12

บทที่ 12 เรือ่ ง การควบคุมการเจริญเติบโตเเละการตอบสนองของพชื

v

ฮอรโ์ มนพืช (plant hormone)

เป็นสารเคมีท่พี ืชสร้างข้นึ ในปริมาณ
น้อยมาก เพ่ือควบคมุ การ
เจริญเตบิ โตของพืช

ออกซิน (auxin)

เป็นฮอร์โมนท่พี ืชสร้างข้นึ จากปลายยอดหรือ
ปลายราก เพ่ือกระตุ้นให้เซลล์ขยายขนาดท่ปี ลาย
ยอดออกซินแพร่จากด้านท่มี แี สงมากไปยังด้านท่ี

มแี สงน้อย

จิบเบอเรลลนิ (gibberellic acid)

กระตุ้นการเจริญของเซลล์ตรงข้อทาให้
ต้นไม้สงู กระตุ้นการงอกของเมลด็ และตา
(ทาลายการพักตวั ของเมลด็ และตา) เพ่ิม
การตดิ ผล เพ่ิมการเกดิ ดอกสาหรับพืชวนั

ยาว

ไซโทไคนนิ (cytokinin)

กระต้นุ การแบ่งเซลล์และการเจริญเปล่ียนแปลง
ของเซลล์ ยดื อายุไม้ตัดดอกบางชนดิ ป้ องกนั
ไม่ให้คลอโรฟิ ลล์ถูกทาลายได้ง่าย ใบจงึ มอี ายุยาว
ข้นึ พบในนา้ มะพร้าว หรือสารสกดั จากยีสต์

เอทิลนี (ethylene)

เป็นแกส๊ ท่เี กดิ ในกระบวนการเมแทบอลิซึมของ
พืช โดยมีต้นตอจากกรดอะมิโนเมไทโอนีน เร่ง
การสกุ ของผลไม้ กระตุ้นการงอกของเมลด็ พืช
บางชนดิ กระตุ้นการเกดิ รากฝอยและรากแขนง

นูเทชนั (nutation)

เป็นการเคล่ือนไหวท่เี กดิ เฉพาะส่วนปลาย
ยอดพืช ท่มี กี ลุ่มเซลล์เจริญเตบิ โต ไม่
เท่ากนั เช่น ต้นถ่วั

ทรอปิ ซึม (tropic movement)

)movement)

เป็นการเคล่ือนไหวท่มี ีทศิ ทางสมั พันธก์ บั
ทศิ ทางของส่งิ เร้า

นาสต้ ี(nastic movement)

เป็นการเคล่ือนไหวท่มี ที ศิ ทางไม่สมั พันธ์
กบั ทศิ ทางของส่งิ เร้า

แรงโนม้ ถว่ งเป็ นสิง่ เรา้ (gravitropism)

เช่น รากพืชเคล่ือนท่เี ข้าหาแรงโน้มถ่วง
ส่วนยอดพืชเคล่ือนท่หี นีแรงโน้มถ่วง

แสงเป็ นสงิ่ เรา้ (phototropism)

เช่น ยอดพืชเอนเข้าหาแสงสว่าง รากพืช
เอนหนีแสงสว่าง

สารเคมเี ป็ นสงิ่ เรา้ (chemotropism)

เช่น สารเคมีในรังไข่เร้าให้ละอองเรณงู อก
หลอดละอองเรณเู ขาหารังไข่

น้าหรือความช้ ืนเป็ นสงิ่ เรา้ (hydrotropism)

เช่น รากพืชงอกเข้าหานา้ หรือความช้ืน

อณุ หภูมิเป็ นสงิ่ เรา้ (thermotropism)

เช่น การออกดอกหรือการงอกของเมลด็
บางชนิดเม่อื อณุ หภมู ิต่า

การเคลือ่ นไหวที่เกีย่ วขอ้ งกบั แรงดนั เต่ง

(turgor movement)

เกดิ จากการออสโมซิสของนา้ เข้าส่เู ซลลท์ า
ให้เซลล์เต่งข้ึน

พลั ไวนสั (pulvinus)

เซลล์น้จี ะไวต่อการกระต้นุ มากทาให้
แรงดนั เต่งในเซลล์ลดลง ใบจงึ หุบลง

epinasty

การบานของดอกไม้

lll

ชือ่ นางสาวพชั รมน กองทา
ช้นั ม.5/2 เลขที่ 39