คู่มือตำบลจัดการ คุณภาพชีวิต ตำบลวิถีใหม่ ปลอดภัยจากโควิด 19

1

แนวทางการดำเนินงานตำบลจัดการคุณภาพชวี ติ

2

คำนำ

หนังสือตำบลจัดการคุณภาพชีวิต เป็นเอกสารที่แสดงถึงภาพรวม แนวคิด ขั้นตอน ในการขับเคลื่อนงาน
สุขภาพภาคประชาชน ตำบลจัดการคุณภาพชีวิต “ตำบลวิถีชีวิตใหม่ ปลอดภัยจากโควิด 19 : ชุมชนสร้างสุข
สุขกาย สุขใจ สุขสามัคคี” สำหรับบุคลากรสาธารณสุขของศูนย์พัฒนาการสาธารณสุขมูลฐานภาค ทั้ง 5 แห่ง
ศูนย์สนับสนุนบริการสุขภาพ 1 - 12 สำนักงานสาธารณสุขจังหวัด สำนักงานสาธารณสุขอำเภอ โรงพยาบาล
ส่งเสริมสุขภาพตำบล หรือผู้สนใจ ทุกหน่วยงานทุกองค์กร ซึ่งจะทำให้เห็นความชัดเจนและมาตรฐานของงานตำบล
จัดการคุณภาพชีวิต ตลอดจนเห็นความเชื่อมโยง หนุนเสริมของานตำบลจัดการคุณภาพชีวิตกับระบบสุขภาพ
ปฐมภูมิเข้มแข็ง ทั้งในส่วนของคนไทยทุกครอบครัวมีหมอประจำตัว 3 คน คณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิต
(พชอ.) และหน่วยบริการปฐมภูมิและเครือข่ายหน่วยบริการปฐมภูมิ รวมทั้งรพ.สต.ติดดาว เพื่อให้การดำเนินงาน
ตำบลจดั การคุณภาพชีวิตของทกุ พ้ืนทเี่ ดนิ หน้าไปพร้อมๆ กัน เป็นไปในทศิ ทางเดยี วกัน แมจ้ ะแตกต่างกันตามบริบท
ในการทำให้เกิดรูปธรรมในพื้นที่ ให้เป็นไปอย่างราบรื่นและมีประสิทธิภาพ สามารถดำเนินงานตามบทบาทของ
แต่ละภาคส่วน และเกิดประโยชน์สงู สุดตอ่ ประชาชน เพอื่ ประชาชนจะมสี ุขภาวะที่ดี เขา้ ถึงบริการสขุ ภาพโดยไม่ท้ิงใคร
ไว้ข้างหลัง ลดการป่วย ลดการเข้านอนโรงพยาบาลด้วยจากเหตุที่ไม่จำเป็น ให้ประชาชนมีมั่นคงด้านสุขภาพ
มีความรอบรู้ด้านสุขภาพ ชุมชน ประชาชนมีกิจกรรมการมีส่วนร่วมในการจัดการสุขภาพและยกระดับคุณภาพ
ชวี ติ ของตนเอง ชุมชนมีการจัดสภาพแวดล้อมทางกายภาพ ปัจจยั ทางสงั คม ดา้ นเศรษฐกิจ สังคมและการเมอื ง เกดิ
การยกระดับสุขภาวะด้วยการมีเทคโนโลยีและนวัตกรรมของชุมชน และเกิดระบบการจัดการสุขภาพตนเอง
เกิดความสขุ กาย สขุ ใจ สขุ เงนิ สขุ สามัคคี ในวิถชี วี ิตใหม่

ตำบลจัดการคุณภาพชีวิต ประกอบด้วย กรอบแนวคิด นิยาม รายละเอียดการดำเนินงานตำบลจัดการ
คุณภาพชีวิต ขั้นตอน บทบาท ผลผลิตและผลลัพธ์ แนวทางการดำเนินงาน รายละเอียดตัวชี้วัด วิธีการประเมิน
หมู่บ้านและตำบล และอื่น ๆ ที่มีส่วนเกี่ยวข้องในการนำมาเป็นข้อมูลประกอบการขับเคลื่อนงานตำบลจัดการ
คณุ ภาพชวี ติ

ขอขอบคุณคณะทำงาน ที่ให้คำแนะนำในการจัดทำคู่มือตำบลจัดการคุณภาพชีวิต และผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง
ทรี่ ว่ มกนั ดำเนินการ และหวงั ว่าคูม่ ือเล่มน้ีจะเปน็ ประโยชน์ต่อผู้ใชง้ านอยา่ งสงู สดุ

กองสนับสนนุ สุขภาพภาคประชาชน
พฤศจกิ ายน 2564

แนวทางการดำเนินงานตำบลจัดการคณุ ภาพชีวิต

3

สารบญั หนา้

เรอ่ื ง

คำนำ.................................................................................................................................................. 2
สว่ นท่ี 1 บทนำ..................................................................................................................................... 6

ทม่ี าและความสำคญั ......................................................................................................................... 7
วตั ถปุ ระสงค์ .................................................................................................................................. 10
เปา้ หมายตำบลจดั การคณุ ภาพชวี ติ ................................................................................................. 11
สว่ นที่ 2 แนวคดิ การดำเนนิ งานตำบลจดั การคณุ ภาพชวี ติ ...................................................................... 12
แนวคดิ การดำเนนิ งานตำบลจดั การคณุ ภาพชวี ติ
แนวคดิ การดำเนนิ งานชมุ ชนสรา้ งสขุ
ขอบเขตการดำเนนิ งานตำบลจดั การคณุ ภาพชวี ติ และพน้ื ทตี่ น้ แบบชมุ ชนสรา้ งสขุ
สว่ นท่ี 3 นยิ ามและความหมายทเ่ี กย่ี วขอ้ งกบั ตำบลจดั การคณุ ภาพชวี ติ ..................................................... 17
สว่ นท่ี 4 ขนั้ ตอนการดำเนนิ งานตำบลจดั การคณุ ภาพชวี ติ ……………..................................................... 21
สว่ นที่ 5 แนวทางการดำเนนิ งานตำบลจดั การคณุ ภาพชวี ติ ปงี บประมาณ2565...........................................24
รายละเอยี ดการดำเนนิ งานตำบลจดั การคณุ ภาพชวี ติ ............................................................................ 25
ขอบเขตการดำเนนิ งาน.................................................................................................................... 27
เปา้ หมายการดำเนนิ งาน.................................................................................................................. 27
พนื้ ทเี่ ปา้ หมาย................................................................................................................................ 27
วตั ถปุ ระสงคใ์ นการดำเนนิ งาน.......................................................................................................... 28
ขน้ั ตอนการดำเนนิ งานตำบลจดั การคณุ ภาพชวี ติ .................................................................................. 29
บทบาทการดำเนนิ งานตำบลจดั การคณุ ภาพชวี ติ .................................................................................. 29
ผลผลติ และผลลพั ธต์ ำบลจดั การคณุ ภาพชวี ติ ...................................................................................... 44
แนวทางการดำเนนิ งานตำบลจดั การคณุ ภาพชวี ติ ปี 2565...................................................................... 46

แนวทางการดำเนนิ งานตำบลจัดการคุณภาพชีวติ

4
รายละเอยี ด House Model และ KPI Template .................................................................................... 47
บรรณานกุ รม .................................................................................................................................... 48
ภาคผนวก......................................................................................................................................... 50

แนวทางการดำเนนิ งานตำบลจัดการคุณภาพชีวิต

5

สารบญั ภาพ

แผนภาพท่ี หนา้

แผนภาพที่ 1 เป้าหมายตำบลจัดการคณุ ภาพชีวติ ......................................................................................... 11
แผนภาพที่ 2 แนวคดิ การดำเนินงานตำบลจดั การคุณภาพชีวติ .................................................................. 14
แผนภาพที่ 3 กรอบการวเิ คราะห์ ถอดผลลพั ธ์ของงานสาธารณสุขมูลฐานเชงิ ระบบ พ้ืนทต่ี ้นแบบชุมชนสรา้ งสขุ 16
แผนภาพท่ี 4 ขนั้ ตอนการดำเนนิ งานตำบลจดั การคุณภาพชีวิต ................................................................. 23
แผนภาพที่ 5 แนวทางการดำเนนิ งานตำบลจดั การคุณภาพชวี ิต ปีงบประมาณ 2565 แบบบรู ณาการ .............. 28
แผนภาพที่ 6 แนวทางการดำเนินงานตำบลจดั การคุณภาพชวี ิต ปี 2565 ...................................................... 46

แนวทางการดำเนินงานตำบลจัดการคณุ ภาพชวี ติ

6

Êèǹ·Õè 1
º·¹Ó

แนวทางการดำเนนิ งานตำบลจัดการคุณภาพชวี ติ

7

บทนำ

ทมี่ าและความสำคญั

ตำบลจัดการคุณภาพชีวิต เป็นนวัตกรรมของวิวัฒนาการงานสาธารณสุขมูลฐานที่เกิดข้ึน
ตามมาหลังจากที่ประเทศไทยสร้างการมีส่วนร่วมของประชาชนในการเป็นผู้นำการเปลี่ยนแปลงด้าน
พฤติกรรมสุขภาพ ดูแลสุขภาพด้วยตนเอง จากพื้นฐานวิถีการดำเนินชีวิตและวัฒนธรรมของคนไทย
สังคมไทย ในการเริ่มต้นรูปแบบการสาธารณสุขมูลฐานของประเทศ ด้วยการสร้างอาสาสมัครสาธารณสุข
ชุมชน ได้แก่ ผู้สื่อข่าวสาธารณสุข (ผสส.) อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) รวมทั้งผดุงครรภ์
โบราณ (ผ.ด.บ.) ไดป้ ระมาณ 50,000 กวา่ หมู่บา้ น จึงเร่มิ ใหป้ ระชาชนฝึกทกั ษะการบรหิ ารจดั การด้วยตนเอง
จึงมีหมู่บ้านพึ่งตนเองทางสาธารณสุขมูลฐาน ซึ่งเป็นเรื่องที่เกิดจากความสำเร็จในการบริหารจัดการแบบ
กระจายอำนาจ ตั้งแต่ ปี 2525 เป็นต้นมา จนพัฒนาเต็มที่เป็นโครงการ “หมู่บ้านพึ่งตนเองทางสาธารณสุข
มูลฐาน” ในปี 2527 โดยได้รับทุนสนับสนุนจากองค์การอนามัยโลก ซึ่งแท้ที่จริงหมู่บ้านพึ่งตนเอง
ทางสาธารณสขุ มูลฐาน คือ การเน้นความสำคญั ของปัจจยั ในการสรา้ ง เสรมิ ศกั ยภาพแก่ชมุ ชนให้รู้จกั จดั หา
และบริหารกองทุน รู้จักคัดเลือกและเสริมสร้างสมรรถภาพกำลังคน โดยเฉพาะอย่างยิ่งการเพิ่มพูนทักษะ
ในการบริหารจัดการ ให้แก่องค์กรชุมชนและผู้นำชุมชน เป็นกระบวนการพัฒนาการบรหิ ารงานสาธารณสุข
โดยชุมชน ที่เน้นการประสานงานระหว่างสาขาในการพัฒนาหมู่บ้าน เพื่อพัฒนาระบบควบคุมกำกับ
เพื่อข้อมูลข่าวสาร โดยสนับสนุนให้หมู่บ้านครูหรือหมู่บ้านที่ประสบผลสำเร็จ ทำการถ่ายทอดความรู้และ
เทคโนโลยใี หแ้ กห่ ม่บู า้ นศษิ ยเ์ พื่อขยายผล โดยภูมปิ ัญญา วชิ าการเรยี นการสอนโดยชาวบา้ น ซึ่งเช่อื วา่ จะเป็น
การนำไปสู่การพง่ึ ตนเองมากกว่าท่ที างราชการไปจัดทำให้ เพ่อื เป้าหมายสขุ ภาพดถี ้วนหนา้

ปี 2545 ปีแห่งการปฏิรูป ทั้งการปฏิรูปประเทศ ปฏิรูประบบราชการและปฏิรูปการเมือง ภาวะ
ที่เกิดขึ้น มีผลต่อการปรับโฉมหน้าของงานสาธารณสุขมูลฐาน ทั้งในการปรับขยายแนวคิดและวิธีทำงานให้
เหมาะกับยุคสมัยและสถานการณ์ของประเทศ ให้เป็นไปในทิศทางเดียวกันกับแผนพัฒนาสุขภาพแห่งชาติ
ด้วยการจัดระบบการจัดการของชุมชน ในสิ่งท่ีมีอยู่ในชมุ ชน ซึ่งเป็นผลพวงของการพัฒนางานสาธารณสุข
มูลฐานให้เกื้อกูลกัน เกิดประโยชน์ที่ดีต่อสุขภาพ ที่เรียกว่า ระบบสุขภาพภาคประชาชน ซึ่งเกิดจากแนวคิดท่ี
เนน การพงึ่ ตนเองของประชาชน และชมุ ชน เพื่อใหประชาชนเขม แข็ง มีจดุ มุ่งหมาย เพอื่ การพัฒนาสขุ ภาพของ
คนในชุมชน ด้วยการส่งเสริมผลักดันให้ประชาชนตระหนักในการดูแลสุขภาพ และถือเป็นหน้าที่ของตนเอง
มิใช่ผลักภาระให้กับคนอื่น แต่เป็นการรวบยอดของงานสาธารณสุขมูลฐานอย่างเป็นระบบ เป็นกระบวนการ
ของการดำเนินงานที่มิใช่กิจกรรมเด่ียวๆ ของชุมชน มิใช่ภารกิจของหน่วยงานหรือองค์กรภายนอกท่ีจะตอ้ ง
กำหนดหรือออกแบบกิจกรรมดำเนินงานให้ชุมชน จึงเป็นเรื่องของชุมชนที่จะคิด จะตั้งเป้าหมาย บริหาร
จัดการ และวัดผลสำเรจ็ ด้วยตนเอง หน่วยงานหรือองค์กรภายนอกสามารถทำไดเ้ พียงการร่วมมือกนั อยา่ ง
จริงจัง และต่อเนื่องในการส่งเสริมสนับสนุนหรือสร้างกลไกปัจจัยที่เกื้อหนุนการจัดการด้านสุขภาพของ
ชมุ ชน มอี งคป์ ระกอบหลกั 3 ประการ ประกอบด้วย คน องค์ความรู้ และทนุ โดยมหี ัวใจสำคญั คอื การจดั การ

แนวทางการดำเนินงานตำบลจัดการคณุ ภาพชีวิต

8

ที่เป็นระบบและมีความสมดุล ซึ่งการจัดการ ในที่นี้คือ การปฏิบัติเพื่อการประสานให้มีการเคลื่อนไหวของ
องค์ประกอบทั้ง 3 ประการ และให้เกิดการดำเนินกิจกรรมการพัฒนาสุขภาพ เพื่อตอบสนองความต้องการ
ของคนในชุมชน ทำให้คนในชุมชนมีสุขภาพดีถ้วนหน้า ดังนั้นการสร้าง เสริมศักยภาพการจัดการดานสุข
ภาพของหมู่บ้านและชุมชนจึงได้มีการดำเนินการอยา่ งตอ่ เน่ือง ภายใต้ชื่อ หมู่บ้านจดั การสุขภาพ ซง่ึ หมายถึง
หมูบานที่มีกระบวนการดําเนินการ รวมกันใน 4 ดาน ไดแก 1) จัดทําแผนดานสุขภาพ โดยชุมชนมีสวนรวม
2) การจัดการงบประมาณเพื่อใชในการ พัฒนาดานสุขภาพ 3) จัดกิจกรรมดานสุขภาพในหมูบานและ
4) การประเมินผลการจัดการดานสุขภาพในหมูบาน หมูบานจัดการสุขภาพถือเปนรากฐานสําคัญของการ
พัฒนาใหครอบครัว ชุมชน และประชาชนมีจิตสํานึก ในการแสดงบทบาท อันจะนําไปสูการพัฒนาตนเองและ
การมีสุขภาพดีอันจะสงผลใหสังคมอยูเย็นเปนสุข (Green and Happiness Society) ไดในที่สุด และมีการ
ดำเนินการต่อเนื่อง และในปี 2552 ได้เริ่มดำเนินการระดับตำบล เรียกว่า ตำบลจัดการสุขภาพ กล่าวคือ
ตำบลมกี ระบวนการสร้างสุขภาพทใ่ี หค้ วามสำคัญกับการพฒั นาบทบาทภาคประชาชน ทอ้ งถ่ินและทุกๆภาค
ส่วนในท้องถิ่น ที่มีการบูรณาการร่วมกัน ช่วยกันค้นหาหรือกำหนดปัญหาสุขภาพ กำหนดอนาคต ดำเนิน
กิจกรรมการพัฒนาด้านสุขภาพและมาตรการทางสังคม รวมทั้งนวัตกรรมต่างๆ ได้ด้วยตนเอง ด้วยความ
ตั้งใจ เต็มใจ มีจิตสำนึกสาธารณะ โดยเน้นกระบวนการการมีส่วนร่วมและเรียนรู้ร่วมกันทั้งนี้เพื่อลดปัจจัย
เสี่ยง (3 อ. 2ส.) และโรควิถีชีวิต 5 โรค ได้แก่ เบาหวาน ความดันโลหิตสูง หัวใจ หลอดเลือดสมอง และมะเร็ง
โดยแบ่งออกเป็น 5 ระดับ คือ ระดับพื้นฐาน จะมีการพัฒนาทีมสุขภาพตำบล ระดับพัฒนา จะมีการพัฒนา
กระบวนการจัดทำแผนสุขภาพตำบลร่วมกับการพัฒนาทีม ระดับดี จะเพิ่มในส่วนของการขับเคลื่อนแผน
สุขภาพตำบลสู่การปฏิบัติ ระดับดีมาก นอกเหนือจากมีการพัฒนาทีม พัฒนาแผนและมีการขับเคลื่อนแผน
สุขภาพตำบลแล้วจะตอ้ งมีระบบการบริหารจัดการอย่างตอ่ เนื่อง และระดับดีเยี่ยม ไม่เพียงจะมีองค์ประกอบ
ครบแล้ว จะต้องเป็นตำบลจัดการสุขภาพต้นแบบด้วย ตำบลจัดการสุขภาพมีพัฒนาการต่อต่อเนื่องและมี
ความพยายามที่จะขยายสู่การพัฒนาคุณภาพชีวิต การดำรงชีพ และเศรษฐกิจ สังคม ในรูปแบบตำบล
จดั การสขุ ภาพดีวิสาหกิจชุมชนย่ังยืน เพอ่ื การขบั เคล่อื นชมุ ชนจดั การระบบสขุ ภาพเข้มแขง็ เมืองไทยแข็งแรง
จนในปงี บประมาณ 2561 ได้พฒั นาตำบลจดั การสุขภาพแบบบูรณาการ จำนวน 7,255 ตำบล โดยออกแบบ
การมสี ว่ นร่วมของทกุ ภาคส่วน เปน็ การนำโครงสร้างหลักสำคัญ 4 องค์ประกอบมาทำงานรว่ มกัน ที่สื่อสาร
ที่เข้าใจง่ายและเห็นภาพชัดเจนว่า TPAR คือ ทีมนำ(TEAM) เครือข่าย ความร่วมมือจากภาคส่วนต่างๆ
ทั้งภาครัฐ ภาคประชาชน และภาคท้องถิ่น มีการจัดทำแผน (PLAN) การดำเนินงานของชุมชน มีกิจกรรม
(ACTIVITY) ดำเนินการที่สอดคล้องกับสภาพปัญหาและมีการมุง่ สเู่ ป้าหมายผลลพั ธท์ (ี่ RESULT) ตอบสนองต่อ
ความจำเป็นด้านสุขภาพและคุณภาพชีวิต ซึ่งพบว่ามีหลายพื้นที่ที่สามารถ ลดอุบัติการณ์ผู้ป่วยรายใหม่
โรคเบาหวาน และโรคความดันโลหิตสูง รวมถึงการไม่ทอดทิ้งใครไว้ข้างหลัง เช่น ตำบลอิตื้อ อำเภอยางตลาด
จงั หวดั กาฬสนิ ธุ์ ตำบลปลายพระยา อำเภอปลายพระยา จังหวัดกระป่ี ตำบลเหมืองใหม่ อำเภออัมพวา จังหวัด
สมุทรสงคราม

แนวทางการดำเนินงานตำบลจดั การคุณภาพชวี ติ

9

ขณะเดียวกันปีพ.ศ.2561 เป็นต้นมารัฐบาลได้ขับเคลื่อนการพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชนใน
พ้นื ทรี่ ะดับอำเภอ (พชอ.) โดยมุง่ เน้นการมสี ว่ นร่วมของทุกภาคสว่ น ทงั้ ภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาชน
โดยใชพ้ ืน้ ท่เี ป็นฐาน ประชาชนเป็นศูนยก์ ลาง ร่วมกนั พัฒนาแกไ้ ขปัญหาที่เกดิ ข้นึ ในพน้ื ที่ เพ่ือให้ประชาชนทุก
คนสามารถเข้าถึงและไดร้ บั การดูแลทง้ั ดา้ นสุขภาพและด้านสงั คม เพอ่ื ส่งผลใหเ้ กดิ สุขภาวะและคณุ ภาพชีวติ ท่ี
ดอี ย่างยั่งยืนภายใต้ระเบยี บสํานกั นายกรฐั มนตรี วา่ ด้วยการพัฒนาคณุ ภาพชวี ิตระดบั พน้ื ที่ พ.ศ. 2561 ซึ่ง
คณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอ/เขต (พชอ./พชข.) เป็นการบริหารจัดการเชิงพื้นที่ (Area
Management) ซึ่งมีจุดดีและจุดแข็ง คือ การมีประเด็นเป้าหมายในการพัฒนาและมีคณะกรรมการบริหาร
ในปี 2562 พชอ.จะมุ่งเน้นมาทีแ่ ผนการดำเนินงานและคุณภาพของ พชอ. โดยยังคงให้มีการกำหนดประเดน็
ดำเนินงาน 2 ประเด็น ซึ่งประเด็นของ พชอ./พชข. เป็นเครื่องชี้แนวทางที่จะให้ทุกภาคส่วนมาร่วมมือกัน
มาทำงานร่วมกันแบบบูรณาการและเป็นเจ้าของร่วมหรือผู้นำร่วมกัน การดำเนินงานที่มีเพียงการบริหาร
จัดการเชิงพ้ืนที่ (Area Management) อย่างเดียวจะมเี ฉพาะประเดน็ ที่เป็นตัวช้ีเป้า แต่การมีพื้นท่ีปฏิบตั กิ าร
(Area Management) จะทำให้เกิดการมีส่วนร่วมในการนำประเด็นมาพัฒนาต่อซึ่งจะทำให้เกิดความยั่งยืน
ประชาชนได้ประโยชน์ตามเป้าหมายที่ตั้งไว้ หน่วยพื้นที่ปฏิบัติการที่เหมาะในการเชื่อม นำประเด็นของพชอ./
พชข.สู่การปฏิบัติ คอื ตำบล

ในปีงบประมาณ 2562 กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ โดยกองสนับสนุนสุขภาพภาคประชาชน
ดำเนนิ การส่งเสรมิ สนบั สนนุ ใหต้ ำบลจดั การสุขภาพ ดำเนนิ การตอ่ ยอดสู่ตำบลจดั การคุณภาพชีวติ “ชุมชน
สร้างสุข: สุขกาย สุขใจ สุขเงิน” โดยใช้ความสุขของคนในชุมชนเป็นตัวตั้ง ให้อิสระในการคิดและการกำหนด
เป้าหมาย ประเด็นดำเนินการพัฒนาหรือแก้ไขปัญหา กลยุทธ์ วิธีการดำเนินงาน ผลผลิต ผลลัพธ์ และ
ตัวชี้วัดด้วยตนเอง โดยเชื่อมประสานสนับสนุนการดำเนินงาน พชอ. โดยการนำประเด็นของ พชอ.ลงสู่การ
ปฏิบัติในพื้นที่ตำบลมาพัฒนาให้เกิดความยั่งยืน กลไกตำบลจัดการคุณภาพชีวิตเป็นกระบวนการทำงานท่ี
สำคัญในการที่จะร่วมกันสร้างการมีส่วนร่วมของสมาชิกในชุมชน องค์กร/หน่วยงาน กลุ่มต่างๆ ดำเนินการ
เสริมพลัง เพิ่มศักยภาพประชาชนในชุมชนและสร้างความเข้มแข็งของชุมชน โดยแกนนำขับเคลื่อน (Gate
Keeper) ของตำบลจะนำประเด็นของ พชอ.มาเป็นทิศทาง แนวทางที่ประชาชนจะได้ประโยชน์ มากำหนดเป็น
เป้าหมาย และไปขยายผลต่อ โดยตำบลสามารถทบทวนประเด็น พชอ.ที่จะปฏิบัติการในตำบลให้ตรงกับบริบท
ของตำบล ขับเคลื่อนให้เกิดผลลัพธ์ของตำบลและตอบโจทย์ของ พชอ. คือ ประชาชนมีคุณภาพชีวิตท่ีดีได้
ทั้งนี้ตำบลจัดการคุณภาพชีวิต จะใช้เครื่องมือ 3 อย่าง ในการดำเนินงาน คือ ความรอบรู้ด้านสุขภาพ
(Health Literacy) ความรอบรู้ด้านดิจิทัล(Digital Literacy) และความรอบรู้ด้านการเงิน(Financial
Literacy) ในการพัฒนาระบบสุขภาพชุมชนที่ยั่งยืน โดยการบูรณาการเชิงกำลังคนและเชิงระบบ
ในการดำเนินการ 3 ระบบย่อย คือ ระบบการดูแลตนเองและช่วยเหลือกันเอง ระบบบริการปฐมภูมิโดยชุมชน
เชื่อมโยงกับรัฐ เอกชนจัด ตลอดจนระบบการจัดการเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิต ภายใต้การพัฒนาตาม
ยุทธศาสตร์ชาติ ในประเด็นแผนตำบล มั่นคง มั่งคั่ง ยั่งยืน ซึ่งเป็น 1 ใน 15 ประเด็นเร่งด่วน ในช่วงระยะ 5 ปี
แรก ของยุทธศาสตร์ชาติ และแผนแม่บท (13) ประเด็นการสร้างเสริมให้คนไทยมีสุขภาวะที่ดี แผนงานที่ 5

แนวทางการดำเนินงานตำบลจัดการคุณภาพชวี ติ

10

แผนงานสร้างเสริมสุขภาวะเพื่อตำบลเข้มแข็งอันจะส่งผลต่อผลลัพธ์สุขกาย สุขใจ สุขเงินและสุขสามัคคี
ตามการดำเนินงานที่มุ่งเน้นไปให้ถึงการเกิดผลลัพธ์ตามนโยบาย ได้แก่ การเข้าถึงบริการสุขภาพ
(Health Accessibility) ความมั่นคงด้านสุขภาพ (Health Security) และความรอบรู้ด้านสุขภาพ (Health
Literacy)

อีกทั้งเมื่อเกิดสถานการณ์การระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (โควิด19) ที่กระจายไปท่ัว
โลก รวมถึงประเทศไทย ที่ผู้คนตระหนก วิตกกังวล หวาดกลัว และมีความไม่รู้จักกับโรค ตลอดจนวิธีการ
ป้องกันตนเองจากโรค เนื่องจากเป็นโรคที่อุบัติขึ้นมาใหม่ ตลอดจนเกิดการล็อคดาวน์ประเทศ ผู้คนตกงาน
ขาดรายได้ และอยู่ในภาวะขาดแคลนทรัพยากรที่จำเป็นในการป้องกันตัว หรือหากมีก็จะอยู่ในราคาสูงมาก
มีประชาชนบางกลุ่มเทา่ นั้นที่สามารถเข้าถงึ ได้ ในการแกไ้ ขปัญหาของประเทศด้วยมาตรการภาครัฐ เพียงอย่าง
เดียวไม่ได้ ต้องอาศัยความร่วมมือของประชาชน ชุมชน ท้องถิ่นและภาคเอกชนในการระดมสรรพกำลังมา
ร่วมกันจัดการปัญหา ตำบลจัดการคุณภาพชีวิต “ชุมชนสร้างสุข” จะเป็นพลังหนึ่งของประเทศในการทำให้
ประชาชนตน่ื รู้และร่วมกันจดั การตนเองใหเ้ กดิ ความปลอดภัยจากโรคโควิด 19 มคี วามสมดลุ ระหวา่ งสุขภาพ
กับเศรษฐกิจและสังคม สามารถดำเนินชีวิตในวิถีใหม่ต่อไปได้ จึงมีการดำเนินงาน “ตำบลวิถีชีวิตใหม่
ปลอดภัยจากโควิด 19” โดยเปน็ การดำเนนิ งานบูรณาการภายใตร้ ะบบบรกิ ารปฐมภมู ิ ท้ังนโยบายคนไทยทุก
ครอบครัวมหี มอประจำตัว 3 คน การพัฒนา อสม. หมอประจำบ้าน การพัฒนา อสค. ระบบบริการปฐมภูมิ
และ พชอ. ตลอดจนการพัฒนาประเด็นตามบริบท ทั้งในส่วนของผู้สูงอายุ ยาเสพติด ขยะและสิ่งแวดล้อม
โรคพยาธิใบไม้ตับและประเด็นอื่นๆ ตามบริบท รวมถึงการนำเทคโนโลยีดิจิทัลมาประยุกต์ใช้ในการตัดตอน
วงจรโควดิ 19 ในชุมชนแบบพึ่งพาตนเอง เพื่อยกระดบั ความรูแ้ ละทักษะในการจัดการตนเองได้อย่างรวดเรว็
ถูกต้องและปลอดภัย อีกทั้งช่วยสร้างอาชีพและรายได้เสริมที่ยั่งยืนระหว่างกักตัว เพื่อให้เกิดผลลัพธ์ที่เป็น
รูปธรรม เหมาะสมกับวิถีชีวิตของประชาชนในแต่ละพื้นที่ ที่มีความแตกต่างกัน เกิดการดูแลและจัดการ
สุขภาพ คุณภาพชีวิตอย่างทั่วถึง และครอบคลุม ภายใต้แนวความคิดของการทำงานในระบบสุขภาพชุมชน
การดึงศักยภาพของชุมชน มาพัฒนาต่อยอดเชิงวิชาการ สู่การจัดการคุณภาพชีวิตด้วยตนเอง
แบบพ่งึ ตนเอง

วตั ถปุ ระสงค์

เพื่อสร้างการมีส่วนร่วมของประชาชนและชุมชนในพัฒนาระบบสุขภาพชุมชน การสร้างมาตรการ
ชุมชนหรือกฎหมาย ตลอดจนบริการปฐมภูมิที่จำเป็นโดยชุมชน การจัดการยกระดับคุณภาพชีวิต ในการ
สร้างสุขภาวะ เพื่อเสริมสร้างชุมชน ตำบลเข้มแข็งด้วยการจดั การตนเอง พึ่งตนเอง หนุนเสริมระบบปฐมภูมิ
เข้มแขง็ เพ่ือการพัฒนาคุณภาพ ท่วั ถงึ และยง่ั ยนื

แนวทางการดำเนินงานตำบลจัดการคณุ ภาพชวี ิต

11

เปา้ หมาย ตำบลจดั การคณุ ภาพชวี ติ

ตำบลจัดการคุณภาพชีวิตมุ่งสู่เป้าหมายสุขภาพดีถ้วนหน้า ด้วยสุขภาพและคุณภาพชีวิต (Health and
Well - being) ด้วยการเข้าถงึ หลกั ประกันสขุ ภาพถว้ นหน้า โดยไม่ทง้ิ ใครไวข้ ้างหลงั (Universal Health Coverage)
และเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน โดยการส่งเสริม และป้องกันสุขภาพและความกินดีอยู่ดีของประชาชนทั้งในระดับ
บุคคล ชุมชน สังคม และประเทศ รว่ มกับสรา้ งเสริมสง่ิ แวดล้อมท่ีเอื้อตอ่ สขุ ภาพ ใหป้ ระชาชนและชุมชนได้รับการเสรมิ
พลงั และมสี ่วนร่วมในการธำรงรกั ษาและสรา้ งเสริมสขุ ภาพและสขุ ภาวะทดี่ ี และการมีสว่ นรว่ มของภาคเี ครอื ข่ายหนุน
เสริมทสี่ อดคลอ้ งกบั บริบท เป้าหมาย ความตอ้ งการ มาตรการและทศิ ทางการจัดการของชุมชน เพื่อมุ่งสู่เป้าหมาย
การมคี ณุ ภาพชวี ติ ทด่ี ขี องคนในชุมชน ดังแสดงในแผนภาพที่ 1

แผนภาพที่ 1 เปา้ หมายตำบลจดั การคณุ ภาพชวี ติ

แนวทางการดำเนนิ งานตำบลจัดการคุณภาพชีวติ

12

Êèǹ·Õè 2

á¹Ç¤Ô´¡ÒôÓà¹Ô¹§Ò¹
µÓºÅ¨Ñ´¡ÒäسÀÒ¾ªÕÇÔµ

แนวทางการดำเนนิ งานตำบลจัดการคณุ ภาพชีวิต

13 Êèǹ·Õè 2

แนวคดิ การดำเนนิ งานตำบลจดั การคณุ ภาพชวี ติ

แนวคดิ การดำเนนิ งานตำบลจดั การคณุ ภาพชวี ติ “ตำบลวถิ ชี วี ติ ใหม่ ปลอดภยั จากโควดิ 19”

ตำบล เป็นพน้ื ที่ปฏบิ ัติการทัง้ ดา้ นสขุ ภาพ และเร่ืองอืน่ ๆ ที่มผี ลต่อความเปน็ อยู่ เพอ่ื ใหป้ ระชาชนสามารถ

เข้าถึงบริการต่าง ๆ โดยไม่ทิ้งใครไว้ด้านหลัง เน้นความสุขของชุมชนเป็นตัวตั้ง ซึ่งแนวคิดการดำเนินงาน
ตำบลจัดการคุณภาพชีวิต ประกอบด้วย 3 แนวคิดสำคัญ คือ แนวคิดหลักการสาธารณสุขมูลฐาน โดยใช้หลัก
3 ก 1 ข 3 ส เพื่อการสร้างเสริมสุขภาพ กับแนวคิดการส่งเสริมสุขภาพและสุขภาวะ และปรัชญาของเศรษฐกิจ
พอเพยี ง ในการสร้างสขุ ภาวะมลู ฐาน และการดำเนินชีวติ ทั้งดา้ นสขุ ภาพ จิตใจ เศรษฐกจิ และสังคม โดยมีกำลังคน
ท่ีเป็นกลไกสำคญั ในการขับเคลอื่ น ไดแ้ ก่ อสม. หมอคนที่ 1 และกลไก 3 หมอ ผนู้ ำหรอื แกนนำชมุ ชน องค์กรปกครอง
สว่ นทอ้ งถนิ่ องคก์ รชุมชน เจา้ หนา้ ที่สาธารณสุข บา้ น วัด โรงเรียน ภาคเอกชน และภาคประชาสังคม ด้วยการเสริม
พลัง เพิ่มศักยภาพ สร้างความเข้มแข็งและสร้างการมีส่วนร่วมของคนในชุมชน ตำบล ให้เกิดชุมชนเข้มแข็ง พึ่งพา
ตนเองได้ และตำบลจัดการตนเองได้อย่างอิสระ โดยมีและใช้ข้อมูล ทุนของชุมชน มีปัญญาปฏิบัติวิเคราะห์ข้อมูล
ตัดสนิ ใจ และบรหิ ารข้อมลู ในการขับเคล่ือน ลงมอื ปฏบิ ตั ิและวดั ผล

การดำเนนิ งานตำบลจัดการคุณภาพชวี ติ จะดำเนินการภายใตห้ ลกั สำคัญ 4 องค์ประกอบท่ีทำงานรว่ มกัน คอื
1. ทีมนำและเครือข่าย (T: Team) โดยใช้ความร่วมมือจากภาคส่วนต่าง ๆ ทั้งภาครัฐ ภาคประชาชน และภาค
ทอ้ งถนิ่ ในการทำงานร่วมกัน
2. แผนการดำเนินงานของชุมชนรว่ มกัน (P: Plan)
3. กิจกรรม (A: Activity) มกี ิจกรรมดำเนินการท่สี อดคลอ้ งกบั สภาพปัญหา ลักษณะพื้นท่ี บริบท และ
ทรพั ยากรของชุมชน
4. การมงุ่ สเู่ ปา้ หมายผลลัพธ์ (R : Result) ทีต่ อบสนองต่อความจำเป็นดา้ นสขุ ภาพและคณุ ภาพชีวิตของประชาชน
โดยเรียกโครงสร้างหลักสำคัญนี้ว่า TPAR ซึ่งการดำเนินงานทั้งหมดนั้นมุ่งสู่การสร้างให้เกิดระบบสุขภาพชุมชน
เข้มแข็ง คือ 1.ระบบการดูแลสุขภาพตนเองและช่วยเหลือกัน 2 ระบบการจัดการเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิต
3.ระบบบริการปฐมภูมิโดยชุมชนเชื่อมกับภาครัฐ อันส่งผลให้ประชาชนสามารถเข้าถึงบริการสุขภาพ
(Health Accessibility) เกิดความมั่นใจ ได้รับคำปรึกษา (Health Security) มีความรอบรู้ด้านสุขภาพ
(Health Literacy)ชุมชนสร้างสุข สุขกาย สุขใจ สุขเงิน สุขสามัคคี โดยใช้เครื่องมือ 3 อย่าง คือ ความรอบรู้
ด้านสุขภาพ ความรอบรูด้ ้านดิจทิ ลั และความรอบร้ดู ้านการเงิน เปน็ เครอ่ื งมอื และแนวทางการพัฒนาตำบลจัดการ
คุณภาพชวี ติ ไปสู่ผลลพั ธ์ของชมุ ชนสรา้ งสุขดว้ ยกลไกตำบลจัดการคุณภาพชีวิตต่อไป ดงั แสดงในแผนภาพที่ 2

แนวทางการดำเนินงานตำบลจดั การคุณภาพชีวติ

14

แผนภาพท่ี 2 แนวคดิ การดำเนนิ งานตำบลจดั การคณุ ภาพชวี ติ

แนวคดิ การดำเนนิ งานชมุ ชนสรา้ งสขุ

การดำเนินงานชุมชนสร้างสุขจะดำเนินการในลักษณะของพื้นที่นำร่อง หรือการสร้างพื้นที่ต้นแบบ กับการ
หารูปแบบที่ควรจะเป็นในการพัฒนาชุมชนสร้างสุข โดยกระบวนการตำบลจัดการคุณภาพชีวิต เชื่อมโยงกับ
การทำงานกับ พชอ. พัฒนาทีมเสริมพลังสร้างสุขเพื่อเป็นพี่เลี้ยงในการดำเนินงาน พัฒนาแกนนำขับเคลื่อน
ระดับตำบล และสร้างทีมนิเทศติดตามแบบเสริมพลังและการแบ่งปันแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกัน โดยกรอบแนวคิด
และกระบวนการดำเนนิ งาน คือ

1. ทีมนำและเครือข่ายกำลังคนตั้งแต่ระดับครอบครัวเป็นต้นมาจะเป็นกำลังในการขับเคลื่อน ได้แก่
(1) กลุ่มองค์กรด้านสุขภาพ คือ อสค. อสม. ผู้ดูแล (Care Giver) แพทย์พื้นบ้านปราชญ์ชาวบ้าน (2) กลุ่มปกครอง
ท้องที่กำนัน, สารวัตรกำนันแพทย์ประจำตำบล ผู้ใหญ่บ้านคณะกรรมการหมู่บ้าน/ชุมชน (3) กลุ่มองค์กรปกครอง
ท้องถิ่น เช่น นายกองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น สภาเด็กและเยาวชน อาสาสมัครต่าง ๆ (4) กลุ่มองค์กรชุมชน
คณะกรรมการพัฒนาสตรผี ู้นำชุมชน กลมุ่ ต่างๆ ในชมุ ชน (5) ภาคประชาสังคม (6) กลุ่มสถาบนั /องคก์ ร/หน่วยงานรัฐ
และเอกชน เช่น บ้านวัด โรงเรียน หน่วยบริการปฐมภูมิและ พชอ. ในพื้นที่ ร้านขายยา คลินิก/รพ.เอกชน ธุรกิจบริการ
สุขภาพ (7) กล่มุ องค์กรทางดา้ นเศรษฐกิจในชุมชน ได้แก่ วสิ าหกิจชุมชนองค์กรธุรกิจของชุมชนองค์กรธุรกิจในชุมชน
กองทนุ ได้แก่ กองทนุ สขุ ภาพระดับท้องถ่ินหรือพื้นท่ี กองทนุ หมบู่ ้านและชุมชนเมืองกลุม่ ออมทรพั ย์ต่างๆ

2. วิเคราะห์ขอ้ มลู คิดกลยุทธ์ จดั การชุมชนและวางแผนแบบมสี ว่ นร่วมเพ่ือชมุ ชนสรา้ งสขุ

แนวทางการดำเนนิ งานตำบลจดั การคณุ ภาพชวี ิต

15

3. ดำเนินกิจกรรมชุมชนสร้างสุข โดยตำบลจัดการคุณภาพชีวิตสร้างการมีส่วนร่วม สื่อสารอย่างทั่วถึง
ใช้เทคโนโลยีดิจิทัล สู่ความยั่งยืน และการสร้างความความฉลาดรอบรู้ด้านสุขภาพ (Health Literacy) ด้านดิจิทัล
(Digital Literacy) และด้านการเงิน (Financial Literacy) ในการสร้างชุมชนสร้างสุข โดยใช้งบประมาณดำเนินงาน
จากกองทุนหลักประกันสุขภาพระดับท้องถิ่นหรือพื้นที่เป็นหลัก ร่วมกับกองทุนอื่นๆในชุมชนและแหล่งทุนอื่น โดยการ
เสนอแผนงานโครงการของชุมชนแบบมีส่วนร่วมต่อแหล่งทุน

4. ติดตามประเมินผล โดยการตดิ ตามความก้าวหน้าของงานในดา้ นผลลพั ธ์ของชุมชนและกระบวนการทำงาน
- การประเมนิ ผลลัพธ์ตามเป้าหมายทีช่ มุ ชนกำหนด
ผลลพั ธช์ มุ ชนสร้างสุข 3 ดา้ น คือ สุขกาย สุขใจ สขุ เงิน
- ประเมนิ กระบวนการเชงิ การพัฒนาแบบเสริมพลงั

ขอบเขตการดำเนนิ งานตำบลจดั การคณุ ภาพชวี ติ และการพฒั นาพน้ื ทต่ี น้ แบบชมุ ชนสรา้ งสขุ

ตำบลจดั การคุณภาพชีวติ จะดำเนนิ งานใน 7,255 ตำบล จดั แบง่ ออกเป็น 5 กลุ่มลกั ษณะพน้ื ท่ี ได้แก่

1) พื้นที่ชนบท เป็นพื้นที่อยู่นอกเขตเมืองหรือเขตเทศบาล ความหนาแน่นของประชากรจะต่ำกว่าเมือง
ชุมชนขนาดเล็กแต่ใช้พื้นที่ขนาดใหญ่ในการประกอบอาชีพ เลี้ยงชีพด้วยเกษตรกรรม มีความคล้ายคลึงกัน
ในรูปแบบดำเนินชวี ติ และวฒั นธรรม

2) พื้นที่เมือง เป็นพื้นที่ที่มีประชากรอาศัยอยู่หนาแน่นและชุมชนมีขนาดใหญ่ เป็นศูนย์กลางของ
ความเจริญก้าวหน้า ประชาชนส่วนใหญ่ประกอบอาชีพธุรกิจการค้า มีการย้ายถิ่นและการเคลื่อนที่ทางสังคมเป็น
เขตเทศบาลหรอื ท้องถ่ินทเี่ ปน็ รูปการปกครองแบบพิเศษ ไดแ้ ก่ เมอื งพัทยา และกรงุ เทพมหานคร

3) พื้นที่กึ่งเมืองกึ่งชนบท มีลักษณะของพื้นที่เป็นชนบทผสมกบั หมู่บ้านหรือเมืองเล็ก ชุมชนชนบทที่อยู่ตดิ
กับเมืองเป็นส่วนใหญ่ มีลักษณะของพื้นที่ทั้งแบบชนบทและแบบเมอื ง ซึ่งชุมชนชนบท จะเป็นชุมชนดั้งเดิม ทำอาชีพ
เกษตร ช่วยเหลือเกื้อกูลกัน ส่วนชุมชนเมือง เป็นชุมชนใหม่ท่ีขยายมาและเปลี่ยนแปลงมาจากชุมชนด้ังเดิม เป็นที่ตั้ง
ของส่วนราชการ คอนโด หา้ งสรรพสนิ ค้า ประกอบอาชีพค้าขาย ธรุ กิจ สังคมตา่ งคนตา่ งอยู่

4) พืน้ ทเี่ ขตเศรษฐกจิ พิเศษ ตามทค่ี ณะกรรมการนโยบายพฒั นาเศรษฐกจิ พเิ ศษกำหนด
5) พื้นที่พิเศษอื่นๆ เป็นพื้นที่นอกเหนือจาก 4 พื้นที่ข้างต้น เช่น พื้นที่ติดชายแดน ชุมชนชายขอบพื้นท่ี
ทม่ี ปี ระชากรตา่ งดา้ วอยู่มาก พืน้ ที่สขุ ศาลา พื้นทเี่ กาะ เป็นต้น
ส่วนพื้นที่ต้นแบบพัฒนาชุมชนสร้างสขุ โดยกลไกตำบลจัดการคุณภาพชีวิต จำดำเนินการ จำนวน 1,900
ตำบล ตามที่กำหนดไว้ในแผนตำบลมั่นคง มั่งคั่ง ยั่งยืน ยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี โดยจะดำเนินการต่อเนื่องตั้งแต่
ปี 2562 - 2565 หลังจากนั้นจะเป็นการดำเนินงานตำบลจัดการคุณภาพชวี ิต ตำบลวิถีชีวิตใหม่ ปลอดภัยโควิด19
คุณภาพ ซึ่งจะต้องมีการวิเคราะห์ ถอดผลลัพธ์ในการดำเนินงาน ทั้งในประเด็นโควิด 19 และประเด็นตามบริบท
เพื่อให้เกดิ ผลลัพธ์ของงานสาธารณสุขมูลฐานเชิงระบบ และเกิดการถอดบทเรียนเพือ่ ให้ได้องค์ความรู้จากปัญญา
ปฏบิ ัติ ดังแสดงในแผนภาพท่ี 3

แนวทางการดำเนนิ งานตำบลจดั การคุณภาพชวี ิต

16
แผนภาพท่ี 3 กรอบการวเิ คราะห์ ถอดผลลพั ธข์ องงานสาธารณสขุ มลู ฐานเชงิ ระบบ พนื้ ท่ีตน้ แบบชมุ ชนสรา้ งสขุ

แนวทางการดำเนินงานตำบลจัดการคุณภาพชีวติ

17

Êèǹ·Õè 3

¹ÔÂÒÁáÅФÇÒÁËÁÒÂ

·Õèà¡ÕèÂÇ¢éͧ¡ÑºµÓºÅ¨Ñ´¡ÒäسÀÒ¾ªÕÇÔµ

แนวทางการดำเนินงานตำบลจดั การคณุ ภาพชีวิต

18 Êèǹ·Õè 3

นยิ ามและความหมาย

ทเ่ี กยี่ วขอ้ งกับตำบลจดั การคณุ ภาพชวี ติ

ตำบลจัดการคุณภาพชีวิต หมายถึง ตำบลที่มีกระบวนการสร้างการมีส่วนร่วมของคนในชุมชน

เพื่อแก้ปัญหาหรอื พัฒนาตามบรบิ ทและหรือประเดน็ การพฒั นาคุณภาพชีวิตระดบั อำเภอ ทั้งด้านการดแู ลสุขภาพ
และคณุ ภาพชีวิต โดยมอี งคป์ ระกอบ ดังน้ี (1) ทีมนำ (Team)และเครือขา่ ยขบั เคลื่อนงาน ประกอบดว้ ย อสม. กลไก 3
หมอทมี ขับเคล่ือนตำบลจดั การคุณภาพชีวิต ประชาชน ชมุ ชน ท้องถน่ิ และภาครฐั เพื่อจดั การโควดิ 19 เขม้ แข็ง และ
สุขภาวะของชุมชนแบบบูรณาการ ในประเด็นตามบริบทของชุมชน โดยใช้ทรัพยากร ภูมิปัญญา และนวัตกรรมของ
ชุมชน (2) แผนการดำเนินงานของชุมชน (Plan) ซึ่งเป็นแผนการขับเคลื่อนชุมชนแบบมีส่วนร่วม โดยมุ่งเน้นดูแล
ประชาชนกลุ่มเป้าหมายอย่างมีคุณภาพ เป็นรูปธรรม (3) กิจกรรมดำเนินการที่สอดคล้องกับสภาพปัญหาหรือ
ประเด็นการพฒั นาตามบริบท (Activity) และ(4) มกี ารมงุ่ สเู่ ป้าหมายผลลัพธ์ (Result) ที่ตอบสนองต่อความจำเป็น
ด้านสุขภาพและคณุ ภาพชีวติ

ตำบลวิถีชีวิตใหม่ ปลอดภัยจากโควิด 19 หมายถึง ตำบลจัดการคุณภาพชีวิตท่ีใช้กลไก 3 หมอ

และเครอื ข่ายร่วมกันดำเนนิ การในประเดน็ ควบคุม และป้องกนั โรคโควิด 19 ตาม 5 มาตรการ SCMA และมาตรการ
ป้องกันการติดเชื้อโควิด 19 แบบครอบจักรวาล มีความพร้อมในการเปิดประเทศ เปิดตำบลสู่การดำเนินชีวิตในวิถี
ปกตใิ หม่ ซงึ่ ตำบลตอ้ งผา่ นเกณฑก์ ารประเมินความพรอ้ มตำบลท่แี บง่ ออกเปน็ 2 ระดบั มรี ายละเอยี ดดงั น้ี

1) ตำบลวิถีชีวิตใหม่ ปลอดภัยจากโควิด 19 หรือตำบลสีเขียว หมายถึง ตำบลที่ไม่พบผู้ติดเชื้อ

รายใหม่ หรือมีผู้ติดเชื้อแต่รักษาหายหมดแล้ว ตำบล สถานประกอบการร้านค้าในตำบลมีการดำเนินการตาม 5
มาตรการ SCMA (Strong COVID-19 Management Area) แ ละมาตรการป้องกันการติดเชื้อโควิด 19 แบบ
ครอบจักรวาลอย่างเคร่งครัด ตลอดจนตำบลประกาศเจตนารมณ์เปิดตำบล เปิดพื้นที่ให้บุคคลภายนอกหรือ
นกั ทอ่ งเท่ียวเดินทางเข้าออกได้ ทั้งนร้ี ้อยละ 80 ของหมู่บา้ นในตำบลนน้ั ๆ ต้องเปน็ พืน้ ทส่ี ีเขยี วจงึ จะสามารถประกาศ
เปน็ ตำบลวถิ ชี ีวติ ใหม่ ปลอดภยั จากโควดิ 19 หรอื ตำบลสีเขียวได้

2) ตำบลจัดการโควิดเข้มแข็ง หมายถึง ตำบลที่มีผู้ติดเชื้อโควิด 19 รักษาตัวในพื้นที่ และดำเนินการ

ตาม 5 มาตรการ SCMA (Strong COVID-19 Management Area) และมาตรการป้องกันการติดเชื้อโควิด 19
แบบครอบจกั รวาล

หมู่บ้านสีเขียว หมายถึง หมู่บ้านที่มีกลไกล 3 หมอ ร่วมดำเนินการกับภาคีเครือข่ายในประเด็นควบคุม

และป้องกันโรคโควิด 19 ตาม 5 มาตรการ SCMA และมาตรการป้องกันการติดเชื้อโควิด 19 แบบครอบจักรวาล
และไม่พบผ้ตู ิดเชื้อรายใหม่ หรือมผี ูต้ ดิ เช้อื แตร่ ักษาหายหมดแล้ว มีความพรอ้ มในการเปิดประเทศ เปิดหมู่บ้านสู่การ
ดำเนนิ ชวี ิตในวิถปี กติใหม่

แนวทางการดำเนินงานตำบลจดั การคุณภาพชีวติ

19

หมู่บ้านจัดการโควิดเข้มแข็ง หมายถึง หมู่บ้านที่มีกลไกล 3 หมอ ร่วมดำเนินการกับภาคีเครือข่าย

ในประเด็นควบคุม และป้องกันโรคโควิด 19 ตาม 5 มาตรการ SCMA และมาตรการป้องกันการติดเชื้อโควิด 19
แบบครอบจกั รวาล แต่ยังมีผู้ป่วยทีร่ กั ษาอยใู่ นหมู่บ้านไมพ่ บผู้ตดิ เชอ้ื รายใหม่

ชุมชน หมายถึง พ้ืนท่กี ารดำเนินงานในระดับตำบล

ชุมชนสร้างสุข หมายถึง ผลที่เกิดจากการที่ผู้นำการพัฒนา กลุ่มประชาชน และภาคีเครือข่าย ร่วมกัน

ทำให้ชุมชนเกิดความฉลาดรอบรู้ด้านสุขภาพ (Health Literacy) ด้านดิจิทัล (Digital Literacy) ด้านการเงิน
(Financial Literacy) และเกิดการเปลี่ยนแปลงบทบาทของตนเอง ทำให้สถานภาพของคนในชุมชน เปลี่ยนแปลงไป
เปน็ ผ้มู ีความสุขกาย สขุ ใจ สขุ เงนิ โดยกระบวนการตำบลจดั การคุณภาพชีวติ

สขุ กาย หมายถงึ มสี ขุ ภาพดตี ามวัย หากเป็นผู้ป่วยการเจบ็ ปว่ ยหรือปัญหาสุขภาพต้องลดลง หรอื คมุ ได้

และมพี ฤตกิ รรมทพี่ งึ ประสงค์ด้าน บุหร่ี/ กนิ /ออกกำลงั กาย 3 ดา้ น ดังนี้
1) ละ เลิก บหุ ร่ีและเคร่อื งดื่มแอลกอฮอล์ : การสูบบหุ ร/ี่ การดืม่ เครอื่ งดม่ื แอลกอฮอล์ ลดลง หรือเลิกได้
2) รู้จกั กิน : รจู้ ักประกอบอาหาร หรือรจู้ กั เลอื กอาหารทีม่ ีประโยชน์ มคี ุณภาพ และปลอดภยั ต่อตนเอง
3) รจู้ กั ออกกำลงั กาย : ออกกำลงั กายสม่ำเสมอ เหมาะสมตามวยั

สุขใจ หมายถงึ มีพฤตกิ รรมที่พงึ ประสงค์ 3 ด้าน (3 อ) ดังน้ี

1) อารมณ์ดี : รู้ตน ร้เู ท่าทันความคดิ ความรสู้ ึก รู้จกั ฝึกสติ มีความเอื้ออาทร
2) (ไม่) อดนอน : ตอ้ งไมอ่ ดนอน ในผู้สูงอายุต้องมีลกู หลานดี มีคนดูแล
3) (จิต) อาสา : มีความเป็นจิตอาสา และจิตสำนึกดี

สุขเงิน หมายถึง มีพฤติกรรมที่พงึ ประสงค์ 3 ดา้ น ดงั นี้

1) รูห้ า : มีงานทำ
2) รใู้ ช้ : ร้จู ักใชเ้ งินจ่ายในส่งิ ท่จี ำเปน็ และเกดิ ประโยชน์
3) รู้ออม/รเู้ ก็บ : มีเงนิ เก็บไวใ้ ช้เมอ่ื ยามฉุกเฉินหรือในคราวจำเปน็

สุขสามัคคี หมายถึง คนในชุมชนมีความพร้อมเพรียง มีความกลมเกลียว ภาคภูมิใจในสภาพชีวิตของ

ตน มคี วามสามัคคี ปราศจากการทะเลาะวิวาท ไม่บาดหมางใจกนั ไมเ่ อารดั เอาเปรียบกนั รบั ฟังความคิดเห็นซ่ึงกัน
รว่ มมอื รว่ มใจกนั ชว่ ยเหลือกนั ปฏิบัตงิ านใหบ้ รรลุผลบรรลเุ ป้าหมายของชุมชนตามท่ตี ้องการ

Team หมายถึง ความร่วมมือจากหลายภาคส่วน เพื่อเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนงาน ไม่ว่าจะเป็น

อสม. หมอคนท่ี 1 รว่ มดว้ ย หมอคนที่ 2 และหมอคนที่ 3 (กลไก 3 หมอ) อสค. อสต. อาสาสมัครสาธารณสุขประจำ
โรงงาน สถานประกอบการและในชุมชน เจ้าหน้าที่สาธารณสุข เจ้าหน้าที่ภาครัฐในส่วนต่าง ๆ ภาคประชาชนและ ภาค
ทอ้ งถิ่น ในการทำงานร่วมกนั เพ่ือให้เกิดการขับเคล่ือนงานให้บรรลผุ ล

แนวทางการดำเนินงานตำบลจดั การคุณภาพชีวติ

20

ความสัมพันธข์ องทีมของพน้ื ท่ีตน้ แบบชมุ ชนสร้างสขุ เปน็ แบบใด
- Coordination คอื การประสานกนั การทำงานประสานกนั ควบค่กู ัน เทา่ กนั
- Co-corporation คือ การรว่ มองค์กร ทำความรว่ มมือ รว่ มทนุ หรือในรูปแบบสหกรณ์
- Collaboration คือ การทำงานร่วมกนั รว่ มแรง รว่ มมอื ร่วมคดิ จดั ทำแผนร่วมกนั
ใชท้ รัพยากรรว่ มกนั เพอ่ื ให้บรรลุเปา้ หมายร่วมกนั

Plan หมายถึง แผนการจัดการชุมชน คือ กระบวนการวางแผนที่กระตุ้นชุมชนให้ใช้โครงสร้างสังคมของ

ตนเอง และแหล่งประโยชน์ที่เป็นไปได้ เพื่อสร้างความสำเร็จตามเป้าหมายของชุมชน ซึ่งตัดสินอยู่บนฐานของผู้แทน
ชมุ ชน และเชื่อมโยงกับคุณค่าทอ้ งถิ่น ปฏิบัตกิ ารท่มี งุ่ เปล่ียนแปลงสังคมถูกจดั การผา่ นบุคคล กลุ่ม และองค์กร จาก
ภายในชุมชน เพื่อวัดผลและพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืน และ/หรือสร้างโอกาสใหม่ของชุมชน” กับแผนการขับเคลื่อน
ชมุ ชน แบบมีส่วนรว่ ม

Activity หมายถึง กิจกรรมที่มีความสัมพันธ์เชิงเหตุและผลกับเป้าหมายผลลัพธ์ ตามประเด็นพัฒนา

หรอื แก้ไขปญั หาของตำบล

Result หมายถึง ผลลัพธท์ ่เี กิดขึน้ กบั ประชาชนตามเปา้ หมายทตี่ ้ังไว้ และเกิดความประเทอื งปัญญา

5 มาตรการ SCMA (Strong COVID-19 Management Area) หมายถึง 5 มาตรการที่ช่วย

ในการสนบั สนนุ ให้ชุมชนเกิดการเรียนรู้ทจ่ี ะอยู่ร่วมกับโรคโควดิ 19 ได้อยา่ งปลอดภัย มีองคป์ ระกอบ ดงั นี้
1) อสม. หมอคนที่ 1 ร่วมกับเจ้าหน้าที่สาธารณสุข หมอคนที่ 2 หมอคนที่ 3 (กลไก 3 หมอ)

ทีมขับเคลื่อนตำบล ผู้นำชุมชน ร่วมกันกระตุ้นประชาชน และสถานประกอบการให้ปฏิบัติตามมาตรการป้องกันเช้อื
โควดิ 19 แบบครอบจกั รวาล (Universal Prevention)

2) อสม. หมอคนที่ 1 ร่วมกับเจ้าหน้าที่สาธารณสุข หมอคนที่ 2 และหมอครอบครัว หมอคนที่ 3
(กลไก 3 หมอ) ทีมขับเคลื่อนตำบล ผู้นำชุมชน ร่วมกันจัดสภาพแวดล้อมในพื้นที่ “ไม่แออัด ไม่ใกล้ชิด ไม่ปิดอับ”
เพื่อลดความเสย่ี งในการเกดิ โควิด 19

3) มีการเฝ้าระวังคัดกรองกลุ่มเสี่ยง ทั้งกลุ่มเสี่ยงในพ้ืนทีต่ ำบลหรือหมูบ่ ้าน และผู้ที่เดนิ ทางเข้ามา
ในตำบลทุกคน รวมทั้งใช้กลไก 3 หมอ ในการแนะนำให้ประชาชนสามารถใช้ชุดตรวจ ATK ได้ด้วยตนเอง ซึ่งหาก
พบว่าผลเป็นบวก มชี อ่ งทางการส่งต่อเพื่อเข้ารบั การรกั ษาตอ่ ไป

4) ประชาชนในหมู่บ้าน/ชุมชน หรือตำบล โดยเฉพาะกลุ่มเสี่ยง ผู้สูงอายุ (อายุ 60 ปีขึ้นไป) และ
กล่มุ เสย่ี ง 8 กลมุ่ โรค ไดร้ บั วคั ซนี 100%

5) ในหมู่บ้าน/ชุมชน หรือตำบลมีระบบบริหารจัดการโรคโควิด 19 ในชุมชน ตลอดจนมีระบบการ
ดูแลผู้ท่ีแยกกักตวั ที่บา้ น (Home Isolation) และผ้ทู กี่ กั กนั ตน (Home Quarantine)

แนวทางการดำเนนิ งานตำบลจดั การคณุ ภาพชวี ิต

21

Êèǹ·Õè 4

¢Ñ鹵͹¡ÒôÓà¹Ô¹§Ò¹

µÓºÅ¨Ñ´¡ÒäسÀÒ¾ªÕÇÔµ

แนวทางการดำเนนิ งานตำบลจัดการคณุ ภาพชวี ิต

22 Êèǹ·Õè 4

ขน้ั ตอนการดำเนนิ งาน

ตำบลจดั การคณุ ภาพชวี ิต

ตำบลจดั การคณุ ภาพชวี ิตมีข้นั ตอนการดำเนนิ งานหลัก 5 ขัน้ ตอน ประกอบด้วย
ขั้นตอนที่ 1 ทบทวนตนเอง ในขั้นตอนนี้ข้อมูลของชุมชนมีความสำคัญและจำเป็นอย่างยิ่ง ทั้งข้อมูลที่เป็น
ตัวเลข สถิติ และความรู้สึก นึกคิด พฤติกรรม ความเชื่อของคนในชุมชน เพื่อให้การวิเคราะห์ข้อมูลและตัดสินใจ
ได้อย่างมีประสิทธิภาพ สร้างโอกาสเสยี่ งน้อยทีส่ ุด
การทบทวนตนเองน้ี ควรทบทวนต้ังแตเ่ ปา้ หมาย ผลลัพธ์ ผลผลิต ประเด็นการพฒั นา วิธีการกระบวนการ
จุดอ่อน จุดแข็ง ความรู้และข้อค้นพบใหม่ สิ่งที่เกิดขึ้นจริง วิเคราะห์ชุมชน วิเคราะห์กำลังคน ศักยภาพของทีมและ
ความสัมพันธ์ของทีม ตลอดจนเครือข่าย ออกแบบและริเริ่มใหม่ๆ ทั้งนวัตกรรม นวัตกรรมสังคมที่ครอบคลุมถึง
สุนทรียปัญญา ในขั้นตอนนี้หากชุมชนได้เรียนรู้และใช้ Community Organization Community Mobilization :
COCM และการจดั กิจกรรมเรยี นรเู้ พอ่ื การสรา้ งสุข จะชว่ ยให้การจดั การชุมชนไดเ้ ข้มขน้ และตรงจดุ มากขนึ้
ขั้นตอนที่ 2 พัฒนาศักยภาพและกลไกการทำงานของตำบลจัดการคุณภาพชีวิต หลังจากทบทวนตนเอง
วิเคราะห์กำลังคน ศักยภาพของทีมและความสัมพันธ์ของทีม ตลอดจนเครือข่ายแล้ว ให้กำหนดบทบาท สมรรถนะ
และทักษะของกลไกการทำงานของตำบลจัดการคุณภาพชีวิต ที่ต้องการและสามารถตอบสนองต่อการบรรลุ
เป้าหมายผลลัพธ์ของตำบล แล้วจึงทำการพัฒนาพร้อมให้ลงมือปฏิบัติจริง เพื่อให้มีศักยภาพต่อการบรรลุ
เปา้ หมาย และสมั พนั ธเ์ ชงิ เหตุและผลกับวิธีการและเปา้ หมายผลลพั ธท์ ต่ี ้องการให้เกดิ ขน้ึ จรงิ
ขั้นตอนที่ 3 จัดทำแผนขับเคลื่อนตำบล การจัดทำแผนขับเคลื่อนตำบล ให้ความสำคัญกับการมีส่วนร่วม
ของชุมชน ทั้งด้านพลัง/อำนาจ (Power) และการเสริมพลัง (Empowerment) ระดับการมีส่วนร่วมมีตั้งแต่น้อยถึง
มาก นับตั้งแต่ชุมชนมีส่วนร่วมแบบเป็นฝ่ายกระทำหรือชุมชนถูกชี้นำจากผู้เชี่ยวชาญหรือนักพัฒนาจากภายนอก
จนถึงชุมชนมีพลังที่จะควบคุมการพัฒนาสุขภาพด้วยตนเอง กลายเป็น “พลังพลเมือง” (Citizen Power) ซึ่งอาจ
อยู่ในลักษณะหุ้นส่วน พลังตัวแทนและพลังควบคุมในการขับเคลื่อนชุมชน ระดับของการมีส่วนร่วมของชุมชน
มีความแตกตา่ งกันในแต่ละกระบวนการของการขับเคลื่อนชุมชน ขนึ้ อยกู่ บั การออกแบบและการจัดการชุดโครงการ
ความเป็นผูน้ ำและทุนทางสังคมของชุมชน ซึ่งกระบวนการพ้ืนฐานของการขับเคลือ่ นชมุ ชนมี 5 ขั้นตอน คือ ขั้นตอน
ที่ 1 การประเมินชุมชน (Community Assessment) ขั้นตอนที่ 2 การเสริมศักยภาพชุมชนและการสร้างพันธมิตร
(Community Capacity และ Coalition) ขั้นตอนที่ 3 การออกแบบแผนกลยุทธ์ (Strategies Planning) ขั้นตอนที่
4การดำเนนิ งานแผนกลยุทธ์ (Implementation) และขน้ั ตอนท่ี 5 การประเมินผล (Evaluation)
ขนั้ ตอนท่ี 4 ดำเนินกจิ กรรมตามแผนการขบั เคลอ่ื นตำบลจดั การคุณภาพชีวิต
ข้นั ตอนท่ี 5 ประเมินผลการดำเนนิ งาน

แนวทางการดำเนินงานตำบลจดั การคณุ ภาพชีวิต

23

แผนภาพที่ 4 ขนั้ ตอนการดำเนนิ งานตำบลจดั การคณุ ภาพชวี ติ

ในการดำเนินงานจะต้องมีการตรวจสอบการขับเคลื่อนตำบลจัดการคุฯภาพชีวิตว่าได้ทำครบถ้วน ถูกต้องตาม
ขั้นตอนหรือไม่ สามารถตรวจสอบอย่างง่ายได้จากCheck List การตรวจสอบการขับเคลื่อนงานตำบลจัดการคุณภาพ
ชีวติ เพราะจำทำให้สามารถปรบั ปรงุ แนวคิด วธิ กี ารดำเนนิ การแต่ละขั้นตอนให้ตอบสนองตอ่ เปา้ หมายผลลัพธไ์ ด้ดขี นึ้

การตรวจสอบการขบั เคลอ่ื นงานตำบลจดั การคณุ ภาพชวี ติ (Checklist)

แนวทางการดำเนนิ งานตำบลจดั การคณุ ภาพชวี ิต

24

Êèǹ·Õè 5

á¹Ç·Ò§¡ÒôÓà¹Ô¹§Ò¹µÓºÅ¨Ñ´¡ÒÃ
¤Ø³ÀÒ¾ªÕÇÔµ »Õ§º»ÃÐÁÒ³ 2565

แนวทางการดำเนนิ งานตำบลจดั การคณุ ภาพชีวติ

25 Êèǹ·Õè 5

แนวทางการดำเนนิ งาน

ตำบลจดั การคณุ ภาพชวี ติ ปี 2565

การดำเนินงานตำบลจัดการคุณภาพชีวิต ปี 2565 ที่มีสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคโควิด 19 ที่ยังคง
ต่อเนื่องจากปี 2563 มาถึงปัจจุบัน ทำให้การปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่ จะต้องปรับตัวและหาวิธีการที่เหมาะสม
รวมถึงช่องทางสื่อสารและคู่มือที่จะสร้างความรู้ ความเข้าใจ และบอกทิศทาง กรอบแนวคิด วิธีการจัดการ
กระบวนการทำงาน มาตรฐาน ข้นั ตอน ขอบเขตงาน เปา้ หมาย ผลผลติ ผลลพั ธ์ คุณภาพเป็นรูปธรรม ประเทศไทย
จะเริ่มเปิดประเทศ ในวันที่ 1 พฤศจิกายน 2564 เพื่อให้เศรษฐกิจดีขึ้น ลดผลกระทบต่อประชาชน โดยมีแนวคิด
ในการจัดการสถานการณ์การระบาดของโควิด-19 ของประเทศไทยว่า คือ การ"อยู่กับโควิด-19 ให้ได้"
โดยพล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม กำชับให้ผู้ประกอบการ
ท่องเที่ยวและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทุกภาคส่วนปฏิบัติตามมาตรการด้านสาธารณสุขอย่างเคร่งครัด เพื่อรองรับ
การเปิดประเทศต้อนรับนักทอ่ งเที่ยวและใหป้ ระชาชนเดินทางเข้า–ออก พื้นทไ่ี ด้ ท้งั น้ีมีมาตรการในการจัดการโควิด 19
เชิงพื้นที่ ที่ได้ผลให้ทุกพื้นที่ดำเนินการ คือ 5 มาตรการ “SCMA” (Strong Covid Management Area) ได้แก่
1) การป้องกันตัว ขั้นสูงสุด (Universal Prevention) ที่ทุกคน ทั่วทั้งพื้นที่ต้องปฏิบัติ กระตุ้นส่งเสริม สนับสนุน
อย่างต่อเนื่อง 2) การจัดการสิ่งแวดล้อมในพื้นที่ (Environment Control) “ไม่แออัด ไม่ใกล้ชิด ไม่ปิดอับ”
3) เฝ้าระวัง/คัดกรอง/ตรวจATK ด้วยตนเอง ทุก 7วัน สำหรับประชากรทั่วไป ทุก 3 วัน สำหรับกลุ่มเสี่ยง
4) ฉีดวัคซีนครอบคลุมประชากรเป้าหมาย ทั้งกลุ่ม 608 และกลุ่มประชากรทั่วไป และ5) การจัดการโควิด 19 ด้วย
การบริหารจัดการระดบั พ้ืนที่ และเฝ้าระวังควบคุมโรคในพืน้ ท่ี เพื่อรองรับการเปิดประเทศ ไปพร้อมกับการจดั การ
โควิด 19 เข้มแข็งในพื้นที่ทุกหมู่บ้าน ทุกตำบล โดยการดำเนินชีพและการดำรงชีวิตไม่หยุดชะงักงัน การดำเนินงาน
ตำบลจดั การคุณภาพชีวิต ในปงี บประมาณ 2565 จึงดำเนนิ การภายใตธ้ ีม (Theme) ตำบลวิถีชีวิตใหม่ ปลอดภัยโค
วิด 19 “ตำบลสีเขียว” ที่มุ่งเน้นการดูแลผู้สูงอายุ ผู้ป่วยติดเตียง ผู้พิการ IMC และผู้ได้รับผลกระทบจากโควิด 19
ที่ทุกตำบลมีอิสระในการคิด การกำหนดเป้าหมาย ประเด็นการพัฒนา กลยุทธ์ที่จะให้บรรลุเป้าหมายของตำบลท่ี
วางไว้ในวิถีชีวิตใหม่ โดยทุกตำบลจะต้องดำเนินการในประเด็น โควิด19 กับประเด็นตามบริบท อย่างน้อย
1-2 ประเด็น เช่น ผู้สูงอายุยาเสพติด สิ่งแวดล้อม ขยะ เด็กพัฒนาการล่าช้า เยาวชนและครอบครัว อุบัติเหตุ
อาหารปลอดภัย การลดการใช้สารเคมีในการเกษตร ซึ่งทุกตำบลต้องทบทวน ประเมินตนเองก่อนการพัฒนา
โดยเฉพาะประเด็นโควิด 19 ทุกตำบลจะมีการประเมินตำบล ตามเกณฑ์และประเมินการคัดเลือก ตำบลสีเขียว
โดยจะต้องดำเนินงานมาตั้งแต่หมูบ่ า้ น ชุมชน ทั้งนี้เพื่อมุ่งหวังให้เกิดผลลัพธเ์ ชิงรูปธรรม ที่เหมาะสมตอ่ วิถีชีวิตของ
ประชาชนในแต่ละพื้นที่ ที่มีความแตกต่างกัน เกิดการดูแลและจัดการสุขภาพอย่างทั่วถึงและครอบคลุม
ภายใต้แนวความคดิ ของการทำงานในระบบสุขภาพชมุ ชน การดงึ ศกั ยภาพของชุมชนมาพฒั นาต่อยอดเชิงวิชาการ
สูก่ ารจัดการคณุ ภาพชีวิตไดด้ ว้ ยตวั เอง

ดังนั้น เพื่อให้เกิดการขับเคลื่อนงานตำบลจัดการคุณภาพชีวิตที่เป็นไปอย่างราบรื่นและอย่างมี
ประสิทธิภาพ และเกิดประโยชน์สูงสุดต่อประชาชน โดยมุ่งหวังว่า ประชาชนจะมีสุขภาวะที่ดี เข้าถึงบริการสุขภาพ

แนวทางการดำเนินงานตำบลจดั การคณุ ภาพชีวิต

26
ลดการเข้านอนโรงพยาบาลด้วยจากเหตุที่ไม่จำเป็น ชุมชน ประชาชน มีกิจกรรมการมีส่วนร่วมในการจัดการ
สุขภาพของตนเอง ชุมชนมีการจัดสภาพแวดล้อมทั้งทางกายภาพ ปัจจัยทางสังคม ด้านเศรษฐกิจ สังคมและ
การเมือง เกิดการยกระดับสุขภาวะด้วยการเทคโนโลยีและนวัตกรรมของชุมชน และเกิดระบบการจัดการสุขภาพ
ตนเอง ภายใต้สถานการณ์โรคโควดิ 19 มผี ลตอ่ การเกิดระบบสุขภาพปฐมภูมิเขม้ แข็ง ทำให้ลดความแออัด ลดเวลา
ลดการเจบ็ ปว่ ย และลดคา่ ใช้จ่าย ในการเข้าโรงพยาบาล

การดำเนินงานตำบลจัดการคุณภาพชีวิต ปี 2565 จึงเป็นการดำเนินงานบูรณาการภายใต้ระบบบริการ
ปฐมภมู ิ ท้ังนโยบายคนไทยทุกครอบครัวมีหมอประจำตัว 3 คน การพฒั นา อสม.หมอประจำบ้าน การพฒั นา อสค.
ระบบบริการปฐมภูมิและ พชอ. ตลอดจนการพัฒนาประเด็นตามบริบท ทั้งในส่วนของผู้สูงอายุ ยาเสพติด ขยะและ
สิ่งแวดล้อม โรคพยาธิใบไม้ตับและประเด็นอื่นๆ ตามบริบท รวมถึงการนำเทคโนโลยีดิจิทัลมาประยุกต์ใช้ในการตัด
ตอนวงจรโควิด 19 ในชุมชนแบบพึ่งพาตนเอง เพื่อยกระดับความรู้และทักษะในการจัดการตนเองได้อย่างรวดเร็ว
ถูกต้องและปลอดภัย อีกทั้งช่วยสร้างอาชีพและรายได้เสรมิ ที่ยั่งยืนระหว่างกักตัว เพื่อให้เกิดผลลัพธ์ทีเ่ ป็นรูปธรรม
เหมาะสมกบั วิถชี ีวติ ของประชาชนในแตล่ ะพนื้ ที่ ทม่ี คี วามแตกตา่ งกัน เกิดการดูแลและจดั การสขุ ภาพ คุณภาพชีวิต
อย่างทั่วถึง และครอบคลุม ภายใต้แนวความคิดของการทำงานในระบบสุขภาพชุมชน การดึงศักยภาพของชุมชน
มาพัฒนาต่อยอดเชิงวิชาการ สู่การจัดการคุณภาพชีวิต ด้วยตนเอง แบบพึ่งตนเอง โดยใช้หลักการสาธารณสุขมูล
ฐาน แนวคิดการส่งเสริมเสริมสุขภาวะ และเศรษฐกิจพอเพียงในการสร้างสุขภาวะมูลฐานและการดำเนินวิถีชีวิต ทั้งด้าน
สขุ ภาพ จติ ใจ เศรษฐกิจ และสังคม ในการพัฒนาระบบสขุ ภาพชมุ ชนทยี่ ง่ั ยืน ดงั แผนภาพท่ี 5

แผนภาพที่ 5 แนวทางการดำเนนิ งานตำบลจดั การคณุ ภาพชวี ติ ปี 2565 แบบบรู ณาการ

แนวทางการดำเนินงานตำบลจดั การคุณภาพชีวิต

27

ขอบเขตการดำเนนิ งาน
เชิงพื้นที่
ดำเนินการใน 5 ลักษณะพื้นที่ ได้แก่ 1) เขตชนบท 2) เขตเมืองและความเป็นเมือง 3) กึ่งเมืองกึ่งชนบท

4) พื้นที่เขตเศรษฐกิจพิเศษ 5) พื้นที่พิเศษอื่น เช่น พื้นที่เกาะ พื้นที่ชายแดน พื้นที่ห่างไกลทุรกันดาร พื้นที่ที่มี
แรงงานข้ามชาตมิ าก

เชงิ ประเด็น
1. ประเด็นโควิด 19 ดำเนินการ “ตำบลวิถีชีวิตใหม่ ปลอดภัยโควิด19” มุ่งสู่ “ตำบลสีเขียว” และตำบล
จัดการโควิดเขม้ แขง็ ดว้ ย 5 มาตรการ SCMA
2. ประเด็นตามบริบท เช่น ผู้สูงอายุ อุบัติเหตุ กลุ่มเปราะบาง ยาเสพติด สิ่งแวดล้อม และอื่นๆ เป็นต้น
และดำเนนิ งานกบั พน้ื ที่ในงานวจิ ัย “ระบบปฏิบตั ิการตดั ตอนวงจร COVID-19 ในชุมชนแบบพงึ่ พาตนเอง”

เปา้ หมายการดำเนนิ งาน
เชิงพนื้ ที่
ดำเนินการใน 5 ลักษณะพื้นที่ ได้แก่ 1) เขตชนบท 2) เขตเมืองและความเป็นเมือง 3) กึ่งเมืองกึ่งชนบท

4) พน้ื ทเี่ ขตเศรษฐกิจพเิ ศษ 5) พน้ื ท่พี เิ ศษอน่ื เชน่ พน้ื ท่เี กาะ พน้ื ทชี่ ายแดน พน้ื ทหี่ ่างไกลทุรกนั ดาร พน้ื ทท่ี ่มี ีแรงงาน
ขา้ มชาติมาก

เชงิ ประเด็น
1. ประเด็นโควิด 19 ดำเนินการ “ตำบลวิถีชีวิตใหม่ ปลอดภัยโควิด19” มุ่งสู่ “ตำบลสีเขียว” และตำบล
จัดการโควดิ เขม้ แขง็ ดว้ ย 5 มาตรการ SCMA
2. ประเด็นตามบรบิ ท เชน่ ผู้สงู อายุ อบุ ตั ิเหตุ กลุ่มเปราะบาง ยาเสพติด ส่ิงแวดลอ้ ม และอ่ืนๆ เปน็ ต้น

พน้ื ทเ่ี ปา้ หมาย
ตำบลท้ังหมด 7,255 ตำบล
พื้นที่ต้นแบบ 1,900 ตำบล (ตำบลใหม่ปี 2565 จังหวัดละ 10 ตำบล รวม 760 ตำบล และตำบลพื้นท่ี

ตน้ แบบเดมิ (ปี 2562 - 2564 จำนวน 1,478 ตำบล (จากเปา้ หมาย 1,140 ตำบล) )
พนื้ ทเ่ี ป้าหมาย
1. ตำบลทง้ั หมด 7,255 ตำบล
2. พื้นที่ต้นแบบ 1,900 ตำบล (ตำบลใหม่ปี 2565 จังหวัดละ 10 ตำบล รวม 760 ตำบล และตำบลพื้นท่ี

ต้นแบบเดิม (ปี 2562 - 2564 จำนวน 1,478 ตำบล (จากเปา้ หมาย 1,140 ตำบล))

แนวทางการดำเนนิ งานตำบลจัดการคุณภาพชวี ติ

28
กลุม่ เปา้ หมาย
ประชาชนในตำบลทั้งหมด 7,255 ตำบล โดยมุ่งเน้นดูแลประชาชนกลุ่มเป้าหมายอย่างมีคุณภาพ เป็นรูปธรรม
ประกอบด้วย กลุ่มผู้สูงอายุ กลุ่มผู้ป่วยติดเตียง กลุ่มผู้พิการ กลุ่ม IMC (Intermediate Care) ผู้ได้รับผลกระทบ
จาก COVID 19
วตั ถปุ ระสงคใ์ นการดำเนินงาน
เพื่อให้เกิดการจัดการคุณภาพชีวิต การฟื้นฟูสุขภาวะชุมชน การจัดระบบเฝ้าระวัง ป้องกัน และควบคุมโรค
อย่างต่อเนื่อง โดยการมีส่วนร่วมของชุมชน ในการสรา้ งตำบลวิถชี วี ิตใหม่ ปลอดภัยจากโควิด 19 สู่การพึง่ ตนเอง
อยา่ งย่ังยืน

แนวทางการดำเนนิ งานตำบลจดั การคุณภาพชวี ิต

29

บทบาทและขนั้ ตอนการดำเนนิ งานตำบลจดั การคณุ ภาพชวี ติ

สว่ นกลาง

1. ขน้ั เตรยี มการ
1) ทบทวนผลการดำเนินงานและผลลัพธท์ ีเ่ กิดจากการดำเนนิ งานในปี 2564 ทบทวนปัญหา อปุ สรรค และ

ขอ้ เสนอแนะเพือ่ นำมาพฒั นาในการดำเนนิ งาน
2) วางแผนในการจดั เตรียมข้อมลู และทรัพยากรที่จำเปน็ ในการดำเนินงาน
3) จัดทำโครงการและเสนอขออนุมตั โิ ครงการ
4) เตรียมความพร้อมเพอ่ื ส่ือสารแนวทางการดำเนนิ งานตำบลจัดการคณุ ภาพชวี ิต

2. ขน้ั ดำเนินการ ระยะเวลา

กจิ กรรม ต.ค. 64 –ก.ย. 65
1) บรู ณาการการดำเนินงานระบบสขุ ภาพปฐมภมู เิ ข้มแขง็ มคี ุณภาพ ทัว่ ถงึ และยัง่ ยืน ต.ค.– ธ.ค. 64
2) จดั ทำแนวทางการดำเนินงาน และพัฒนาฐานข้อมูลตำบลจดั การคุณภาพชีวิต ต.ค.– ธ.ค. 64
3) ถา่ ยทอดนโยบายและแนวทางการดำเนนิ งาน ต.ค. 64 –ก.ย. 65
4) กำกับ ตดิ ตาม ชว่ ยเหลอื แนะนำ การดำเนินงานให้บรรลุตามเปา้ หมาย ม.ิ ย-ก.ค 65
5) พฒั นาศักยภาพทีมพีเ่ ล้ยี งเสริมพลงั พ.ย 64 -ก.ค 65
6) จัดเวทแี ลกเปล่ียนเรียนรู้การขบั เคล่อื นดำเนนิ งาน

3. ขน้ั การประเมนิ ผล
1) ติดตามและประเมินผลการขับเคล่ือนงานตำบลจดั การคณุ ภาพชีวิต
2) สรปุ ผลการดำเนนิ งานและสรุปผลโครงการ

แนวทางการดำเนนิ งานตำบลจัดการคณุ ภาพชีวิต

30

ศนู ยพ์ ฒั นาการสาธารณสขุ มลู ฐานภาค

1. ขนั้ เตรยี มการ
1) ทบทวนผลการดำเนนิ งานและผลลัพธท์ ีเ่ กดิ จากการดำเนินงานในปี 2564 ทบทวนปัญหา อปุ สรรค และ

ขอ้ เสนอแนะเพื่อนำมาพฒั นาในการดำเนินงาน
2) วางแผนในการจดั เตรยี มข้อมลู และทรพั ยากรท่จี ำเป็นในการดำเนินงาน
3) เตรียมความพรอ้ มเพ่อื ส่อื สารแนวทางการดำเนนิ งานตำบลจัดการคุณภาพชวี ติ ในระดับพนื้ ที่

2. ขนั้ ดำเนินการ

กจิ กรรม ระยะเวลา
ต.ค. 64 – ก.ย. 65
1) บูรณาการการดำเนินงานร่วมกบั คทง.ปฐมภมู ิเขตสขุ ภาพ เชือ่ มโยง พชอ. และ สร้างความ
รว่ มมอื กับสถาบนั การศึกษา พ.ย. 64 – ก.ย. 65

2) พฒั นาศักยภาพอสม. นวัตกรสังคม และแกนนำขับเคลื่อนตำบล (Gate Keeper) และทมี ต.ค. 64 – ก.ย. 65
บรู ณาการตำบลจัดการคุณภาพชีวติ ต.ค. 64 – ก.ย. 65

3) พฒั นาอาสาสมคั รสาธารณสุขในโรงงาน สถานประกอบการและชุมชน ต.ค. 64 – ก.ย. 65
4) พัฒนาครูฝึกอบรมมาตรฐานการพฒั นาอาสาสมัครสาธารณสขุ ในโรงงาน ต.ค. 64 – ก.ย. 65
ต.ค. 64 – ก.ย. 65
สถานประกอบการและชุมชน ต.ค. 64 – ก.ย. 65
5) ส่งเสริม สนับสนนุ การพฒั นา อสม.หมอประจำบ้าน
6) ส่งเสรมิ สนับสนนุ การพฒั นาศสมช. คณุ ภาพ ตามเกณฑ์มาตรฐานศสมช.5 ดา้ น ต.ค. 64 – ก.ย. 65
7) พัฒนาวชิ าการเพ่อื สนับสนนุ ระบบสุขภาพชุมชนเชอ่ื มโยงระบบบริการภาครัฐ เม.ย 65 - ม.ิ ย. 65
8) สร้างเครือข่ายความรว่ มมือในการสนบั สนนุ การพัฒนาระบบสขุ ภาพชุมชน เพอ่ื สร้างความ
ม.ิ ย 65 - ส.ค. 65
เข้มแขง็ ของระบบสขุ ภาพปฐมภูมิ
9) ส่ือสาร รว่ มสรา้ ง และพฒั นาระบบสุขภาพชมุ ชน พน้ื ท่ตี ้นแบบชุมชนสรา้ งสุข
10) ส่งเสริม สนับสนุน ให้ทุกตำบลในพ้ืนทร่ี ับผิดชอบดำเนินงานตำบลจัดการ คณุ ภาพชวี ิต

พร้อมทัง้ บันทึกข้อมูลใน thaiphc.net
11) ติดตาม เย่ยี มเสริมพลัง ประเมินผล และถอดบทเรยี น

3. ขน้ั การประเมนิ ผล
1) ติดตามและนิเทศผลการการดำเนินงานตำบลจัดการคุณภาพชีวิต
2) สรปุ ผลลัพธ์การดำเนินงานสาธารณสุขมูลฐานเชงิ ระบบ และองค์ความรู้ทีเ่ กดิ จากปัญญาปฏิบตั ิ

แนวทางการดำเนินงานตำบลจดั การคณุ ภาพชวี ติ

31

ศนู ยส์ นบั สนนุ บรกิ ารสขุ ภาพท่ี 1 - 12

1. ขน้ั เตรยี มการ
1) ทบทวนผลการดำเนินงานและผลลัพธท์ เี่ กิดจากการดำเนนิ งานในปี 2564 ทบทวนปัญหา อปุ สรรค

และข้อเสนอแนะเพอ่ื นำมาพัฒนาในการดำเนินงาน
2) วางแผนในการจัดเตรยี มข้อมลู และทรัพยากรทจ่ี ำเปน็ ในการดำเนินงาน
3) เตรียมความพร้อมเพอ่ื สือ่ สารแนวทางการดำเนินงานตำบลจัดการคณุ ภาพชวี ิตในระดับพื้นที่

2. ขน้ั ดำเนินการ

กจิ กรรม ระยะเวลา

1) ร่วมกบั ศนู ย์ สสม. ภาค ในการส่งเสรมิ สนบั สนุน ใหท้ กุ ตำบลในพนื้ ท่ีรับผดิ ชอบ ดำเนนิ งาน ต.ค. 64 – ก.ย. 65

ตำบลจัดการคุณภาพชีวติ เช่ือมโยงกับ พชอ. และระบบสุขภาพปฐมภมู ิ

2) คน้ หา พ้ืนทต่ี ้นแบบ (3 เดือนแรก 760 ตำบล, 6เดอื น 1,900 ตำบล) และจำแนกประเดน็ ต.ค. 64 – มี.ค 65

พรอ้ มทัง้ จำแนกประเด็นในพนื้ ที่ต้นแบบ

3) ตรวจ ตดิ ตาม ผลการบันทึกขอ้ มลู ของตำบลในเขตรบั ผิดชอบ ใน thaiphc.net ธ.ค. 64 – ก.ย. 65

4) กระตนุ้ ติดตาม ให้คำแนะนำ ใหค้ วามชว่ ยเหลอื ทกุ ตำบลในการบันทกึ ขอ้ มลู การดำเนนิ งาน ธ.ค. 64 – ก.ย. 65
ใน THAIPHC.NET

5) สง่ เสรมิ สนับสนนุ การพัฒนาตำบลจัดการคณุ ภาพชีวติ "ตำบลวิถชี วี ิตใหม่ ปลอดภัยจาก พ.ย. 64 – ก.ย. 65
โควิด 19" เม.ย 65 - มิ.ย. 65

6) เยี่ยมเสรมิ พลังการดำเนนิ งานตำบลการคุณภาพชวี ิต

3. ขน้ั การประเมนิ ผล
1) ตดิ ตามและนิเทศผลการการดำเนนิ งานตำบลจัดการคุณภาพชีวิต
2) สรปุ ผลการถอดบทเรียน และจดั ทำรายงานผลการทำสอบระบบปฏบิ ตั ิการตัดตอนวงจรโควดิ 19

ในพ้ืนทเี่ ขตทร่ี บั ผดิ ชอบ

แนวทางการดำเนินงานตำบลจัดการคณุ ภาพชวี ติ

32

สำนกั งานสาธารณสขุ จงั หวดั

1. ขนั้ เตรยี มการ

1) ทบทวนผลการดำเนนิ งานและผลลัพธท์ ่เี กดิ จากการดำเนินงานในปี 2564 ทบทวนปัญหา อุปสรรค

และขอ้ เสนอแนะเพื่อนำมาพฒั นาในการดำเนนิ งานในระดับพ้ืนท่ี

2) เตรียมความพร้อมเพอ่ื ส่อื สารแนวทางการดำเนนิ งานตำบลจัดการคณุ ภาพชีวติ ในระดบั พื้นที่

2. ขน้ั ดำเนนิ การ

กจิ กรรม ระยะเวลา

1) บูรณาการการดำเนินงานตำบลจัดการคุณภาพชวี ติ รว่ มกบั พชอ. และ ระบบสขุ ภาพปฐมภูมิ ต.ค. 64 – ก.ย. 65

2) แจง้ ยืนยันรายช่ือพื้นทีต่ น้ แบบฯ ปี 65 จังหวดั ละ 25 ตำบล พ.ย. 64 – ม.ค. 65

3) ส่งเสรมิ สนับสนนุ กระตุ้น ทุกตำบล ใหด้ ำเนินงานตำบลจดั การคณุ ภาพชีวิต ต.ค. 64 – ก.ย. 65

"ตำบลวิถีชวี ติ ใหม่ ปลอดภัยจากโควดิ 19"

- แกนนำขบั เคลือ่ นตำบล อสม.นวตั กรสังคม

- พัฒนาศสมช. คุณภาพ

- ปักหมุดกลุม่ เปราะบาง ใน App พน้ ภยั

- สรา้ งบทบาทประชาชนในการป้องกนั การตดิ เชือ้ Covid-19 ขน้ั สูงสุด

4) พัฒนาพน้ื ที่ต้นแบบตำบลจัดการคุณภาพชวี ติ "ตำบลวิถีชีวิตใหม่ ปลอดภยั จากโควิด 19" ม.ค. 65 – ก.ย. 65

ในพน้ื ท่ีรบั ผดิ ชอบ

5) สื่อสาร รว่ มสร้าง และพฒั นาระบบสขุ ภาพชมุ ชน พนื้ ที่ต้นแบบชมุ ชนสรา้ งสุข ต.ค. 64 – ก.ย. 65

6) ตดิ ตาม กระตนุ้ เย่ียมเสริมพลังการดำเนินงานระดับตำบลภาพแบบบูรณาการ ทุกกจิ กรรม เม.ย 65 - มิ.ย. 65

ของงานสขุ ภาพภาคประชาชน

3. ขนั้ การประเมนิ ผล
1) ตดิ ตามและนิเทศผลการการดำเนนิ งานตำบลจดั การคุณภาพชวี ิตในระดบั ตำบล
2) ประเมนิ ผลการดำเนินงานตำบลจัดการคณุ ภาพชีวิตในระดบั พน้ื ทต่ี ำบล

แนวทางการดำเนนิ งานตำบลจดั การคุณภาพชวี ิต

33

สำนกั งานสาธารณสขุ อำเภอ

1. ขนั้ เตรยี มการ

ทบทวนผลการดำเนนิ งานและผลลัพธ์ที่เกิดจากการดำเนินงานในปี 2564 ทบทวนปัญหา อปุ สรรค และ

ขอ้ เสนอแนะเพ่ือนำมาพัฒนาในการดำเนนิ งานในระดับพนื้ ที่

2. ขน้ั ดำเนนิ การ

กจิ กรรม ระยะเวลา

1) บรู ณาการการดำเนินงานตำบลจัดการคุณภาพชวี ิตรว่ มกับพชอ. และ ระบบสุขภาพ ต.ค. 64 – ก.ย. 65

ปฐมภูมิ ดำเนินงานฟื้นฟูสุขภาวะชุมชน จัดระบบเฝ้าระวัง ป้องกัน และควบคุมโรค อย่าง

ต่อเนื่อง เน้นการมีส่วนร่วมของชุมชน ในการสร้างตำบลวิถีชีวิตใหม่ ปลอดภัยจากโควดิ

19 สู่การพึ่งตนเองอย่างยั่งยืน รวมถึงการช่วยเหลือ เยียวยา ผู้ได้รับความเดือดร้อน

รว่ มกับสภากาชาดไทย (แอปพน้ ภยั ) และการดูแลแรงงานนอกระบบ

2) สง่ เสรมิ สนบั สนนุ กระตนุ้ ทุกตำบล ให้ดำเนนิ งานตำบลจัดการคุณภาพชวี ติ ต.ค. 64 – ก.ย. 65

"ตำบลวถิ ชี ีวติ ใหม่ ปลอดภยั จากโควดิ 19"

- แกนนำขับเคลื่อนตำบล อสม.นวัตกรสังคม

- พัฒนาศสมช. คณุ ภาพ

- ปกั หมดุ กลุ่มเปราะบาง ใน App พ้นภยั

- สร้างบทบาทประชาชนในการป้องกนั การติดเช้อื Covid-19 ข้นั สงู สุด

3) รว่ มพัฒนาพ้ืนทต่ี น้ แบบตำบลจัดการคุณภาพชีวิต "ตำบลวิถีชวี ิตใหม่ ปลอดภยั จาก ม.ค. 65 – ก.ย. 65
โควดิ 19" ในพนื้ ที่รับผดิ ชอบ

4) สื่อสาร รว่ มสรา้ ง และพฒั นาระบบสขุ ภาพชุมชน พ้ืนทตี่ น้ แบบชุมชนสรา้ งสขุ ต.ค. 64 – ก.ย. 65
5) เสริมพลงั การดำเนนิ งานระดบั ตำบลร่วมกับหนว่ ยงานระดับจังหวัด เม.ย 65 - มิ.ย. 65

3. ขนั้ การประเมนิ ผล
1) ติดตามและนิเทศผลการการดำเนนิ งานตำบลจัดการคุณภาพชีวิตในระดับตำบล
2) ประเมนิ ผลการดำเนินงานตำบลจัดการคุณภาพชีวิตในระดบั พื้นท่ีตำบล

แนวทางการดำเนนิ งานตำบลจดั การคณุ ภาพชวี ิต

34

ตำบล

1. ขน้ั เตรยี มการ
ทบทวนผลการดำเนนิ งานและผลลัพธ์ท่เี กิดจากการดำเนนิ งานในปี 2564 ทบทวนปัญหา อุปสรรค

และข้อเสนอแนะเพอื่ นำมาพฒั นาในการดำเนนิ งานในพื้นท่ตี นเอง

2. ขนั้ ดำเนนิ การ

กจิ กรรม ระยะเวลา

1) บูรณาการการดำเนินงาน ตำบลจัดการคุณภาพชีวิตร่วมกับพชอ. และ ระบบสุขภาพปฐมภูมิ ต.ค. 64 – ก.ย. 65

ดำเนนิ งานฟื้นฟูสุขภาวะชุมชนจัดระบบเฝา้ ระวงั ปอ้ งกนั และควบคุมโรค อย่างต่อเน่อื ง เน้นการมีส่วนร่วม

ของชุมชน ในการสร้างตำบลวิถีชีวิตใหม่ ปลอดภัยจากโควิด 19 สู่การพึ่งตนเองอย่างย่ังยืน รวมถึง

การช่วยเหลือ เยียวยา ผู้ได้รับความเดือดร้อนร่วมกับสภากาชาดไทย (แอปพ้นภัย) และการดูแล

แรงงานนอกระบบ

2) ตำบลทบทวนตนเอง ประเมินตนเองเพื่อพัฒนาเติมเต็มส่วนขาดสู่การคุณภาพ ชีวิตและการ ต.ค. 64 – ก.ย. 65
จัดการเฝ้าระวังและป้องกันโรคโควิด 19 ให้มีความเข้มแข็งยิ่งขึ้นได้ ด้วยทีมหรือคณะทำงานชุมชน

สร้างสขุ /พัฒนาคณุ ภาพชีวติ ระดบั ตำบลตนเอง โดย

- ประเมนิ ตำบลวถิ ชี วี ติ ใหม่ ปลอดภยั จากโควดิ 19 “ตำบลสเี ขยี ว” “หม่บู ้านสเี ขยี ว”“ตำบล
จดั การโควดิ 19 เข้มแขง็ ” โดยใช้เกณฑก์ ารคัดเลอื กและเครอื่ งมอื ประเมินตำบลวิถีชวี ติ ใหม่ ปลอดภัย
จากโควดิ 19 แบบประเมินระดับหมู่บ้านและแบบประเมินระดับตำบล ก่อนการวางแผนพฒั นา รกั ษาต่อ
ยอด ให้เกดิ รูปธรรมตอ่ เน่ืองตอ่ ไป

- ประเมินความพร้อมของตำบล ในการดำเนินงานเฝ้าระวัง ป้องกันโควิด 19 แบบตาสับปะรด

และใช้ชีวิตวิถใี หม่ (new normal) ใน 4 องคป์ ระกอบ

(1) ความพร้อมตำบลเฝา้ ระวงั ปอ้ งกันโรคตดิ เช้ือโควดิ 19 (ทีม การวางแผนการปฏิบตั ิการ

และผลลพั ธ)์

(2) ความพรอ้ มการเปิดพืน้ ที่ของสถานทีส่ าธารณะและสถาน ประกอบการ

(3) ความพรอ้ มของประชาชนในการเปิดเมืองใหป้ ลอดโรคโควดิ 19

(4) ความพรอ้ มของอสม.หมอประจำบา้ นกบั การเฝ้าระวังปอ้ งกนั โรคตดิ เชอื้ โควิด 19 โดย

ใชแ้ บบประเมนิ ตำบลวิถีชีวติ ใหม่ ปลอดภัยจากโควดิ 19

- ประเมนิ คัดกรองสขุ ภาพจิตเบื้องต้นโดย อสม.ตามแตก่ รณขี อง กลุ่มเป้าหมาย ดว้ ยการ

(1) ประเมนิ ความเครียด ST – 5

(2) คัดกรองโรคซึมเศรา้ 2Q

(3) คัดรองเสี่ยงฆ่าตวั ตาย 9Q

- ลงพิกัดที่อยู่กลุ่มเปราะบาง ในแอปพลิเคชัน พ้นภัย โดย อสม.ทุกคน ของตำบล หมายเหตุ

กลุ่มเปราะบาง ได้แก่ ผู้สูงอายุ เด็ก ผู้พิการ ผู้ป่วย ติดบ้าน ติดเตียง ผู้มีภาวะพึ่งพิงผู้ด้อยโอกาสท่ี

ต้องการความชว่ ยเหลอื

- ประเมินความพร้อมของ ศสมช. ในการจัดบริการคัดกรองโควิด 19 คุณภาพ ด้วยแบบ

ประเมนิ มาตรฐาน ศสมช.

แนวทางการดำเนนิ งานตำบลจัดการคุณภาพชวี ิต

35

กจิ กรรม ระยะเวลา

- กำหนดประเด็นการพัฒนา 2 กลุ่มหลัก คือ 1) ประเด็นโควิด 19 และ 2) ประเด็นตามบริบท
พรอ้ มทง้ั กำหนดเป้าหมายการพัฒนาของตำบล และกล่มุ เป้าหมายมุ่งเนน้ การดูแลสขุ ภาวะและพฒั นา
คณุ ภาพชวี ิตตามประเด็นทีก่ ำหนด ในกล่มุ เปราะบาง คือ

3) สรา้ ง พัฒนาทมี และขยายทมี แกนนำขบั เคล่ือนตำบลจัดการคณุ ภาพชีวิต ม.ค. – ก.ย. 65
"ตำบลวถิ ชี ีวติ ใหม่ ปลอดภยั จากโควดิ 19" ดงั นี้

3.1) ทีมและเครอื ข่ายระบบการดแู ลตนเองและช่วยเหลอื กนั เอง ดงั น้ี

- การพฒั นา อสม.นวตั กรสงั คม,อสม.หมอประจำบา้ น, อสม.ตน้ กลา้ อสม.รุ่นใหม่

สร้างแกนนำสขุ ภาพในโรงเรยี น, อสม.บัดดย้ี าเสพติด

- การสรา้ งแกนนำขับเคล่ือนตำบล (Gate keeper) แกนนำครัวเรอื น (ในครัวเรือน /

อาสาสมัครประจำครอบครัว (อสค.)

3.2) ทีมและเครือข่ายระบบบริการปฐมภูมิทั้งการจัดบริการปฐมภูมิโดยชุมชน โดยภาครัฐ

ภาคเอกชน ท่ีเชือ่ มตอ่ กันและรับ-สง่ ต่อกัน

- การจัดบรกิ ารปฐมภมู ิโดยชุมชนดา้ นสขุ ภาพ: พัฒนา ศสมช. คณุ ภาพ

- การสร้างความเช่ือมโยง รบั -สง่ ตอ่ กบั รพ.สต. คลนิ ิกหมอครอบครัว ทมี หมอ

ครอบครวั โรงพยาบาลรฐั สถานพยาบาลเอกชน และเครือขา่ ยอืน่ ตามนโยบายทุก

ครอบครัวมหี มอ 3 คน

3.3) ทีมและเครือข่ายระบบการจัดการยกระดับคุณภาพชีวิต : อปท. กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน แกนนำ

ชุมชน ประชาชน กองทุน กลุ่มเศรษฐกิจ บ้านวัดโรงเรียน และ เครือข่ายทางสังคม เศรษฐกิจ

สิ่งแวดลอ้ มและการเมือง ฯลฯ

4) กำหนดเป้าหมาย / ผลลัพธ์ การพัฒนาตามประเด็นคุณภาพชีวิตให้ชัดเจน ท่ีครอบคลุมมิติ ธ.ค. 64 – ก.ย. 65
ทางดา้ น เศรษฐกิจ สงั คม สุขภาพ วิถีชีวิตใหม่ ปลอดภยั จาก โควิด 19 และสิ่งแวดล้อม

5) จัดทำแผนงาน กลยุทธแ์ ละกิจกรรมขับเคลื่อนรายประเด็นแบบมสี ว่ นรว่ ม ในการจัดการชุมชนและ ม.ค. 64 – ก.ย. 65
ขับเคลอ่ื น ชมุ ชน เพอ่ื ฟ้ืนฟสู ุขภาวะชมุ ชนการจัดระบบเฝ้าระวงั ป้องกัน และควบคมุ โรค อย่างต่อเน่ือง โดย
การมสี ่วนร่วมของชมุ ชน ในการสร้างตำบลวถิ ชี วี ติ ใหม่ ปลอดภัยจากโควิด 19 สู่การพ่งึ ตนเองอย่าง
ยัง่ ยนื

6) ดำเนนิ การขบั เคลอื่ นการพัฒนาคณุ ภาพชีวิต ตำบลวิถีชวี ติ ใหม่ ปลอดภัยจากโควิด 19 ชุมชน ม.ค. 64 – ก.ย. 65
สร้างสุข: สขุ กาย สขุ ใจ สุขเงนิ สขุ สามคั คี ตามแผนงานรายประเด็นท่กี ำหนด

6.1) สง่ เสริม สนับสนุน สรา้ งบทบาท อาสาสมัครสาธารณสุขและแกนนำขบั เคล่ือนตำบล ไดแ้ ก่
อสม.นวัตกรสังคม อสม.หมอประจำบ้าน หมอคนท่ี 1 อสม.ตน้ กลา้ อสม.รุน่ ใหม่ อสม.บดั ด้ียา
เสพตดิ อสค. แกนนำตำบล แกนนำสุขภาพในโรงเรยี น ให้ มคี วามพรอ้ มในการทำงานร่วมกนั
ดำเนนิ การขับเคลือ่ นการพัฒนาคุณภาพชวี ติ ตำบลวถิ ีชวี ิตใหม่ ปลอดภัยจากโควดิ 19

6.2) พฒั นา ศสมช.คุณภาพ หรือศนู ยส์ ร้างสุขตำบล ในการดแู ล เฝา้ ระวงั ป้องกันและควบคมุ โรค
โควดิ 19 การดแู ลสขุ ภาพและคณุ ภาพชวี ติ ทกุ กล่มุ วัย เชื่อมต่อกับระบบบรกิ ารปฐมภูมิ

แนวทางการดำเนนิ งานตำบลจัดการคณุ ภาพชีวิต

36

กจิ กรรม ระยะเวลา

6.3) ดำเนินการขับเคลื่อนการพัฒนาคุณภาพชีวิต ตำบลวิถีใหม่ปลอดภัยโควิด 19
ตามประเด็น

6.3.1) ประเด็นโควิด 19 ตำบลวิถีชีวิตใหม่ ปลอดภัยจากโควิด 19 ชุมชนสุขกาย สุขใจ สุขเงิน สุข
สามัคคี โดยมุ่งเน้นดูแลประชาชนกลุ่มเป้าหมาย อย่างมีคุณภาพ เป็นรูปธรรม ประกอบด้วยกลุ่ม
ผู้สูงอายุ กลุ่มผู้ป่วยติดเตียง กลุ่มผู้พิการ กลุ่ม IMC (Intermediate Care) ผู้ได้รับผลกระทบ
จาก COVID-19 ซึ่งในระดับ เขต จังหวัด อำเภอและตำบล มีทีม 3 หมอ ดูแครอบคลุมประชาชน
อยา่ งนอ้ ย 50% โดยประเมนิ ผลลพั ธท์ ี่เกิดขึน้ กับประชาชน 3 ด้าน ไดแ้ ก่

(1) Accessibility ประชาชนสามารถเข้าถึงบริการได้ดขี ้นึ กวา่ เดมิ
(2) Health security เกดิ ความมน่ั ใจ ไดร้ ับคำปรึกษา
(3) Health Literacy มีความรอบรู้ด้านสุขภาพ

สร้างระบบการเฝ้าระวัง ป้องกันโรคโควิด 19 อย่างต่อเนื่องในชุมชน เพื่อเตรียมเตรยี มความพร้อมสู่
การเปดิ ประเทศ เปดิ ตำบลสกู่ ารดำเนนิ ชีวิตในวถิ ีปกตใิ หม่
แบง่ เปน็ 2 ระดับ ได้แก่
ระดับพฒั นา ตำบลจดั การโควดิ 19 เข้มแขง็ (ดำเนินการตาม 5 มาตรการ SCMA)

(1) เคาะประตูบ้านรณรงค์ป้องกนั ตนเองสงู สดุ ทกุ คน ทุกที่ ทกุ เวลา
(2) เฝ้าระวงั คดั กรองกลมุ่ เสีย่ ง แนะนำประชาชนใช้ชุดตรวจ ATK หากผลเป็นบวก ให้สง่ ต่อ

เจา้ หนา้ ทเ่ี พือ่ เขา้ สูร่ ะบบและรักษาตามอาการ ทงั้ ในโรงพยาบาล, การทำ CI และ การทำ HI
(3) จดั การให้ประชาชนได้รบั การฉีดวคั ซีนโควดิ 19 ครอบคลุม ท้ังกลมุ่ เป้าหมาย

ประชากร 608 และกลุ่มประชากรทั่วไป
(4) จดั การส่ิงแวดล้อมในพ้ืนที่ “ไม่แออดั ไม่ใกล้ชดิ ไม่ปิดอบั ” เพอ่ื ลดความเสย่ี งในการเกดิ

โควิด 19
(5) จัดทำระบบบริหารจัดการและเฝา้ ระวงั ควบคุมโรคโควิด 19 ในพ้นื ที่

ระดับเป้าหมายคณุ ภาพ ตำบลสีเขยี ว
(1) ไม่มีผ้ตู ิดเช้อื โควิด 19 รายใหม่ ในตำบล หรอื มีผ้ตู ดิ เชอื้ แต่รกั ษาหายแล้ว
(2) มีการดำเนินกจิ กรรมตาม 5 มาตรการ SCMA
(3) ไดร้ บั ประกาศตำบลวิถีชีวติ ใหม่ ปลอดภัยจากโควิด 19 มีเปา้ หมายเปิดพนื้ ท่ี
Sand Boxให้ประชาชน และนกั ท่องเท่ียวสามารถเดินทางเข้าออกได้
(4) สถานประกอบการ รา้ นคา้ ร้านอาหาร ทกุ แหง่ ในตำบลปฏิบตั ิตามมาตร
Universal Prevention ร้อยละ 80 ของหมู่บ้าน/ชมุ ชน ในตำบล ผ่านเกณฑก์ ารประเมิน

6.3.2) ประเด็นตามบริบทของพ้ืนท่ี เช่น ผู้สูงอายุ ยาเสพตดิ โรคพยาใบไมต้ บั สิ่งแวดลอ้ ม และอน่ื ๆ
(1) ออกแบบกจิ กรรมและจัดกระบวนการเรยี นรู้ / จดั กจิ กรรมพัฒนาคณุ ภาพชวี ติ
(2) ผลกั ดนั โครงการ/กิจกรรม/แผนงาน เขา้ สู่กองทุนและภาคีเครอื ขา่ ย
(3) ดำเนินการตามแผนงาน โครงการ
(4) รว่ มสรา้ งมาตรการของชมุ ชน นวัตกรรม เวทีความร่วมมือในตำบล เช่ือมโยงกบั พชอ.
(5) สรา้ งกระบวนการเรยี นรู้และปฏบิ ัติแก่แรงงานนอกระบบและแรงงาน ในระบบ ในความปกตใิ หม่
(new normal) แกป่ ระชาชน และสรา้ งบทบาท ของประชาชนในการดแู ลสขุ ภาพและคุณภาพชวี ิต
เขา้ ถงึ บริการสขุ ภาพโดยไมท่ ิ้ง ใครไว้ขา้ งหลงั

แนวทางการดำเนินงานตำบลจัดการคุณภาพชวี ติ

37

กจิ กรรม ระยะเวลา

6.4) บรหิ ารจดั การดแู ลการขบั เคลอื่ น การดำเนนิ งานพฒั นาคณุ ภาพชวี ิต วิถีใหม่ ปลอดภยั จาก

โควิด 19 ฟ้นื ฟูสุขภาวะชุมชน ใหบ้ รรลุเปา้ หมาย

7) ประเมินผลการพัฒนา และปรับแผนการพัฒนาเป็นระยะ ตามบริบท ถอดบทเรียน สังเคราะห์ ม.ค. 64 – ก.ย. 65

บทเรยี นติดตาม ประเมินผลลพั ธ์

8) บนั ทกึ รายการผลดำเนนิ งานพัฒนาคุณภาพชีวิตตำบลจดั การคณุ ภาพชีวิต "ตำบลวิถชี วี ติ ใหม่ ม.ค. 65 – ก.ย. 65

ปลอดภัยจากโควิด 19" ต่อเนื่องสู่ตำบลจัดการโควิด 19 เข้มแข็ง ในระบบฐานข้อมูล

www.thaiphc.net

3. ขนั้ การประเมนิ ผล
1) สรุปผลการดำเนนิ งานตำบลจัดการคณุ ภาพชีวิตในพ้ืนทตี่ นเอง

แนวทางการดำเนนิ งานตำบลจัดการคณุ ภาพชวี ิต

38

บทบาทการดำเนนิ งานตำบลจดั การคณุ ภาพชวี ติ

ชว่ งเวลา สว่ นกลาง ศบส. สสม. สสจ. , สสอ.

การอำนวยการ การสนบั สนนุ และ องคก์ ารและการจดั การ พเี่ ลยี้ งและเสรมิ พลงั
(Direct0r) อำนวยการ (Support & (organization and (Facilitator Empower)

integrated) management)

ไตรมาสที่ 1 - จดั ทำแนวทางการ - ค้นหาและคัดเลอื กพ้นื ท่ี - คน้ หาและคัดเลือกพ้นื ที่ - แจ้งยืนยันรายชอ่ื พน้ื ที่
ดำเนินงาน ต้นแบบปี 65 จำนวน 760 ตน้ แบบ ปี 65 จำนวน 760 ตน้ แบบฯ ปี 65
(ต.ค. – ธ.ค. 64) ตำบล ตำบล
- พฒั นาฐานขอ้ มลู ฯ - กระตนุ้ ส่งเสรมิ สนบั สนนุ
ไตรมาสที่ 2 - กำกบั ตดิ ตาม สนับสนนุ ให้ - กำกับ ตดิ ตาม สนับสนนุ ให้ ใหท้ ุกหมู่บา้ น ชมุ ชน และ
- จัดเวทีแลกเปล่ยี น ทกุ หมู่บ้าน ชมุ ชน และตำบล ทุกหมู่บ้าน ชุมชน และตำบล ตำบลทบทวนตนเอง และ
(ม.ค. – ม.ี ค. 65) เรียนรู้ฯ ทบทวนตนเอง และประเมนิ ทบทวนตนเอง และประเมนิ ประเมินตำบลวถิ ชี ีวติ ใหม่
ตำบลวิถชี วี ิตใหม่ ปลอดภยั ตำบลวิถีชีวติ ใหม่ ปลอดภยั ปลอดภยั จากโควิด 19
จากโควดิ 19 “ตำบล จากโควดิ 19 “ตำบลสีเขยี ว” “ตำบลสีเขียว”
สีเขียว”
- กำหนดพื้นที่ในการประเมิน
ผลลัพธ์ ถอดบทเรียน และ
สงั เคราะหอ์ งคค์ วามรู้

- สนบั สนุนคมู่ อื - จำแนกพน้ื ท่ตี ้นแบบตาม - พฒั นา อสม. นวัตกรสังคม สอ่ื สาร ร่วมสร้าง และพฒั นา
ชุดความรู้ แบบประเมิน ลกั ษณะพื้นที่ และประเด็น แกนนำขบั เคลอื่ น ระบบสุขภาพชุมชน พื้นที่
การพัฒนาคุณภาพชีวิต ต้นแบบชมุ ชนสรา้ งสุข
- ส่งเสรมิ การพัฒนา - พัฒนา ศสมช.คุณภาพ
ศักยภาพอสม.นวตั กร - สรา้ งการมีส่วนรว่ มของ
สงั คมและแกนขบั เคล่อื น ภาคีเครอื ข่ายฯ - สนบั สนุนการวจิ ัยและจดั
ตำบลฯ กระบวนการเรียนรรู้ ะบบ
- กระตุ้น ติดตาม ทุกพื้นท่ี ปฏบิ ตั กิ ารตัดตอนวงจร
- พฒั นาวชิ าการ บนั ทึกขอ้ มูลการดำเนนิ งาน โควิด 19 ในชมุ ชนแบ
ใน THAIPHC.NET พง่ึ ตนเอง

แนวทางการดำเนินงานตำบลจัดการคณุ ภาพชีวติ

39

ชว่ งเวลา สว่ นกลาง ศบส. สสม. สสจ. , สสอ.

การอำนวยการ การสนบั สนนุ และ องคก์ ารและการจดั การ พเี่ ลย้ี งและเสรมิ พลงั
(Direct0r) อำนวยการ (Support & (organization and (Facilitator Empower)

integrated) management)

ไตรมาสที่ 3 - พัฒนาวชิ าการ (ตดั - กระตนุ้ ตดิ ตาม ส่งเสริม ให้ - กระตุน้ ตดิ ตาม สง่ เสริม ให้ - กระตนุ้ ตดิ ตาม ส่งเสริม ให้
ตอนวงจรโควิด 19, พื้นที่บนั ทึกขอ้ มลู การ พน้ื ที่บนั ทกึ ข้อมูลการดำเนิน พืน้ ที่บนั ทึกขอ้ มูลการ
(เม.ย. – ม.ิ ย. 65) พัฒนาระบบการเรยี นรู้) ดำเนนิ งานในระบบ งานในระบบ THAIPHC.NET ดำเนนิ งานในระบบ
THAIPHC.NET ไมน่ อ้ ยกว่า ไมน่ อ้ ยกวา่ รอ้ ยละ 20 THAIPHC.NET ไมน่ อ้ ย
- ส่งเสริม สนบั สนนุ การ รอ้ ยละ 20 กว่าร้อยละ 20
สร้างกระบวนการเรยี นรู้ - ถอดบทเรียน จดั ทำรายงาน
- รายชอื่ พน้ื ที่ทดสอบระบบ ผลการทดสอบระบบ ปฏิบัติ - เสริมพลังการดำเนนิ งาน
- สนับสนนุ การพัฒนา ปฏิบัตกิ ารตดั ตอนวงจร การฯ พื้นที่เขตรับผิดชอบ ของพืน้ ทีใ่ นเขตรบั ผดิ ชอบ
อสม.นวัตกรสังคม โควิด 19
- ถอดบทเรียน องคค์ วามรู้
แกนนำขับเคล่ือนตำบล - ตดิ ตามเยยี่ ม เสรมิ พลัง จากปัญญาปฏบิ ัตขิ องตำบล
- ตดิ ตามเย่ยี ม เสรมิ พลัง จดั การคณุ ภาพชวี ิตและ
พน้ื ท่ีตน้ แบบชุมชนสรา้ งสขุ

ไตรมาสที่ 4 - จดั เวทีแลกเปลย่ี น - กระตุ้นติดตามส่งเสริม ให้ - กระตนุ้ ติดตามสง่ เสริม ให้ - กระตนุ้ ติดตามสง่ เสรมิ ให้
เรยี นรฯู้ พน้ื ที่บันทึกขอ้ มลู การดำเนิน พน้ื ที่บนั ทกึ ขอ้ มูลการดำเนนิ พืน้ ทีบ่ นั ทกึ ขอ้ มูลการดำเนนิ
(ก.ค. – ก.ย. 65) งานในระบบTHAIPHC.NET งานในระบบTHAIPHC.NET งานในระบบTHAIPHC.NET
- สง่ เสริม สนับสนุน การ ไม่นอ้ ยกว่ารอ้ ยละ 75 ไมน่ อ้ ยกว่ารอ้ ยละ 75 ไม่น้อยกว่ารอ้ ยละ 75
สร้างกระบวนการเรยี นรู้
- ถอดบทเรียน จดั ทำ - จดั ทำรายงานการประเมนิ - ถอดบทเรียนการดำเนนิ
- สอื่ สาร ร่วมสรา้ ง และ รายงานผลการทดสอบ ผลลัพธ์ของการบูรณาการ งานของตำบลในพ้ืนที่
พัฒนาระบบสขุ ภาพ ระบบปฏิบตั ิการฯ พ้นื ท่ี งานสาธารณสขุ มลู ฐานและ รบั ผดิ ชอบ
ชุมชน เขตรับผิดชอบ งานสุขภาพภาคประชาชน

- พฒั นาศกั ยภาพทมี พ่ี - ตดิ ตามเยย่ี ม เสริมพลงั
เลย้ี ง และถอดบทเรียน

แนวทางการดำเนินงานตำบลจัดการคณุ ภาพชวี ิต

40

ตำบลมบี ทบาทในการเปน็ ผลู้ งมอื ปฏบิ ตั ิ (Actor)

ตามขนั้ ตอนการดำเนินงานดงั นี้ (ต.ค 64-ก.ย 65)

1 . บรู ณาการการดำเนนิ งานตำบลจดั การคุณภาพชวี ติ รว่ มกบั พชอ. และ ระบบสุขภาพปฐมภูมิดำเนนิ งาน
ฟื้นฟูสขุ ภาวะชุมชนจัดระบบเฝ้าระวังป้องกัน และควบคุมโรค อย่างต่อเนื่อง เน้นการมีส่วนร่วมของชุมชนในการสรา้ ง
ตำบลวิถีชีวิตใหม่ ปลอดภัยจากโควิด 19 สู่การพึ่งตนเองอย่างยั่งยืน รวมถึงการช่วยเหลือ เยียวยา ผู้ได้รับความ
เดอื ดรอ้ นร่วมกับสภากาชาดไทย (แอปพน้ ภยั ) และการดแู ลแรงงานนอกระบบ

2. ตำบลทบทวนตนเอง ประเมินตนเองเพื่อพัฒนาเติมเต็มส่วนขาดสู่การคุณภาพ ชีวิตและการจัดการ
เฝา้ ระวังและปอ้ งกันโรคโควิด 19 ให้มคี วามเขม้ แข็งย่ิงขน้ึ ได้ ด้วยทมี หรอื คณะทำงานชมุ ชนสรา้ งสขุ /พัฒนาคุณภาพ
ชีวิตระดบั ตำบลตนเอง โดย

- ประเมินตำบลวิถีชีวิตใหม่ ปลอดภัยจากโควิด 19 “ตำบลสีเขียว” “หมู่บ้านสีเขียว”“ตำบลจัดการ
โควิด 19 เข้มแข็ง” โดยใช้เกณฑ์การคัดเลือกและเครื่องมือประเมินตำบลวิถีชีวิตใหม่ ปลอดภัยจากโควิด 19 แบบ
ประเมินระดับหมู่บ้านและแบบประเมินระดับตำบล ก่อนการวางแผนพัฒนา รักษา ต่อยอด ให้เกิดรูปธรรมต่อเนื่อง
ต่อไป

- ประเมินความพร้อมของตำบลในการดำเนินงานเฝ้าระวัง ป้องกันโควิด 19 แบบตาสับปะรดและใช้ชีวิต
วิถใี หม่ (new normal) ใน 4 องค์ประกอบ

(1) ความพร้อมตำบลเฝา้ ระวงั ป้องกนั โรคตดิ เชื้อโควิด 19 (ทมี การวางแผน การปฏิบตั กิ าร และผลลพั ธ)์
(2) ความพรอ้ มการเปิดพน้ื ทีข่ องสถานทส่ี าธารณะและสถาน ประกอบการ
(3) ความพรอ้ มของประชาชนในการเปิดเมืองให้ปลอดโรคโควดิ 19
(4) ความพร้อมของอสม.หมอประจำบ้านกับการเฝ้าระวังป้องกันโรค ติดเชื้อโควิด 19 โดยใช้แบบประเมิน
ตำบลวถิ ชี ีวิตใหม่ ปลอดภัยจากโควิด 19
- ประเมนิ คดั กรองสขุ ภาพจิตเบอ้ื งต้นโดย อสม.ตามแตก่ รณขี อง กลุ่มเป้าหมาย ดว้ ยการ
(1) ประเมินความเครียด ST – 5
(2) คัดกรองโรคซมึ เศร้า 2Q
(3) คัดรองเสย่ี งฆ่าตัวตาย 9Q
- ลงพิกดั ทอ่ี ยูก่ ลมุ่ เปราะบาง ในแอปพลเิ คชนั พ้นภยั โดย อสม.ทกุ คน ของตำบล หมายเหตุ กลุ่มเปราะบาง
ไดแ้ ก่ ผสู้ ูงอายุ เดก็ ผพู้ กิ าร ผูป้ ว่ ย ตดิ บ้าน ตดิ เตียง ผู้มีภาวะพึง่ พิง ผดู้ ้อยโอกาสทตี่ ้องการความช่วยเหลอื
- ประเมินความพร้อมของ ศสมช. ในการจัดบริการคัดกรองโควิด 19 คุณภาพ ด้วยแบบประเมิน
มาตรฐาน ศสมช.
- กำหนดประเด็นการพัฒนา 2 กลุ่มหลัก คือ 1) ประเด็นโควิด 19 และ 2) ประเด็นตามบริบท พร้อมท้ัง
กำหนดเป้าหมายการพัฒนาของตำบล และกลุ่มเป้าหมายมุ่งเน้นการดูแลสุขภาวะและพัฒนาคุณภาพชีวิตตาม
ประเดน็ ท่กี ำหนด ในกล่มุ เปราะบาง คือ

แนวทางการดำเนินงานตำบลจดั การคุณภาพชวี ติ

41

3. สร้าง พฒั นาทมี และขยายทมี แกนนำขบั เคลอ่ื นตำบลจัดการคณุ ภาพชวี ติ "ตำบลวถิ ชี วี ติ ใหม่ ปลอดภยั
จากโควิด 19" ดังน้ี

3.1 ทีมและเครือขา่ ยระบบการดแู ลตนเองและชว่ ยเหลือกันเอง ดังนี้
- การพัฒนา อสม.นวัตกรสงั คม,อสม.หมอประจำบา้ น, อสม.ตน้ กลา้ อสม.รนุ่ ใหม่ สรา้ งแกนนำสขุ ภาพใน

โรงเรยี นอสม.บดั ด้ียาเสพติด
- การสรา้ งแกนนำขบั เคลอ่ื นตำบล (Gate keeper) แกนนำครัวเรือน (ในครัวเรือน / อาสาสมัครประจำ

ครอบครัว (อสค.)
3.2 ทีมและเครือข่ายระบบบริการปฐมภูมิทั้งการจัดบริการปฐมภูมิโดยชุมชน โดยภาครัฐ ภาคเอกชน

ท่ีเช่ือมต่อกนั และรบั -ส่งตอ่ กนั
- การจดั บริการปฐมภมู โิ ดยชุมชนด้านสขุ ภาพ: พฒั นา ศสมช. คณุ ภาพ
- การสร้างความเชื่อมโยง รบั -สง่ ตอ่ กับ รพ.สต. คลนิ กิ หมอครอบครัว ทมี หมอครอบครัว โรงพยาบาล

รฐั สถานพยาบาลเอกชน และเครอื ขา่ ยอืน่ ตามนโยบายทกุ ครอบครวั มีหมอ 3 คน
3.3 ทีมและเครือข่ายระบบการจัดการยกระดับคุณภาพชีวิต: อปท. กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน แกนนำชุมชน
ประชาชน กองทุน กลุ่มเศรษฐกิจ บ้านวดั โรงเรยี น และ เครอื ขา่ ยทางสังคม เศรษฐกิจ สง่ิ แวดล้อมและการเมือง ฯลฯ
4. กำหนดเปา้ หมาย / ผลลพั ธ์ การพฒั นาตามประเดน็ คุณภาพชวี ิตใหช้ ัดเจน ทค่ี รอบคลมุ มิตทิ างดา้ น
เศรษฐกิจ สังคม สขุ ภาพ วิถีชวี ิตใหม่ ปลอดภยั จาก โควิด 19 และส่งิ แวดลอ้ ม
5. จัดทำแผนงาน กลยุทธ์และกิจกรรมขบั เคลื่อนรายประเด็นแบบมีส่วนร่วม ในการจัดการชุมชนและขับเคลื่อน
ชุมชน เพื่อฟื้นฟูสุขภาวะชุมชน การจัดระบบเฝ้าระวัง ป้องกัน และควบคุมโรค อย่างต่อเนื่อง โดยการมีส่วนร่วมของ
ชมุ ชน ในการสร้างตำบลวิถีชวี ติ ใหม่ ปลอดภัยจากโควดิ 19 สกู่ ารพึง่ ตนเองอย่างย่ังยนื
6. ดำเนนิ การขบั เคลอื่ นการพฒั นาคุณภาพชวี ติ ตำบลวิถีชวี ติ ใหม่ ปลอดภยั จากโควดิ 19 ชมุ ชนสรา้ งสุข:
สุขกาย สุขใจ สุขเงิน สขุ สามัคคี ตามแผนงานรายประเด็นทกี่ ำหนด
6.1 ส่งเสริม สนับสนุน สร้างบทบาท อาสาสมัครสาธารณสุขและแกนนำขับเคลื่อนตำบล ได้แก่ อสม.
นวัตกรสังคม อสม.หมอประจำบ้าน หมอคนที่ 1 อสม.ต้นกล้า อสม.รุ่นใหม่ อสม.บัดดี้ยาเสพติด อสค.
แกนนำตำบล แกนนำสุขภาพในโรงเรียน ให้มีความพร้อมในการทำงานร่วมกันดำเนินการขับเคลื่อนการพัฒนา
คุณภาพชวี ติ ตำบลวถิ ชี ีวิตใหม่ ปลอดภัยจากโควิด 19
6.2 พัฒนา ศสมช.คุณภาพ หรือศูนย์สร้างสุขตำบล ในการดูแล เฝ้าระวัง ป้องกันและควบคมุ โรคโควดิ 19
การดูแลสขุ ภาพและคณุ ภาพชีวิตทุกกลุ่มวัย เช่อื มตอ่ กับระบบบริการปฐมภูมิ
6.3 ดำเนนิ การขับเคล่ือนการพัฒนาคุณภาพชวี ิต ตำบลวถิ ีใหมป่ ลอดภยั โควดิ 19 ตามประเด็น

6.3.1 ประเด็นโควดิ 19 ตำบลวถิ ชี ีวติ ใหม่ ปลอดภยั จากโควิด 19 ชุมชนสขุ กาย สขุ ใจ สขุ เงนิ สุขสามัคคี
โดยมงุ่ เนน้ ดูแลประชาชนกล่มุ เปา้ หมาย อยา่ งมคี ณุ ภาพ เป็นรูปธรรม ประกอบดว้ ย กล่มุ ผูส้ งู อายุ กลมุ่ ผู้ปว่ ยตดิ เตียง
กลุ่มผู้พิการ กลุ่ม IMC (Intermediate Care) ผู้ได้รับผลกระทบจาก COVID-19 ซึ่งในระดับ เขต จังหวัด

แนวทางการดำเนนิ งานตำบลจดั การคุณภาพชีวิต

42

อำเภอและตำบล มีทีม 3 หมอ ดูแลครอบคลุมประชาชน อย่างน้อย 50% โดยประเมินผลลัพธ์ที่เกิดขึน้ กบั ประชาชน
3 ด้าน ไดแ้ ก่

1) Accessibility ประชาชนสามารถเขา้ ถงึ บรกิ ารไดด้ ขี ึน้ กว่าเดิม
2) Health security เกิดความมั่นใจ ไดร้ ับคำปรกึ ษา
3) Health Literacy มีความรอบรูด้ า้ นสุขภาพ
สร้างระบบการเฝา้ ระวัง ปอ้ งกนั โรคโควิด 19 อย่างตอ่ เนือ่ งในชมุ ชน เพ่ือเตรยี มเตรยี มความพรอ้ มสู่การเปดิ ประเทศ
เปิดตำบลสกู่ ารดำเนินชีวิตในวิถปี กตใิ หม่ แบ่งเป็น 2 ระดับ ได้แก่

ระดบั พัฒนา ตำบลจัดการโควิด 19 เขม้ แขง็ (ดำเนนิ การตาม 5 มาตรการ SCMA)
(1) เคาะประตูบ้านรณรงค์ป้องกนั ตนเองสูงสุด ทุกคน ทกุ ท่ี ทุกเวลา
(2) เฝ้าระวังคดั กรองกล่มุ เสยี่ ง แนะนำประชาชนใช้ชดุ ตรวจ ATK หากผลเป็นบวก ใหส้ ง่ ต่อเจา้ หนา้ ทเี่ พือ่ เขา้ สู่
ระบบและรกั ษาตามอาการ ท้ังในโรงพยาบาล, การทำ CI และการทำ HI
(3) จดั การใหป้ ระชาชนได้รับการฉดี วัคซนี โควิด 19 ครอบคลมุ ท้งั กลุ่มเปา้ หมายประชากร 608
และกลมุ่ ประชากรทัว่ ไป
(4) จดั การส่งิ แวดล้อมในพื้นท่ี “ไมแ่ ออดั ไม่ใกลช้ ดิ ไม่ปดิ อบั ” เพ่ือลดความเสี่ยงในการเกดิ โควิด 19
(5) จดั ทำระบบบรหิ ารจัดการและเฝา้ ระวงั ควบคุมโรคโควิด 19 ในพนื้ ท่ี

ระดบั เปา้ หมายคุณภาพ ตำบลสเี ขียว
(1) ไมม่ ีผตู้ ดิ เชอื้ โควดิ 19 รายใหม่ ในตำบล หรอื มีผตู้ ิดเชอ้ื แต่รักษาหายแล้ว
(2) มีการดำเนนิ กจิ กรรมตาม 5 มาตรการ SCMA
(3) ได้รับประกาศตำบลวิถีชีวิตใหม่ ปลอดภัยจากโควิด 19 มีเป้าหมายเปิดพื้นที่/Sand Boxให้ประชาชน
และนกั ท่องเที่ยวสามารถเดินทางเข้าออกได้
(4) สถานประกอบการ ร้านค้า รา้ นอาหาร ทกุ แหง่ ในตำบลปฏิบัตติ ามมาตร Universal Preventionรอ้ ยละ 80
ของหมูบ่ ้าน/ชมุ ชน ในตำบล ผ่านเกณฑ์การประเมนิ
6.3.2 ประเด็นตามบรบิ ทของพื้นท่ี เช่น ผู้สูงอายุ ยาเสพติด โรคพยาใบไมต้ บั ส่ิงแวดล้อม และอนื่ ๆ
(1) ออกแบบกจิ กรรมและจัดกระบวนการเรียนรู้ / จดั กิจกรรมพฒั นาคณุ ภาพชีวิต
(2) ผลักดนั โครงการ/กจิ กรรม/แผนงาน เข้าส่กู องทุนและภาคเี ครอื ข่าย
(3) ดำเนินการตามแผนงาน โครงการ
(4) ร่วมสร้างมาตรการของชุมชน นวตั กรรม เวทคี วามร่วมมือในตำบล เช่อื มโยงกบั พชอ.
(5) สร้างกระบวนการเรียนรู้และปฏิบัติแก่แรงงานนอกระบบและแรงงาน ในระบบ ในความปกติใหม่

(new normal) แก่ประชาชน และสร้างบทบาท ของประชาชนในการดูแลสุขภาพและคุณภาพชีวิต เข้าถึงบริการ
สุขภาพโดยไม่ทงิ้ ใครไว้ข้างหลงั

แนวทางการดำเนินงานตำบลจัดการคณุ ภาพชวี ิต

43
6.4 บริหารจัดการดูแลการขับเคลื่อนการดำเนินงานพัฒนาคุณภาพชีวิต วิถีใหม่ ปลอดภัยจากโควิด 19
ฟื้นฟสู ุขภาวะชุมชน ให้บรรลุเป้าหมาย
7. ประเมินผลการพัฒนา และปรับแผนการพัฒนาเป็นระยะ ตามบริบท ถอดบทเรียน สังเคราะห์บทเรียน
ติดตาม ประเมินผลลพั ธ์
8. บันทึกรายการผลดำเนินงาน พัฒนาคุณภาพชีวิตตำบลจัดการคุณภาพชีวิต "ตำบลวิถีชีวิตใหม่
ปลอดภยั จากโควิด 19" ตอ่ เน่ืองสู่ตำบลจดั การโควดิ 19 เข้มแข็ง ในระบบฐานขอ้ มลู www.thaiphc.net

แนวทางการดำเนนิ งานตำบลจัดการคณุ ภาพชวี ติ

44

ผลผลติ และผลลพั ธต์ ำบลจดั การคณุ ภาพชวี ติ

ผลผลิต

เชงิ ปรมิ าณ
1) ตำบลผ่านเกณฑ์ตำบลจัดการคุณภาพชวี ิต ไมน่ อ้ ยกว่า 5,442 ตำบล (รอ้ ยละ 75)
1.1 ตำบลสีเขียว
1.2 ตำบลจัดการโควิด 19 เขม้ แขง็
1.3 ตำบลจดั การคณุ ภาพชวี ิตตามบริบท

เชิงคุณภาพ
1. องค์ความรู้ปัญญาปฏิบัติของตำบลจัดการคุณภาพชีวิตและพื้นที่ต้นแบบชุมชนสร้างสุข

โดยกลไกตำบลจัดการคุณภาพชีวิต “ตำบลวิถีชีวิตใหม่ ปลอดภัยโควิด 19” ด้วยการวิเคราะห์ระดับกิจกรรม
ยกระดบั สกู่ ารเปน็ ความรู้ระดับชาตแิ บบพหุวิทยาการ ประกอบดว้ ย 4 วิชา คือ

(1) วิชาป้องกัน ควบคุม และการสร้างเสริมสุขภาพ เป็นวิชาที่ว่าด้วยการใช้ข้อมูล
การออกแบบ การใชบ้ ทบาทผู้นำในเชงิ การป้องกันโรคโควดิ 19

(2) วิชาบริหารการมีส่วนร่วม เป็นวิชาที่ว่าการนำปัญญาปฏิบัติที่มี ให้เรื่องสุขภาพเป็น
ความเขม้ แข็ง เปน็ ผู้นำในการปฏิบัติ

(3) วิชาการบริหารจัดการมิติสุขภาพ สู่การปฏิรูป เศรษฐกิจ สังคมและวัฒนธรรม
เป็นวชิ าทีเ่ นน้ ผลผลิตคนเพอ่ื ดำเนนิ การวิชาชพี

(4) วชิ าสุนทรียพลานามัย เป็นวชิ าทเ่ี อาปญั ญามากำกบั
2. ผลลัพธ์ของการบูรณาการงานสาธารณสุขมูลฐานและสุขภาพภาคประชาชนเชิงระบบ
ที่เกดิ ขึน้ กับกลุ่มเป้าหมายและกล่มุ เปา้ หมายท่ีมุ่งเนน้ ในด้านการดแู ล การรกั ษา ปอ้ งกัน การสรา้ งเสรมิ สขุ ภาพ การ
ฟนื้ ฟูสขุ ภาพ และคุณภาพชีวติ “ความสขุ กาย สุขใจ สุขเงิน สุขสามคั คี” ในประเดน็ ตามบรบิ ท และการจัดการโควิด
19 โดยชุมชนดำเนินการพัฒนาการจัดการระบบสุขภาพชมุ ชนและการพัฒนาคุณภาพชีวิต จาก 3 ระบบย่อย คือ
ระบบการดูแลตนเองและช่วยเหลือกันเอง ระบบบริการสุขภาพปฐมภูมิโดยชุมชนเชื่อมโยงภาครัฐและระบบจัดการ
ยกระดับคุณภาพชีวิต ภายใต้กลไก ๓ หมอ องค์ประกอบ TPAR ด้วยกลวิธีการสาธารณสุขมูลฐาน แนวคิดการ
ส่งเสริมสุขภาพ และปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง เพื่อหนุนเสริมการสร้างความเข้มแข็งของระบบสุขภาพปฐมภูมิ
ที่มุ่งสู่ผลลัพธ์การเข้าถึงบริการสุขภาพ ความมั่นคงทางสุขภาพและความรอบรู้ด้านสุขภาพของประชาชน
กลุ่มเป้าหมาย (พ้นื ที่ตน้ แบบชมุ ชนสรา้ งสขุ โดยกลไกตำบลจดั การคุณภาพชีวิต ปี 2565 จำนวน 1,900 ตำบล)

แนวทางการดำเนนิ งานตำบลจัดการคณุ ภาพชวี ติ

45

ผลลัพธ์

ประชาชนในตำบลทั้งหมด 7,255 ตำบล โดยเฉพาะกลุ่มเป้าหมายมุ่งเน้น ได้แก่ กลุ่มผู้สูงอายุ กลุ่มผู้ป่วย
ติดเตียง กลุ่มผู้พิการ กลุ่ม IMC (Intermediate Care) ผู้ได้รับผลกระทบจาก COVID 19 มีการเข้าถึงบริการ
สุขภาพ (Health Accessibility) มีความมั่นคงด้านสุขภาพ (Health Security) มีความรอบรู้ด้านสุขภาพ (Health
Literacy) มีความสุขกาย สุขใจ สุขเงิน และสุขสามัคคี จากการมีการจัดการคุณภาพชีวิต การฟื้นฟูสุขภาวะชุมชน
เกิดระบบเฝ้าระวัง ปอ้ งกนั และควบคุมโรค อยา่ งตอ่ เนือ่ ง ชุมชนมีสว่ นร่วม เกดิ การพงึ่ ตนเองอยา่ งยง่ั ยนื

แนวทางการดำเนนิ งานตำบลจดั การคณุ ภาพชวี ิต

46

แผนภาพที่ 6 แนวทางการดำเนนิ งานตำบลจดั การคณุ ภาพชวี ติ ปี 2565

ต.ค-พ.ย.64 สว่ นกลาง: ชแ้ี จงแนวทางการดำเนินงานแก่ สสม. ศบส. สสจ.และพัฒนาฐานขอ้ มลู เป้าหมาย 7,255
ต.ค 64-ก.ย 65
ต.ค 64-ก.ย 65 ศบส. : ขับเคลอื่ นการดำเนินงานตำบลฯ 1. สื่อสาร สรา้ งความเข้าใจ 2. ประเมิน จำแนกประเดน็ วเิ คราะห์
หมบู่ ้านและตำบลวถิ ชี ีวติ ใหม่ “ตำบลสีเขยี ว” “ตำบลจัดการโควดิ เข้มแขง็ ” 3.คน้ หา องคค์ วามรแู้ ละผลลพั ธท์ เี่ กดิ ขน้ึ
พ้นื ทตี่ ้นแบบปี 2565 (3 เดือนแรก 760 ตำบล, 6เดือน 1,900 ตำบล) 4.กระตุ้น “ตำบลวถิ ชี วี ติ ใหม่ ปลอดภยั
ติดตาม ประเมินผล จากโควดิ 19”
1. ประเด็นโควดิ 19
สสม. ขับเคลือ่ นการดำเนินงานตำบลวิถีชีวติ ใหม่ ปลอดภัยจากโควิด 19” 2. ประเดน็ ตามบริบท
ส่รู ะดับพ้ืนท่ี เพื่อใหบ้ รรลุเป้าหมาย
พฒั นา ศสมช.

พฒั นาศกั ยภาพระบบสขุ ภาพชมุ ชน พฒั นากำลงั คนในระบบสขุ ภาพชมุ ชน สง่ เสรมิ สนบั สนนุ การดำเนนิ งาน
เชอื่ มโยงระบบบรกิ ารภาครฐั และสรา้ ง สนบั สนนุ การมสี ว่ นรว่ มของ
(พัฒนาวิชาการ ,คน้ หาองคค์ วามรู้ - พฒั นาศกั ยภาพ อสม. แกนนำขับเคลื่อนตำบล เครอื ขา่ ย ตำบลวิถีชวี ิตใหม่ ฯ
ปญั ญาปฏิบตั ิ พัฒนา ศสมช.คณุ ภาพ, อาสาสมคั รสาธารณสขุ และอืน่ ๆ - ขบั เคลอ่ื นเชอื่ มโยงพชอ.สร้างเครอื ข่ายฯ
สร้างกระบวนการเรียนรู้ของประชาชน) - จดั เวทแี ลกเปลย่ี นเรยี นรู้ เยยี่ มเสริมพลัง
- พัฒนาศกั ยภาพทีมพีเ่ ล้ียง - พัฒนาระบบสุขภาพชมุ ชน
- ส่งเสรมิ สนับสนุนการพฒั นา อสม.หมอประจำบา้ น
- พฒั นาครฝู กึ และอาสาสมคั รฯในโรงงานสถาน
ประกอบการ

ต.ค 64-ก.ย 65 จงั หวัด และ อำเภอ :
1. บรู ณาการการดำเนนิ งานตำบลจัดการคณุ ภาพชีวติ ร่วมกบั พชอ. และ ระบบสขุ ภาพปฐมภูมิ
2. ส่งเสรมิ สนับสนุน กระต้นุ ทกุ ตำบล ให้ดำเนินงานตำบลจัดการคุณภาพชีวิต "ตำบลวถิ ีชวี ิตใหม่ ปลอดภัยจากโควิด 19"
3. ส่อื สาร ร่วมสร้าง และพฒั นาระบบสุขภาพชุมชน พืน้ ทต่ี ้นแบบชมุ ชนสร้างสุข

เรมิ่ ประเมนิ ต.ค 64 ตำบล: ดำเนนิ งานตำบลวถิ ีชวี ติ ใหม่ ปลอดภยั จากโควดิ 19
1.ประเมินหมบู่ ้านและตำบลวิถีชวี ติ ใหม่ “ตำบลสเี ขยี ว” “ตำบลจดั การโควดิ เขม้ แข็ง” 2.กำหนด
ประเด็นการพัฒนาตามบริบท 3 ดำเนนิ การขับเคล่ือนงานฯ โดยกลไก 3 หมอ TPAR เชอ่ื มโยง
ระบบสุขภาพปฐมภูมิ

TPAR ตำบลจดั การโควดิ 19 เขม้ แข็ง - ร้อยละ 80 ของหมบู่ ้าน/ชมุ ชน ในตำบลผ่าน
เกณฑ์การประเมนิ หมบู่ ้านสีเขยี ว
ตำบลสีเขียว
- ตำบลที่ดำเนินการตาม 5 มาตรการหลกั SCMA - ในตำบลไมม่ ผี ูต้ ิดเชอ้ื โควิด 19 รายใหม่
- หมบู่ า้ น/ชมุ ชนในตำบลผา่ นเกณฑ์ประเมนิ หมบู่ า้ น ในตำบล หรือมผี ตู้ ิดเชื้อแต่รกั ษาหายแลว้
สเี ขียว “หมบู่ ้านวถิ ีชวี ติ ใหม่ ปลอดภยั จากโควิด19
ไม่น้อยกว่ารอ้ ยละ 80 - ดำเนินตามมาตราการ SCMA
- ประกาศเปดิ ตำบลให้ปชช.และนทท.

เดนิ ทางเข้าออกได้

แนวทางการดำเนนิ งานตำบลจดั การคุณภาพชีวิต

47

รายละเอยี ด HOUSE MODEL และ KPI Template

HOUSE MODEL ตำบลจดั การคุณภาพชวี ติ
และ HOUSE MODEL ระบบสุขภาพปฐมภูมิ

รายละเอยี ดตัวชี้วดั (KPI Template)
ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2565

แนวทางการดำเนินงานตำบลจัดการคณุ ภาพชีวติ

48

บรรณานกุ รม

กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ.(2563).รายงานฉบับสมบรู ณโ์ ครงการตำบลจัดการสขุ ภาพเพอื่ พัฒนาคณุ ภาพชวี ิต.รายงาน
ผูร้ บั ทนุ จากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสรา้ งเสรมิ สขุ ภาพ(สสส.).
. (2551).แนวทางการดำเนินงานหม่บู า้ นจดั การสุขภาพ เส้นทางสคู่ วามสำเร็จการพฒั นา
หมบู่ า้ นจัดการสุขภาพ(พิมพ์คร้งั ท่ี 3).กรุงเทพฯ:สำนักกิจการโรงพิมพอ์ งค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก.

กองสนับสนุนสุขภาพภาคประชาชน. (2546). สิทธิ หน้าที่ พลเมือง ระบบสุขภาพภาคประชาชน (พิมพ์ครั้งท่ี 4).ม.ป.ท.
.(2546). ทสร.: ทางสูค่ วามสำเร็จ ในงานพัฒนาสุขภาพภาคประชาชน.กรุงเทพฯ: โรงพมิ พ์
ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแหง่ ประเทศไทย.
.(2549). แนวทางการดำเนินงานหมูบ่ า้ นจดั การสขุ ภาพ เส้นทางสคู่ วามสำเรจ็ การพฒั นา

หมู่บา้ นจดั การสขุ ภาพ.กรุงเทพฯ:องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก
.(2551). นานาทรรศนะกับการพฒั นางานสาธารณสขุ มูลฐานฐานในอนาคต.กรุงเทพฯ:

โรงพิมพช์ ุมนุมสหกรณ์การเกษตรแหง่ ประเทศไทย.
.(2551). แนวทางการดำเนินงานหมบู่ ้านจดั การสุขภาพ เส้นทางสคู่ วามสำเร็จการพัฒนา
หมู่บา้ นจดั การสขุ ภาพ.กรุงเทพฯ:โรงพิมพต์ ำรวจ
.(2556). แนวทางการดำเนินงานตำบลจัดการสุขภาพดีวิสาหกิจชุมชนย่ังยืน เพื่อการขบั เคล่ือน
ชุมชนจัดการระบบสขุ ภาพเข้มแข็ง เมืองไทยแข็งแรง.กรงุ เทพฯ: โรงพิมพช์ ุมนุมสหกรณ์การเกษตรแหง่ ประเทศไทย
. (2557). วิวัฒนาการการสาธารณสขุ มูลฐานในประเทศไทย. นนทบรุ ี.
. (2562). แนวทางการดำเนินงานตำบลจัดการคุณภาพชีวติ .นนทบรุ :ี เอกสารประกอบการ
ประชุมชแี้ จงการดำเนินงานสขุ ภาพภาคประชาชน ปีงบประมาณ 2562.
. (2562). แนวทางการสร้างสุขของชมุ ชน.นนทบรุ ี: เอกสารประกอบการประชุมชี้แจงการ
ดำเนินงานสุขภาพภาคประชาชน ปงี บประมาณ 2562.
. (2563). แนวทางการดำเนินงานตำบลจัดการคุณภาพชวี ติ .นนทบรุ ี: เอกสารประกอบการ
ประชุมชี้แจงการดำเนินงานสุขภาพภาคประชาชน ปีงบประมาณ 2563.
. (2563). แนวทางการดำเนินงานตำบลวิถีชวี ติ ใหม่ ปลอดภัยจากโควดิ 19.นนทบุร:ี เอกสาร
ประกอบการประชุมชี้แจงการดำเนินงานสุขภาพภาคประชาชน ปีงบประมาณ 2563.
. (2564). แนวทางการดำเนินงานตำบลจัดการคุณภาพชวี ติ .นนทบุร:ี เอกสารประกอบการ
ประชุมชแ้ี จงการดำเนินงานสขุ ภาพภาคประชาชน ปีงบประมาณ 2564.
โกมาตร จึงเสถียรทรัพย์, คณิศร เต็งรัง, ราตรี ปิ่นแก้ว และวรัญญา เพ็ชรคง. (2545). วิถีชุมชน คู่มือการ
เรยี นรู้ ที่ทำให้งานชมุ ชนงา่ ย ไดผ้ ล และสนุก. สถาบันวิจยั ระบบสาธารณสขุ , นนทบรุ ี.
โครงการวิจัยและสนับสนุนเป้าหมายการพฒั นาที่ยง่ั ยืน (SDG Move). (ม.ป.ป). ข้อมลู เบอื้ งต้นเกี่ยวกบั SDGs.
ค้นเม่อื 18 ตลุ าคม 2564, จาก https://www.sdgmove.com/aboutsdgs/
ฌานณวงศ์ บุรษุ พัฒน.์ (2544).Concept of Primary Health Care.ม.ป.ท.
ปิยะ ศักดิ์เจริญ. (2558). ทฤษฎีการเรียนรู้ผู้ใหญ่และแนวคิดการเรียนรู้ด้วยการชี้นำตนเอง กระบวนการ
เรียนร้เู พ่อื การสง่ เสรมิ การเรียนรู้ตลอดชีวติ . วารสารพยาบาลทหารบก, 16(1), 8-13.

แนวทางการดำเนินงานตำบลจดั การคณุ ภาพชีวิต

49
ศรีสุรางค์ เอี่ยมสะอาดและคณะ. (2564). การพัฒนายุทธศาสตร์สุขภาพภาคประชาชน จังหวัดราชบุรี. วารสาร

สังคมศาสตร์และเชิงมานุษยวิทยาเชงิ พทุ ธ, 6(6).
ศูนยฝ์ ึกอบรมและพฒั นาสขุ ภาพภาคประชาชน ภาคตะวันออกเฉยี งเหนือ.(2551). 30 ปี การสาธารณสุขมูลฐาน.

เอกสารประกอบการประชุมปฏิบตั กิ ารสรปุ การดำเนินงานสาธารณสุขมูลฐานและกำหนดทิศทางการพฒั นา
งานสาธารณสุขมูลฐานทศวรรษที่ 4 ภาคตะวันออกเฉียงเหนอื ประจำปี 2551.ขอนแก่น: ห.จ.ก.คลังนานาวทิ ยา.
สถาบันวจิ ยั และพัฒนาระบบสุขภาพชุมชน. (2556). ระบบสขุ ภาพชุมชน โดยชมุ ชน เพื่อชมุ ชน. กรงุ เทพฯ.
สันตสิ ุข โสภณสิร.ิ (2552). 80 ปี นายแพทยอ์ มร นนทสุต เพชรจรสั แสง แหง่ วงการสาธารณสุขไทย.นนทบุร:ี โครงการตำรา
สำนักที่ปรึกษา กรมอนามัย
สำนักงานคณะกรรมการการสาธารณสุขมูลฐาน.(2545). 25 ปี สำนักงานคณะกรรมการการสาธารณสุขมูลฐาน.ม.ป.ท.
อมร นนทสุต.(ม.ป.พ.). The Realization of Primary Health Care in Thailand.ม.ป.ท.
อนุชา โสมาบตุ ร. (2556). ทกั ษะการเรยี นรู้และนวตั กรรม สำหรบั การเรยี นรู้แหง่ ศตวรรษท่ี 21. สืบคน้ จาก
https://teacherweekly.wordpress.com/2013/09/25/learning-and-innovation-skills/
ASTANA,KAZAKHSTA.(2561).Declaration of Astana.เอกสารประกอบการประชมุ Global Conference on Primary
Health Care, ASTANA,KAZAKHSTA 25 -26 ตุลาคม 2561.

แนวทางการดำเนินงานตำบลจัดการคณุ ภาพชวี ติ

50

ภาคผนวก

แนวทางการดำเนนิ งานตำบลจัดการคุณภาพชีวติ