คู่มือการใช้งานScratchในการพัฒนาโปรแกรมควบคุมโดรนเบื้องต้น(RCSA)V1_1

คมู่ ือการเร่มิ ตน้ ใชง้ านโปรแกรม Scratch
ในการควบคมุ โดรนเบื้องต้น

โดย
สมาคมกฬี าเครื่องบินจาลองและวทิ ยบุ ังคับ

V 1.1

สมาคมกีฬาเคร่ืองบนิ จาลองและวทิ ยบุ งั คบั 2

อุปกรณ์ทีต่ อ้ งเตรยี ม

ฮารด์ แวร์
1. คอมพวิ เตอร์/โน๊ตบุ๊ค Windows 7 ขึ้นไป

ซอฟตแ์ วร์
1. โปรแกรม Adobe AIR และโปรแกรม Scratch Offline Editor
ดาวนโ์ หลดทีน่ ี่ >> https://scratch.mit.edu/download
2. โปรแกรม node.js
ดาวน์โหลดที่น่ี >> https://nodejs.org/en/

1. เร่มิ ต้นการลงโปรแกรม Scratch Offline Editor

1.1 เขา้ ไปทีเ่ วบ็ ไซต์ https://scratch.mit.edu/download จะเจอหนา้ ต่างดาวนโ์ หลดดงั ภาพด้านลา่ ง

1.2 ดาวน์โหลดโปรแกรม Adobe AIR และ Scratch Offline Editor ดังภาพด้านบน
1.3 ลงโปรแกรม Adobe AIR ให้เสร็จก่อน !!!
1.4 จากนั้นจงึ ทาการลงโปรแกรม Scratch Offline Editor ดงั ภาพด้านล่าง >> คลกิ Continue

1.5 รอจนลงโปรแกรมสาเร็จจะได้หน้าต่างดังภาพด้านลา่ ง

สมาคมกีฬาเคร่ืองบินจาลองและวิทยบุ งั คบั 3

1.6 โหลดโปรแกรม Node.js ดังภาพดา้ นล่าง >> ตดิ ต้ังใหเ้ รยี บร้อย

2. เริม่ ต้นการใช้งานโปรแกรม Scratch

2.1 เม่ือเปดิ โปรแกรม Scratch Offline Editor (จากนจี้ ะเรียกสั้นๆว่าโปรแกรม Scratch) จะได้หนา้ ต่างดัง
ภาพดา้ นลา่ ง

1. Menu Bar
• ใชเ้ ปลีย่ นภาษาของโปรแกรม (รองรบั ภาษาไทย)
• เมนู File
- New : สรา้ งไฟล์ Scratch ใหม่
- Open : เปิดไฟล์ Scratch ที่เคยสรา้ งไวแ้ ล้ว

สมาคมกีฬาเครื่องบนิ จาลองและวทิ ยบุ งั คบั 4

- Save : บนั ทกึ ไฟล์
- Save as : บนั ทกึ ไฟล์เป็น
- Record Project Video : บนั ทกึ วิดีโอโปรเจกต์
- Share to website : แชร์ไปยงั เวบ็ ไซต์
- Check for updates : เชค็ การอพั เดทโปรแกรม
- Quit : ปดิ โปรแกรม

• เมนู Edit
- Undelete : นาบล็อกทเ่ี พ่งิ ลบกลับมา คล้ายคาส่ัง Undo
- Small stage layout : ยอ่ หนา้ ต่าง Stage ให้เล็กเพ่ือให้หน้าเขียนโคด้ กว้างขึน้ กดอีกครั้งเพอ่ื
กลบั สูห่ น้าปกติ
- Turbo mode : แสดงผลโปรแกรมใหเ้ รว็ ขนึ้ โดยจะลดระยะเวลาหน่วงระหว่าง Block ลง (กด
อกี คร้ังเพ่ือกลบั สูโ่ หมดปกต)ิ

• เมนู Tips : ใชเ้ พอื่ เรียกดูเมนูทางดา้ นขวา (เมนูท่ี 7) เพ่ือเรียนรู้การใชง้ านโปรแกรมเบ้ืองตน้

• เมนู About : เปดิ เว็บไซต์ https://scratch.mit.edu/about/
2. กลมุ่ เคร่ืองมือจัดการตวั ละคร

• : Duplicate ทาซา้ ตวั ละคร
• : Delete ลบตวั ละคร
• : Grow ขยายขนาดตวั ละคร
• : Shrink ลดขนาดตัวละคร
• : Block help
3. Stage : เวทีสาหรบั จัดวางตัวละครและพ้นื หลงั โปรแกรมจะแสดงผลการทางานท่ีหน้าตา่ งน้ี โดยปุม่ ธง

สเี ขียว ใช้เร่ิมตน้ โปรแกรม และปุม่ แปดเหลีย่ มสีแดง ใช้หยุดโปรแกรม
4. Sprite List

(1) สว่ นแสดงฉากหลงั ปจั จบุ นั

สมาคมกีฬาเครื่องบินจาลองและวิทยบุ งั คบั 5

(2) ส่วนการเพิม่ ฉากหลังใหม่
- เลือกฉากหลังจากในโปรแกรม
- วาดฉากหลงั เองด้วยโปรแกรมสาเรจ็ รูปทม่ี ใี ห้
- เลอื กฉากหลงั จากรูปในเครื่องของเรา
- ถ่ายภาพจากกล้องเพ่ือใช้เปน็ ฉากหลัง

(3) ส่วนตัวละครและชิ้นสว่ นตา่ งๆของโปรแกรม
(4) ส่วนเพม่ิ ตัวละครใหม่ทาได้ 4 วิธคี ือ

- เลือกตัวละครจากในโปรแกรม
- วาดตัวละครใหมเ่ องดว้ ยโปรแกรมสาเร็จรูปทม่ี ีให้
- เลอื กตวั ละครจากรปู ในเครือ่ งของเรา
- ถ่ายภาพจากกล้องเพื่อใชเ้ ปน็ ตวั ละคร
5. Block Palette : เปน็ ชุดคาสง่ั ทเ่ี ราจะนาไปประกอบกนั เป็นโปรแกรม แบง่ เป็นสองส่วนคอื ด้านบน
เปน็ หมวดหมู่ และตวั ชุดคาสงั่ อยู่ดา้ นล่าง

สว่ นด้านบนแบง่ เปน็ 3 เมนูคือ
• Scripts : ใชเ้ ลือกคาสง่ั เพื่อนามาต่อกันเปน็ โปรแกรม ประกอบดว้ ย 10 หมวด แตล่ ะหมวดก็จะ

ประกอบดว้ ยชุดคาส่ังต่างๆ
1. Motion : ทาใหต้ ัวละครเคลอื่ นไหว

สมาคมกีฬาเครื่องบินจาลองและวทิ ยบุ งั คบั 6

การเคล่อื นท/ี่ การหมุน

การกาหนดทศิ ทาง

การเคล่อื นทีไ่ ปยังตาแหนง่ ที่กาหนด ตามระยะเวลา
ทกี่ าหนด

การเคลอ่ื นทต่ี ามแนวแกน/การตัง้ คา่ ตาแหนง่ ตาม
แนวแกน

ถา้ ชนขอบแลว้ ให้สะท้อนกลบั
กาหนดคา่ การหมนุ เม่ือเกดิ การสะท้อนกลับ
ค่าตาแหนง่ และทิศทางปจั จุบัน

2. Looks : เปล่ียนแปลงตัวละครและฉาก
กาหนดให้ตัวละครพูด/คดิ ตามท่เี รากาหนด

แสดง/ซอ่ น ตัวละคร
กาหนดให้ Costume หรือ ฉากหลังเปลยี่ นแปลง
ตามทีเ่ รากาหนด
เปลี่ยนสตี วั ละคร

สมาคมกีฬาเคร่ืองบนิ จาลองและวทิ ยบุ งั คบั 7

กาหนดขนาดของตัวละคร

กาหนดตาแหนง่ การซ้อนทบั ใหต้ ัวละคร

เรียกดูลาดับของ Costume / ชื่อฉากหลัง / ขนาด
ของตัวละคร (เปน็ เปอร์เซนต์)
3. Sound : เลน่ เสยี ง/จังหวะท่ีตอ้ งการ
เล่นเสียง / หยุดเล่นเสยี ง

- เล่นเสยี งตามท่เี ลือก กาหนดจงั หวะได้
- หยดุ เลน่ เสียง
เลือกโน๊ต / กาหนดจังหวะ / เลอื กเสยี งเคร่ือง
ดนตรที ีต้องการ
ตงั้ ค่าระดับเสียง

ตง้ั ระดบั ความเรว็ เสยี ง

4. Pen : วาดเสน้ ทางการเคลื่อนทีข่ องตัวละคร
ล้างเสน้ ทางท่ลี ากไวท้ ัง้ หมด
คัดลอกตวั ละครโดยใหท้ ับตาแหน่งเดิม
เร่มิ ต้น / หยดุ ลากเสน้ ทาง

ตั้งคา่ สขี องปากกา

สมาคมกีฬาเคร่ืองบนิ จาลองและวิทยบุ งั คบั 8

กาหนดความเขม้ ของสปี ากกา

กาหนดขนาดของหวั ปากกา

5. Data : เก็บข้อมูลและเรยี กใช้ข้อมูล มี 2 รปู แบบคือ

5.1 Make a Variable : การสรา้ งตัวแปรใหม่ขนึ้ มาเพื่อใหเ้ ราเรียกใช้ไดต้ ลอด
แสดง/ซ่อนตัวแปรจากหนา้ จอ
กาหนดคา่ ให้ตวั แปร
เปล่ียนค่าตวั แปรตามปริมาณที่กาหนด
แสดงตัวแปรบนหน้าจอ
ซอ่ นตวั แปรจากหน้าจอ

5.2 Make a List : การสรา้ งรายการ (ใชใ้ นกรณีต้องการเก็บตัวแปรหลายๆคา่ ทเ่ี กย่ี วเนื่อง
กนั )
แสดง/ซ่อนรายการจากหน้าจอ
เพม่ิ ค่าเขา้ ไปในรายการ
ลบคา่ ในลาดับที่กาหนดออกจากรายการ
แทรกค่าเขา้ ไปยังตาแหนง่ ทก่ี าหนดในรายการ
แทนที่คา่ ใหม่ที่ตาแหนง่ ที่กาหนด
เรียกดูค่าในรายการตามตาแหน่งทีก่ าหนด
เรียกดคู วามยาวของรายการ
ตรวจสอบวา่ มคี ่าท่ีกาหนดอยู่ในรายการหรือไม่
แสดงรายการบนหน้าจอ
ซ่อนรายการจากหนา้ จอ

สมาคมกีฬาเครื่องบินจาลองและวิทยบุ งั คบั 9

6. Events : การกระทาเม่ือเกดิ เหตกุ ารณท์ ี่กาหนด
เริม่ โปรแกรมเมื่อคลิกท่ีธงเขียว

เม่อื กดปมุ่ ที่กาหนดจะทาตามคาสงั่ ทีต่ ้ังไว้

เมือ่ คลิกทีต่ ัวละครจะทาตามคาส่งั ทตี่ งั้ ไว้
เม่ือฉากหลังเปลี่ยนเปน็ ฉากท่ีตั้งไว้จะทาตามคาส่งั
เมื่อความดงั จับเวลา หรือวดิ ีโอ มากกว่าที่ตง้ั ไว้จะ
ทาตามคาสั่งทกี่ าหนด
สัง่ งานแบบกระจาย ใหต้ ัวละครส่งซกิ กนั ได้ตามท่ี
เรากาหนด

7. Control : ควบคุมการทางานของคาสง่ั ว่าใหท้ าเมื่อใด ทาซา้ หรือไม่
รอตามระยะเวลาท่ีกาหนด
ทาคาสัง่ ใน Block วนซ้าตามจานวนรอบทกี่ าหนด

ทาคาสั่งใน Block วนไปเร่อื ยๆจนหยดุ โปรแกรม

ทาคาสงั่ ใน Block ถา้ เงื่อนไขในกลอ่ งหกเหลี่ยมเป็น
จริง
ถ้าเงอ่ื นไขในกล่องหกเหล่ยี มเปน็ จริงใหท้ าคาส่ังหลงั
then แตถ่ ้าเปน็ เท็จใหท้ าคาส่ังหลัง else

จะทาคาสงั่ เมื่อเง่ือนไขในกล่องหกเหล่ียมเป็นจริง
ทาคาสัง่ ใน Block ไปเรื่อยๆจนกวา่ เงอื่ นไขในกล่อง
หกเหลีย่ มจะเป็นจรงิ
เลอื กให้หยุดการกระทาทงั้ หมด / ชดุ สครปิ ตน์ ้ี / ชดุ
สครปิ ต์อื่นของตัวละคร
เป็นชดุ คาส่งั เกีย่ วกับการโคลนตวั ละคร สามารถตง้ั
ค่าเม่ือเกดิ การโคลนตัวละครตวั น้ีใหม่ / สามารถ

สมาคมกีฬาเคร่ืองบินจาลองและวิทยบุ งั คบั 10

สรา้ งตัวละครโคลนตัวใดก็ได้ / ลบตัวละครตวั
ปัจจบุ นั ได้
8. Sensing : เง่ือนไขและคา่ แสดงการรบั รู้ตา่ งๆของตวั ละคร
- เงื่อนไขการรบั ร้ขู องตวั ละครเม่ือไปสมั ผัส ตัวชี้
เมาส์/ขอบจอ/ตวั ละครอนื่ /สีต่างๆทีเ่ รากาหนด
- กาหนดเงือ่ นไขการสัมผัสระหวา่ งสหี น่งึ กบั สหี นงึ่
- บอกระยะหา่ งระหว่างตัวละครกับตัวช้ีเมาส์/
ระหวา่ งตวั ละครด้วยกัน
ถามคาถามจากผู้เลน่ และรอรบั คาตอบไปใชง้ านต่อ

เงอ่ื นไขเมื่อคยี ์ทเี ลอื กถูกกดหรอื เมาส์ถูกกด

ดตู าแหน่งแกน x , แกน y ของเมาส์

บอกระดบั ค่าความดงั
บอกคา่ การเคลอ่ื นไหวของภาพในวิดีโอ บนตัวละคร
หรือบนฉากหลงั
เปิด/ปดิ วดิ ีโอ/เปดิ วิดโี อแบบกลับข้างซ้ายขวา
ปรับคา่ ความโปร่งใสเปน็ เปอร์เซนต์
แสดงค่าเวลาที่ผ่านไป / จบั เวลาใหม่

บอกค่าตาแหน่ง ขนาด เสียง ฯลฯ ของตวั ละครหรอื
ฉากทเี่ ราต้องการ
บอกเวลาเปน็ หนว่ ยตา่ งๆ
บอกจานวนวันตง้ั แต่ปี 2000
บอก username ของผู้ใชป้ จั จบุ ัน
9. Operators : ใชใ้ นการดาเนนิ การทางคณิตศาสตร์ ตรรกศาสตร์ และการดาเนนิ การข้อความ
ตัวดาเนนิ การทางคณิตศาสตร์ โดยการใส่ค่าไปทั้ง
สองฝง่ั เพ่ือ บวก ลบ คณู หรอื หาร

สมุ่ คา่ จากช่วงตวั เลขที่กาหนด

สมาคมกีฬาเคร่ืองบินจาลองและวิทยบุ งั คบั 11

เปรียบเทยี บค่าสองคา่ วา่ มากกว่า น้อยกวา่ หรอื
เทา่ กัน หรือไม่

เง่ือนไขความจริงของตรรกศาสตร์ และ/หรือ/ไม่

แสดงคา่ จากการดาเนินการข้อความมีสามแบบคอื
การเช่ือมขอ้ ความ / การเลอื กตวั อกั ษรลาดบั ท่ี
กาหนดจากข้อความ / แสดงความยาวของข้อความ
- เศษจากการหารของคา่ สองคา่
- แสดงค่าจากการปดั เศษขนึ้ /ลง ของตวั เลขท่ี
กาหนด
แสดงคา่ การดาเนินการทางคณิตศาสตร์ทเ่ี ลือกกับ
ตัวเลขทางด้านขวา
10. More Blocks : ใช้สรา้ ง Block คาสัง่ เพิ่มเติมและเพิม่ ส่วนขยาย
- Make a Block : ใชส้ รา้ งบลอ็ กคาส่งั ใหม่ท่ีตอ้ งการ ซึ่งจะทาให้โปรแกรมมีขนาดเล็กลง
ซ่ึงเราสามารถลากบล็อกคาส่ังนม้ี าใชไ้ ด้ตลอด โดยไม่ตอ้ งลากคาส่งั ย่อยๆมาประกอบกัน

- Add an Extension : เลือกเคร่ืองมือเสริมกบั โปรแกรม Scratch โดยเครือ่ งมือแตล่ ะตัว
จะมีชุดคาส่ังของตวั เอง

สมาคมกีฬาเครื่องบินจาลองและวิทยบุ งั คบั 12

• Costumes : ตวั ละครหน่ึงตัวจะมีหลายทา่ ทางที่แตกตา่ งกัน ตัวอยา่ งแมวสสี ้มตัวนี้มี 2 Costumes
ซ่งึ จะมีประโยชนม์ ากในการแสดงหนา้ ตา ท่าทางของตัวละคร ตามบทท่ีเราตอ้ งการ

เราสามารถเพิม่ ทา่ ทางอื่นให้ตัวละครไดโ้ ดยกลางคลกิ ขวาที่ตัวละคร >> duplicate

เราสามารถวาดทา่ ทางเพิ่มเติมไดโ้ ดยใช้เครื่องมือวาดภาพบริเวณด้านขวามือ

กรณตี ัวละครอน่ื ก็จะมีจานวนทา่ ทางไมเ่ ท่ากัน ยกตวั อยา่ งตัว Giga ท่ีมีมาใหถ้ ึง 4 ท่าทาง

สมาคมกีฬาเคร่ืองบนิ จาลองและวิทยบุ งั คบั 13

• Sounds : เมนเู สยี งของตวั ละครจะมีไม่เหมือนกันข้ึนอย่กู ับลกั ษณะของตวั ละครน้นั
ยกตวั อย่าง Speaker ท่ีมเี สียงใหเ้ ลอื กหลากหลายเสยี ง และมรี ะยะเวลาของเสยี งท่ีแตกต่างกนั

6. Scripts Area : สว่ นสาหรบั การใส่ Script เราสามารถลาก Block จากส่วน Block Palette มา
ประกอบกันในสว่ นนี้ เพื่อใหต้ ัวละครและฉากทางานตามทีเ่ ราต้องการ

7. Tip Box : เปน็ ส่วนช่วยเหลือให้ผู้ใช้ใหม่ไดเ้ รยี นรู้การใชง้ านโปรแกรม อีกทั้งมีตัวอยา่ งโปรเจกต์ เกมส์
เรอื่ งราวตา่ งๆ เปน็ แนวทางในการพัฒนาต่อยอดอีกดว้ ย

2.2 ตวั อยา่ งโปรเจกต์ตา่ งๆ

สมาคมกีฬาเคร่ืองบนิ จาลองและวทิ ยบุ งั คบั 14

3. เริ่มต้นการเขยี นโปรแกรมควบคมุ โดรนเบ้อื งตน้ ดว้ ยโปรแกรม Scratch

3.1 เปิดโปรแกรม Scratch >> กด Shift ค้างไว้ >> เลอื ก File >> เลือก Import Experimental HTTP
extension

3.2 Brown หาไฟล์ Tello.s2e >> Open
3.3 เลือก More Blocks จะพบโคด้ คาสง่ั ควบคมุ โดรนปรากฏขึน้ แลว้

3.4 ทดลองใช้คาสั่งต่างๆ

สมาคมกีฬาเคร่ืองบนิ จาลองและวทิ ยบุ งั คบั 15