่านเขียนภาษาไทยตามแบบโบราณ และใหค้ วามเพลิดเพลินจากเน้ือหา
ของนิทาน

๑๐. กาลกิณี ๔ คืออะไร
สาเหตุส่ีประการท่ีจะทาใหบ้ า้ นเมืองปั่นป่ วนและผคู้ นไม่เป็นสุข อนั ไดแ้ ก่ การเห็นผิด
เป็นชอบ การไมร่ ู้บุญคุณ การเบียดเบียนทาร้ายซ่ึงกนั และกนั และความโลภ

ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง เร่ือง ท่องโลกวรรณคดไี ทย รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหัสวชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนกั เรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ที่ ๑

ชุดท่ี ๔ เร่ือง กาพย์พระไชยสุริยา ๔๐

เฉลยกจิ กรรมที่ ๔.๒
เรื่อง ความรู้จากเร่ือง กาพย์พระไชยสุริยา

คาชี้แจง ใหน้ กั เรียนอ่านวรรณคดีเร่ือง กาพยเ์ รื่องพระไชยสุริยา แลว้ ปฏิบตั ิกิจกรรมตามที่กาหนด
(๑๐ คะแนน ขอ้ ละ ๕ คะแนน)

๑. จบั ใจความสาคญั เรื่องกาพยพ์ ระไชยสุริยาในแต่ละตอน
ตอนท่ี ๑ เป็นบทไหวค้ รู และเล่าถึงเหตุการณ์ในเมืองสาวตั ถี ขา้ ราชการไมส่ นใจในกิจการบา้ นเมือง
มีการฉอ้ ราษฎร์บงั หลวง เม่ือเกิดอุทกภยั พระไชยสุริยาตอ้ งลงเรือหนีออกจากเมืองไป
ตอนที่ ๒ เล่าถึงการแล่นเรือไปในทอ้ งทะเลลึก บรรยายถึงความกวา้ งใหญ่ของทะเลและสัตวน์ ้า
เมื่อเรือตอ้ งพายกุ ล็ ่มลง
ตอนที่ ๓ เล่าถึงพระไชยสุริยากบั พระมเหสีที่ข้ึนบกมาได้ มานอนอยใู่ ตต้ น้ ไทร พระมเหสีก็ดูแล
ถวายงาน
ตอนที่ ๔ ชมป่ า ชมสัตว์
ตอนที่ ๕ เล่าถึงความยากลาบากของพระไชยสุริยากบั พระมเหสีท่ีตอ้ งมาอยใู่ นป่ าตามลาพงั
ตอนที่ ๖ เป็นบทอศั จรรย์
ตอนที่ ๗ แผน่ ดินไหว พระฤๅษีเขา้ ญาณเลง็ ดูกร็ ู้วา่ บา้ นเมืองประสบภยั พิบตั ิ เพราะชาวเมือง
ทาบาปไมอ่ ยใู่ นศีลธรรม
ตอนท่ี ๘ พระฤๅษีไปเทศนโ์ ปรดพระไชยสุริยากบั พระมเหสีสุมาลี
ตอนท่ี ๙ พระไชยสุริยากบั พระมเหสีสุมาลีออกบวช ในตอนทา้ ยบอกจุดมุง่ หมายในการแตง่ เร่ือง
กาพยพ์ ระไชยสุริยา

ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง เร่ือง ท่องโลกวรรณคดไี ทย รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหสั วชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนกั เรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ที่ ๑

ชุดที่ ๔ เรื่อง กาพย์พระไชยสุริยา ๔๑

๒. สรุปเน้ือหาเร่ืองกาพยพ์ ระไชยสุริยา

เมืองสาวตั ถีประสบปัญหาเดือดร้อน มีสาเหตุมาจากขา้ ราชการ ไมส่ นใจในกิจการบา้ นเมือง
มีการฉอ้ ราษฎร์บงั หลวง เมื่อเกิดอุทกภยั พระไชยสุริยาตอ้ งลงเรือออกจากเมืองไป เม่ือเรือตอ้ งพายกุ ็ล่ม
ลง พระไชยสุริยากบั พระมเหสีที่ข้ึนบกมาได้ เกิดแผน่ ดินไหวพระฤๅษีเขา้ ญาณเลง็ ดูก็รู้วา่ บา้ นเมือง
ประสบภยั พบิ ตั ิ เพราะชาวเมืองทาบาป ไม่อยใู่ นศีลธรรม แตพ่ ระราชาเป็นคนดีตอ้ งเสียเพราะเหล่า
ขา้ ราชการ จึงไปเทศน์โปรดพระไชยสุริยา กบั พระมเหสีสุมาลี ในท่ีสุดท้งั สองพระองคก์ อ็ อกบวช

ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง เรื่อง ท่องโลกวรรณคดไี ทย รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหสั วชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนักเรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ที่ ๑

ชุดท่ี ๔ เร่ือง กาพย์พระไชยสุริยา ๔๒

เฉลยกจิ กรรมที่ ๔.๓
เรื่อง คุณค่ากาพย์พระไชยสุริยา

คาชี้แจง ใหน้ กั เรียนวเิ คราะห์คุณคา่ วรรณคดีเร่ือง กาพยเ์ รื่องพระไชยสุริยา แลว้ ตอบคาถาม
(๑๐ คะแนน ขอ้ ละ ๒ คะแนน)

๑. การแตง่ กาพยเ์ ร่ืองพระไชยสุริยามีจุดประสงคอ์ ยา่ งไร
แต่งข้ึนเพ่อื ใชเ้ ป็นแบบเรียนเรื่องการสะกดคา

๒. ภาษาท่ีใชใ้ นการแต่งกาพยเ์ ร่ืองพระไชยสุริยามีลกั ษณะอยา่ งไร
ใชภ้ าษาง่าย เหมาะสาหรับเด็กฝึกอา่ น

๓. กาพยเ์ ร่ืองพระไชยสุริยาสะทอ้ นสภาพสังคมไทยสมยั ใด
สะทอ้ นสภาพสงั คมไทยสมยั อยธุ ยาก่อนที่จะเสียกรุงคร้ังท่ี ๒

๔. ขอ้ คิดสาหรับขา้ ราชการที่ควรจะนาไปใชใ้ นชีวติ ประจาวนั คืออะไร
เป็นขา้ ราชการตอ้ งซ่ือสัตยส์ ุจริต ไมก่ ดข่ีข่มเหงราษฎร

๕. ขอ้ คิดสาหรับประชาชนไทยที่ควรจะนาไปใชใ้ นชีวติ ประจาวนั คืออะไร
ไม่ควรหลงระเริงอยกู่ บั ความสนุก ไมม่ วั เมาในกามารมณ์

ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง เร่ือง ท่องโลกวรรณคดไี ทย รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหัสวชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนักเรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ที่ ๑

ชุดท่ี ๔ เร่ือง กาพย์พระไชยสุริยา ๔๓

เฉลยกจิ กรรมที่ ๔.๔

เร่ือง การวเิ คราะห์ด้านวรรณศิลป์ กาพย์พระไชยสุริยา

คาชี้แจง ใหน้ กั เรียนพจิ ารณาบทประพนั ธ์จากกาพยเ์ รื่องพระไชยสุริยา แลว้ วเิ คราะห์คุณคา่
ดา้ นวรรณศิลป์ (๑๐ คะแนน ขอ้ ละ ๒ คะแนน)

๑. คอ้ นทองเสียงร้องป๋ องเป๋ ง เพลินฟังวงั เวง

อีเกง้ เริงร้องลองเชิง

ใหค้ ุณคา่ ดา้ นวรรณศิลป์ ในการเลียนเสียงธรรมชาติของนกคอ้ นทองท่ีส่งเสียงร้อง ป๋ องเป๋ ง

๒. มะม่วงพลวงพลองชอ้ งนาง หล่นเกล่ือนเถ่ือนทาง

กินพลางเดินพลางหวา่ งเนิน

ใหค้ ุณค่าดา้ นวรรณศิลป์ ในการเล่นเสียงสัมผสั ในทุกวรรค ท้งั สัมผสั สระและสมั ผสั อกั ษร เช่น
มว่ ง-พลวง พลอง-ชอ้ ง เกล่ือน-เถ่ือน พลวง-พลอง

๓. กลางไพรไก่ขนั บรรเลง ฟังเสียงเพยี งเพลง

ซอเจง้ จาเรียงเวยี งวงั

ใหค้ ุณค่าดา้ นวรรณศิลป์ ในการใชค้ วามเปรียบวา่ สิ่งหน่ึงเหมือนกบั ส่ิงหน่ึง เพื่อเปรียบเทียบใหม้ ี

ความเขา้ ใจที่ชดั เจน คือ เปรียบเสียงไก่ป่ าขนั เหมือนกบั เสียงบรรเลงดนตรีในวงั

๔. วนั น้นั จนั ทร มีดารากร เป็นบริวาร

เห็นสิ้นดินฟ้ า ในป่ าท่าธาร มาลีคลี่บานใบกา้ นอรชร

เยน็ ฉ่าน้าฟ้ า ชื่นชะผกา วายพุ าขจร

สารพนั จนั ทน์อิน ร่ืนกล่ินเกสร แตนตอ่ คลอร่อน วา้ วอ่ นเวยี นระวนั

ใหค้ ุณค่าดา้ นวรรณศิลป์ ในการใชถ้ อ้ ยคาใหเ้ กิดจินตนาการดว้ ยการพรรณนาบรรยากาศ และ

ธรรมชาติท่ีสวยงามในยามค่าคืน

๕. ข้ึนกดบทอศั จรรย์ เสียงคร้ืนคร่ันช้นั เขาหลวง

นกหกตกรังรวง สตั วท์ ้งั ปวงง่วงงุนโงง

ใหค้ ุณคา่ ดา้ นวรรณศิลป์ ในการใชส้ ัญลกั ษณ์แทนการบรรยาย การพรรณนา

ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง เร่ือง ท่องโลกวรรณคดไี ทย รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหัสวชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนักเรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ที่ ๑

ชุดที่ ๔ เรื่อง กาพย์พระไชยสุริยา ๔๔

เฉลยแบบทดสอบหลงั เรียน
เรื่อง กาพย์พระไชยสุริยา รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหัสวชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนักเรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ที่ ๑

ข้อที่ เฉลย
๑ง
๒ง
๓ง
๔ก
๕ค
๖ข
๗ง
๘ค
๙ข
๑๐ ค

ชุดการเรียนรู้ด้วยตนเอง เรื่อง ท่องโลกวรรณคดไี ทย รายวชิ าภาษาไทย ๒
รหสั วชิ า ท๒๑๑๐๒ สาหรับนกั เรียนช้ันมธั ยมศึกษาปี ที่ ๑