ระบำ โบราณคดี นายเจตนิพัทธ์ บาลโสง คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ สาขาวิชานาฏศิลป์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์
คำ นำ หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ ( E - Book) นี้จัดทำ ขึ้นเพื่อให้ผู้อ่าน ได้ทราบข้อมูลเกี่ยวประวัติระบำ โบราณคดี เช่น ระบำ ทวาราวดี ระบำ ศรีวิชัย ระบำ ลพบุรี ระบำ เชียงแสน ระบำ สุโขทัย ผู้จัดทำ หวังเป็นอย่างยิ่งว่าหนังสืออิเล็กทรอนิกส์ ( E-Book) เล่มนี้จะเป็นประโยชน์สำ หรับคนที่สนใจในเรื่องประวัติระบำ โบราณคดีจากหนังสือ E-Book เล่มนี้ ไม่มาก็น้อย นายเจตนิพัทธ์ บาลโสง ผู้จัดทำ
สารบัญ ความเป็นมา ระบำ โบราณคดีระบำ ทวาราวดีระบำ ศรีวิชัยระบำ ลพบุรีระบำ เชียงเเสนระบำ สุโขทัยสรุปอ้างอิง 4579111316151718หน้า
ระบำ โบราณคดี ระบำ โบราณคดีเกิดจากแนวคิด นายธนิต อยู่โพธิ์ อดีตอธิบดีกรมศิลปากร ซึ่งได้พบภาพเขียน ภาพปั้น และภาพจำ หลักตามโบราณสถาน และโบราณวัตถุสมัยต่างๆ ทั้งที่พบในประเทศไทย และประเทศใกล้เคียง จึงได้นำ มาประกอบ แนวคิดประดิษฐ์สร้างเครื่องดนตรี เเละท่านาฏศิลปแต่ละสมัย 4
เมื่อปี พ.ศ. 2510 โดยขอให้นายมนตรี ตราโมท ผู้เชี่ยวชาญดนตรีไทย และศิลปินแห่งชาติ แต่งทำ นองขึ้น ตามแนวคิดนั้นโดยมอบให้นางลมุล ยมะคุปต์ นางเฉลย ศุขะวณิชและท่านผู้หญิงแผ้ว สนิทวงศ์เสนี ผู้เชี่ยวชาญการสอนนาฏศิลปไทย และศิลปินแห่งชาติ เป็นผู้ประดิษฐ์ท่ารำ ระบำ โบราณคดี 5
ชุดที่ 1 ระบำ ทวาราวดี ชุดที่ 2 ระบำ ศรีวิชัย ชุดที่ 3 ระบำ ลพบุรี ชุดที่ 4 ระบำ เชียงแสน ชุดที่ 5 ระบำ สุโขทัย ระบำ โบราณคดี ระบำ โบราณคดีมีทั้งสิ้น5 ชุด ดังนี้ 6
ระบำ ทวาราวดี ระบำ ทวารวดีเป็นระบำ ชุดที่ 1 ในระบำ โบราณคดีซึ่งมีทั้งหมดด้วยกันรวม 5 ชุด นายธนิต อยู่โพธิ์ อดีตอธิบดีกรมศิลปากร ได้ริเริ่มขึ้นโดยทำ การสอบสวนค้นคว้าจากหลัก ฐานภาพปั้นและภาพจำ หลักที่ขุดค้นพบ ณ โบราณสถานสมัยทวารวดี เช่นที่ คูบัว อู่ทอง นครปฐม โคกไม้เดนและจันเสน 7
ระบำ ทวาราวดี เครื่องดนตรีที่ใช้ประกอบด้วย 1. พิณ 5 สาย 2. จะเข้ 3. ขลุ่ย 4 ระนาดตัด 5.ตะโพนมอญ 6.ฉิ่ง 7.ฉาบ 8.กรับคู่ ระบำ ชุดนี้ได้จัดแสดงถวายทอดพระเนตรเป็นครั้งแรก เมื่อวันที่ 25 พฤษภาคม พ.ศ.2510 ในงานเปิดอาคารสร้างใหม่พิพิธภัณฑสถาน แห่งชาติพระนคร 8
ระบำ ศรีวิชัย ระบำ ศรีวิชัยเกิดขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2509 ตนกู อับดุล รามานห์ อดีตนายกรัฐมนตรี มาเลเซีย ได้แต่งเรื่อง Raja Bersiyong ซึ่งเป็นเรื่องราวเกี่ยวกับอาณาจักรศรีวิชัย และได้เชิญคณะนาฏศิลป์ไทย ไปแสดงประกอบภาพยนตร์เรื่องนี้ กรมศิลปากรได้ จัดการแสดง 2 ชุด คือ รำ ชัดชาตรี และระบำ ศรีวิชัย โดยระบำ ศรีวิชัยนี้มอบให้ นางลมุล ยมะคุปต์ ผู้เชี่ยวชาญการสอนนาฏศิลป์ไทย วิทยาลัยนาฏศิลป กรม ศิลปากร และนางเฉลย ศุขะวณิช ผู้เชี่ยวชาญการสอนนาฏศิลป์ไทย วิทยาลัยนาฏ ศิลป กรมศิลปากร ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (นาฏศิลป์)ปีพุทธศักราช 2530 เป็นผู้ประดิษฐ์ท่ารำ 9
ระบำ ศรีวิชัย นายมนตรี ตราโมท ผู้เชี่ยวชาญดุริยางค์ไทย กรมศิลปากร ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (ดนตรีไทย) ปีพุทธศักราช 2528 เป็นผู้แต่งทำ นองเพลง โดยอาศัยหลักฐานจากศิลปกรรมภาพจำ หลักที่สถูปบุโรพุทโธในเกาะชวา ซึ่งเชื่อกันว่า อยู่ในสมัยราชวงศ์ไศเลนทร์ อันเป็นยุคเดียวกันกับสมัยศรีวิชัย สร้างขึ้นในราวปลาย คริสต์ศตวรรษที่ 8 การแต่งทำ นองเพลง กระบวนท่ารำ และเครื่องแต่งกาย ประดิษฐ์ ขึ้นจากลักษณะที่ปรากฏอยู่บนภาพจำ หลักผสมกับท่วงท่าของนาฏศิลป์ชวา เรียกว่า ระบำ ศรีวิชัย และได้นำ ไปแสดงเพื่อถ่ายทำ ภาพยนตร์ ณ กรุง กัวลาลัมเปอร์ และนครสิงคโปร์ เมื่อต้นเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ.2510 10
ระบำ ลพบุรี ระบำ ลพบุรี เป็นระบำ ชุดที่ 3 เกิดขึ้นจากแนวความคิดของนายธนิต อยู่โพธิ์ (อดีตอธิบดีกรมศิลปากร) เช่นเดียวกับระบำ ทวารวดี ประดิษฐ์ขึ้น โดยอาศัยหลักฐานจากโบราณวัตถุ และภาพจำ หลักตามโบราณสถาน ซึ่งสร้างขึ้นตามแบบศิลปะของขอม ที่อยู่ในประเทศกัมพูชา และประเทศไทย อาทิ พระปรางค์สามยอดใน จังหวัดลพบุรี ทับหลังประตูระเบียงตะวันตกของปราสาทหินพิมาย ในจังหวัดนครราชสีมา ปราสาทหินพนมรุ้งในจังหวัดบุรีรัมย์ เป็นต้น 11
ระบำ ลพบุรี นายมนตรี ตราโมท ผู้เชี่ยวชาญดุริยางค์ไทย กรมศิลปากร ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (ดนตรีไทย) ปีพุทธศักราช 2528 เป็นผู้แต่งทำ นองเพลง โดยมีสำ เนียงออกไปทางเขมร นางลมุล ยมะคุปต์ ผู้เชี่ยวชาญการสอนนาฏศิลป์ไทย วิทยาลัยนาฏศิลป กรมศิลปากร และ นางเฉลย ศุขะวณิช ผู้เชี่ยวชาญการสอนนาฏศิลป์ไทย วิทยาลัยนาฏศิลป กรมศิลปากร ศิลปินแห่ง ชาติ สาขาศิลปะการแสดง (นาฏศิลป์) ปีพุทธศักราช 2530 เป็นผู้ประดิษฐ์ท่ารำ นายสนิท ดิษฐพันธ์ ออกแบบเครื่องแต่งกาย นางชนานันท์ ช่างเรียน สร้างเครื่องแต่งกาย นายชิต แก้วดวงใหญ่ สร้างศิราภรณ์ 12
ระบำ เชียงเเสน ระบำ เชียงแสน เป็นระบำ ชุดที่ 4 ประดิษฐ์ขึ้นตามแบบศิลปะ และโบราณวัตถุสถานเชียงแสน นักโบราณคดี กำ หนดสมัยเชียงแสน อยู่ในระหว่าง ซึ่งได้เผยแพร่ไปทั่วดินแดนภาคเหนือของ ประเทศไทย ในสมัยโบราณเรียกว่าอาณาจักรลานนา ต่อมามีนครเชียงใหม่เป็น นครหลวงของอาณาจักร และเป็นศูนย์กลางแห่งการศึกษาพระพุทธศาสนาฝ่าย หินยานอันเจริญรุ่งเรือง จนถึงมีพระเถระไทยผู้เป็นนักปราชญ์สามารถแต่ง ตำ นาน และคัมภีร์พระพุทธศาสนาเป็นภาษาบาลีขึ้นไว้หลายคัมภีร์ อาทิ คัมภีร์ ชินกาลมาลีปกรณ์ และมังคลัตถทีปนี เป็นต้น 13
ระบำ เชียงเเสน ระบำ เชียงแสน จัดแสดงครั้งแรก เมื่อวันที่ 24 พฤษภาคม พ.ศ.2510 และภายหลังได้นำ ออก แสดงในโรงละครแห่งชาติ และที่อื่นๆ เพื่อให้ประชาชนชม นายมนตรี ตราโมท ผู้เชี่ยวชาญดุริยางค์ไทย กรมศิลปากร ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการ แสดง (ดนตรีไทย) ปีพุทธศักราช 2528 เป็นผู้แต่งทำ นองเพลง นางลมุล ยมะคุปต์ ผู้เชี่ยวชาญการสอนนาฏศิลป์ไทย วิทยาลัยนาฏศิลป กรมศิลปากร และ นางเฉลย ศุขะวณิช ผู้เชี่ยวชาญการสอนนาฏศิลป์ไทย วิทยาลัยนาฏศิลป กรมศิลปากร ศิลปิน แห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (นาฏศิลป์) ปีพุทธศักราช 2530 เป็นผู้ประดิษฐ์ท่ารำ นายสนิท ดิษฐพันธ์ ออกแบบเครื่องแต่งกาย นางชนานันท์ ช่างเรียน สร้างเครื่องแต่งกาย นายชิต แก้วดวงใหญ่ สร้างศิราภรณ์ และเครื่องประดับ 14
ระบำ สุโขทัย ระบำ สุโขทัย เป็นระบำ ชุดที่ 5 นับเป็นยุคสมัยที่ชนชาติไทย เริ่มสร้างสรรค์ศิลปะด้านนาฏศิลป์ และดนตรีในเป็นสมบัติประจำ ชาติ โดยอาศัยหลักฐานอ้างอิงที่ กล่าวไว้ในเอกสาร และหลักศิลาจารึก ประกอบศิลปกรรมอื่น ๆ การแต่งทำ นอง กระบวนท่ารำ และเครื่องแต่งกาย ประดิษฐ์ขึ้นให้ มีลักษณะที่อ่อนช้อยงดงาม ตามแบบอย่างของศิลปะสมัยสุโขทัย 15
ระบำ สุโขทัย ระบำ ชุดสุโขทัย จัดแสดงครั้งแรกเมื่อวันที่ 25 พฤษภาคม พ.ศ.2510 และภายหลังได้นำ ออกแสดง ในโรงละครแห่งชาติ และที่อื่นๆ เพื่อให้ประชาชนชม นายมนตรี ตราโมท ผู้เชี่ยวชาญดุริยางค์ไทย กรมศิลปากร ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (ดนตรีไทย) ปีพุทธศักราช 2528 เป็นผู้แต่งทำ นองเพลง โดยนำ ทำ นองเพลงเก่าของสุโขทัยมาดัดแปลง ท่านผู้หญิงแผ้ว สนิทวงศ์เสนี ผู้เชี่ยวชาญนาฏศิลป์ไทย กรมศิลปากร ศิลปินแห่งชาติ สาจาศิลปะการ แสดง (นาฏศิลป์ไทย) ปีพุทธศักราช 2528 เป็นผู้ประดิษฐ์ท่ารำ นายสนิท ดิษฐพันธ์ ออกแบบเครื่องแต่งกาย นางชนานันท์ ช่างเรียน สร้างเครื่องแต่งกาย นายชิต แก้วดวงใหญ่ สร้างศิราภรณ์ และเครื่องประดับ 16
สรุป ระบำ โบราณคดีเกิดจากแนวคิดของนายธนิต อยู่โพธิ์ อดีตอธิบดีกรม ศิลปากร ซึ่งได้พบภาพเขียน ภาพปั้น และภาพจำ หลักตามโบราณสถาน และโบราณวัตถุสมัยต่างๆ ทั้งที่พบในประเทศไทย และประเทศใกล้เคียง จึงได้นำ มาประกอบแนวคิดประดิษฐ์สร้างเครื่องดนตรี และท่านาฏศิลปแต่ละ สมัยขึ้น เมื่อปี พ.ศ. 2510 โดยขอให้นายมนตรี ตราโมท ผู้เชี่ยวชาญดนตรี ไทย และศิลปินแห่งชาติ แต่งทำ นองขึ้นตามแนวคิดนั้น โดยมอบให้นางลมุล ยมะคุปต์ นางเฉลย ศุขะวณิช และท่านผู้หญิงแผ้ว สนิทวงศ์เสนี ผู้เชี่ยวชาญการสอนนาฏศิลปไทย และศิลปินแห่งชาติ เป็นผู้ ประดิษฐ์ท่ารำ สร้างเป็นระบำ โบราณคดี 5 ชุด ได้เเก่ ระบำ ทวาราวดี ระบำ ศรีวิชัย ระบำ ลพบุรี ระบำ เชียงแสน ระบำ สุโขทัย ปัจจุบันยังคงอยู่เเละพบเห็นการเเสดงระบำ โบราณคดีเเละยังมีการอนุรักษ์ให้ อยู่สืบไป 17
อ้างอิง ระบำ โบราณคดี:กลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ โรงเรียนสุราษฎร์พิทยา จังหวัดสุราษฎร์ธานี สำ นักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสุราษฎร์ธานี ชุมพร สำ นักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ 18
ผู้จัดทำ นายเจตนิพัทธ์ บาลโสง รหัสนักศึกษา 66121050124 คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ สาขาวิชานาฏศิลป์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์
ระบำ โบราณคดี