หนังสืออิเล็กทรอนิกส์เรื่องพระอภัยมณี ตอนพระอภัยมณีหนีนางผีเสื้อสมุทร

หนังสืออิเล็กทรอนิกส์
E - BOOK

หนังสืออิเล็กทรอนิกส์
เรื่อง พระ
อภัยมณี

ตอน พระอภัยมณีห
นีนางผีเสื้อสมุทร

ชื่อนางสาวจิราวรรณ วังสระ ตำแหน่ง ครูอัตราจ้าง
กลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย

คำนำ

หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ (E - Book) นี้ จัดทำขึ้นเพื่อประกอบ
การเรียนการสอนในรายวิชาภาษาไทย ผู้จัดทำได้รวบรวมข้อมูล
เกี่ยวกับวรรณคดี เรื่อง พระอภัยมณี ตอน พระอภัยมณีหนีนางผีเสื้อ
สมุทร โดยเนื้อหามีภาพประกอบให้นักเรียนได้เห็นชัดเจนยิ่งขึ้น
ซึ่งผู้เรียนมีปัญหาในด้านของการจดจำตัวละครที่ไม่ถูกต้องกับเนื้ อหา
ที่ได้ศึกษา

ดังนั้นผู้จัดทำจึงได้นำเสนอสื่ออิเล็กทรอนิกส์ (E-Book)
ประเภทการ์ตูน เพื่อพัฒนาความรู้ ความเข้าใจเนื้อหาเรื่องพระอภัยมณี
ตอนพระอภัยมณีหนีนางผีเสื้อสมุทร และเพื่อยกระดับผลสัมฤทธิ์
ทางการเรียนเรื่องพระอภัยมณี ตอนพระอภัยมณีหนีนางผีเสื้อสมุทร
ให้สูงขึ้น

ผู้จัดทำ
จิราวรรณ วังสระ

บทประพันธ์

ตอนนางผีเสื้อคร่ำครวญหา
พระอภัยมณี

ที่มาและความสำคัญ

เป็นเนื้ อเรื่องที่สุนทรภู่ใช้แต่งใน
ระหว่างที่ติดคุกเพื่อใช้ขายหารายได้
เลี้ยงชีพ

แต่งในสมัยพระบาทสมเด็จ
พระพุทธเลิศหล้านภาลัย รัชกาลที่ ๒
และแต่งจบเรื่องในสมัยพระบาท
สมเด็จพระนั่ งเกล้าเจ้าอยู่หัว
รัชกาลที่ ๓

เนื้ อหาเป็นการผสมผสานระหว่างจินตนาการ
และประสบการณ์

วรรณคดี (สโมสร)
ยกย่องให้เป็นนิ ทานคำกลอน
เป็นสุดยอดวรรณคดีแผ่นดิน

เ นื้ อ เ รื่ อ ง ย่ อ พ ร ะ อ ภั ย ม ณี

พระอภัยมณีอยู่กับนางผีเสื้อสมุทรนานถึง ๘ ปีจนมีโอรสอยู่ ๑ คน
ชื่อสินสมุทร ต่อมาทั้งสองได้หนีไปกับนางเงือกไปเกาะแก้วพิสดาร
ซึ่งมีฤาษีผู้มีฤทธิ์อยู่ ต่อมาท้าวอุศเรนโอรสเจ้ากรุงลงกา เกิดพายุใหญ่พัด
หลงไปที่เกาะแก้วพิสดาร โดยมีนางสุวรรณมาลีพระคู่หมั้นติดตามมาด้วย
แต่เกิดชอบพอกับพระอภัยมณีทั้งหมดตัดสินใจขึ้นเรือออกเดินทาง
โดยฝากนางเงือกไว้กับฤาษีเพราะตั้งครรภ์

แต่ขณะเรือออกจากเกาะ นางผีเสื้อสมุทรได้จ้องอยู่แล้วจึงทำให้เรือแตก
สินสมุทรอุ้มนางสุวรรณมาลีว่ายน้ำไป ได้ขึ้นเรือแล้วฆ่าโจรสลัดในเรือ
แล้วได้พบกับศรีสุวรรณในภายหลัง ส่วนพระอภัยมณีขึ้นไปที่เกาะแห่งหนึ่ง
แต่นางผีเสื้อสมุทรยังตามไปอีก พระอภัยมณีจึงเอาปี่ ออกเป่าประหารชีวิต
ของนางผีเสื้อสมุทร อุศเรนได้ออกตามหาพระอภัยมณี ทราบเรื่องราวแล้ว
จึงชวนกันออกตามหาสุวรรณมาลี พบว่าอยู่กับสินสมุทรแต่สินสมุทร
ไม่ยอมคืนนางสุวรรณมาลีให้เพราะรักนางเหมือนแม่จึงต่อสู้กัน
อุศเรนพ่ายกลับไปกรุงลงกาแล้วยกทัพมาตีเมืองผลึกอีก แต่ก็ยังปราชัย
จนถึงตายเพราะความแค้น นางละเวงยกทัพมาแก้แค้นให้อุศเรนรบกันอยู่
นานจนฤาษีมาขอร้องให้เลิกรบกัน สุดท้ายพระอภัยมณี นางสุวรรณมาลี
และนางละเวงได้ออกผนวช

ตั ว ล ะ ค ร เ รื่ อ ง พ ร ะ อ ภั ย ม ณี

ตอน พระอภัยมณีหนีนางผีเสื้อสมุทร

พระอภัยมณี นางผีเสื้อสมุทร

สินสมุทร ศรีสุวรรณ

ตั ว ล ะ ค ร เ รื่ อ ง พ ร ะ อ ภั ย ม ณี

ตอน พระอภัยมณีหนีนางผีเสื้อสมุทร

พราหมณ์ เงือกเฒ่า
โมรา สานน วิเชียร

นางเงือก พระโยคี

เนื้อเรื่องย่อพระอภัยมณี

ตอนพระอภัยมณีหนีนางผีเสื้อสมุทร

ท้าวสุทัศน์แห่งกรุงรัตนามีพระราชโอรส ๒ องค์
คือ พระอภัยมณีและศรีสุวรรณ ทั้งสองออกจาก
บ้านเมืองเพื่อไปเรียน พระอภัยมณีเรียนวิชาเป่าปี่
ส่วนศรีสุวรรณเรียนวิชากระบี่กระบอง

ครั้นเรียนสำเร็จจึงกลับมาบ้านเมือง แต่พระบิดากริ้ว
ที่พระราชโอรสทั้งสองเรียนวิชาที่ไม่เหมาะสม
กับการเป็นกษั ตริย์จึงขับไล่พระอภัยมณี กับศรีสุวรรณ
ออกจากเมือง

พระอภัยมณีและศรีสุวรรณออกจากเมืองเดินทาง
มาพบกับพราหมณ์ชื่อ โมรา สานน วิเชียร พระอภัยมณีเป่าปี่
เพื่อแสดงความสามารถให้พราหมณ์ทั้งสามฟังทำให้ศรีสุวรรณ
และพราหมณ์เคลิ้มหลับ นางผีเสื้อสมุทรได้ยินเสียงปี่
พระอภัยมณีและเห็นเห็นรูปโฉมอันงดงามของพระอภัยมณี
ก็รักใคร่ จึงจับพระอภัยมณีไปอยู่ในถ้ำกับตน

พระอภัยมณีอาศัยอยู่ในถ้ำ
กับนางผีเสื้อสมุทร จนมีลูกชายนามว่า
สินสมุทร เขามีดวงตาสีแดง มีเขี้ยว
เหมือนแม่ และมีพละกำลังมหาศาล เมื่อสินสมุทร
อายุได้ ๘ ปี จึงเปิดปากถ้ำเพื่อไปเที่ยวนอกถ้ำ
จึงพบเงือกเฒ่ารูปร่างประหลาดครึ่งคนครึ่งปลา
จึงจับตัวมาให้พระอภัยมณีดู เงือกเฒ่าขอให้ไว้ชีวิต
ตนเอง และจะอาสาพาพระอภัยมณีหนีไปเกาะแก้ว
พิสดาร

ส่วนนางผีเสื้อสมุทรฝันร้ายว่า
เทวดาที่เกาะเหาะมาทำลายถ้ำ
แล้วทุบนางเกือบตาย แล้วเทวดา
ก็ควักเอาดวงตานางผีเสื้อสมุทรเหาะ
หายไป พระอภัยมณีได้ทีจึงออกอุบายให้
นางผีเสื้อสมุทรไปสะเดาะเคราะห์รักษาศีล ๓ วัน
แล้วพระอภัยมณีกับสินสมุทรก็หนีไป
โดยความช่วยเหลือของเงือกเฒ่าสองผัวเมีย
และนางเงือก

ฝ่ายผีเสื้อสมุทรเมื่อรักษาศีลครบ ๓ วัน
กลับมาไม่พบพระอภัยมณีก็ตามหา สินสมุทร
มาขัดขวางเพื่อถ่วงเวลา นางผีเสื้อสมุทรอ่าน
พระเวทแล้ วมองไปไกลเห็นพระอภัยมณี จึงไล่ ตาม
และจับเงือกผัวเมียกิน นางเงือกพาพระอภัยมณี
หนี ไปจนถึงเกาะแก้วพิสดาร

เมื่ อนางผีเสื้ อสมุ ทรตามมาทั นและอาละวาด
พระโยคีจึงเสกทรายขว้างมากลางคลื่ น
นางผีเสื้ อสมุทรกลัวจึงหลบหนี ไป

การวิเคราะห์
คุณค่าทางวรรณคดี

คุณค่าด้านเนื้อหา

๑. โครงเรื่อง

พระอภัยมณี
ตอน หนีนางผีเสื้อสมุทร
ส่วนใหญ่จะเน้นความสนุกสนาน
ผจญภัยของตัวละคร

๒. แก่นเรื่อง

แก่นเรื่องหลักของพระอภัยมณี
ตอน พระอภัยมณีหนีนางผีเสื้อสมุทร
คือ ชายหญิงที่จะเป็นสามีภรรยากัน
หากไม่เหมาะสมกัน ไม่มีความรัก
ซึ่งกันและกันย่อมไม่อาจอยู่ร่วมกันได้
ดังจะเห็นได้จากชีวิตคู่ของพระอภัยมณี
กับนางผัเสื้อสมุทรซึ่งมีเผ่าพันธุ์ที่แตกต่าง
คือมนุษย์กับยักษ์ อีกทั้งนางผีเสื้อสมุทร
รักพระอภัยมณีฝ่ายเดียว
โดยที่พระอภัยมณีไม่ได้รักตอบ

คุณค่าด้านเนื้อหา

๓. ฉาก

ในเรื่องนี้สุนทรภู่ได้สร้างฉาก
สถานที่ขึ้นจากจินตนาการ
สุนทรภู่ได้กำหนดตำแหน่ง
ของสถานที่ต่าง ๆ
เป็นไปอย่างถูกต้อง

๔. ตัวละครหลัก

๑. พระอภัยมณี เป็นคนรูปงาม
และมีเสน่ห์ เจ้าชู้ มีจิตใจอ่อนโยน
มีความเด็ดขาด และวิชาความรู้ที่โดดเด่น
คือ การเป่าปี่

๒. นางผีเสื้อสมุทร เป็นยักษ์สามารถแปลงกาย
เป็นสาวสวยได้ รักพระอภัยมณีคนเดียว น่ากลัว
มีฤทธิ์มาก

๓. สินสมุทร เป็นบุตรของพระอภัยมณี
และนางผีเสื้อสมุทร เป็นคนรูปงามเหมือนพ่อ
มีเขี้ยว ตาแดง และมีพลังเหมือนช้าง

คุณค่าด้านเนื้อหา

๕. ตัวละครรอง

๑. พระโยคี (พระฤาษี)
ในตอนนี้พระโยคีมีบทบาท

ไม่มากนัก มีจิตใจดี เมตตา คอยช่วยเหลือ
พระอภัยมณีให้รอดจากนางผีเสื้อสมุทร

๒. เงือกเฒ่า มีลักษณะครึ่งคนครึ่งปลา
มีจิตใจเมตตา รักษาสัจจะ ช่วยเหลือผู้อื่น
เสียสละเพื่อส่วนรวม

๓. นางเงือก รูปร่างหน้าตาสวย
รักและห่วงใยผู้อื่น ช่วยเหลือผู้อื่น

คุณค่าด้านวรรณศิลป์

ลั ก ษ ณ ะ ก า ร ป ร ะ พั น ธ์

ปสปเุววรมภรรีีรระยาะรร๘พกกพัคคนอพหรวสัีธบ่บรย์รเืดดอรรา้ี้ววยคกวงรยกยคสลร์รดอูคว๔ั(ปนบบสรแวแาราวบรคงมปรรบวสเดร่ครรขงคีรยซอวึส่แคกงงรออตกบร่วงาลคลทรเจะแอรหรีมวยนครีนึร่กกรงรอคง
๗ - ๙ พยางค์)

รสทางวรรณคดีมี
๔ ชนิดได้แก่
๑. เสาวรจนี
๒. นารีปราโมทย์
๓. พิโรธวาทัง
๔. สัลลาปังคพิสัย

ร ส ท า ง ว ร ร ณ ค ดี

เสาวรจนี รสทาง
วรรณคดี
คือ บทพรรณนาความงาม
ของสถานที่ ธรรมชาติ ชมนาง นารีปราโมทย์
ดังความว่า
คือ บทเกี้ยวพาราสี
พงศ์กษัตริย์ทัศนานางเงือกน้อย แสดงความรัก พระอภัยมณี
ดูแช่มช้อยโฉมเฉลาทั้งเผ้าผม
ประไพพักตร์ลักษณ์ล้ำล้วนขำคม ตอน พระอภัยมณีหนี
ทั้งเนื้ อนมนวลเปล่งออกเต่งทรวง นางผีเสื้อสมุทรไม่ปรากฏ
ขนงเนศเกศกรอ่อนสะอาด
ดังสุรางค์นางนาฏในวังหลวง รสดังกล่าว

พิโรธวาทัง รสทาง
วรรณคดี
คือ บทโกรธ บทตัดพ้อต่อว่า
ซึ่งสอดคล้องกับเราทรรส สัลลาปังคพิสัย
หรือรุทธรสคือ รสแห่งความแค้น
ในวรรณคดีสันสกฤต ดังความว่า คือบทแสดงความโศกเศร้า
คร่ำครวญ อาลัยอาวรณ์
พระโยคีชี้หน้าว่าอุเหม่ ดังความว่า
ยังโว้เว้วุ่นวายอีตายโหง
เพราะหวงผัวมัวเมาเฝ้าตะโกรง ลงกลิ้งเกลือกเสือกกายร้องไห้โร่
ว่ากูโกงมึงก็ตกนรกเอง เสียงโฮโฮดังก้องห้องคูหา
พระรูปหล่อพ่อคุณของเมียขา
ควรหรือมาทิ้งขว้างหมองหมางเมีย

คุณค่า
ทางด้านสังคม

- สะท้อนให้เห็นถึงวิถีชีวิตความเป็นอยู่ - สะท้อนให้เห็นว่าในสังคมไทย
ของคนไทย มีความเชื่อเรื่องความฝัน

พระบิตุรงค์ทรงศักดิ์ก็รักใคร่ พอม่อยหลับกลับจิตนิมิตฝัน
ด้วยเนื้ อไขมิได้คิดริษยา ว่าเทวัญอยู่ที่เกาะนั้นเหาะเหิน
เฝ้าเลี้ยงลูกผูกเปลแล้วเห่ช้า มาสังหารผลาญถ้ำระยำเยิน
จนใหญ่กล้าอายุได้แปดปี แกว่งพะเนินทุบนางแทบวางวาย

- สะท้อนให้เห็นว่าการอยู่ร่วมกันใน - สะท้อนให้เห็นว่าสังคมไทย
สังคมนั้นต้องใช้สติปัญญา มีความเมตตาช่วยเหลือกัน

พอได้ช่องลองลวงดูตามเล่ห์ พระโยคีมีจิตคิดสงสาร
สมคะเนจะได้ไปดังใจหมาย จึงว่าท่านหนีตายหมายมาหา
จึงกล่าวแกล้งแสร้งเสเพทุบาย เราลงมาคอบช่วยด้วยเมตตา
เจ้าฝันร้ายนักน้องต้องตำรา แต่กิจจาไม่กระจ่างยังคลางแคลง

ความรู้จากวรรณคดี

๑. ได้ความรู้เกี่ยวกับการแต่งกลอนสภาพให้ไพเราะ
การแต่งคำประพันธ์ที่ดีนั้นจะต้องดีเด่นทั้งรสคำ
และรสความ

๒. ได้ความรู้เกี่ยวกับคุณธรรม ความเมตตา ความรัก
และการช่วยเหลือซึ่งกันและกัน

๓. ได้ความรู้เกี่ยวกับความเชื่อของคนไทยในเรื่องความฝัน
ยักษ์ เปรต สิ่งศักดิ์สิทธิ์ และเวทมนตร์คาถา

หนังสืออิเล็กทรอนิกส์
E - BOOK