จดหมายข่าวปิดทองหลังพระ เล่ม 5 มกราคม 2566

PIDTHONG NEWS

สาระเพื่อการพฒั นาชนบทอยา่ งยง่ั ยืน ฉบับที่ 5 / มกราคม 2566

หน้้า 14 หน้า้ 18

สััมภาษณ์พ์ ิิเศษ “2565 สถาบัันปิิดทองหลังั พระฯ”
บรรลุุเป้้าหมายการพััฒนา 7 พื้�้นที่่ต� ้้นแบบ ใน 9 จังั หวัดั
วีรี เทพ พิิ รโรจน์์
พัั ฒนาแหล่ง่ น้ำ��ำ อาชีพี คน
ผอ.สถาบัันปิดิ ทองหลัังพระฯ คนใหม่่ ตามแนวพระราชดำ�ำ ริิ
ในยุุคปรัับโฉมสู่่�ก้้าวต่่อไป อย่่างยั่่�งยืืน

หน้้า 22

“เกษตรกรขุุนน่า่ น” ปลื้้ม�

กาแฟสร้า้ งชื่่�อ-สร้า้ งรายได้้

เจ้้าของ | มููลนิิธิิปิิ ดทองหลัังพระ สืืบสานแนวพระราชดำ�ำ ริิ สำำ�นัักงานปลััดสำำ�นัักนายกรััฐมนตรีี ทำำ�เนีียบรััฐบาล เลขที่่� 1 ถนนนครปฐม เขตดุุสิิต กรุุงเทพมหานคร 10300,
สถาบัันส่่งเสริิมและพัั ฒนากิิจกรรมปิิ ดทองหลัังพระ สืืบสานแนวพระราชดำ�ำ ริิ อาคาร RCP ชั้้�น 2 โซน A เลขที่่� 101 ไทยพาณิิชย์์ ปาร์์ค พลาซ่่า ถนนรััชดาภิิเษก
แขวงจตุุจัักร เขตจตุุจัักร กรุุ งเทพมหานคร 10900 โทรศััพท์์ 0 2611 5000 โทรสาร 0 2658 1413 | ที่่�ปรึึกษากองบรรณาธิิการ นายวีีรเทพ พิิ รโรจน์์
นายจํําเริิญ ยุุติิธรรมสกุุล | บรรณาธิิการ นางสาวพิิ จิิตรา ยิ้้�มจัันทร์์ | ผู้้�ช่่วยบรรณาธิิการ นายสุุชาติิ ถนอม ผู้�้ จััดทำ�ำ | บริิษัั ท แอร์์บอร์์น พริินต์์ จำ�ำ กััด
1519/21 ซอยลาดพร้้าว 41/1 ถนนลาดพร้้าว แขวงสามเสนนอก เขตห้้วยขวาง กรุุ งเทพมหานคร 10310 โทรศััพท์์ 0 2939 9700 โทรสาร 0 25512 2208
e-mail : [email protected], [email protected]

สารบัญั

ข่า่ วปิิ ดทอง

4 สถาบัันปิิ ดทองหลังั พระฯ ร่ว่ มมือื รัฐั -เอกชน 7 สถาบันั ปิิ ดทองหลัังพระฯ
วางมาตรฐานปลูกู ข้้าวโพด รักั ษ์์สิ่่�งแวดล้อ้ ม ร่ว่ มโครงการผ่า่ ต้้อกระจกน้้อมเกล้า้ ฯ
ลดความเสี่่�ยงเกษตรกร หน่่วยแพทย์์ลงพื้้�นที่่� จ.พิิจิติ ร รักั ษาผู้้�ป่่ วย 177 ราย

8 เด็ก็ แก่่นมะกรููดเรียี นรู้้�แนวพระราชดำ�ำ ริิ 10 ต่อ่ ยอดความสำำ�เร็จ็ 13 ปีี
สร้า้ งฝาย พึ่�่งตนเอง โครงการปิิ ดทองหลัังพระฯ ใน ”เมือื งน่า่ น”
จับั มืือภาคีีร่ว่ มพััฒนาทุุกมิิติอิ ย่่างยั่่ง� ยืนื

รายงานพิิ เศษ สััมภาษณ์พ์ ิิเศษ

12 เสวนา “ปิิ ดทองหลัังพระฯ น่่าน” 14 วีีรเทพ พิิรโรจน์์
ภาคีีพััฒนาร่ว่ มสืืบสานต่่อยอด ผอ.สถาบัันปิิ ดทองหลัังพระฯ คนใหม่่
ในยุคุ ปรับั โฉมสู่่�ก้า้ วต่อ่ ไป

เรื่่อ� งจากปก เรื่่อ� งเล่า่ ชาวปิิ ดทองฯ

18 “2565 สถาบันั ปิิ ดทองหลัังพระฯ” 22 “เกษตรกรขุนุ น่า่ น” ปลื้้�ม
กาแฟสร้า้ งชื่่�อ-สร้า้ งรายได้้
บรรลุเุ ป้้ าหมายการพััฒนา
7 พื้้�นที่่�ต้้นแบบ ใน 9 จังั หวััด
พััฒนาแหล่่งน้ำำ� อาชีพี คน
ตามแนวพระราชดำ�ำ ริอิ ย่า่ งยั่่ง� ยืนื

เรื่่อ� งเล่่าจากน้ำ�ำ ต่่อยอด สร้า้ งผลิติ ภัณั ฑ์์

26 เมื่่�อน้ำ�ำ สร้า้ งสุุข 30 “แก่น่ มะกรููดหนาวสุุดกลางสยาม”
ที่่บ� ้า้ นโนนสวาท ฤดูไู ม้เ้ มือื งหนาว สตรอว์์เบอร์ร์ ีใี กล้ก้ รุุง กางเต็็นท์์
สััมผััสอากาศหนาว ชมดาว ดููหมอก

ต่อ่ ยอด สร้า้ งผลิิตภััณฑ์์ ต่อ่ ยอด สร้า้ งผลิิตภััณฑ์์

31 ข้้าวก่ำำ�ลืมื ผััว บ้า้ นน้ำ�ำ ป้้ าก 32 จาก... “มะแข่่น” ของดีี ต.ยอด
อร่อ่ ย ได้ค้ ุณุ ค่า่ สู่่�...“ซอสอเนกประสงค์์รสมะแข่่น”
มีีมาตรฐาน GAP รับั รอง

ข่่าวพื้�้นที่่ป� ิิ ดทอง

สถาบัันปิิ ดทองหลังั พระฯ ร่ว่ มมืือรัฐั -เอกชน
วางมาตรฐานปลููกข้้าวโพด รักั ษ์์สิ่่�งแวดล้อ้ ม ลดความเสี่่�ยงเกษตรกร

สถาบัันส่่งเสริิมและพัั ฒนากิิจกรรมปิิดทองหลัังพระฯ นำ�ำ ร่่องพื้้� นที่่� 3 จัังหวััด “ปลููกข้้าวโพด
อาหารสัตั ว์์แทนการทำำ�นาปรััง” ช่่วยลดการใช้น้ ้ำ��ำ มากกว่่า 2 เท่่า เพื่่�อเป็น็ ทางเลืือกในการสร้้างรายได้้
ให้้กัับเกษตรกร โดยมีีเกษตรกรกว่่า 2,296 ราย สนใจเข้้าร่่วมโครงการฯ คาดเกษตรกรที่่�เข้้าร่่วม
จะได้้ผลผลิิตดีี มีีกำำ�ไรขั้้�นต่ำ�ำ� ไร่่ละ 3,500-4,000 บาท ซึ่�่งสููงกว่่าการทำ�ำ นาที่�่สร้้างรายได้้ไร่่ละ
800-1,000 บาท

เมอื่ วนั ท่ี 15-16 พฤศจกิ ายน 2565 ตลาดกำ�ลังขาดแคลนข้าวโพดอาหารสัตว์ เนอื่ งจากประเทศไทยสามารถสร้างผลผลิต
นายกฤษฎา บุญราช ประธานสถาบัน อันเน่ืองมาจากผลของสงครามรัสเซีย- ไดเ้ พยี ง 4 ล้านตนั ตอ่ ปี แตม่ คี วามตอ้ งการ
สง่ เสรมิ และพฒั นากจิ กรรมปดิ ทองหลงั พระ ยูเครน ซึ่งเป็นพ้ืนท่ีสำ�คัญของโลก ในการ ไมต่ �ำ่ กว่า 8 ลา้ นตนั ต่อปี ดงั น้ันในปี 2565
สืบสานแนวพระราชดำ�ริ ได้ลงพน้ื ทจ่ี ังหวดั ผลิตข้าวโพดและข้าวสาลี ภาวะสงคราม สถาบันส่งเสริมและพัฒนากิจกรรมปิดทอง
กาฬสินธ์ุ จังหวัดขอนแก่น และจังหวัด ทำ�ให้ไม่สามารถสร้างผลผลิตได้เพียงพอ หลงั พระฯ จงึ ไดร้ เิ ร่มิ จัดท�ำ โครงการ “ปลูก
อุดรธานี เพื่อให้แนวทางการสนับสนุน ต่อความต้องการของตลาด ส่งผลให้ราคา ข้าวโพดอาหารสัตว์หลังการทำ�นาปี”
โครงการปลูกข้าวโพดอาหารสัตว์หลังทำ� ข้าวโพดอาหารสัตว์มีแนวโน้มสูงข้ึนเป็น เพอื่ เปน็ หนง่ึ ทางเลอื กในการประกอบอาชพี
นาปี ระยะ ๆ ในขณะที่ประเทศไทยต้องนำ�เข้า ให้แก่เกษตรกรหลังฤดูการทำ�นา อีกท้ัง
ข้าวโพดอาหารสัตว์มาจากต่างประเทศ การปลูกข้าวโพดใช้นำ้�น้อยกว่าการทำ�นา
โดย นายกฤษฎา ระบวุ ่า ในปัจจุบนั

4  ข่าวปิ ดทอง

ข่า่ วพื้้�นที่ป�่ ิิ ดทอง

ถึง 2 เท่า ซึ่งจะสามารถช่วยให้เกษตรกร ปดิ ทองหลังพระฯ รว่ มมือรัฐ-เอกชน วางมาตรฐานปลกู ขา้ วโพดช่วยเหลอื เกษตรกร
ประหยัดการใช้น�ำ้ ในฤดูแลง้ ได้
ในการปลูกข้าวโพดอาหารสัตว์ให้แก่ ไม่ต้องเสียค่าใช้จ่ายในการขนส่งผลผลิต
นายกฤษฎา กล่าวว่า ในการดำ�เนิน เกษตรกรโดยไม่คิดดอกเบ้ีย ต้ังแต่ ไปขายต่างจังหวัด และถูกกดราคารับซ้ือ
โครงการฯ สถาบันปิดทองหลังพระฯ ได้ การสนับสนุนเมล็ดพันธุ์ข้าวโพด ปุ๋ย อย่างไม่เป็นธรรม รวมทั้งระหว่างปลูก
ก�ำ หนดแผนงาน และวิธกี ารท�ำ งานรว่ มกบั ยาปราบศัตรูพชื ข้าวโพดแล้ว หากเกิดภัยธรรมชาติ
กลุ่มเกษตรกรในพ้ืนท่ีจังหวัดกาฬสินธุ์ โรคระบาดหรือน้ำ�ท่วม ทำ�ให้ข้าวโพด
ขอนแก่น และอุดรธานี และประสานงาน ก่อนลงมือปลูกและระหว่างปลูก เสียหายทั้งหมด หรือเมื่อเกษตรกรปฏิบัติ
กับส่วนราชการทั้งในส่วนกลาง และระดับ ข้าวโพดนนั้ บรษิ ัท เจรญิ โภคภณั ฑโ์ ปรดวิ๊ ส ตามขั้นตอนแล้ว ขายผลผลิตไม่พอกับ
จังหวัด อำ�เภอ คือหน่วยงานในสังกัด จำ�กัด จะส่งพนักงานมาร่วมกับเจ้าหน้าที่ ต้นทุนค่าปัจจัยการผลิต สถาบันปิดทอง
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ผู้ว่าราชการ เกษตรอำ�เภอ และเจ้าหน้าท่ีสถาบัน หลังพระฯ จะร่วมกับส่วนราชการ และ
จังหวัด นายอำ�เภอ พร้อมทั้งได้ประสาน ปดิ ทองหลงั พระฯ ในการตรวจสอบคณุ ภาพ บรษิ ทั ทเ่ี ขา้ รว่ มโครงการฯ ตรวจสอบพสิ จู น์
เชญิ กลมุ่ บรษิ ทั เอกชนทท่ี �ำ ธรุ กจิ อาหารสตั ว์ ดินและปริมาณนำ้� รวมท้ังแนะนำ�วิธีการ ความเสียหายนั้น หากเป็นจริง บริษัท
เข้าร่วมโครงการด้วย โดยมี บริษัท เจริญ ปลูกและบำ�รุงแปลงข้าวโพด ตลอดจน ก็จะไม่เรียกหน้ีเงินทุนจากเกษตรกร”
โภคภณั ฑ์โปรดวิ๊ ส จำ�กดั เข้ารว่ มโครงการ วิธีการเกบ็ เก่ียวข้าวโพดท่ถี กู วธิ ี นายกฤษฎา กลา่ ว
เปน็ รายแรก ทง้ั นี้ สถาบนั ปดิ ทองหลงั พระฯ
ไ ด้ กำ � ห น ด เ งื่ อ น ไ ข ใ ห้ บ ริ ษั ท เ อ ก ช น ท่ี ท้ังน้ี บริษัทได้ให้คำ�ม่ันว่าจะรับซ้ือ นอกจากนี้ เงื่อนไขสำ�คัญอกี ประการ
เข้าร่วมโครงการต้องลงทุนออกค่าใช้จ่าย ข้าวโพดจากเกษตรกรในราคารับรองขน้ั ต่�ำ หนง่ึ ที่สถาบันปิดทองหลงั พระฯ ได้ก�ำ หนด
กิโลกรัมละ 8.50 บาท ตอ่ ความชืน้ ไมเ่ กนิ ไว้คือ เกษตรกรที่ประสงค์จะเข้าร่วม
ประธานสถาบนั ฯลงพ้ืนที่ 3 จงั หวดั ภาคอีสาน 27 เปอร์เซ็นต์ หรือในช่วงผลิตออกสู่ โครงการต้องนำ�เอกสารสิทธิในที่ดิน หรือ
เพอ่ื ใหแ้ นวทางสนับสนนุ โครงการปลูกข้าวโพดอาหารสัตว์ ตลาด หากราคาในท้องตลาดมีราคาสูงขึ้น หนงั สอื รบั รองจากสว่ นราชการวา่ ทด่ี นิ ทนี่ �ำ
กว่าราคารับรอง บริษัทก็จะรับซ้ือในราคา มาร่วมโครงการไม่ใช่ที่ดินป่าสงวนหรือ
ที่สูงข้ึนตามราคาในท้องตลาด ในทาง ท่ีดินสาธารณะมาร่วมโครงการอย่างเด็ด
ตรงข้ามหากช่วงเวลาผลผลิตออกสู่ตลาด ขาด รวมทั้งเมื่อเสร็จส้ินฤดูเก็บเก่ียว
ราคาข้าวโพดลดต่ำ�กว่า 8.50 บาท ข้าวโพดแล้ว ห้ามใช้วิธีการเผาทำ�ลาย
บริษัทจะรับซ้ือในราคารับรองท่ีตกลง ตอซังข้าวโพดหรือเศษหญ้าวัชพืช เพ่ือ
กันไว้ในราคาขั้นตำ่�กิโลกรัมละ 8.50 บาท เป็นการรักษาส่งิ แวดลอ้ ม
และหากเกษตรกรสามารถร่วมกันปลูก
ข้าวโพดตง้ั แต่ 100 ไรข่ นึ้ ไป นายกฤษฎา ได้กล่าวเพิ่มเติมกับ
กลุ่มเกษตรกรที่เข้าร่วมรับฟังคำ�ชี้แจงว่า
“บริษัทจะมาตั้งจุดรับซ้ือข้าวโพด ขอใหเ้ กษตรกรไดป้ รกึ ษา หารือ ช่วยกนั คิด
โดยตรงจากเกษตรกรในพน้ื ที่ โดยเกษตรกร

ข่าวปิ ดทอง  5

ข่่าวพื้้�นที่่�ปิิ ดทอง

ประธานสถาบนั ฯ หน่วยงานในพ้ืนท่ี เอกชน และเกษตรกรทเ่ี ขา้ รว่ มโครงการ

เปรียบเทียบระหว่างการทำ�นาปรัง หรือ เริ่มลงมือปลูกข้าวโพดหลังเก็บเกี่ยวข้าว คุณภาพชีวิตที่ดี และมีรายได้อย่างย่ังยืน
การปลูกพืชอ่ืน ๆ กับการปลูกข้าวโพด นาปตี ง้ั แตเ่ ดอื นพฤศจกิ ายน-ธนั วาคม 2565 ในเรื่องการคำ�นึงถึงสภาพภูมิสังคม และ
อาหารสัตว์ว่ามีความแตกต่างอย่างไร ท้ัง เป็นต้นไป ซ่ึงข้าวโพดอาหารสัตว์จะมี หลักการมีส่วนร่วมหรือการระเบิดจาก
วิธีการปลูก การดูแล การเก็บเก่ียว และ อายกุ ารปลกู ประมาณ 4 เดอื นหรอื 120 วนั ขา้ งใน มาใชใ้ นการด�ำ เนนิ งานตามโครงการ
พืชชนิดไหนจะทำ�กำ�ไรให้แก่เกษตรกร จึงสามารถเก็บเก่ียวข้าวโพดได้ในช่วง ส่งเสริมการปลูกข้าวโพดอาหารสัตว์
และสร้างรายได้ ได้เพียงพอ คุ้มค่า ก่อน เดอื นเมษายน 2566 หากเกษตรกรสามารถ หลงั การท�ำ นา เพราะสงั คมไทยยงั เปน็ สงั คม
ตัดสินใจเข้าร่วมโครงการ ขณะเดียวกัน ดำ�เนินการได้ตามโครงการ และเง่ือนไข เกษตรกรรม มีพ้ืนท่ีทำ�การเกษตรมากกว่า
หากเกษตรกรเห็นว่ามีบริษัทเอกชนรายใด โดยไม่ประสบภัยธรรมชาติแล้ว คาดว่า ร้อยละ 50 ของพื้นทีท่ ัง้ ประเทศ
ที่เสนอเง่ือนไขและข้อตกลงท่ีดีกว่า บริษัท เกษตรกรจะมกี �ำ ไร (รายได-้ ตน้ ทนุ ) อยา่ งต�ำ่
เจริญโภคภัณฑ์โปรดิ๊วส จำ�กัด ก็สามารถ ประมาณไรล่ ะ 3,500-4,000 บาท ซงึ่ สงู กวา่ หากการดำ�เนินงานตามโครงการน้ี
เชิญชวนมาร่วมโครงการได้ โดยสถาบัน การท�ำ นาท่ไี ด้รายไดเ้ พยี งไรล่ ะ 800-1,000 ประสบผลส�ำ เรจ็ ตามเปา้ หมายแลว้ สถาบนั
ปิดทองหลังพระฯ จะช่วยเกษตรกร บาท” นายกฤษฎา กล่าว ปิดทองหลังพระฯ จะพิจารณาขยายผล
ตรวจสอบข้อตกลงต่าง ๆ เพ่ือไม่ให้ โครงการไปด�ำ เนนิ การในพน้ื ที่จงั หวัดอนื่ ๆ
เกษตรกรเสียเปรยี บ นายกฤษฎา กล่าวเพิ่มเติมว่า ในฤดูฝนหรือเดือนพฤษภาคม-มิถุนายน
โครงการส่งเสริมการปลูกข้าวโพดอาหาร 2566 เป็นตน้ ไป รวมทง้ั จะใหฝ้ า่ ยวเิ คราะห์
“ขณะน้ีมีเกษตรกรจังหวัดกาฬสินธ์ุ สตั วห์ ลงั การท�ำ นา เปน็ การสบื สาน ตอ่ ยอด การตลาดของสถาบันฯ รวบรวมวิเคราะห์
ขอนแก่น และอุดรธานี ท่ีสมัครใจเข้าร่วม แ ล ะ ข ย า ย ผ ล ต า ม พ ร ะ ร า ช ดำ � ริ ข อ ง ข้อมูล พืชเศรษฐกิจชนิดอื่น ๆ เช่น พืช
โครงการกว่า 2,296 ราย โดยอยู่ระหว่าง พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร ตระกูลถ่ัว กล้วย พืชผัก กาแฟ มะพร้าว
การตรวจประเมินแปลงที่มีความพร้อม มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถ ว่าตลาดมีความต้องการมากน้อยเพียงใด
เพ่ือไม่ให้เกษตรกรมีความเส่ียง ทั้งในเร่ือง บพิตร ในโครงการพัฒนาแหล่งน้ำ� โดย เพ่ือนำ�รูปแบบการบริหารโครงการส่งเสริม
ความเหมาะสมของดิน ปริมาณนำ้�ที่ เฉพาะในพ้ืนท่ีภาคตะวันออกเฉียงเหนือ การปลกู ขา้ วโพดอาหารสตั วม์ าเปน็ ตน้ แบบ
เพียงพอ และแรงงานท่ีเหมาะสมกับพื้นท่ี เพ่ือให้ประชาชนท่ีอาศัยอยู่ในเขตพ้ืนท่ี ในการดำ�เนินงาน โดยจะคงรูปแบบการ
เพาะปลกู ซึ่งคาดว่าจะมผี เู้ ข้าร่วมโครงการ โครงการพัฒนาแหล่งนำ้� ได้ประโยชน์จาก กำ�หนดราคารับซื้อล่วงหน้าท่ีเป็นธรรมให้
ได้ไม่ต่ำ�กว่า 2,000 ครอบครัว โดยจะ การใช้น้ำ�อย่างประหยัดและคุ้มค่า มี แก่เกษตรกร

6  ข่าวปิ ดทอง

ข่่าวพื้�้นที่�่ปิิ ดทอง

สถาบันั ปิิดทองหลังั พระฯ ร่ว่ มโครงการผ่่าต้อ้ กระจกน้้อมเกล้้าฯ
หน่ว่ ยแพทย์ล์ งพื้้� นที่่� จ.พิิ จิิตร รัักษาผู้�้ ป่่วย 177 ราย

สถาบันปิดทองหลังพระฯ สนับสนุนโครงการผ่าตัดต้อกระจกน้อมเกล้าฯ พ้ืนท่ี
จงั หวดั พจิ ติ ร ถวายเปน็ พระราชกศุ ลสมเดจ็ ยา่ เนอื่ งในโอกาสวนั คลา้ ยวนั พระราชสมภพ
ปีที่ 122 ต่อเนื่องจากพื้นท่ีจังหวัดน่าน โดยทีมแพทย์อาสาจากมูลนิธิจักษุเชียงใหม่
พอ.สว. รว่ มกบั ส�ำ นกั งานสาธารณสขุ จงั หวดั พจิ ติ ร โรงพยาบาลพจิ ติ ร และโรงพยาบาล
วงั ทราย อ�ำ เภอวงั ทรายพนู จังหวดั พจิ ติ ร

โครงการรณรงค์ผ่าตัดต้อกระจก ประจำ�วันของประชาชน ผูป้ ว่ ยที่เขา้ รบั การผา่ ตดั ในโครงการฯ
น้อมเกล้าฯ ถวายเป็นพระราชกุศล เน่ือง ความร่วมมือคร้ังนี้มีการดำ�เนินงาน
ในโอกาสวันคล้ายวันพระราชสมภพสมเดจ็ อำ�เภอวงั ทรายพูน อ�ำ เภอสากเหล็ก อ�ำ เภอ
พระศรีนครินทราบรมราชชนนี ปีท่ี 122 มาอย่างต่อเนื่อง ตั้งแต่วันท่ี 7-8 ตุลาคม ทบั คล้อ อ�ำ เภอตะพานหนิ อ�ำ เภอโพทะเล
ในพ้ืนที่จังหวัดพิจิตร โดยภาควิชาจักษุ 2565 ณ โรงพยาบาลทุง่ ชา้ ง อำ�เภอทุ่งช้าง และอำ�เภอเมอื งพิจติ ร ทไี่ ดข้ นึ้ ทะเบยี นจาก
วิทยา คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัย จังหวัดน่าน และคร้ังน้ีดำ�เนินการระหว่าง การคัดกรองเบอ้ื งต้น จำ�นวน 177 ราย
เชียงใหม่ หน่วยแพทย์อาสามูลนิธิจักษุ วนั ที่ 2-5 ธนั วาคม 2565 ณ โรงพยาบาล
เชียงใหม่ร่วมกับมูลนิธิแพทย์อาสาสมเด็จ วังทรายพูน อำ�เภอวังทรายพูน จังหวัด “เป็นโครงการฯ เพื่อช่วยเหลอื ผปู้ ว่ ย
พระศรีนครินทราบรมราชชนนี (พอ.สว.) พิจิตร โดยมีสำ�นักงานสาธารณสุขจังหวัด ตาตอ้ กระจก ตอ้ เนอื้ และเปลอื กตาผิดปกติ
และสถาบันส่งเสริมและพัฒนากิจกรรม พิจิตร โรงพยาบาลพจิ ติ ร และโรงพยาบาล ในพื้นที่ห่างไกลให้ได้รับการผ่าตัดเปล่ียน
ปดิ ทองหลังพระ สืบสานแนวพระราชด�ำ ริ วังทรายพนู รว่ มปฏบิ ัตงิ านครั้งน้ีดว้ ย เลนส์แก้วตาเทียมให้กลับมามองเห็น
สามารถด�ำ รงชวี ติ ไดอ้ ยา่ งปกตสิ ขุ ในสงั คม”
โครงการฯ น้ีจะช่วยให้ประชาชน โครงการผ่าตัดต้อกระจกน้อมเกล้าฯ
ในพื้นที่ห่างไกลได้เข้าถึงการบริการด้าน ถวายเป็นพระราชกุศล จะช่วยเพิ่มอัตรา การสนับสนุนโครงการรณรงค์ผ่าตัด
สาธารณสุขในการรักษาโรคต้อกระจก ก า ร เ ข้ า ถึ ง ก า ร บ ริ ก า ร ดู แ ล รั ก ษ า โ ร ค ต้อกระจกน้อมเกล้าฯ สอดคล้องกับ
ต้อเน้ือ และเปลือกตาผิดปกติ ให้สามารถ ต้อกระจกของประชาชนในพ้ืนที่โดย เป้าหมายการทำ�งานของปิดทองหลังพระฯ
ป้ อ ง กั น แ ล ะ ล ด อั ต ร า ก า ร สู ญ เ สี ย ก า ร การผ่าตัดต้อกระจกและเปลี่ยนเลนส์ ที่ต้องการขับเคล่ือนและขยายผลการ
มองเห็นจากโรคตา ด้วยดวงตาถือเป็น แก้วตาเทียม ป้องกันและลดอัตราการ พัฒนาตามแนวพระราชดำ�ริ ให้สอดคล้อง
อวยั วะทส่ี �ำ คญั ของรา่ งกายทชี่ ว่ ยในการมอง สูญเสียการมองเห็นจากโรคต้อกระจก กับภูมิสังคมและสภาพแวดล้อม อีกหน่ึง
การอา่ น การเขยี น การรบั รู้ เรยี นรสู้ งิ่ ตา่ ง ๆ ช่วยเหลือผู้ป่วยตาต้อกระจก และต้อเน้ือ โครงการฯ ท่ีร่วมขยายผลการพัฒนา
และช่วยในการดำ�เนินกิจกรรมในชีวิต ให้เขา้ รับการรักษาได้สะดวกย่งิ ข้ึน ในพืน้ ท่ี กับหนว่ ยงานภาคี
จังหวัดพิจิตร ผู้เข้ารับการรักษามาจาก

ขั้นตอนการตรวจ ก่อนเขา้ รับการผ่าตัด

ข่าวปิ ดทอง  7

ข่่าวพื้้�นที่ป�่ ิิ ดทอง

เด็็กแก่่นมะกรููดเรีียนรู้้�แนวพระราชดำ�ำ ริิ
สร้้างฝาย พึ่่�งตนเอง

พ้นื ท่ีสรา้ งฝายใน รร.บ้านใหม่คลองอังวะ นายตุลาพัฒน์ วัฒนทรัพย์ตระกูล หัวหน้างานพ้ืนที่
ตน้ แบบจงั หวดั อุทยั ธานี สถาบนั สง่ เสรมิ และพัฒนากจิ กรรม
ปิ ดทองหลังพระ สืบสานแนวพระราชดำ�ริ เล่าถึงความ
ร่วมมือระหว่างปิ ดทองหลังพระฯ กับโรงเรียนบ้านใหม่
คลองอังวะ หมู่ที่ 3 บ้านใหม่คลองอังวะ ต.แก่นมะกรูด
อ.บ้านไร่ จ.อุทยั ธานี ด้วยการส่งตวั แทนอาสาสมัครพัฒนา
พื้ นที่ฯ หรือ อสพ. ไปช่วยอบรมให้ความรู้การสร้างฝาย
ชะลอน�ำ้ กับเด็กชั้นประถมปี ที่ 5 และปี ที่ 6 ประมาณ 30 คน

เพื่ อใช้ประโยชน์ในพื้ นที่ของโรงเรียน

“เป็นความประสงค์ของผู้อำ�นวยการโรงเรียนที่ต้องการให้
เด็กได้เรียนรู้เกี่ยวกับหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง การทำ�
เกษตร และการพัฒนาแหล่งนำ้� เพื่อนำ�ไปใช้ปลูกผักสวนครัว
เป็นอาหารกลางวันสำ�หรับนักเรียน ได้เรียนรู้ตั้งแต่เร่ิมต้น ด้วย
การพัฒนาแหลง่ นำ�้ สรา้ งฝายเอง”

8  ขา่ วปิ ดทอง

ข่่าวพื้้�นที่�ป่ ิิ ดทอง

พืน้ ทสี่ รา้ งฝายใน รร.บา้ นใหมค่ ลองอังวะ

อสพ.รว่ มสรา้ งฝายกับนกั เรียน ในพื้นที่ฯ จึงติดต่อมาท่ีปิดทองหลังพระฯ ซึ่งทำ�โครงการฯ อยู่ใน
พื้นท่ีแก่นมะกรูดอยู่แล้ว และมีต้นแบบให้ศึกษาเรียนรู้เร่ือง
โครงการสร้างฝายของทางโรงเรียนได้งบประมาณจาก การพฒั นาแหล่งนำ้�ใหก้ ับชมุ ชน
สำ�นักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจังหวัดอุทัยธานี
ทางโรงเรียนเห็นว่าจะเป็นประโยชน์กับทางโรงเรียนหลายอย่าง ฝายของโรงเรียนบ้านใหม่คลองอังวะ จะมีทั้งหมด 3 จุด
นอกจากช่วยฝึกให้เด็กเข้าใจการทำ�งานตามแนวพระราชดำ�ริ ขณะนี้นักเรียนช่วยกันทำ�แล้วเสร็จไปแล้ว 2 จุด งบประมาณ
ยังมีแหล่งกักเก็บนำ้�ไว้ใช้ช่วงหน้าแล้ง ช่วงหน้าฝนก็จะชะลอน้ำ� แต่ละท่ีไม่เกิน 2,000 บาท เป็นฝายดินผสมปูน ส่วนใหญ่จะเป็น
ท่ีไหลลงมาบริเวณโรงเรียนให้ช้าลง บรรเทาปัญหานำ้�ท่วมท่ี ค่าซีเมนต์ถุงที่เป็นวัสดุก่อสร้าง เพื่อมาผสมกับดินเพ่ือประสาน
โรงเรียนมกั เกิดขนึ้ ตอนฝนตกหนัก ก้อนหนิ ท่ีหาไดจ้ ากในพ้ืนที่

โรงเรียนมีโครงการอาหารกลางวันสำ�หรับนักเรียนอยู่แล้ว “ฝายแต่ละจุดจะมีความคงทนอยู่ได้ไม่ตำ่�กว่า 8 ปี ดีกว่า
ด้วยการปลูกพืชผักสวนครัวไว้สำ�หรับทำ�อาหารกลางวันให้ ฝายทสี่ ร้างจากไมไ้ ผ่ทอ่ี ยู่ไดไ้ ม่ถงึ 3 ปีก็พงั ”
เด็กนักเรียน และเด็ก ๆ ได้เรียนรู้การปลูกผัก การทำ�เกษตรเป็น
การเรียนรู้วิถีท้องถิ่น เพ่ือการพ่ึงพาตนเองในครัวเรือน ตามหลัก เด็กส่วนใหญ่ที่มาทำ�จะหาช่วงเวลาที่ว่างจากการเรียน โดย
ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง เพื่อให้ครบวงจร จึงเร่ิมให้ความรู้ ทางผู้อำ�นวยการฯ จะเลือกวันที่เหมาะสม การสร้างฝายแห่งท่ี 3
ตั้งแต่การพัฒนาแหล่งน้ำ� การทำ�ฝาย ซ่ึงไม่ยุ่งยาก ใช้วัสดุท่ีมีอยู่ อยู่ระหว่างก�ำ หนดวนั ทตี่ ้องรอให้นกั เรียนพร้อมก่อน

นายตุลาพัฒน์ กล่าวว่า ประโยชน์ท่ีนักเรียนบ้านใหม่คลอง
อังวะจะได้ คือเรยี นรกู้ ารท�ำ ฝายด้วยตนเอง อาจารยท์ เี่ ป็นวทิ ยากร
มาอบรมกเ็ ปน็ คนในพนื้ ทท่ี ม่ี ปี ระสบการณจ์ ากการท�ำ ฝายหลายแหง่
จนประสบความสำ�เร็จ สามารถถ่ายทอดความรู้ให้เข้าใจงา่ ย ท�ำ ได้
ผลจริง การทำ�ฝายจะทำ�ให้พื้นท่ีของโรงเรียนมีความชุ่มชื้นขึ้น
สามารถทำ�การเกษตรได้ตลอดท้ังปี มีท่ีกักเก็บนำ้�ใช้ช่วงหน้าแล้ง
และชะลอปรมิ าณน�ำ้ ใหไ้ หลชา้ ลงในช่วงหน้าฝน

“โรงเรียนมีแปลงท�ำ เกษตรประมาณ 2 ไร่ ที่ผา่ นมา สามารถ
ปลกู พชื ผกั เมอื งหนาวได้ นอกจากจะท�ำ ใหเ้ ดก็ ไดเ้ รยี นรเู้ รอื่ งการท�ำ
เกษตร เข้าใจหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงแบบง่ายแล้ว
ยังมีอาหารกลางวันไว้กินจากการปลูกของตนเองอีกด้วย ถือว่า
ได้ประโยชน์หลายอยา่ งจากการเรียนรเู้ รือ่ งฝายครั้งน้ี”

ข่าวปิ ดทอง  9

ข่า่ วพื้�้นที่่�ปิิ ดทอง

ต่อ่ ยอดความสำ�ำ เร็จ็ 13 ปีี
โครงการปิิดทองหลังั พระฯ ใน ”เมืืองน่่าน”
จับั มือื ภาคีีร่ว่ มพัั ฒนาทุุกมิิติอิ ย่า่ งยั่่ง� ยืนื

วรี เทพ พิรโรจน์ เสร็็จสิ้้�นไปเรีียบร้้อยแล้้ว สำ�ำ หรัับพิิ ธีีลงนามในบัันทึึกความร่่วม
ผู้อ�ำ นวยการสถาบันปดิ ทองหลังพระฯ มืือระหว่่าง 4 หน่่วยงานสำ�ำ คััญในจัังหวััดน่่าน กัับสถาบัันส่่งเสริิมและ
พัั ฒนากิจิ กรรมปิดิ ทองหลังั พระ สืบื สานแนวพระราชดำ�ำ ริิ ในการประกาศ
เจตนารมณ์์ร่่วมกัันสืืบสาน ต่่อยอด การพัั ฒนาพื้้� นที่่�ต้้นแบบปิิดทอง
หลัังพระฯ จัังหวััดน่่าน โดยมีี นายวิิบููรณ์์ แววบััณฑิิต ผู้�้ ว่่าราชการ
จัังหวััดน่่าน เป็็นประธาน ร่่วมกัับนายวีีรเทพ พิิ รโรจน์์ ผู้�้ อำ�ำ นวยการ
สถาบัันปิิดทองหลัังพระฯ และผู้้�แทนจากหน่่วยราชการต่่างๆ ใน
จัังหวััดน่่าน ประกอบด้้วย ผู้้�แทนสำำ�นัักงานเกษตรและสหกรณ์์ จ.น่่าน
สำำ�นัั ก ง า น ต ร ว จ บัั ญ ชีี ส ห ก ร ณ์์ จัั ง ห วัั ดน่่ า น สำำ�นัั ก ง า น พ า ณิิ ชย์์
จัังหวััดน่่าน อบต.ศรีีภููมิิอบ ต.ตาลชุุม อบต.ขุุนน่่าน เทศบาลตำ�ำ บล
ยอด มหาวิิทยาลัยั เทคโนโลยีีราชมงคลล้า้ นนา น่่าน (มทร.ล้้านนา น่่าน)
องค์ก์ ารบริหิ ารพัั ฒนาพื้้� นที่่พ� ิิ เศษเพื่่� อการท่อ่ งเที่่ย� วอย่า่ งยั่่ง� ยืนื (อพท.)
เมื่่�อเย็็นวัันที่่� 5 พ.ย. ที่่�ผ่า่ นมา ที่่ล� านวัฒั นธรรมข่่วงน้อ้ ย อ.เมืืองน่่าน

10  ขา่ วปิ ดทอง

ข่่าวพื้�้นที่ป่� ิิ ดทอง

สำ�หรับความร่วมมือของภาคีการพัฒนาท้ังหมด มีเป้าหมาย อยา่ งก้าวกระโดด ดว้ ยรายไดจ้ ากภาคการเกษตร การค้าชายแดน
เพ่ือให้หมู่บ้านต้นแบบปิดทองหลังพระฯ ทั้ง 20 หมู่บ้าน ใน 3
อำ�เภอ ท้ังอำ�เภอเฉลิมพระเกียรติ, สองแควและท่าวังผา มีความ และการท่องเที่ยวนับแสนล้านบาท ความสำ�เร็จที่เกิดขึ้นท้ังหมดน้ี
เข้มแข็ง พึ่งพาตนเองได้อย่างย่ังยืนตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจ
พอเพียงแบบก้าวหน้า ซึ่งก่อนหน้าน้ี สถาบันปิดทองหลังพระฯ สถาบันปิดทองฯ มีความยินดีมาก ท่ีได้เป็นส่วนหนึ่งในการสร้าง
เข้ามาพัฒนาในพื้นที่ต้นแบบจังหวัดน่านมาตั้งแต่ปี 2552 มี
รูปธรรมความสำ�เร็จ คือ สามารถเพ่ิมพ้ืนท่ีรับประโยชน์จากน้ำ� ความเปลย่ี นแปลงนี้ รว่ มกบั หลายภาคสว่ น
ได้ 120,214 ไร่ เพ่ิมพืน้ ท่ีป่า 209,970 ไร่ ชาวนา่ นได้รับประโยชน์
35,735 ครัวเรือน รายได้ภาคการเกษตรของเกษตรกรใน “เราสืบสานตามแนวพระราชดำ�ริของในหลวง รัชกาลที่ 9
พ้ืนที่ต้นแบบเพิ่มขึ้น จากเฉลี่ยครัวเรือนละ 41,359 บาทต่อปี และตามพระบรมราชโองการของ ในหลวง รัชกาลท่ี 10 ท่ีทรง
เป็น 92,645 บาทตอ่ ปี ตอ้ งการตอ่ ยอด เราจะน้อมน�ำ มาใช้กบั ปดิ ทองฯ ของเรา โดยทำ�ให้
การรวมกลมุ่ มคี วามเขม้ แขง็ มากขน้ึ เชอ่ื มโยงองคค์ วามรู้ เทคโนโลยี
นายวีรเทพ กล่าวรายงานว่า ช่วง 13 ปี นับแต่ปิดทองฯ สมัยใหม่ เข้ามาปรับใช้ในการทำ�งาน เพื่อให้เกิดเป็นระบบ
น้อมนำ�ศาสตร์พระราชา เข้ามาพัฒนาพื้นที่จังหวัดน่าน เริ่มตั้งแต่ พัฒนาคนรนุ่ ใหม่ หรอื Smart Farmer มองหาตลาด และการค้า
การพัฒนาปัจจัยพื้นฐานทั้งน้ำ� และดิน การส่งเสริมอาชีพเกษตร ออนไลน์เข้ามาส่งเสริม” นายวีรเทพ กล่าวและว่า หลังจากน้ี
ด้วยหลากหลายวิธีการและองค์ความรู้ เช่น การขุดบ่อพวงสันเขา สถาบันปดิ ทองหลงั พระฯ ไมไ่ ด้ถอนตัวจากจงั หวดั นา่ น แตจ่ ะปรบั
การสรา้ งฝาย การส่งเสริมการปลกู พืชมูลค่าสูง รวมทงั้ การอนรุ ักษ์
และฟน้ื ฟทู รัพยากรปา่ ไม้ ตามหลกั การของทฤษฎใี หม่ข้นั กา้ วหน้า เปล่ียนบทบาทหน้าที่ไปจากเดิม เน้นการทำ�งานเป็นพ่ีเลี้ยง
เมื่อพัฒนาได้ถึงขั้นอยู่รอดแล้ว ก็ต้องก้าวเข้าสู่ขั้นพอเพียง ด้วย
การสง่ เสรมิ การรวมกลมุ่ ให้คำ�ปรึกษา เชื่อมโยงให้กับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพ่ือให้เกิด

ผลของการพัฒนา ทำ�ให้มูลค่าการเติบโตทางเศรษฐกิจ การเรียนรแู้ ละความย่งั ยืนตอ่ ไป
ของ จ.น่าน ตลอด 13 ปีท่ีผ่านมา จากท่ีเคยเป็นจังหวัดยากจน ขณะท่ี นายวิบูรณ์ แววบัณฑิต ผู้ว่าราชการจังหวัดน่าน
ในอันดับต้น ๆ วันนี้กลายเป็นจังหวัดที่มีการเติบโตทางเศรษฐกิจ
กล่าวว่า หลังจากนี้จะมีการทำ�งานแบบบูรณาการร่วมกันในหลาย

ภาคส่วนทั้งภาครัฐและเอกชน เพราะในจังหวัดยังมีพ้ืนท่ีอ่ืน ๆ

อีกมากที่ยังต้องการพัฒนา ซ่ึงจำ�เป็นต้องใช้วิธีการทำ�งานท่ีลง

รายละเอียดแบบปิดทองหลังพระฯ ที่ครอบคลุมทุกด้าน ดังนั้น

ขอใหส้ ว่ นงานทเ่ี กย่ี วขอ้ งมารว่ มเรยี นรกู้ ระบวนการท�ำ งาน ตอ่ ยอด

ขยายผล เพ่ือขบั เคล่ือนการท�ำ งานพฒั นาแบบองคร์ วมตอ่ ไป

วบิ ูรณ์ แววบัณฑิต
ผวู้ า่ ราชการจังหวดั น่าน

ขา่ วปิ ดทอง  11

รายงานพิิ เศษ

เสวนา “ปดิ ทองหลงั พระฯ น่าน”

ภาคพี ัฒนา
ร่วมสืบสาน
ต่อยอด

นพดล แสนอินตะ๊ ภายหลังการลงนามในบันทึกความร่วมมือ ระหว่างสถาบันส่งเสริม
วรพล รกั ษา และพัฒนากจิ กรรมปิ ดทองหลงั พระ สบื สานแนวพระราชด�ำ ริ และหนว่ ยงานสงั กดั
4 กระทรวงหลัก มหาดไทย เกษตร พาณิชย์ และการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์
12  ข่าวปิ ดทอง วิจัยและนวัตกรรม ร่วมกับสถาบันการศึกษา และองค์กรปกครองท้องถ่ิน
ในจังหวัดน่าน เพ่ื อประกาศเจตนารมณ์ในการร่วมกัน สืบสาน ต่อยอด การ
พัฒนาพ้ืนที่ต้นแบบปิ ดทองหลังพระฯ จงั หวัดน่าน เรียบร้อยแล้ว มีการเสวนา
หัวข้อ “ภาคีพั ฒนา ร่วมสืบสาน ต่อยอด” โดยศาสตราจารย์เกียรติคุณ
ดร.ชาติชาย ณ เชียงใหม่ ที่ปรึกษาสถาบันปิ ดทองหลังพระฯ เป็ นผู้ดำ�เนินการ
เสวนา ซึ่งผู้เข้าร่วมต่างฉายภาพให้เห็นผลสำ�เร็จหลังจากที่สถาบันปิ ดทอง
หลังพระฯ เข้ามาส่งเสริมพัฒนาพื้นที่ เมื่อ 13 ปี กอ่ น

โ ด ย ใ น ก า ร เ ส ว น า เร่ิ ม ต้ น ด้ ว ย แทบไม่ได้กินกาแฟท่ีตัวเองปลูกเลย ตน
นายนพดล แสนอินต๊ะ ผู้แทนชุมชน จึงคิดสร้างแบรนด์ขึ้นมา ชื่อดอยภูแว
หมู่บ้านต้นแบบปิดทองหลังพระฯ ต.ขุน เพื่อให้ชาวบ้านที่นี่ได้กินกาแฟรสชาติดี
นา่ น อ.เฉลมิ พระเกยี รติ ทเี่ ลา่ ถงึ การท�ำ งาน มีคุณภาพ พร้อมกับเพิ่มมูลค่า โดยทำ�
พัฒนาในพื้นที่ที่สถาบันปิดทองหลังพระฯ ครบวงจร ซ่งึ ปิดทองหลังพระฯ คอื หนึง่ ใน
และมูลนิธิแม่ฟ้าหลวงฯ มาส่งเสริมให้ การร่วมพัฒนาและส่งเสริมให้ชาวบ้านมี
เกษตรกรใน ต.ขุนนา่ น ปลกู กาแฟหลายปี อาชีพและลืมตาอา้ ปากได้ในทุกวนั น้ี
สง่ ผลให้บนดอยภแู ว ปลูกกาแฟกันมากขน้ึ
โดยในแต่ละปี อำ�เภอเฉลิมพระเกียรติ ต่อกันที่ นายวรพล รักษา ผู้แทน
มีผลผลิตกาแฟเกิน 30 ตัน แต่ชาวบ้าน ชุมชนหมู่บ้านต้นแบบปิดทองหลังพระฯ
อ.สองแคว กล่าวว่า หลังจากทางสถาบัน

รายงานพิิ เศษ

สุเกวรนิ ทร์ เหลก็ นาพญา ลำ�ไยออกมาเยอะมาก ขณะท่ีต้นทุนผลิต มีการแปรรูปมะนาว ทำ�เป็นแยมมะนาว
แพงแต่ขายได้ในราคาถูก จึงอยากให้ ผสมน�้ำ ผง้ึ และท�ำ ซอสมะแขวน่ ดว้ ย
ธนวัฒน์ แปงล้วน หน่วยงานท่ีเกี่ยวข้องเข้ามาดูแลเร่ืองราคา
รวมทั้งมาช่วยเหลือในส่วนการรับรอง ท้ังหมดน้ีคงทำ�ให้ได้เห็นกันแล้วว่า
ปิดทองหลังพระฯ เข้ามาช่วยเหลือแนะนำ� มาตรฐาน เพ่ือใหเ้ กษตรกรลมื ตาอา้ ปากได้ เกษตรกรและชาวบ้านที่อยู่ในโครงการ
กลุ่มวิสาหกิจชุมชนผู้ปลูกมะนาวบ้านยอด พฒั นาพนื้ ทตี่ น้ แบบบรู ณาการฯ จงั หวดั นา่ น
จนสามารถยืนได้ด้วยตัวเองแล้ว ปัจจุบัน ขณะที่ นางสเุ กวรนิ ทร์ เหลก็ นาพญา มีสภาพชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีข้ึน ที่สำ�คัญ
ทางกลมุ่ มแี นวคดิ ผลติ มะนาวปลอดภยั และ พาณิชย์จังหวัดน่าน กล่าวว่า เทรนด์การ มีทางเลือกที่จะประกอบอาชีพตามความรู้
ทำ�เป็นเกษตรอินทรีย์ เพื่อในอนาคตจะ ตลาดในยุคปัจจุบันและในอนาคต ผู้ผลิต ความสามารถและความถนัดของแต่ละคน
ต่อยอดโดยการนำ�มะนาวไปแปรรูปเป็น สินค้าจะต้องผลิตภายใต้โจทย์ เศรษฐกิจ โดยใช้ศักยภาพที่มีในตัวเองและของพื้นท่ี
ผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ ไว้ใช้ในครัวเรือน ซ่ึงท่ี BCG (Bio-Circular-Green Economy) โดยมีแรงหนุนส่งจากหลายหน่วยงาน เป็น
ผา่ นมา ทาง มทร.ลา้ นนา น่าน เข้ามาชว่ ย เศรษฐกิจชวี ภาพ เศรษฐกิจหมนุ เวียน และ ตัวช่วยผลักดันส่งเสริมให้พวกเขายืนอยู่ได้
สมาชิกทุกคนพร้อมปรับเปล่ียนและพัฒนา เศรษฐกิจสีเขียว) เพื่อลดภาวะโลกร้อน อยา่ งยงั่ ยนื พรอ้ มกนั นน้ั ยงั สามารถรกั ษาปา่
ต่อยอดองค์ความรตู้ ่อไป และตอ้ งเป็นเกษตรอนิ ทรยี ์ ขณะทีแ่ ตก่ ่อน และพื้นทีต่ ้นน้�ำ ไวไ้ ด้ดว้ ย
เป็นเพียงเกษตรปลอดภัย (GAP) เท่าน้ัน
ดา้ น นายธนวัฒน์ แปงล้วน ผูแ้ ทน หากเกษตรกรทำ�ในแนวทางที่ว่านี้ได้ บญั ชา โชติกำ�จร
ชุมชนหมู่บ้านต้นแบบปิดทองหลังพระฯ จะมีตลาดรองรับ และทางพาณิชย์ยินดี
อ.ท่าวังผา กล่าวว่า 13 ปีก่อน สถาบัน ท่จี ะทำ�ตลาดให้ ผศ.ดร.วิโรจน์ มงคลเทพ
ปิดทองหลังพระฯเข้ามาส่งเสริมการทำ�
เกษตรผสมผสาน จนเกิดผลความสำ�เร็จ นายบัญชา โชตกิ �ำ จร ผูอ้ ำ�นวยการ
เมื่อกินเหลือแล้วก็ขาย ปัญหาที่เจอคือ สำ�นักงานด้านความย่ังยืนและพัฒนา
ชุมชนจังหวัดน่าน เครือเจริญโภคภัณฑ์
กลา่ ววา่ เครอื ซพี ไี ดเ้ ขา้ มาท�ำ งานในจงั หวดั
น่านตัง้ แต่ปี 2548 และตอ่ มาไดเ้ ขา้ ร่วมกบั
ปิดทองหลังพระฯ โดยใช้โมเดลตลาดนำ�
อาชีพตาม เพื่อนำ�สินค้าเกษตรของจังหวัด
น่านเข้าไปขายในโมเดิร์นเทรด อย่างเช่น
เงาะที่ทุ่งช้าง มะม่วงและส้มสีทอง แต่
ปัญหาหนึ่งที่เจอคือ ปัญหาคุณภาพสินค้า
และเร่ืองราคา ดังนนั้ ต้องแก้ปัญหาน้ีด้วย

สุดท้ายคือ ผู้ช่วยศาสตราจารย์
ดร.วิโรจน์ มงคลเทพ ผู้ช่วยอธิการบดี
มทร.ล้านนา น่าน กล่าวว่า ได้ร่วม
ขับเคลื่อนการวิจัยในพ้ืนที่กับทางสถาบัน
ปดิ ทองหลงั พระฯ โดยเฉพาะท่ี อ.สองแคว

ข่าวปิ ดทอง  13

สััมภาษณ์์พิิ เศษ

วรี เทพ พิรโรจน์ วีีรเทพ พิิรโรจน์์
ผู้อ�ำ นวยการสถาบนั สง่ เสรมิ และพฒั นากจิ กรรมปดิ ทองหลงั พระ ผอ.สถาบันั ปิิดทองหลัังพระฯ คนใหม่่
สืบสานแนวพระราชด�ำ ริ
14  ขา่ วปิ ดทอง ในยุคุ ปรับั โฉม
สู่่�ก้้าวต่อ่ ไป

“วีีรเทพ พิิ รโรจน์์” เพิ่่� งขึ้้�นนั่่�งเก้้าอี้้�ผู้�้ อำำ�นวยการ
สถาบัันส่่งเสริิมและพัั ฒนากิิจกรรมปิิดทองหลัังพระ
สืืบสานแนวพระราชดำำ�ริิ เมื่่�อสามเดืือนก่่อนนี้้� สืืบต่่อจาก
นายการัณั ย์์ ศุภุ กิจิ วิิเลขการ ผู้้�อำ�ำ นวยการสถาบัันปิิดทอง
หลัังพระฯ คนเก่่า ผู้้�ซึ่่�งทำ�ำ งานจนวิินาทีีสุดุ ท้า้ ยของชีีวิิต

คุณวีรเทพ เข้ามาปฏิบัติหน้าที่รองผู้อำ�นวยการสถาบัน
ปิดทองฯ ช่วงกลางปี 2564 ทันทีที่ลาออกจากตำ�แหน่งผู้ช่วย
กรรมการผู้จัดการมูลนิธิเอสซีจี (SCG) เพื่อตอบสนองนโยบาย
ของคณะกรรมการมลู นธิ ปิ ดิ ทองหลงั พระ สบื สานแนวพระราชด�ำ ริ
ที่ต้องการนักบริหารหนุ่มจากภาคธุรกิจเอกชนเข้ามาช่วยงาน
ในยุคท่อี งค์กรมีการปรบั ตวั ขนานใหญ่

สััมภาษณ์์พิิ เศษ

ก่อนอื่นมาทำ�ความรู้จักกับ ผอ.สถาบันปิดทองหลังพระฯ คุณวีรเทพ บอกว่า 13 ปีของปิดทองหลังพระฯ ถือว่า
วัย 48 ปีผู้น้ี จากการสนทนากันค่อนข้างยาว ในพื้นที่ต้นแบบ ประสบความส�ำ เรจ็ ในการวางรากฐานเรอื่ งระบบน�้ำ การสรา้ งอาชพี
ปิดทองหลังพระฯ จังหวัดน่าน ซึ่งทั้ง ม.ร.ว.ดิศนัดดา ดิศกุล และ ผอ.การัณย์ ศุภกิจวิเลขการ
สองทา่ นไดว้ างรากฐานไวอ้ ยา่ งดแี ลว้ ใน 10 ปขี า้ งหนา้ ของปดิ ทองฯ
คณุ วีรเทพ บอกว่า ทำ�งานอยู่ทม่ี ูลนธิ ิ SCG มากว่า 10 ปี จงึ จะเปน็ การต่อยอดการทำ�งานจากจดุ ทเี่ ป็นอย่ใู นขณะน้ี
เป็นมูลนิธิสาธารณกุศลท่ีมีหน้าท่ีรับผิดชอบในการดูแลคน
ทกุ ชว่ งวยั เนน้ การพฒั นาคน ตง้ั แตเ่ ดก็ เลก็ กอ่ นวยั เรยี นหรอื ปฐมวยั จากช่วงเวลานี้ไป คือ การพัฒนาต่อให้เกิดการรวมกลุ่ม
โดยใช้กระบวนการเล่านิทาน อ่านหนังสือ ส่วนเด็กในวัยเรียน เพ่ือความยั่งยืน เพราะการพัฒนาในระดับครัวเรือนท่ีดำ�เนินการ
จะส่งเสริมด้านทุนการศึกษา พัฒนาศักยภาพทางด้านศิลปะ มาน้ัน ถือว่าชาวบ้านอยู่รอดได้แล้ว จึงต้องพัฒนาไปตามแนว
และชุมชน และท�ำ งานร่วมกบั ภาคประชาสังคมตา่ ง ๆ ทีไ่ ดเ้ ขา้ ไป พระราชดำ�ริทฤษฎีใหม่ขั้นก้าวหน้า คือ การรวมกลุ่มและทำ�ให้
ช่วยเหลือ จึงได้นำ�ประสบการณ์จากมูลนิธิ SCG มาปรับใช้ กลุ่มสามารถเช่ือมโยงออกสู่ภายนอกได้ในทุกด้าน ทั้งการตลาด
และเรียนรู้การทำ�งานกับปิดทองฯ เพ่ิมเติม ในด้านการทำ�งานกับ องค์ความรู้ เทคโนโลยี นวัตกรรม กลุ่มต้องสามารถประสาน
พ้ืนทแ่ี บบเชิงลึกมากข้นึ เชอ่ื มโยงกบั หนว่ ยงานตา่ ง ๆ ทง้ั ราชการ ภาคเอกชน ภาคการศกึ ษา
และประชาสังคมท่ีเกี่ยวข้องได้ด้วยตัวเอง โดยปิดทองหลังพระฯ
“ลักษณะการทำ�งานกับปิดทองหลังพระฯ ไม่ได้แตกต่างกับ จะยังคงทำ�งานอยู่ในพื้นท่ีต้นแบบ แต่จะเป็นการทำ�งานเพ่ือเสริม
การทำ�งานกับมูลนิธิ SCG เท่าไรนัก แต่ปิดทองฯ มีจุดแข็งใน ใหช้ ุมชนเขม้ แข็งขนึ้ ในทกุ มติ ิ
การเชื่อมโยงการทำ�งานกับเครือข่ายภาครัฐค่อนข้างมาก ผมจึง
ตอ้ งเรยี นร้เู พ่ิมเตมิ ในเรอ่ื งน้ี จากแต่กอ่ นทที่ ำ�งานภาคประชาสงั คม “ปิดทองฯ พยายามถอยออกมาหนึ่งก้าว เพ่ือเป็นพี่เล้ียง
ภาคการศึกษาเป็นหลัก การเรียนรู้การทำ�งานกับภาครัฐช่วยให้ เป็นคนให้ค�ำ ปรกึ ษา เพ่ือให้เกิดการเรยี นรู้ และเชือ่ มโยงเครอื ข่าย
ผมทำ�งานไดก้ ว้างขึ้น” ต่าง ๆ ให้ชาวบา้ นและกลมุ่ วิสาหกิจไดด้ �ำ เนินการดว้ ยตัวเอง”

กอ่ นหนา้ นแี้ มจ้ ะท�ำ งานในต�ำ แหนง่ รองผอู้ �ำ นวยการปดิ ทองฯ ท้ังน้ี การทำ�งานของปิดทองหลังพระฯ ตามแผนปฏิบัติการ
มาเพียงปีเศษ แต่ก็ลงพ้ืนท่ีอยู่ตลอด และยังได้ทำ�งานร่วมกับ ระยะที่ 4 (ปี 2566-2570) คณะกรรมการสถาบนั ฯ มมี ติเห็นชอบ
ผู้อำ�นวยการคนเก่าด้วย เรียกว่าได้เรียนรู้งานในปิดทองฯ มา ทิศทางการดำ�เนินงานของพ้ืนที่ต้นแบบใน 9 จังหวัด โดยจัดกลุ่ม
พอสมควรแลว้ พนื้ ทต่ี น้ แบบเปน็ 3 กลมุ่ คอื กลมุ่ ที่ 1 พน้ื ทต่ี น้ แบบทช่ี มุ ชนสามารถ

ขา่ วปิ ดทอง  15

สััมภาษณ์พ์ ิิเศษ

พึ่งพาตนเองได้ จะเตรียมส่งมอบผลการพัฒนาให้ชุมชนบริหาร จากเดิมที่มีประมาณ 20 กลุ่ม รวมแล้วมีประมาณ 200 กว่าคน
จัดการเอง และหน่วยงานราชการเข้ามาต่อยอดการพัฒนา โดย ทำ�ให้เร่ืองการบริหารจัดการปัจจัยการผลิตมีต้นทุนท่ีถูกลง
ยงั ถอื เปน็ พนั ธมิตรในเครอื ขา่ ยการพฒั นา กลุ่มท่ี 2 พืน้ ทตี่ ้นแบบ มีองค์ความรู้เพิ่มมากขึ้น เช่ือมโยงไปถึงการทำ�เร่ืองล้งพันธมิตร
ที่ยังต้องพัฒนาอย่างต่อเน่ือง จะยังคงสนับสนุนองค์ความรู้ ซงึ่ ได้ท�ำ เมอื่ ปีที่แล้ว และท�ำ ในปีนด้ี ้วย
เทคโนโลยี นวตั กรรม และการตลาด และกลุ่มที่ 3 พืน้ ท่ีต้นแบบ
ท่ีมีผลิตภัณฑ์ที่มีศักยภาพ สามารถจัดทำ�แผนธุรกิจและพัฒนา จะเหน็ ไดว้ า่ แมว้ สิ าหกจิ ชมุ ชนทง้ั 20 แหง่ ยงั ไมไ่ ดป้ ระกาศตวั
ไปสู่การเป็นวิสาหกิจเพื่อสังคม (Social Enterprise- SE) โดย เป็น SE เต็มตัว แต่ในความเป็นจริงก็ดำ�เนินการในรูปแบบของ
ปดิ ทองฯ เปน็ ตวั กลางเชอื่ มโยงระหวา่ งผซู้ อื้ ผบู้ รโิ ภคและเกษตรกร SE อยแู่ ล้ว อยา่ งเชน่ การน�ำ ผลก�ำ ไรท่ไี ดม้ าจ้างแรงงาน ซึง่ เป็นคน
ผู้ผลิต ดว้ ยหวังให้ในอนาคตกลมุ่ วิสาหกจิ ชุมชนมีความยั่งยนื ในพื้นท่ี รวมท้ังผู้ที่ตกงานจากปัญหาการแพร่ระบาดของ
โควดิ -19 กไ็ ดเ้ ข้ามาทำ�งานในวสิ าหกจิ ชมุ ชนเหล่านี้
ผอ.วรี เทพ ใหร้ ายละเอยี ดการกา้ วเขา้ สู่ SE ของกลมุ่ วสิ าหกจิ
ต่าง ๆ ว่า ในเบื้องต้นน้ีมีวิสาหกิจชุมชนที่ทำ�เร่ืองทุเรียนคุณภาพ “ท้ังน้ี ทางปิดทองฯ วางแผนว่าจะทำ�เป็นต้นแบบวิสาหกิจ
ใน 3 จังหวัดชายแดนใต้ มีความพร้อมท่ีจะเป็น SE เพราะทาง ชุมชน SE เป็นโมเดลที่ทำ�ให้คนหรือกลุ่มท่ีต้องการพัฒนาดู
ปิดทองฯ ได้เข้าไปสนับสนุนเรื่ององค์ความรู้ต่าง ๆ ในเร่ืองการ รูปแบบของการพฒั นาทป่ี ระสบความสำ�เร็จ เพอื่ ให้คนได้มาเรียนรู้
ดูแลต้น ทำ�ให้มีผลผลิตท่ีดีขึ้น จากเดิมท่ีได้ผลผลิตกิโลกรัม วา่ หลกั การ กระบวนการตามทฤษฎใี หม่ หรอื หลกั การทรงงานของ
ต่อไร่น้อย รวมถึงคุณภาพส่วนใหญ่เป็นลูกตกเกรด รวมถึงที่มี ในหลวง รัชกาลท่ี 9 เองก็ดี ที่เราใช้ในกระบวนการจัดการกลุ่ม
หนอนเยอะ โดยช่วง 4-5 ปีท่ีผ่านมา มีการรวมกลุ่มกัน และ เป็นอย่างไร ให้นำ�กระบวนการนั้นไปปรับใช้กับกลุ่มของเขาเอง
พฒั นาตอ่ มาเปน็ วสิ าหกจิ ชมุ ชน ในปี 2564 ซงึ่ มกี ารรวมกลมุ่ ชดั เจน เราเชื่อว่าถ้าดำ�เนินการตามแนวพระราชดำ�ริแล้ว กลุ่มก็จะ
มากข้ึน มีการจดทะเบียนจัดต้ังเป็นวิสาหกิจ มีท้ังหมด 20 แห่ง ประสบความส�ำ เรจ็ ซง่ึ หลกั การของ SE คอื การสรา้ งงานสรา้ งอาชพี
ถอื เปน็ การรวมกลมุ่ ตามหลกั ทฤษฎใี หม่ เพราะผา่ นขนั้ ทหี่ นง่ึ มาแลว้ แล้วคืนกลับสู่สังคม ซึ่งหลักการรวมกลุ่มตามแนวพระราชดำ�ริ
ขัน้ ทส่ี องคอื การรวมกลมุ่ พง่ึ พากนั เองได้ บอกอยแู่ ลว้ วา่ เมอื่ คณุ รวมกลมุ่ กนั คณุ ประกอบอาชพี ธรุ กจิ การคา้
มกี �ำ ไรแล้ว ส่วนหนึง่ ต้องกลับมาตอบแทนสังคม”
ปัจจุบันกลุ่มเกษตรกรตกลงกันว่า จะจัดต้ังเป็นเครือข่าย
วิสาหกิจชุมชนท้ัง 20 แห่ง ซ่ึงจะทำ�ให้กลุ่มมีขนาดใหญ่ข้ึน ผอ.ปดิ ทองฯ คนใหม่ย�ำ้ อกี วา่ การเปน็ SE เปน็ การรวมกลมุ่
เพื่อแก้ไขปัญหาใดปัญหาหนึ่ง ซึ่งธุรกิจดังกล่าวสามารถแสวงหา
ก�ำ ไรได้ เพือ่ นำ�ก�ำ ไรนั้นไปแกป้ ัญหาอกี ทอดหน่งึ นั่นหมายความวา่
ยังมีเงินอีกส่วนหนึ่งที่จะปันกำ�ไรให้กับผู้ที่เข้ามามีส่วนร่วมได้
แต่ต้องบอกว่า ในแง่ของปิดทองฯ เอง คงไม่ได้ทำ�ในลักษณะเป็น
การค้าทั้งหมด 100% แต่เป็นการรวมกลุ่มเกษตรกรจริง ๆ เพื่อ
แก้ไขปญั หาของกลมุ่ จรงิ ๆ ในพน้ื ทจี่ ริง ๆ ซ่ึงแตล่ ะพ้ืนท่ีกม็ บี รบิ ท
ท่ีแตกต่างกัน เพราะฉะน้ัน ปิดทองฯจะเน้นเร่ืองการพยายาม
รวมกล่มุ กันในวสิ าหกจิ เครือขา่ ยวิสาหกิจ หรอื แมก้ ระท่งั สหกรณ์
ที่มีอยู่ในภาคอีสาน เพ่ือแก้ไขปัญหา ทำ�ให้กลุ่มมีความเข้มแข็ง
เพิ่มมากขึ้น สรุปคือ SE ท่ีปิดทองฯให้การสนับสนุน ไม่ได้ทำ�ไป
เพ่ือตั้งเป็นบริษัท หรือห้างร้าน เพื่อแสวงหากำ�ไร แต่ทำ�เพ่ือให้
ตอบโจทย์ปญั หาของชาวบ้านจริง ๆ

ขณะเดียวกัน ปิดทองฯ ก็ส่งเสริมชาวบ้านในเรื่อง BCG

16  ข่าวปิ ดทอง

สััมภาษณ์์พิิ เศษ

(Bio-Circular-Green Economy) ทงั้ เศรษฐกจิ ชีวภาพ-เศรษฐกจิ ยกระดบั สมาชกิ ใหม้ คี วามรมู้ ากขน้ึ หรอื แนะน�ำ เชอ่ื มโยงนวตั กรรม
หมนุ เวียน-เศรษฐกจิ สเี ขยี ว BCG มาต้ังแตเ่ ร่ิมต้นแลว้ ซง่ึ สอดคล้อง เทคโนโลยี องค์ความรู้ใหม่ ๆ เพื่อช่วยในการทำ�งาน โดยให้
กับนโยบายของรฐั บาล อกี ทัง้ ยังช่วยรกั ษาสิง่ แวดล้อมด้วย ภาคเอกชนหรือภาคการศึกษาเข้ามาให้ความรู้ได้อย่างยืดหยุ่น
สอดคล้องเหมาะสมกับยุคสมัย และพฤติกรรมของผู้บริโภคท่ี
คุณวีรเทพ ระบุว่า โจทย์การทำ�งานเม่ือ 13 ปีท่ีแล้ว กับ เปลี่ยนแปลงไป
ปัจจุบันแตกต่างกัน อย่างเช่น แต่ก่อนมีปัญหาเร่ืองนำ้� แต่ตอนนี้
สามารถแก้ปัญหานั้นได้แล้ว ดังนั้น ส่ิงที่ต้องพัฒนาต่อ คือ สำ�หรับแผนปฏบิ ัติการระยะที่ 4 ได้บรู ณาการการขับเคลอ่ื น
แนวคิดของกลุ่มฯ เพราะยุคสมัยท่ีเปลี่ยนแปลง ท้ังเทคโนโลยี การพัฒนาตามปรชั ญาเศรษฐกิจพอเพียง ซึ่งในแผนมีความชัดเจน
และการตลาด การคิดแบบเดิมและคาดหวังให้ได้ผลลัพธ์แบบเดิม วา่ จะพัฒนากลุม่ ตา่ ง ๆ เหลา่ นี้ โดยเฉพาะการจะทำ�ให้กลมุ่ มคี วาม
ท่ีเคยทำ�มา ต้องปรับวิธีคิดใหม่ โดยการส่ือสารทำ�ความเข้าใจ เข้มแข็ง สามารถตั้งเป็นเครือข่ายวิสาหกิจหรือสหกรณ์ในปี 2570
เพ่ิมทักษะหรือองค์ความรู้ใหม่ ๆ ให้กลุ่มฯ มีความเข้มแข็งและ ซง่ึ ภายใน 5 ปนี ี้ กลุม่ ตอ้ งเดนิ ไปเองได้แล้ว แตร่ ะหว่างชว่ งปี 2566
ไปจนถึงปี 2570 คงต้องมีการพัฒนากลุ่ม เพื่อให้กลุ่มมีความรู้
สามารถพัฒนากระบวนการจัดการต่าง ๆ ซึ่งจะต้องสร้างผู้นำ�
ในพื้นที่ใหข้ น้ึ มารับช่วงต่อ เพราะเดิมปิดทองฯพาท�ำ พรอ้ ม ๆ กัน
แตต่ อนนพ้ี ยายามจะใหก้ ลมุ่ ตา่ ง ๆ มายนื อยแู่ ถวหนา้ โดยปดิ ทองฯ
เปน็ ผสู้ นบั สนนุ อยดู่ า้ นหลงั ทง้ั เรอ่ื งของการใหค้ �ำ ปรกึ ษา ค�ำ แนะน�ำ
ตา่ ง ๆ แมก้ ระทั่งการจัดประชุมตา่ ง ๆ เดมิ ปดิ ทองฯเปน็ คนทำ�งาน
ให้ เพ่ือให้ต้ังไข่ได้ แต่หลังจากนี้ หลายกลุ่มสามารถบริหารกลุ่ม
ด้วยตัวเอง มีผู้นำ�ข้ึนมาประชุมเอง มีการติดตามผลของกลุ่มเอง
ทางปดิ ทองฯ แคช่ ่วยเป็นพี่เลี้ยงเท่าน้นั

ขณะเดียวกัน มีการปรับเปลี่ยนท่ีมาของงบประมาณ จาก
การได้รับงบประมาณจากรัฐบาลเพียงแหล่งเดียว เป็นการ
มุ่งแสวงหารายได้จากการให้บริการวิชาการ การฝึกอบรม การให้
คำ�ปรึกษาด้านบริหารจัดการการพัฒนา และนำ�ประสบการณ์
ความรมู้ าบรู ณาการแผนงานรว่ มกบั หนว่ ยงานอนื่ รวมทง้ั ภาคธรุ กจิ
เอกชน ภาคประชาสังคม สถาบันการศึกษา ในรูปแบบของ
Matching fund ยกตัวอย่าง เช่น ความร่วมมือกับสำ�นักงาน
ทรัพยากรน้ำ�แห่งชาติ (สนทช.) และตลาดหลักทรัพย์ฯ ในการ
พฒั นาลุ่มน�ำ้ มลู เปน็ ตน้

จากนี้ คงต้องติดตามการดำ�เนินงานของปิดทองหลังพระฯ
ท่ีมี คุณวีรเทพ เป็นผู้อำ�นวยการ ภายใต้โจทย์ใหม่ พร้อม ๆ กับ
การเดินหน้าสู่ยุคปรับโฉม เพ่ือไปสู่ย่างก้าวการทำ�งานแบบใหม่
ท่ีต่างไปจากเดิม

ขอบคุณขอ้ มลู จาก : มติชนสดุ สัปดาห์
ฉบับวันท่ี 9-15 ธนั วาคม 2565 หน้าที่ 81

ข่าวปิ ดทอง  17

เรื่อ่� งจากปก

“2565 สถาบัันปิิดทองหลัังพระฯ”
บรรลุุเป้้าหมายการพััฒนา 7 พื้้�นที่่�ต้้นแบบ ใน 9 จัังหวััด

พัั ฒนาแหล่่งน้ำ�ำ� อาชีพี คน
ตามแนวพระราชดำำ�ริิ
อย่า่ งยั่่ง� ยืนื

18  ข่าวปิ ดทอง

วรี เทพ พริ โรจน์ เรื่อ�่ งจากปก

ผลการดำำ�เนิินงานในปีี 2565 ปิิดทองหลัังพระฯ
ประสบผลสััมฤทธิ์์�ทั้้�ง 13 ตััวชี้้�วััด ด้้านพัั ฒนาแหล่่งน้ำำ��
อาชีีพ คน ตามแนวพระราชดำ�ำ ริิ ชี้้� มีีครััวเรืือนผ่่าน
เส้้นความยากจนกว่่า 3,700 ครััวเรืือน ผลิิตภััณฑ์์ใน
พื้�้ นที่่�ต้้นแบบสร้้างรายได้้ให้้เกษตรกร กว่่า 8 ล้้านบาท
ปีี 2566 พร้้อมต่่อยอดร่่วม อปท. เดิินหน้้าสร้้างแหล่่งน้ำำ��
ชุุมชนขนาดเล็็ก สร้้างอาชีีพ สร้้างรายได้้ เพื่่� อชุุมชนอย่่าง

ยั่่�งยืืน

นายวีรเทพ พิรโรจน์ ผู้อำ�นวยการสถาบันส่งเสริมและพัฒนากิจกรรม
ปิดทองหลังพระ สืบสานแนวพระราชด�ำ ริ กล่าวถงึ ผลการพัฒนาในปี 2565 ว่า
ตามพันธกิจของสถาบันส่งเสริมและพัฒนากิจกรรมปิดทองหลังพระ สืบสาน
แนวพระราชดำ�ริ ใน “การจัดการความรู้และส่งเสริมการพัฒนาตามแนว
พระราชดำ�ริ อย่างเปน็ ระบบกวา้ งขวาง จนกระทง่ั เปน็ แนวทางการพัฒนาหลัก
ของประเทศ” ซึ่งภายใต้แผนปฏิบัติการบูรณาการขับเคลื่อนพัฒนาตาม
ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ระยะท่ี 3 (พ.ศ. 2564-2565) มูลนิธิปิดทองหลังพระ
สบื สานแนวพระราชด�ำ ริ สามารถขบั เคลอ่ื นงานตามแผนปฏบิ ตั แิ ละแผนการใชจ้ า่ ย
ประจ�ำ ปี ทั้ง 3 แนวทาง เปา้ หมายตวั ชีว้ ัดผลสัมฤทธ์ิ 13 ตัวชว้ี ัด ทมี่ งุ้ เน้นใหช้ มุ ชน
ในพ้ืนที่ต้นแบบและพื้นที่ขยายผล มีสัมมาชีพ มีรายได้ มีชีวิตท่ีพอเพียง ม่ันคง
และยั่งยืน ตามปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ได้บรรลุตามเป้าหมายท่ีกำ�หนดไว้
เรยี บร้อยแลว้

โดย แนวทางการพัฒนาที่ 1 คือ การเสริมสร้างความเข้มแข็งของพ้ืนท่ี
ต้นแบบให้สู่ความย่ังยืน ปิดทองหลังพระฯ ดำ�เนินงานได้ตามเป้าหมายตัวช้ีวัด
ท้ังหมด 5 ตัวชว้ี ดั ในพ้นื ทตี่ ้นแบบ 9 จงั หวดั 82 หม่บู ้าน ซ่ึงมผี ลการดำ�เนนิ งาน
ได้แก่ ครัวเรือนท่ีเข้าร่วมโครงการผ่านเส้นความยากจนท่ีกำ�หนดไว้ จำ�นวน
102,763 บาท/ครวั เรอื น/ปี สามารถปฏบิ ตั ติ ามเปา้ หมาย ไดจ้ �ำ นวน 3,700 ครวั เรอื น
แม้ยังมีครัวเรือนที่ยังไม่ผ่านเกณฑ์อีก 925 ครัวเรือน ทางปิดทองหลังพระฯจะ
เรง่ รดั พัฒนาใหผ้ า่ นเสน้ ความยากจนในปตี ่อ ๆ ไป

นายวีรเทพ กล่าวต่อว่า ในปี 2565 มีประชาชนเห็นว่าการพัฒนาของ
ปิดทองหลังพระฯ ทำ�ให้ชุมชนมีคุณภาพชีวิตท่ีดี มีรายได้มากข้ึน จึงมีครัวเรือน
เขา้ รว่ มโครงการเพิ่มขึน้ จ�ำ นวน 404 ครวั เรอื น จาก 4,625 ครวั เรอื น รวมครัวเรอื น
เข้าร่วมโครงการกว่า 5,029 ครัวเรือน และยังมีผลิตภัณฑ์ในพ้ืนที่ต้นแบบท่ีสร้าง

ข่าวปิ ดทอง  19

เรื่อ่� งเล่่าชาวปิิ ดทองฯ

มูลค่า ได้แก่ ผักปลอดภัย กล้วยนำ้�ว้า และมะนาว ท่ีสร้างมูลค่า
ให้กับเกษตรกร รวม 8,167,283 บาท มกี ลุม่ ท่ีจดทะเบียนทางการ
รวม 31 กลมุ่ จากทง้ั หมด 52 กลุ่ม

ทงั้ น้ี ยงั มใี นสว่ นของการดแู ลและอนรุ กั ษพ์ น้ื ทป่ี า่ ในขอบเขต
โครงการพื้นท่ีต้นแบบจังหวัดอุทัยธานี ท่ีสามารถเพ่ิมพื้นท่ีป่า
ไดอ้ ีก 6,354 ไร่ สง่ ผลใหม้ พี ื้นท่ีอนรุ กั ษ์ดูแลป่า จำ�นวน 12,952 ไร่
แล้ว และในพ้ืนที่ต้นแบบจังหวัดน่าน ยังมีแผนพัฒนาหมู่บ้าน
เช่ือมโยงการพัฒนา 14 หมู่บ้าน ของอำ�เภอเฉลิมพระเกียรติ
ทกี่ อ่ ใหเ้ กดิ เมด็ เงนิ ในการกระตนุ้ เศรษฐกจิ ฐานรากในพนื้ ทต่ี น้ แบบ
82 หมู่บ้าน มูลค่ารวม 143,648,357 บาท ถือเป็นฟันเฟืองหนึ่ง
ท่ีช่วยขับเคล่อื นเศรษฐกจิ ระดบั ประเทศดว้ ย

แนวทางการพัฒนาที่ 2 คือ การส่งเสริมการประยุกต์ใช้
แนวพระราชด�ำ รใิ นพนื้ ทท่ี มี่ ปี ญั หาความมนั่ คง โดยแบง่ เปน็ จงั หวดั
ชายแดนภาคใต้ 3 ตัวชี้วัด ในส่วนของโครงการทุเรียนคุณภาพ
จังหวัดชายแดนใต้เกษตรกรท่ีเข้าร่วมโครงการมีความรู้ในการผลิต
ทุเรียน ทำ�ให้มีผลผลิตทุเรียนคุณภาพสูงกว่าค่าเฉล่ียผลผลิตของ

20  ข่าวปิ ดทอง

เรื่อ�่ งเล่่าชาวปิิ ดทองฯ

กลุ่มจังหวัดชายแดนใต้ ท่ีระดับค่าเฉล่ีย 357.3 กิโลกรัมต่อไร่ และนำ้�อุปโภคบริโภค และครัวเรือนในหมู่บ้าน ตามแผนพัฒนา
มีครูภูมิปัญญาที่สามารถถ่ายทอดความรู้การผลิตไม้ผล และเกิด ชนบทเชิงพื้นท่ีประยุกต์ตามพระราชดำ�ริ ในพ้ืนที่ความมั่นคงใน
การรวมกล่มุ เกษตรกรผู้ผลติ ในรูปแบบวิสาหกจิ ชุมชน จำ�นวน 20 สถานการณ์ยาเสพติด จำ�นวน 3 หมู่บ้าน ในจังหวัดเชียงใหม่
แหง่ โดยการผลติ ทเุ รยี นคณุ ภาพสรา้ งรายไดใ้ หเ้ กษตรกรในโครงการ เชียงราย พะเยา มนี ้ำ�เพื่อการอุปโภคบริโภคทุกครัวเรือน จำ�นวน
คดิ เป็นมลู คา่ รวม 45,309,866 บาท เลยทเี ดียว 559 ครัวเรอื น และมีน้�ำ เพื่อการเกษตร พื้นท่ี 1,781 ไร่

ส่วนจังหวัดชายแดนภาคเหนือ 2 ตัวช้ีวัดนั้น มีโครงการ แนวทางการพัฒนาที่ 3 มีการสนับสนุนการขับเคลื่อน
ท่ปี ดิ ทองหลังพระฯ ร่วมมอื กับองค์กรปกครองสว่ นท้องถนิ่ (อปท.) และขยายผลการพัฒนาตามแนวพระราชดำ�ริให้สอดคล้องกับ
ที่ทำ�ให้ 2,857 ครัวเรือนได้รับประโยชน์จากนำ้�เพ่ือการเกษตร ภูมิสังคมและสภาพแวดล้อม ดำ�เนินงานตามเป้าหมาย 3 ตัวชี้วัด
ไดแ้ ก่ มีโปรแกรมจดั เกบ็ ข้อมูลในรปู แบบ Mobile Application/
Web page เปน็ ฐานข้อมูลเศรษฐกจิ สงั คมของพืน้ ทตี่ ้นแบบ พน้ื ที่
ขยายผลและโครงการฝ่าวิกฤตด้วยเศรษฐกิจและสังคมฐานรากให้
ก้าวไปตามแนวพระราชดำ�ริ รวมถึงการสร้างหลักสูตรจำ�นวน 4
หลกั สตู ร และกิจกรรมอบรม 4 ครัง้ ขน้ึ อาทิ หลกั สูตรการเรยี นรู้
และเตรียมความพร้อมการพัฒนาปรับปรุงแหล่งน้ำ�ขนาดเล็ก
ดา้ นทรพั ยากรน�้ำ พนื้ ที่ 9 จงั หวดั ลมุ่ น�้ำ มลู และแหลง่ น�ำ้ ระดบั ต�ำ บล
และมีหน่วยงานภาคีที่มาร่วมปฏิบัติงานกับมูลนิธิฯ และสถาบันฯ
ท้ังในระดับพ้ืนท่ีและในส่วนกลาง โดยเฉพาะผลการอบรมแผน
ปฏิบตั ิการแหล่งน�ำ้ ขนาดเล็กทมี่ ี อปท. เข้ารว่ มอบรม 282 อปท.
ผ้เู ข้ารว่ มกว่า 1,003 คน

ท้ังนี้ นอกจากการปฏิบัติงานตามแผนแล้ว มูลนิธิฯ และ
สถาบันฯ ยังมีโครงการสนับสนุนนโยบายรัฐบาลในสถานการณ์
ปจั จุบัน ประกอบด้วย โครงการส�ำ รวจและจดั ทำ�โครงการแหล่งนำ�้
ชุมชนขนาดเล็ก ในพ้ืนท่ีลุ่มนำ้�มูล 9 จังหวัดภาคตะวันออก
เฉียงเหนือ ท่ีได้รับการอนุมัติงบประมาณในการซ่อมแซมแหล่งนำ้�
132 โครงการ ในปีงบประมาณ พ.ศ. 2566 พื้นที่เป้าหมาย
48 อำ�เภอ 65 ตำ�บล จำ�นวน 108 หมู่บ้าน พร้อมกับโครงการ
จัดทำ�แผนปฏิบัติการโครงการขนาดเล็กด้านทรัพยากรนำ้�ระดับ
ตำ�บล ใน 12 จังหวัด 21 องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ซ่ึงจะเกิด
โครงการพัฒนาแหล่งน้ำ�ขนาดเล็กเข้าสู่ระบบ Thai Water Plan
ของสำ�นักงานทรัพยากรนำ้�แห่งชาติ นอกจากนั้นยังมีโครงการ
การส่งเสริมแปลงต้นแบบปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ในพื้นท่ีจังหวัด
กาฬสินธ์ุ ขอนแก่น และอุดรธานี เพ่ือเตรียมการขยายผลไปยัง
เกษตรกรที่สนใจและมีความพร้อม ในการสนองต่อความต้องการ
ของตลาดผลผลติ เกษตรในระดับโลกด้วย

ข่าวปิ ดทอง  21

เรื่อ�่ งเล่า่ ชาวปิิ ดทองฯ

“เกษตรกรขุนุ น่า่ น“ ปลื้้�ม
กาแฟสร้า้ งชื่่อ� -สร้้างรายได้้

นวพล มูลู ยะ “นัับตั้้�งแต่่ปีี 2552 โครงการปิิดทองหลัังพระฯ ได้้
รองนายกองค์์การบริิหารส่่วนตำบล (อบต.) ขุุนน่า่ น
22  ข่าวปิ ดทอง เข้้ามาเปลี่�่ยนแปลงชีีวิิตความเป็็นอยู่�่ ของคนขุุนน่่าน

อย่่างมากทีีเดีียว เช่่น ด้้านสุุขภาพ จากเดิิมชาวบ้้าน

เคยใช้้สารเคมีีกัันเยอะ พ่่ นยาฆ่่าหญ้้า ทำำ�ให้้มีีปััญหาด้้าน

ระบบไต จากการสุ่่�มเจาะเลืือดของแพทย์์พบว่่า 90%

มีีผลเลืือดไม่่ผ่่าน เนื่่อ� งจากพบสารเคมีีตกค้า้ งจำำ�นวนมาก

ตอนนี้้�ถืือว่่าน้้อยลงแล้้ว เพราะพวกเขาหัันมาปลููกกาแฟ

มากกว่า่ ข้า้ วโพด และปลููกเท่า่ ที่�พ่ อมีีกำ�ำ ลังั สามารถทำำ�ได้”้

นายนวพล มูลู ยะ รองนายกองค์ก์ ารบริิหารส่่วนตำบล (อบต.) ขุนุ น่่าน
บอกเล่่าปรากฏการณ์์ที่�เกิิดขึ้�นชััดเจน หลัังจากที่�สถาบัันส่่งเสริิมและ
พััฒนากิิจกรรมปิิดทองหลัังพระ สืืบสานแนวพระราชดำริิ เข้้ามาพััฒนา
พื้�นที่่�จังั หวัดั น่า่ น ในโครงการบูรู ณาการแก้ไ้ ขปัญั หาและพัฒั นาพื้�นที่่�จังั หวัดั น่า่ น
ซึ่�งเป็น็ พื้�นที่่�ต้้นแบบปิดิ ทองหลังั พระฯ พื้�นที่�แรก เป็็นเวลา 13 ปีี

ส่่งผลให้้วัันนี้้�ปััญหาขาดแคลนน้้ำ ปััญหาดิินเสื่�อม และการทำลาย
ป่่าไม้้ รวมทั้�งต้้นน้้ำ ลำธาร ได้้รัับการแก้้ไขอย่่างเป็็นรููปธรรม และสามารถ
พััฒนาหมู่่�บ้้านต้้นแบบได้้กว่่า 20 หมู่่�บ้้าน ในอำเภอเฉลิิมพระเกีียรติิ
อำเภอสองแคว และอำเภอท่่าวัังผา จนเกิิดความเข้้มแข็็ง พึ่�งพาตนเอง
ได้้อย่่างยั่�งยืืนตามหลัักปรััชญาของเศรษฐกิิจพอเพีียง และยัังมีีผลผลิิต
ทางการเกษตรเหลือื ไว้จ้ ำหน่า่ ย พร้อ้ มกันั นั้�นยังั มีกี ารแปรรูปู เพื่�อเพิ่�มมูลู ค่า่ ด้ว้ ย
โดยรวมแล้้ว ชาวบ้้านในพื้�นที่�โครงการมีีชีวี ิิตความเป็็นอยู่่�ดีขีึ้�นชัดั เจน

เรื่อ�่ งเล่า่ ชาวปิิ ดทองฯ

ผลพวงจากการพัฒนาในพ้ืนที่จังหวัดน่าน 13 ปี ผลิตภัณฑ์โดดเด่น ผลิิตภัณั ฑ์์และบรรยากาศภายในร้้านกาแฟดอยภููแว
อย่างหนึ่งท่ีสถาบันปิดทองฯ ร่วมกับมูลนิธิแม่ฟ้าหลวง ในพระบรม
ราชูปถัมภ์ เข้ามาส่งเสริมชาวบ้าน คือ การปลูกกาแฟ โดยเฉพาะที่ตำ�บล
ขนุ นา่ น ซง่ึ นอกจากจะสรา้ งอาชพี และรายไดท้ ดี่ ขี นึ้ ใหเ้ กษตรกรแลว้ ยงั ท�ำ ให้
ป่ากลับมาอดุ มสมบรู ณ์ด้วย

นอกจากน้ี “นวพล” ยังอธิบายถึงสาเหตุที่เกษตรกรหันมาปลูกกาแฟ
แทนข้าวโพดว่า ในอดีตชาวบ้านขายข้าวโพดได้เพียงไร่ละ 5,000 บาท
แต่เม่ือได้ทดลองปลูกกาแฟ ทำ�ให้ชาวบ้านมีรายได้อย่างน้อยไร่ละ 40,000
บาท ทีส่ ำ�คัญ กาแฟเปน็ พชื ทปี่ ลูกแค่ครัง้ เดียวอยู่ได้หลายสบิ ปี และถา้ ดูแล
ดี ๆ คอยใสป่ ยุ๋ รวมถงึ ไมป่ ลอ่ ยใหม้ วี ชั พชื กส็ ามารถเกบ็ ผลผลติ ไดป้ ลี ะ 2 ครงั้
ปัจจุบันชาวบ้านลดการปลูกข้าวโพดและหันมาปลูกกาแฟมากกว่า 80%
ส่งผลให้ป่าบนเขาขุนน่านอุดมสมบูรณ์ ไม่เป็นภูเขาหัวโล้นอย่างเช่นในอดีต
และชาวบา้ นก็มรี ายได้จากการปลูกกาแฟปลี ะหลายแสนบาทเลยทเี ดยี ว

“เคยสง่ กาแฟของบา้ นเปยี งซอ้ ขนุ นา่ น ทปี่ ลกู บนความสงู 1,300-1,400
เมตร จากระดบั น�ำ้ ทะเล มรี ม่ เงาปา่ และอากาศทเ่ี ยน็ เหมาะกบั การปลกู กาแฟ
อาราบิก้า เม่ือนำ�ไปทดสอบที่ดอยตุง นักชิมได้ชิม เขาจะรู้เลย เป็นกาแฟ
ท่ีขุนน่านเพราะเป็นกาแฟที่มีคุณภาพดี อย่างไรก็ตาม ต้องแนะนำ�ชาวบ้าน
ให้ปลูกและเก็บอย่างถูกต้อง ส่วนตัวผมเองน้ัน เริ่มปลูกกาแฟในพ้ืนท่ี 3 ไร่
ตั้งแต่ปี 2558 โดยทำ�ในรูปแบบครอบครัวก่อน ไม่ค่อยมีเวลา จึงปล่อยให้
เมล็ดรว่ ง แต่ก็ไดผ้ ลผลติ ไมต่ �่ำ กว่า 30,000 บาท/ไร่ คาดวา่ มีรายได้จากการ
ปลูกกาแฟนับตั้งแต่ปี 2558 จนถึงปัจจุบัน เกือบ 2 แสนบาทแล้ว ลงทุน
แคแ่ รงงานเท่านนั้ ” นายนวพลกลา่ ว

นับจากปี 2556 ท่ีมีการปลูกกาแฟต้นแรก ผ่านมา 4 ปี ต้นกาแฟ

ให้ผลผลิตสมบูรณ์เต็มที่ ทำ�ให้ชาวบ้านมีรายได้ จากปีแรกท่ีเฉล่ียอยู่ท่ี

รายละ 20,000-30,000 บาท ในพืน้ ทีป่ ลูกไมก่ ร่ี อ้ ยตารางวา กระโดดข้ึนมา

เป็นปลี ะ 80,000 บาท เพิม่ เปน็ 120,000 บาท

จากระยะแรกท่ีมีการจำ�หน่ายผลผลิตกาแฟให้กับมูลนิธิแม่ฟ้าหลวงฯ

ซง่ึ ได้น�ำ กาแฟจากพื้นทต่ี น้ แบบปิดทองหลังพระฯ ไปผลิตเป็นกาแฟส�ำ เร็จรูป
ภายใต้แบรนด์ “กาแฟดอยตุง” จำ�นวน 20 ตนั จากผลผลิตทงั้ หมดท่มี อี ยู่
ปีละ 30 ตัน ปัจจุบันกาแฟจากท่ีน่ี มีการนำ�ไปผลิตและจำ�หน่ายไปทั้งใน

ข่าวปิ ดทอง  23

เรื่อ่� งเล่า่ ชาวปิิ ดทองฯ

และกาแฟก็ขาดตลาด ราคาสูงขึ้น ร้านกาแฟก็มีมากข้ึน

คนทวั่ ไปเรม่ิ รจู้ กั พนื้ ทขี่ องเรา ตอนนไี้ ดจ้ ดั ตงั้ กลมุ่ โฮมสเตย์

ของเปียงซอ้ กำ�หนดพ้ืนที่ 1 พนื้ ทีส่ ามารถสรา้ งโฮมสเตย์

ได้ 4 หลงั เปน็ การทอ่ งเทีย่ วเชิงอนุรกั ษ์

“พวกเราอยากเชญิ ชวนทกุ คนมาทอ่ งเทย่ี วทเี่ ปยี งซอ้
ที่น่ียังมีธรรมชาติที่งดงาม อีกทั้งท่ีภูแววิวยังเปิดให้
นกั ทอ่ งเทย่ี วเรยี นรเู้ รอื่ งกาแฟไดฟ้ รี สามารถเดนิ เกบ็ กาแฟ
และนำ�มาค่วั มาชงได้เอง”

และต่างประเทศแล้ว ด้วยคุณภาพของกาแฟที่ได้รับ ครููนพดล แสนอินิ ต๊๊ะ
การยอมรบั วา่ มรี สชาตเิ ขม้ ขน้ หอมกรนุ่ และมเี อกลกั ษณ์ ครูู กศน. อ.เฉลิมิ พระเกีียรติิ
เฉพาะตัว

ในปีที่ผ่านมา เกษตรกรนำ�กาแฟส่งขายให้กับ
มูลนธิ แิ มฟ่ ้าหลวงฯ 11 ตนั สว่ นอีก 19 ตนั นัน้ เกษตรกร
ได้ร่วมกันสร้างแบรนด์กาแฟของตนขึ้น เช่น กาแฟดอย
ภูแว กาแฟไทล้ัวะ กาแฟเจียงลั้วะ เป็นต้น รวมทั้งมี
การเปิดเป็นร้านกาแฟเพื่อให้บริการนักท่องเที่ยวที่เดิน
ทางขน้ึ มาเย่ยี มชมดอยเขาขนุ นา่ น

ครูด้ี หรือ ครูนพดล แสนอินต๊ะ ครู กศน.
อ.เฉลิมพระเกียรติ ที่ร่วมส่งเสริมการปลูกกาแฟในพ้ืนที่
น้ี และเป็นผู้ก่อต้ังแบรนด์กาแฟ “ดอยภูแว” เล่าว่า
ท่ีผ่านมา สถาบันปิดทองฯ เข้ามาช่วยพัฒนาน้ำ�และ
การปรับปรุงดิน ส่วนมูลนธิ แิ มฟ่ ้าหลวงฯ เข้ามาสง่ เสริม
เรื่องต้นไม้ และพืชเศรษฐกิจ โดยเฉพาะกาแฟ ซ่ึงถือ
เปน็ พชื เศรษฐกจิ ทม่ี รี าคาสงู แตก่ อ่ นทน่ี ไ่ี มน่ ยิ มปลกู กาแฟ
ตั้งแต่มีมูลนิธิแม่ฟ้าหลวงฯ เข้ามาส่งเสริม นำ�กล้าพันธ์ุ
มาให้ พาปลกู พาทำ�กระบวนการทุกอยา่ งจนถึงการขาย
ทำ�ให้คุณภาพชีวิตของชาวบ้านดีข้ึน จากแต่ก่อนที่
ชาวบ้านทำ�ไร่ทำ�นาใน 1 ปีต้องอิงราคากับท้องตลาด
ถ้าราคาต่ำ� บางคนจะปล่อยผลผลิตทิ้งไปเลย ไม่ว่าจะ
เป็นข้าวโพดหรือมันสำ�ปะหลัง เพราะไม่คุ้มค่ากับ
การจ้างคนมาเก็บแต่ปัจจุบันคนทั่วโลกนิยมด่ืมกาแฟ

24  ข่าวปิ ดทอง

เรื่อ�่ งเล่า่ ชาวปิิ ดทองฯ

ปัจจุบัน ต.ขุนน่าน มีพ้ืนที่ปลูกกาแฟอาราบิก้า เกษตรกรผู้ �ปลููกกาแฟ

เกือบ 5,000 ไร่ มีต้นกาแฟประมาณ 200,000 ต้น ความเปน็ อยทู่ ด่ี ขี นึ้ และมแี บรนดก์ าแฟเปน็ ของตวั เอง โดย
ท�ำ ตงั้ แตต่ งั้ ตน้ จนถงึ ปลายน�้ำ รวมถงึ ยงั ขยายไปในสว่ นของ
ประกอบด้วยผู้ปลูกกาแฟประมาณ 500 กว่าราย เม่ือ การทอ่ งเทย่ี วชมุ ชน มีชาวบ้านหลายคนสรา้ งทพ่ี กั รองรับ
นกั ทอ่ งเทย่ี วทช่ี น่ื ชอบอากาศบนดอยสงู สง่ ผลใหช้ าวบา้ น
ปี 2564 มีการจัดต้ังกลุ่มวิสาหกิจชุมชน เช่น วิสาหกิจ ใน ต.ขนุ นา่ น มที งั้ อาชพี หลกั และอาชพี เสรมิ ขณะเดยี วกนั
ก็ยังคงรักษาป่าและตน้ นำ้�ลำ�ธารไว้ได้ด้วย
ชมุ ชนกาแฟดอยภูแว และวสิ าหกจิ ชุมชนเจยี งลวั ะ

ท้ังนี้ กลุ่มวิสาหกิจชุมชนจะรับซื้อกาแฟกะลา

และส่งต่อใหด้ อยตุงเพอ่ื รบั ไปผลิตตอ่ โดยปี 2564 ราคา

กาแฟรบั ซ้อื อย่ทู ี่ กก.ละ 100 บาท ปนี ี้เพ่มิ ข้นึ เปน็ กก.ละ

120 บาท เนื่องจากสถานการณ์ตลาดโลกท่ีต้องการ

กาแฟมากขน้ึ รวมท้ังประเทศท่มี ีการปลูกกาแฟมากท่สี ุด

ประสบปญั หาตน้ กาแฟตายเกอื บทงั้ หมด ท�ำ ใหร้ าคากาแฟ

ในตลาดไทย ลาว และเวียดนาม ทป่ี ลูกบนเขามีราคาเพิ่ม

มากขึ้น ทั้งกาแฟธรรมดาและกาแฟคุณภาพ กลุ่มเอง

ก็มีกาแฟพรีเมียม และส่งผลิตภายใต้แบรนด์ดอยตุง

โดยครอบครัวหน่ึงจะให้ทำ�ได้ไม่เกิน 2 ไร่ เพราะการ

จัดการเรื่องหญ้า ปุ๋ย และโรค ต้องมีการจัดการอย่าง

สม่ำ�เสมอ

“ชาวบ้านมีพัฒนาการในการเก็บกาแฟท่ีเร็ว
สามารถเรยี นรไู้ ดเ้ รว็ ขน้ึ จากราคากาแฟ จากการทเ่ี ขาขาย
ไดเ้ อง และรวู้ า่ มตี ลาดกาแฟคณุ ภาพอยู่ เขาจงึ จะยอ้ นกลบั
มาดูแปลงของตัวเองท่ียังอยใู่ นแบบแปลงทวั่ ไป เรยี นรู้วธิ ี
การยกระดบั หาองคค์ วามรจู้ ากโครงการสง่ เสรมิ เมอื่ กอ่ น
บอกเขาว่า กาแฟที่ดีต้องเป็นกาแฟท่ีอยู่ในที่ร่ม ต้องมี
ไม้บงั รม่ เราบังคบั ให้เขาปลูก เขาก็ไมย่ อมปลูก แตต่ อนนี้
เขาเห็นแลว้ วา่ การจะท�ำ ใหก้ าแฟได้คุณภาพและได้ราคา
มากข้ึน ต้องมีร่มเงา ต้นกาแฟจึงจะไม่โทรม พร้อมกับ
ใสป่ ยุ๋ ดแู ล และปลกู ไมบ้ งั รม่ มากขน้ึ เราสอนการเกบ็ กาแฟ
ท่ีระดับความสุก 80-100% ถึงจะสามารถเก็บได้
ถา้ ต่�ำ กวา่ น้ี ห้ามเกบ็ เด็ดขาด”

ทงั้ หมดนคี้ งท�ำ ใหไ้ ดเ้ หน็ แลว้ วา่ กาแฟ พชื เศรษฐกจิ

ตัวใหม่ของชาวขุนน่านท่ีทางสถาบันปิดทองหลังพระฯ

และมลู นธิ แิ มฟ่ า้ หลวง พรอ้ มดว้ ยหนว่ ยงานตา่ งๆ ในพน้ื ท่ี

เข้ามาส่งเสริม พาปลูก พาทำ� ช่วยทำ�ให้พวกเขามีชีวิต

ขา่ วปิ ดทอง  25

เรื่อ่� งเล่า่ จากน้ำำ�

เม่ือ
สร้างสุข

ที่บ้านโนนสวาท

“สิ่่�งไหนที่่�เป็็ นประโยชน์์สููงสุุดของพี่่�น้้อง
ประชาชน สิ่่�งไหนที่�่เป็็ นความสุุขของพี่่�น้้อง
ผมยิินดีีทำำ�ครัับ”

สมญา ศิิลาพัฒั น์์ ผู้�ใหญ่่บ้้าน บ้้านโนนสวาท ข้้อความสั้้�น ๆ ง่่าย ๆ ที่�่บอกถึึงความตั้้�งใจสููงสุุดในการทำ�ำ
หน้้าที่�่ผู้้�ใหญ่่บ้้านของ สมญา ศิิลาพัั ฒน์์ ผู้้�ใหญ่่บ้้าน บ้้านโนน
สวาท หมู่่� 6 ต.โนนบุุรีี อ.สหัสั ขัันธ์์ จ.กาฬสินิ ธุ์์� นำำ�มาซึ่ง่� ประโยชน์์
สููงสุดุ และเป็น็ ความสุขุ ที่ช�่ าวบ้า้ นโนนสวาทได้ร้ ับั อย่า่ งแท้จ้ ริงิ โดย
เฉพาะอย่า่ งยิ่่ง� นัับตั้้�งแต่่ที่�ม่ ููลนิิธิิปิดิ ทองหลังั พระ สืืบสานแนวพระ
ราชดำ�ำ ริิ ได้เ้ ข้า้ ไปดำ�ำ เนินิ โครงการปรับั ปรุงุ ระบบส่ง่ น้ำำ�� ด้ว้ ยพลังั งาน
แสงอาทิิตย์์เข้้าพื้้� นที่�่เกษตรแปลงรวม ภายใต้้โครงการพัั ฒนา
เศรษฐกิิจและสัังคมฐานราก เพื่่� อบรรเทาผลกระทบจากโควิิด-19
ในปีี 2563

26  ข่าวปิ ดทอง

เรื่อ�่ งเล่่าจากน้ำำ�

พื้�นที่�โครงการปรับั ปรุงุ ระบบส่ง่ น้ำ้ ฯ บ้า้ นโนนสวาท แปลงเกษตรสำหรัับผู้ �ที่ �ไม่่มีพี ื้ �นที่ �ทำกินิ
ข่าวปิ ดทอง  27

เรื่อ่� งเล่่าชาวปิิ ดทองฯ เดิมบ้านโนนสวาทมีปัญหาเรื่องการทำ�การเกษตรท่ี
แผงโซลาร์เซลล์ตดิ ต้ังแทนระบบไฟฟา้ ใช้ระบบส่งน้ำ�เป็นระบบไฟฟ้า ทำ�ให้ค่าไฟแต่ละเดือน
แพงมาก เมื่อมูลนิธิปิดทองหลังพระฯ เข้ามาดำ�เนิน
ถัังเก็็บน้้ำขนาดใหญ่่ โครงการ โดยรับรู้ปัญหาและความต้องการของชาวบ้าน
ระบบส่งน�ำ้ สง่ ตรงถึงแปลงเกษตร จึงได้นำ�แผงโซลาร์เซลล์เข้ามาติดต้ังแทนระบบไฟฟ้า
พร้อมท้ังนำ�ถังขนาดใหญ่และท่อเข้ามาติดต้ัง เพ่ือให้
ชาวบ้านนำ�นำ้�เข้าแปลงเกษตรและใช้ปลูกผักในพ้ืนท่ี
ของหมู่บ้าน

“แต่การทำ�งานร่วมกับปิดทองฯ ชาวบ้านต้องร่วม
ลงมือลงแรงท�ำ เอง ซึง่ เปน็ ข้อดี เพราะทำ�ใหช้ าวบ้านโนน
สวาท เกดิ ความสามัคคี ร่วมแรงรว่ มใจกนั ” ผ้ใู หญ่สมญา
เล่าให้ฟังถึงช่วงเวลาแห่งการพัฒนาท่ีมีรูปแบบท่ีแตกต่าง
จากท่ีเคย

ช่วงเวลาท่ีมูลนิธิปิดทองหลังพระฯ เข้ามาดำ�เนิน
โครงการ เปน็ ชว่ งเวลาเดยี วกบั ทท่ี างผใู้ หญบ่ า้ นโนนสวาท
ได้ทำ�เร่ืองขอใช้พ้ืนท่ีสาธารณะจากนิคมสร้างตนเอง
ลำ�ปาว จ.กาฬสินธ์ุ ใหช้ าวบ้านทไี่ ม่มีที่ดินท�ำ กินไดเ้ ข้ามา
ทำ�การเกษตร ถือเป็นช่วงเวลาท่ีเหมาะสมที่ชาวบ้าน
โนนสวาท ได้ทัง้ พน้ื ทีแ่ ละน้�ำ ส�ำ หรับทำ�การเกษตร

ความเปน็ ผนู้ �ำ และความรว่ มแรงรว่ มใจของชาวบา้ น
โนนสวาท ทำ�ให้ “นำ้�” ท่ีมูลนิธิปิดทองหลังพระฯ นำ�
เข้าไปให้ กลายเป็นจุดเร่ิมต้นท่ีทำ�ให้ทุกหน่วยงาน
ของ จ.กาฬสนิ ธุ์ เขา้ มารว่ มบรู ณาการ จนท�ำ ใหพ้ น้ื ทเี่ กษตร
แปลงรวมของชาวบ้านโนนสวาท เติบโตอย่างรวดเร็ว
จากเดิมที่มีชาวบ้านเข้าร่วมเพียง 24 ครัวเรือน เพ่ิม
เป็น 53 ครัวเรือน และจากท่ีชาวบ้านเคยปลูกผักเป็น
อาชีพเสริม ตอนน้ีหลายครอบครัวเริ่มเปล่ียนมาเป็น
อาชีพหลักแล้ว

“น้ำ�” คือ จุดเร่ิมต้นของการพัฒนา และถือเป็น
จุดเริ่มต้นของการบูรณาการความร่วมแรงร่วมใจจาก
ทุกภาคส่วนของ จ.กาฬสินธุ์ อย่างแท้จริง โดยมี
นิคมสร้างตนเองลำ�ปาว ให้ความอนุเคราะห์เร่ืองพ้ืนที่
ขณะท่ีทางจังหวัดกาฬสินธ์ุ และทางอำ�เภอสหัสขันธ์

28  ข่าวปิ ดทอง

เรื่อ�่ งเล่่าชาวปิิ ดทองฯ

เกษตรกรบ้านโนนสวาทมคี วามสุข หลงั จากได้รบั นำ�้

รับผิดชอบดูแลต่อยอดเรื่องระบบนำ้� รวมท้ังดูแล
ความเป็นอยขู่ องชาวบ้านในทุกด้าน ขณะที่เกษตรจังหวัด
และอำ�เภอ เข้ามาให้ความรู้ด้านการปลูกและดูแลผัก
นอกจากน้ัน ยังมีพัฒนาการอำ�เภอ เข้ามาส่งเสริมด้าน
การพัฒนาอาชีพ ส่วนด้านการท่องเที่ยวก็เตรียมที่จะ
ส่งเสริมใหบ้ ้านโนนสวาทเป็นสถานท่ที ่องเท่ียวเชงิ เกษตร

“หมู่บ้านเราโชคดีท่ีมูลนิธิปิดทองหลังพระฯ นำ�นำ้�
เข้ามาให้ ทำ�ให้หมู่บ้านเรามีการเปล่ียนแปลงท่ีชัดเจน
โดยเฉพาะเร่ืองความสามัคคี เป็นส่ิงท่ีทุกคนมีความสุข
และภูมิใจมาก ๆ” ผู้ใหญ่สมญา ศิลาพัฒน์ ผู้ใหญ่บ้าน
บา้ นโนนสวาท หมู่ 6 ต.โนนบุรี อ.สหัสขนั ธ์ จ.กาฬสนิ ธุ์
ผู้ใหญ่บ้านที่ยึดการการทำ�งานเพ่ือประโยชน์สูงสุดของ
พน่ี อ้ งประชาชน กลา่ วท้ิงทา้ ย

เกษตรกรมนี �้ำ ปลูกผกั ได้ตลอดทั้งปี

ข่าวปิ ดทอง  29

ต่่อยอด สร้า้ งผลิติ ภััณฑ์์

“แกน่ มะกรดู หนาวสดุ กลางสยาม”

ฤดูไมเ้ มืองหนาว สตรอวเ์ บอรร์ ใี กลก้ รุง กางเต็นทส์ ัมผสั อากาศหนาว ชมดาว ดูหมอก

อบจ.อทุ ยั ธานี รว่ มกบั ชาวบา้ นแกน่ ต.แก่นมะกรูด อ.บ้านไร่ ท่ีกำ�ลังออกดอก และจุดกางเต็นท์ จำ�นวน 18 แห่ง ให้
มะกรูด พ้ืนท่ีต้นแบบปิดทองหลังพระฯ เบ่งบานเต็มพ้ืนท่ี พร้อมป้าย“แก่นมะกรูด บริการพักค้างคืนท่ามกลางธรรมชาติ
จ.อุทัยธานี พร้อมเปิดรับนักท่องเที่ยว หนาวสุดกลางสยาม” อุโมงค์ม่านสีสัน แก่นักทอ่ งเทย่ี วอีกด้วย
เที่ยวชมความสวยงามของไม้ดอกเมือง หอคอยชมววิ และจดุ เชก็ อนิ ประดบั ประดา
หนาว และสมั ผสั อากาศหนาวเยน็ ไดแ้ ล้ว ด้วยดอกไมท้ ่สี วยสดงดงาม ท่านที่สนใจท่องเที่ยวแก่นมะกรูด
วนั นี้ สามารถสอบถามรายละเอียดเพ่ิมเติม
ซ่ึงนอกจากสวนดอกไม้หลากสีสัน ได้ที่ องค์การบริหารส่วนจังหวัดอุทัยธานี
โดยปีนี้ อบจ.อุทัยธานี ได้นำ�ดอกไม้ ท่สี วยงาม ไร่สตรอว์เบอรร์ ี ตลาดกะเหรย่ี ง โทร. 0 5651 1297 ในวนั เวลาราชการ หรอื
ร้านค้าที่มีท้ังพืชผักผลไม้ เส้ือผ้า อาหาร inbox ผ่านเฟซบุ๊กแฟนเพจ แก่นมะกรูด
เมืองหนาวหลากหลายสายพันธ์ุ มา พื้นบ้าน กาแฟแก่นมะกรูด ยังมีที่พัก หนาวสุดกลางสยาม โดย อบจ.อุทัยธานี

ป รั บ ภู มิ ทั ศ น์ บ ริ เ ว ณ ส ว น พ ฤ ก ษ ช า ติ

30  ขา่ วปิ ดทอง

ต่่อยอด สร้า้ งผลิติ ภััณฑ์์

ข้าวกำ�่ ลืมผัว “กลมุ่ วสิ าหกจิ ชมุ ชนแปรรูปผลติ ภณั ฑช์ มุ ชนบา้ นน้ำ�ป้ าก”
บ้านน�ำ้ ป้ าก
เกิดจากการรวมตัวกันของเกษตรกรปลูกข้าวก่ำ�ลืมผัว
อร่อย ไดค้ ุณคา่
มมี าตรฐาน GAP รับรอง ท่ี นอกจากจะเป็ นการอนุรักษ์พั นธุ์ข้าวโบราณไว้แล้ว ยัง

“ข้้าวก่ำ่ ลืืมผัวั ” ข้้าวคุณุ ภาพจากบ้า้ นน้้ำป้า้ ก ต่อยอดเพ่ื อสร้างมูลค่าเพ่ิ ม โดยการนำ�ข้าวก่ำ�บรรจุ ถุง

ซีลสุญญากาศจำ�หน่าย แพ็กละ 1 กิโลกรัม ทั้งข้าวเปลือก

และข้าวสาร ทั้งยังผ่านการรับรองมาตรฐาน G AP

จนประสบความสำ�เรจ็ มชี อื่ เสียง เป็ นทยี่ อมรบั ของผ้บู รโิ ภค

อย่างกว้างขวางด้วย

“ข้าวก่ำ�ลืมผัว” บ้านน้ำ�ป้าก มีจุดเด่นท่ี มีกล่ินหอม รสชาติมัน อุดม
ไปด้วยสารต้านอนุมูลอิสระและสารอาหารต่าง ๆ ที่มีประโยชน์ต่อร่างกาย
มากมาย นอกจากน้ี ยังสามารถนำ�ข้าวก่ำ�ลืมผัวไปหุงเป็นข้าวเหนียวหรือ
ผสมกับข้าวสวยก็ได้ และด้วยกรรมวิธีพิเศษ ทำ�ให้ “ข้าวก่ำ�ลืมผัว” บ้าน
น�้ำ ป้าก สามารถเก็บไวไ้ ดน้ านถงึ 2 ปี โดยไมม่ ีมอดในขา้ ว

ท้ังนี้ “ข้าวก่ำ�ลืมผัว” เป็นข้าวเหนียวนาปีที่เป็นสายพันธุ์ข้าวไร่โบราณ
ชนิดหน่ึง เดิมน้ันเป็นพันธ์ุข้าวของชาวม้ง ที่นิยมใช้ในการประกอบพิธีกรรม
นิยมปลูกในพ้ืนท่ีสูงซึ่งมีอากาศเย็นตลอดทั้งปี ข้าวกำ่�ลืมผัวข้ึนชื่อในเร่ือง
กลิน่ หอม รวมถงึ ความอรอ่ ยเวลาเคยี้ ว โดยมีรสชาติทห่ี อมมัน เพราะเปน็ ข้าว
ที่ไม่ผ่านการขัดสี ทั้งยังอุดมไปด้วยสารต้านอนุมูลอิสระ ซ่ึงมีส่วนช่วยลด
ความเสี่ยงในการเกิดโรคมะเร็ง

สนใจผลิตภัณฑ์ข้าวก่ำ�ลืมผัว ติดต่อกลุ่มวิสาหกิจชุมชนแปรรูป

ผลิตภัณฑ์ ชุมชนบ้านน้ำ�ป้ าก จังหวัดน่าน โทร.08 6195 4369

หรอื inbox เพจเฟซบ๊กุ น่าน บ้านน้ำ�ป้ าก หรอื ที่รา้ น OTOP จงั หวัดน่าน

ท้งั 2 สาขา

ขา่ วปิ ดทอง  31

ต่่อยอด สร้า้ งผลิติ ภัณั ฑ์์

“มะแขน่ ”จาก... ของดี ต.ยอด

ส.ู่ ..“ซอสอเนกประสงคร์ สมะแขน่ ”

ตำ�ำ บลยอด อำ�ำ เภอสองแคว คืือ หนึ่่�งในแหล่่งผลิิตมะแข่่นที่่�มีี

คุณุ ภาพแห่ง่ หนึ่่ง� ของประเทศ ที่�่ยาวนานมากกว่า่ 200 ปีี ด้้วยสภาพ

พื้�้นที่่�และภููมิิอากาศที่�่เหมาะสม ทำ�ำ ให้้มะแข่่น ต.ยอด มีีความหอมที่่�เป็็น

เอกลักั ษณ์์เฉพาะถิ่่�น แม้เ้ ก็็บไว้้นานนับั ปีี

มหาวิทยาลยั เทคโนโลยรี าชมงคลลา้ นนา น่าน จึงรว่ มตอ่ ยอด “มะแขน่ ” ของดี ต.ยอด
สู่ “ซอสรสมะแข่น” บรรจุขวด ท่ีมีการปรับปรุงรสชาติให้อร่อย ใช้ง่าย สามารถใช้เป็น
ซอสอเนกประสงค์ที่ใช้ได้อย่างหลากหลายเมนู  อาทิ หมักเน้ือสัตว์ ปรุงรสอาหารปิ้งย่าง
หรือใช้เป็นน้ำ�จ้ิมเสริมรสชาติอาหาร ผลิตโดย “กลุ่มแปรรูปผลิตภัณฑ์การเกษตรบ้านยอด”
ซึง่ ไดร้ ับความสนใจจากผูบ้ ริโภคและมียอดสั่งจองเป็นอยา่ งดี

ทั้งน้ี “ซอสอเนกประสงค์รสมะแข่น” คือ หน่ึงผลิตภัณฑ์ จากความร่วมมือระหว่าง
มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา น่าน ปิดทองหลังพระฯ และชุมชน ต.ยอด ภายใต้
โครงการยกระดับเศรษฐกิจและสังคมรายตำ�บลแบบบูรณาการ (1 ตำ�บล 1 มหาวิทยาลัย)
หรือ U2T ต.ยอด ท่ีช่วยยกระดับและเพิ่มมูลค่าของมะแข่น พืชท้องถิ่นที่ช่วยสร้างรายได้
ใหก้ ับชุมชน ต.ยอด อย่างย่งั ยนื

ท่านที่สนใจ “ซอสอเนกประสงค์รสมะแข่น” สามารถติดต่อได้ที่ อ.จารุนันท์
เมธะพันธ์ุ โทร.08 1595 2029 หรือ “กลุ่มแปรรูปผลิคภัณฑ์การเกษตรบ้านยอด”
โทร.06 2415 1087

32  ข่าวปิ ดทอง