มหาชนกชาดก

ทศชาตชิ าดก

ชาตทิ ่ี ๒
มหาชนกชาดก

เรือ่ ง ณรงค์ศกั ด์ิ เทพมา
ภาพ วสพุ ล ทะนนั ชยั



คานา

ห นั ง สื อ ก า ร์ ตู น อิ เ ล็ ก ท ร อ นิ ก ส์ อ อ น ไ ล น์
ชุด ทศชาติชาดก จัดทาข้ึนเพื่อให้ผู้อ่านได้ศึกษาเร่ืองราว
ของพระพุทธเจ้าเม่ือครั้งยังเป็นพระโพธิสัตว์เสวยพระชาติ
เป็น พระมหาชนก ในเร่ือง มหาชนกชาดก และได้บาเพ็ญ
วิริยะบารมี ซึ่งเป็นบารมีท่ี ๒ ในทศบารมีของการเป็น
พระสัมมาสัมพุทธเจ้า ผู้จัดทาหวังว่าหนังสือเล่มน้ี
จะมีประโยชน์ต่อผู้อ่านท่ีสนใจทุกท่าน หากมีข้อผิดพลาด
ประการใดต้องขออภัยมา ณ ท่ีนี้

ณรงคศ์ กั ดิ์ เทพมา
ผู้จดั ทา

๑

๒

ค ร้ั ง อ ดี ต ก า ล พ ร ะ ร า ช า พ ร ะ น า ม ว่ า
พระมหาชนก ทรงปกครองเมืองมิถิลา มีพระโอรส
๒ พระองค์ คือ พระอริฏฐชนก (เชษฐา) ได้รับ
แต่งต้ังเป็นพระอุปราช และพระโปลชนก (อนุชา)

ได้รับแต่งตั้งเป็นเสนาบดี เมื่อพระบิดาสวรรคต
พระอริฏฐชนกขึ้นครองราชย์ ทรงแต่งต้ังพระโปลชนกเป็น
พระอุปราช

ต่อมาอามาตย์ที่รับใช้พระเจ้าอริฏฐชนกเกิดริษยา

พระโปลชนก ยุยงให้พระเจ้าอริฏฐชนกจับพระโปลชนกขัง
เพราะคิดจะแยง่ ชิงพระราชบลั ลังก์

๓

๔

หลังจากพระโปลชนกทรงถูกคุมขัง เพราะถูก

ใส่ร้ายทรงต้ังจิตอธิษฐาน หากเร่ืองท่ีถูกกล่าวหาไม่เป็น
ความจริง ขอให้โซ่ตรวนท่ีจองจาตนหลุด พระโปลชนก
จึงทรงหนีออกจากคุกสาเรจ็

ต่อมาไม่นานพระโปลชนก ทรงจัดเตรียมทัพ

เพื่อชิงเมืองมิถิลาจากพระเชษฐา โดยทรงยกทัพไปล้อม

เมอื งไว้ พระเจ้าอริฏฐชนกทรงออกมาทาสงครามและ
พ่ายแพ้จึงถูกสังหาร พระโปลชนกจึงชิงราชบัลลังก์ได้

สาเร็จ

๕

๖

ฝ่ายพระมเหสีในพระเจ้าอริฏฐชนก ซึ่ง

ทรงพระครรภ์ ได้ทราบข่าวจึงทรงหลบหนีออกจากเมือง
เพื่อความปลอดภัย โดยได้รับการช่วยเหลือจาก

พระอินทร์ ท่ีแปลงกายเป็นชายแก่ขับเกวียน มารับ

พระมเหสไี ปยงั นครกาฬจมั ปากะ

ณ นครกาฬจัมปากะ พราหมณ์ทิศาปาโมกข์

ได้ช่วยเหลือพระมเหสี โดยรับไว้เป็นน้องสาวบุญธรรม
ต่อมาพระมเหสีได้ประสูติพระโอรสท่ีมีผิวพรรณผุดผ่อง
ละหม้ายคล้ายพระอัยกา จึงได้ต้ังพระนามพระโอรส ว่า

พระมหาชนก

๗

๘

เม่ือพระมหาชนกทรงเติบโตเข้าวัยเด็ก ได้เล่นกับ
เด็กชาวบ้าน ถูกล้อว่าเป็นลูกไม่มีพ่อ เกิดความสงสัย
เข้าไปถามพระมารดา ก็ทรงทราบว่าตนเป็นพระโอรสใน

พระเจ้าอริฏฐชนก ซึ่งถูกพระอนุชาแย่งชิงราชบัลลังก์

จึงทรงตั้งพระทัยทจี่ ะไปชิงราชบัลลังก์กลับคนื

พระมหาชนกได้ศึกษาเล่าเรียนท้ังไตรเพทและ

ศิลปะศาสตร์เมื่อสาเร็จ มีพระชนมายุได้ ๑๖ พรรษา
ทรงคิดจะทาการค้าขาย เพื่อเดินทางไปเมืองหลวง
ทรงขอแก้วมณจี ากพระมารดา หนึ่งดวงไปลงทุนทาการค้า
ทางทะเลโดยใชเ้ รอื ขนสง่

๙

๑๐

พระมหาชนกทรงออกเรือเป็นเวลา ๗ วัน

เกิดพายุพัดทาให้เรือของพระมหาชนกแตก พระองค์ทรง
ชโลมน้ามันบนตัวพร้อมดูทิศที่ตั้งของเมืองมิถิลา จากนั้น
ทรงกระโดดและว่ายน้าโดยไม่หยุดพัก เป็นเวลา ๗ วัน

ทาให้เทพธิดามณีเมขลาเห็นความตั้งใจ เข้ามา

ทดสอบปัญญา และได้คาตอบเป็นท่ีน่าพอใจ จึงอุ้มพระ
มหาชนกขา้ มทะเลมาส่งยงั เมอื งมิถิลา

ในวันที่เรือของพระมหาชนกแตก พระเจ้า
โปลชนก ทรงประชวรและสวรรคตในวันเดียวกนั

๑๑

๑๒

เ ห ล่ า อ า ม า ต ย์ ไ ด้ ห า ผู้ มี ค ว า ม ส า ม า ร ถ เ ป็ น

กษัตริย์ตามประสงค์ พระเจ้าโปลชนกก่อนสวรรคต โดย

ให้แก้ปริศนา ๔ อย่าง ได้แก่ หนึ่งให้พระธิดาสีวลีพอ
พระทัย สองรู้จักหัวนอนบัลลังก์ส่ีเหล่ียม สามยกธนูท่ี
หนักขนาด ๑,๐๐๐ คนยก และส่ีบอกขุมทรัพย์ท้ัง ๑๓

แห่งได้ แต่กไ็ ม่มใี ครท่ีแก้ปรศิ นาได้

ปุโรหิตเสนอให้ตกแต่งราชรถแล้วให้แล่นไป

หากหยุดที่ใคร ก็จะให้ผู้น้ันเป็นกษัตริย์ เม่ือปล่อยราชรถ
ได้ไปหยุดตรงที่ประทับของพระมหาชนก ปุโรหิตจึงเข้าไป
ทดสอบ เมือ่ ได้สนทนากบั พระมหาชนก ปโุ รหติ รู้แน่ชัดว่า
เป็นผู้ท่ีมีปฏิภาณไหวพริบ เหมาะสมท่ีจะเป็นกษัตริย์
จงึ ไดเ้ ชญิ ใหพ้ ระมหาชนกเสด็จข้ึนครองราชย์

๑๓

๑๔

หลังจากข้ึนครองราชย์ พระมหาชนก ได้ตรัส

ถามความประสงค์ของพระโปลชนก เหล่าอามาตย์ทูลเรื่อง
ปรศิ นา ๔ ข้อ โดยอธบิ ายใหพ้ ระมหาชนกทรงทราบ

พระมหาชนกทรงแก้ปริศนา โดยข้อแรกเสด็จไป

เย่ียมพระธิดาสีวลี เม่ือพระธิดาเชิญพระมหาชนกนั่งท่ี
ประทับ ก็แสดงถึงความพอพระทัยที่พระมหาชนกเสด็จมา

ข้อสองนาปิ่นปักผมมอบให้พระธิดาสีวลีนาไปวางท่ี

บัลลังก์สี่เหล่ียม จากนั้นจงึ ช้ีจดุ ของหัวนอนบัลลังก์สี่เหล่ียม

ได้ ข้อสามและข้อสี่พระองค์สามารถยกธนูและช้ีจุด

ขมุ ทรัพยไ์ ดค้ รบถว้ น

๑๕

๑๖

ต่ อ ม า พ ร ะ ม ห า ช น ก ท ร ง ร ะ ลึ ก ถึ ง พ ร ะ ม า ร ด า
ทรงมีรับส่ังให้ราชรถไปรับ พระมา รดา พร้อม
พราหมณ์ทิศปาโมกข์ที่นครกาฬจัมปากะเข้ามาในวัง

และพระองคอ์ ภิเษกสมรสพระธิดาสวี ลีเปน็ พระมเหสี

พระนางสีวลีได้ประสูติพระโอรส ทรงขนาน
พระนามว่า “ฑีฆาวุราชกุมาร” เมื่อเติบใหญ่ได้

สาเร็จการศึกษาจากสานักของอาจารย์ทิศาปาโมกข์
พระบดิ าจงึ ทรงแตง่ ตงั้ ให้เป็นอุปราช

๑๗

๑๘

วั น ห น่ึ ง พ ร ะ ม ห า ช น ก พ ร้ อ ม ข บ ว น เ ส ด็ จ เ ข้ า

พระราชอุทยาน พระองค์ทอดพระเนตรเห็นต้นมะม่วง
๒ ตน้ ตน้ หนึ่งมีผล อีกตน้ ไมม่ ีผล ทรงปลิดผลมะม่วงเสวย
และตรัสถึงความหวาน เหล่าขบวนเสด็จเกิดอยากล้ิมลอง
รสชาติ ปนี ตน้ มะมว่ งเพอื่ แยง่ กนั จนต้นมะมว่ งหัก

เมื่อพระมหาชนกเสด็จกลับทอดพระเนตรเห็น

ต้นมะม่วงหัก จึงตรัสถามอามาตย์ และฟังรายงานอย่าง
ละเอียด พระองค์ได้พิจารณาแล้วว่า ต้นมะม่วงหักเพราะ
ให้ผล เหมือนราชสมบัติจะถูกแย่งชิงเม่ือไรก็ได้ แม้จะไม่
ถูกแย่งชิงก็เป็นกังวลแก่ผู้รักษา ทรงตันสินพระทัย
ออกผนวชและทรงโอนงานราชการต่างๆให้อุปราชดูแล

๑๙

๒๐

พระมหาชนก ทรงตัดสินพระทัยเสด็จไปอยู่ใน
ป่า พระนางสีวลี ทรงทราบข่าวรีบตามไป ทูลขอให้

กลับพระนคร ทั้งยังออกอุบายว่าในวังเกิดไฟไหม้
ราชสมบัติถูกโจรขโมย แต่ก็ไม่ทาให้พระมหาชนก
ทรงเปล่ียนพระทยั ได้

ระหว่างทางมีพระดาบสชื่อ นารทดาบส และ
พระมิคชินดาบส เข้ามาสนทนาให้พระมหาชนกทรง

ม่ันคงในการออกผนวช และอวยพรใหบ้ รรลคุ วามสาเร็จ

๒๑

๒๒

พระมหาชนกตรัสรับส่ังให้พระนางสีวลีกลับวัง

พรอ้ มอภเิ ษกพระโอรสขึ้นครองราชย์ ก่อนพระองค์จะเสด็จ
เข้าป่าหิมพานต์

หลังจากพระมหาชนกเสด็จถึงป่าหิมพานต์
พระองค์ได้เจริญสติ อภิญญา สมาบัติ ส่วนพระนาง
สีวลีเมอื่ กลบั มาถึงเมอื งก็ราชาภิเษกฑีฆาวุราชเป็นกษตั ริย์

สว่ นตนได้ออกผนวชเป็นดาบสินี

พระดาบสมหาชนกและพระดาบสินีสีวลี

ท้งั ๒ ทรงสาเรจ็ ฌานจนสิ้นอายขุ ัย แล้วเสด็จสพู่ รหมโลก

คตธิ รรม

ผทู้ ไี่ ม่ละท้งิ ความพยายาม มีมานะ อสุ าหะ
มากกว่าผู้อ่ืน ยอ่ มได้รับผลของความสาเร็จน้นั