กำจัดลูกน้ำยุงลาย.docx

โครงการ
การรณรงค์กำจัดลกู น้ำยงุ ลาย โรงเรียนกาวิละอนุกูล

พรอ้ มแจกหนา้ กากอนามัย สภู้ ยั โควิด-19

นายคเชนทร์ จดั ทำโดย
นายมานพ ล่องลาย 62222218
นางสาวธดิ าพร คำสทิ ธ์ิ 62222205
นางสาวน้ำฝน โชคนทสี กลุ 62222227
นางสาวไอลดา อำมาตย์ 62222245
เค้ามลู 62222251

เสนอ
อาจารย์เสกสรร ท้าวทุมมา

2

ชื่อโครงการ การรณรงคก์ ำจดั ลูกน้ำยงุ ลายในชมุ ชนเสาหินพรอ้ มแจกหนา้ กากอนามยั สู้ภัยโควิด-19

ผูจ้ ัดทำโครงการ 1.คเชนทร์ ลอ่ งลาย

2.นายมานพ คำสิทธ์ิ

3.นางสาวธิดาพร โชคนทสี กุล

4.นางสาวนำ้ ฝน อำมาตย์

5.นางสาวไอลดา เคา้ มลู

ปีทจี่ ัดทำ ปกี ารศึกษา 2564

สถานศกึ ษา มหาวิทยาลยั ราชภัฏเชยี งใหม่

บทคัดยอ่
โครงการ กลุ่มรณรงค์กำจัดลูกน้ำยุงลายในโรงเรียนกาวิละอนุกุลพร้อมแจกหน้ากากอนามัย

สู้ภัยโควิด-19 เป็นโครงงานสำรวจเพื่อลดปัญหาของลูกน้ำยุงลายและชุมชนต่อการเป็นโรค
ที่มาจากยุงลาย ลดความเสี่ยงต่อการเป็นโรค ไข้เลือดออก โรคมาลาเรีย โรคเท้าช้าง โรคไข้สมอง
อักเสบ และทำให้ สุภาพแข็งแรง ไม่เป็นโรคที่มาจากยุง ให้ลูกหลานของท่านไม่โดนยุงกัดและคน
ในชุมชน เราสามารถลดปัญหายุงลายได้โดยการ กำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ โดยวิธีการ วัสดุที่เหลือใช้
รอบๆ บา้ น เช่น กระป๋อง กะลา ยางรถยนต์เกา่ ฯลฯ ให้เผาหรอื ทำลาย ป้องกันไม่ให้ยุงกัด การนอน
ควรนอนในมุ้งหรอื ในห้องติดมุ้งลวดทปี่ ลอดจากยงุ ลาย การเล่น ไม่ควรเล่นในมุมมดื หรือบริเวณท่ีไม่มี
ลมพัดผ่าน ห้องเรียนหรือห้องทำงาน ควรมีสงสว่างส่องได้ทั่วถึง มี ลมพัดผ่านได้สะสวก และไม่มี
แหล่งเพาะพันธุ์ยุง การกำกัดยุด้วยการพ่น สาร เคมีในบริเวณที่มีมุมอับ เช่น ตู้เสื่อผ้าและบริเวณ
รอบบ้านทุกสัปดาห์ กำจัดลูกน้ำ ภาชนะใส่น้ำภายในบ้านปิดฝาให้มิดชิด ถ้าไม่สามารถปิดได้
ให้ใส่ทรายอะเบท หรือใส่ปลาหางนกยุง จานรองขอตู้กับข้าวใส่เกลือ น้ำส้มสายชู โครงงานของพวก
เราจะช่วยให้ความรูเ้ รื่องยุงมากยิ่งขึ้นและนำไปปฏิบัติได้จริง พร้อมกับแจกหน้ากากอนามัยที่จะช่วย
เร่ืองปญั หาโควดิ -19 ทีก่ ำลงั ระบาดในปจั จบุ นั

3

สารบัญ

เรือ่ ง หนา้
บทคดั ยอ่ 2
สารบญั 3
ทม่ี าและความสำคญั 4
วัตถปุ ระสงค์ 4
เปา้ หมาย 4
งบประมาณ 5
ผลที่คาดวา่ จะได้รับ 5
วธิ ีกำจัดแหลง่ เพาะพนั ธ์ุยุงลาย 7
วธิ ีการดำเนินงาน 10
ขนั้ ตอนการดำเนนิ การ 11
วิเคราะหก์ ารวางแผนการทำงาน 11
ภาคผนวก 12

4

ที่มาและความสำคัญ
ในปัจจุบันยุงนั้นพบได้ทั่วไปยุงแบ่งออกเป็นกลุ่มใหญ่ๆ 2 กลุ่ม คือ ยุงที่เป็นพาหะนำโรค

ได้แก่ ยุงลาย เป็นพาหะนำโรคไข้เลือดออก ยุงรำคาญนำโรคไข้สมองอักเสบเจดี ยุงก้นปล่องนำโรค
มาลาเรีย และ ยุงเสือนำโรคเท้าช้าง แต่ที่เป็นพาหะนำโรคไข้เลือดออกมีอยู่ 2 ชนิด คือ
ยุงลายบ้าน และยุงลายสวน และยุงไม่เป็นพาหะนำโรค ยุงลายสามารถพบที่บริเวณน้ำท่วมขังหรือ
ตามภาชนะต่างๆ ยุงลายบ้านพบในเขตเมือง มีขนาดค่อยข้างเล็ก บินได้ว่องไว มีลายสีขาวรูป
เคียว 2 อันอยู่ด้านบนข้างมีขาลายชัดเจน ยุงชนิดนี้เพาะพันธุ์ในภาชนะที่มีน้ำขังทุกขนาดทั้งในและ
นอกบ้าน ยุงลายสวนพบในเขตชานเมือง ชนบทและในป่า มีแถบยาวสีขาวพาดผ่านตรงกลางไป
ตามความยาวของลำตวั เพาะพันธุ์ในภาชนะท่ีนำ้ ขงั มคี วามว่องไวนอ้ ยกวา่ ยงุ ลายบ้าน

แต่ในปัจจุบันพบว่าสถานการณ์ของโรคไข้เลือดออกยังทวีความรุนแรงและมีผู้ป่วยมากขึ้น
ซึ่งจำเป็นต้องทำการควบคุมป้องกันและรณรงค์เพื่อให้สถานการณ์ของโรคไข้เลือดออกกลับอยู่ใน
สภาวะที่ไม่รุนแรงและเพื่อเป็นการป้องกันอย่างต่อเนื่อง กลุ่มของดิฉันจึงได้จัดทำโครงการนี้ขึ้นเพ่ือ
ควบคมุ และป้องกนั โรคไขเ้ ลือดออกล่วงหนา้ และทันท่วงทีทีเ่ กดิ โรค

ดังนั้นกลุ่มของดิฉันได้จัดทำโครงการนี้เพื่อเป็นส่วนหนึ่งของการลดโรคที่ยุงเป็นพาหนะ
ปัจจุบันมีผู้ป่วยจากโรคไข้เลือดออกมีจำนวนมากขึ้นเรื่อย ๆ ยุงลายเป็นสาเหตุหนึ่งของการการเกิด
โรคนี้ ซึ่งในบางรายอาจมีอาการไข้เล็กน้อยถึงปานกลาแต่อาการที่ร้ายแรงก็สามารถทำให้ผู้ป่วย
เสียชีวติ ได้

วัตถุประสงค์
1.เพ่ือลดจำนวนและอัตราป่วยด้วยโรคไข้เลอื ดออกในกลมุ่ นกั เรียนและบคุ ลากรในโรงเรยี น
2.เพื่อเผยแพร่ความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับโรคไข้เลือดออกให้ นักเรียนและบุคลากร ให ้มี

ศักยภาพในการช่วยกนั ดแู ลและลดการแพร่ระบาดของโรคไขเ้ ลอื ดออก
3.เพื่อส่งเสริมให้นักเรียนและบุคลากรมีความรู้และเข้าใจและตระหนักในการป้องกัน

ไข้เลอื ดออก

เปา้ หมาย
ดำเนินการทำลายแหล่งเพาะพนั ธ์ุยุงลายในเขตโรงเรยี นกาวิละอนุกลู อำเภอเมือง จงั หวัดเชยี งใหม่
1.สถานท่ีบริเวณดา้ นนอกโรงเรยี น
2.สถานที่บริเวณดา้ นในโรงเรียน
3.สถานทต่ี ามอาคารเรยี น
4.สถานท่ตี ึกตา่ ง ๆ ท่ีบคุ ลากรอาศัยทำงาน

5

งบประมาณในการดำเนนิ งาน
หนา้ กากอนามัยจำนวน 1 ลัง 1,200 บาท
ทรายอะเบท แพท 10 ซอง 150 บาท
รวมเปน็ เงินทง้ั หมด 1,350

ผลทีค่ าดว่าจะไดร้ ับ
1. สามารถลดอตั ราการปว่ ยดว้ ยโรคไข้เลอื ดออกภายในโรงเรยี นได้
2. ให้นกั เรียนและบุคลากรในโรงเรียน มีความรู้ ความเขา้ ใจ เกย่ี วกับโรคไข้เลือดออกและมี

พฤติกรรมท่ีถกู ต้องเหมาะสมการปอ้ งกนั ไมใ่ หเ้ กิดโรคไข้เลือดออก
3. ลดแหล่งเพาะพนั ธล์ กู นำ้ ยุงลายภายในโรงเรียนใหน้ ้อยลง

ระยะเวลาดำเนนิ การ
8 สงิ หาคม 2564 - 30 กันยายน 2564

สถานทด่ี ำเนินการ
โรงเรียนกาวลิ ะอนุกลู อำเภอเมอื ง จงั หวัดเชียงใหม่

วธิ ดี ำเนินการ
1.จัดทำวดี ีโอให้ความรู้เร่ืองวิธกี ำจัดลูกน้ำยุงลายและป้องกนั โรคไข้เลือดออกแก่นักเรียนและ

บคุ ลากรในโรงเรยี น
2.สำรวจแหลง่ เพาะพนั ธุ์ลกู น้ำยุงลายภายนอกและภายในโรงเรียน
3.สำรวจแหลง่ เพาะพันธ์ลุ ูกนำ้ ยุงลายตามอาคารและสถานทใ่ี นโรงเรยี น
4.มอบหนา้ กากอนามัยใหแ้ กน่ กั เรยี นและบุคลากรในโรงเรยี น

กจิ กรรม
1.ปรกึ ษาเจ้าหน้าทใี่ นโรงเรียนเพื่อขอคำแนะนำสถานทีแ่ ต่ละจดุ ทีค่ าดวา่ จะมียุงเพาะเช้อื
2.เดินสำรวจแหล่งเพาะพันธ์พุ ร้อมทำลายลูกน้ำยงุ ลายในโรงเรียน
3.จัดทำส่อื วีดโี อวิธกี ำจัดลูกนำ้ ยุงลายใหแ้ ก่นกั เรยี นและบุคลากรในโรงเรียน

6

ข้ันเตรยี มการ
1. จัดทำโครงการเพ่อื เสนออนุมตั ิ
2. ประชมุ ชแ้ี จงโครงการและแนวทางการดำเนนิ การจัดทำวีดีโอวธิ กี ำจดั ลกู นำ้ ยงุ ลายในโรงเรยี น
3. จดั เตรียมวัสดุอปุ กรณ์ต่าง ๆ ทจี่ ะใชใ้ นการทำวีดโี อวิธีกำจดั ลกู นำ้ ยงุ ลายในโรงเรยี น
4. จัดเตรยี มความพรอ้ มดา้ นสถานท่สี ำหรับการถ่ายทำวีดีโอวธิ ีกำจดั ลูกนำ้ ยงุ ลายในโรงเรียน

วิธกี ำจัดแหล่งเพาะพนั ธยุ์ ุงลาย
ยุงลายที่เป็นต้นเหตุไข้เลือดออกร้อยละ 95 เป็นยุงที่อยู่ในบ้านเรือน อีกร้อยละ 5 อยู่ตาม

บริเวณสวน โดยยุงตวั เมยี มชี ีวิตอยไู่ ดป้ ระมาณ 45 วนั หลังผสมพนั ธุแ์ คค่ ร้ังเดยี ว สามารถวางไข่ตัวละ
3-4 ครั้ง ครั้งละ 1,000-2,000 ฟอง การเฝ้าระวังโรคไข้เลือดออกถือเป็นงานที่ท้าทายการบริหาร
จัดการของผู้บริหารทุกระดับ รวมทง้ั องค์กรปกครองส่วนท้องถน่ิ ดว้ ย ส่ิงสำคญั ทส่ี ุดคือต้องให้ข้อมูลที่
ถูกต้อง ความรู้ความเข้าใจ และขอความร่วมมือประชาชนให้ทำลายแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลายเพื่อลด
ปริมาณยุงให้น้อยที่สุด ก่อนที่จะเข้าสู่ฤดูฝนซึ่งเป็นฤดูกาลทีม่ ีการระบาดของโรคไข้เลือดออกสูงที่สุด
ในการกำจัดยุงลาย ต้องช่วยกันดแู ล ปิดฝาโอ่งน้ำกินน้ำใช้ เพื่อป้องกันไม่ให้ยุงลายเข้าไปวางไข่ ส่วน
ในภาชนะเลก็ ๆ ในบ้านเรือน เชน่ แจกนั ไมป้ ระดับ นำ้ ทีอ่ ยใู่ นจานรองกระถางต้นไม้ น้ำในเลา้ ไก่เล้ียง
ตามบ้าน ให้เปลี่ยนน้ำ เททิ้งทุก 7 วัน โดยเฉพาะจุดเสี่ยงที่สุดคือในห้องน้ำ โดยทั่วไปจะมีสภาพช้ืน
เยน็ และมีมมุ อบั มืด จะเป็นทซ่ี ่อนตัวของยุงลายได้ จงึ ตอ้ งหมั่นดูวา่ มลี ูกนำ้ ยุงลายหรือไม่ หากพบว่ามี
แม้แค่ตัวเดียว ก็ให้ตักทิ้งไป หรือใช้น้ำให้หมดไป และถ่ายน้ำทิ้ง จะเป็นวิธีกำจัดยุงลายที่ดีที่สุด การ
พ่นหมอกควันไม่สามารถป้องกันในระยะยาว เป็นเพียง การควบคุมชั่วคราวเพื่อฆ่ายุงลายตัวแก่ใน
บรเิ วณท่ีมีการระบาด เพือ่ ไมใ่ ห้ยุงที่มีเชอื้ ไปกดั หรอื วางไข่ต่อท่ีอืน่ ๆ อีก

แหลง่ เพาะพันธุ์ยงุ ลาย
1. ยงุ ลายในประเทศไทยที่เป็นพาหะนำโรคไข้เลือดออก ได้แก่ ยุงลายบา้ น (Aedes aegypti)

และยงุ ลายสวน (Aedes albopictus)
2. แหล่งเพาะพันธุ์ของลูกน้ำยุงลายทั้งสองชนิดแตกต่างกัน โดยลูกน้ำของยุงลายบ้านจะอยู่

ในภาชนะขงั น้ำชนดิ ตา่ งๆ ท่ีมนุษยส์ รา้ งข้นึ ทงั้ ทีอ่ ย่ภู ายในบา้ น และบรเิ วณรอบๆ บ้าน เช่น โอ่งนำ้ ด่มื
น้ำใช้ บ่อซีเมนต์เก็บน้ำในห้องน้ำ ถ้วยหล่อขาตู้กับข้าวกันมด แจกัน ภาชนะเลี้ยงพลูด่าง จานรอง
กระถางตน้ ไม้ ยางรถยนตเ์ กา่ และเศษวัสดตุ า่ งๆ ทม่ี ีน้ำขัง เป็นต้น เมอ่ื ปี ค.ศ. 2007 นกั วิทยาศาสตร์
จากสถาบันเครกเวนเตอร์ สามารถถอดรหัสพนั ธุกรรมของยุงลายบ้านไดเ้ ปน็ ผลสำเร็จนับเป็นยุงชนดิ
ที่สองในโลกที่ได้รับการศึกษาจีโนมอย่างสมบูรณ์ พบว่าสายพันธุกรรมประกอบไปด้วยเบสจำนวน
1.38 ล้านคู่ สรา้ งโปรตนี ท้ังหมด 15,419 ชนิด

7

3. ลูกน้ำยุงลายสวนมักเพาะพันธุ์อยู่ในแหล่งธรรมชาติ เช่น โพรงไม้ โพรงหิน กระบอกไม้ไผ่
กาบใบพืชจำพวกกล้วย พลับพลึง หมาก ตลอดจนแหล่งเพาะพันธุ์ที่มนุษย์สร้างขึ้น และอยู่บริเวณ
รอบๆ บ้านหรือในสวน เช่น ยางรถยนต์เก่า รางน้ำฝนที่อุดตัน ถ้วยรองน้ำยางพาราที่ไม่ใช้แล้ว หรือ
แม้แต่แอ่งน้ำบนดิน ยุงลายสวนตัวเมียจะไม่วางไข่บนน้ำโดยตรงเหมือนยุงชนิดอื่นๆ และมี
ความสามารถในการกัดไดร้ วดเรว็ มาก ส่วนใหญค่ นทถ่ี ูกกดั จะตบไม่ทัน
การกำจัดแหล่งเพาะพนั ธ์ยุงลาย

1. ปิดปากภาชนะเก็บน้ำด้วยผ้า ตาข่ายไนล่อน อะลูมิเนียม หรือวัสดุอื่นที่สามารถปิดปาก
ภาชนะเก็บน้ำนน้ั ไดอ้ ย่างมดิ ชดิ จนยุงไมส่ ามารถเล็ดลอดเข้าไปวางไข่ได้

2. หม่ันเปลยี่ นน้ำทุก 7 วนั ซึ่งเหมาะสำหรบั ภาชนะเลก็ ๆ ทม่ี นี ้ำไมม่ ากนกั เช่น แจกันดอกไม้
สด ทั้งที่เป็นแจกันที่หิ้งบูชาพระ แจกันที่ศาลพระภูมิ หรือแจกันประดับตามโต๊ะ รวมทั้งภาชนะและ
ขวดประเภทต่างๆท่ใี ชเ้ ล้ียงตน้ พลูด่าง ฯลฯ

3. ใสท่ รายในจานรองกระถางต้นไม้ ใส่ใหล้ ึกประมาณ 3 ใน 4 ของความลึกของจานกระถาง
ต้นไมน้ ั้น เพอื่ ให้ทรายดดู ซึมนำ้ สว่ นเกินจากการรดนำ้ ตน้ ไม้ไว้ ซ่งึ เปน็ วธิ ีทเ่ี หมาะสำหรับกระถางต้นไม้
ท่ีใหญ่และหนัก ส่วนต้นไม้เลก็ อาจใชว้ ิธีเทนำ้ ท่ีขังอยใู่ นจานรองกระถางตน้ ไม้ทิ้งไปทกุ 7 วนั

4. การเก็บทำลายเศษวัสดุ เช่น ขวด ไห กระป๋อง ฯลฯ และยางรถยนต์เก่าที่ไม่ใช้ หรือคลุม
ใหม้ ดิ ชิดเพือ่ ไมใ่ ห้รองรับนำ้ ได้

5. บริเวณที่ปลูกตน้ ไม้ หากมีต้นไม้เยอะๆ ก็ทำให้มียุงเยอะ เพราะยุงจะชอบเกาะพักอยูใ่ นท่ี
มืดๆ อบั ๆ ควรแก้ไขใหด้ โู ปร่งตาข้ึน ถา้ เป็นต้นไมป้ ระดับในบริเวณบ้าน กต็ ้องคอยสังเกตว่ารดน้ำมาก
ไปจนมนี ำ้ ขังอย่ใู นจานรองกระถางหรอื เปล่า พยายามเทน้ำท้งิ บอ่ ยๆ

วธิ ีกำจดั ลกู น้ำ
วิธปี อ้ งกนั โรคติดตอ่ นำโดยยุงลาย โดยใชม้ าตรการ 5 ป. 1ข.
1. ปดิ – ปิดฝาภาชนะใหส้ นิท
2. ปล่อย – ปลอ่ ยปลากินลูกนำ้
3. เปล่ียน – เปลีย่ นน้ำในภาชนะที่ปิดไม่ได้
4. ปรบั – ปรับปรุงสง่ิ แวดลอ้ มไมใ่ ห้เปน็ แหลง่ เพาะพนั ธ์ยุ ุงลาย
5. ปฏิบตั ิ – ปฏบิ ตั เิ ป็นประจำอย่างตอ่ เน่ืองทุกวนั
6. ขดั - ขดั ลา้ งไขใ่ นภาชนะทมี่ นี ำ้ ขงั เพ่ือกำจัดไขย่ งุ ลาย

8

ทรายกำจดั ลูกนำ้
1. ทรายกำจัดลูกน้ำ เป็นทรายที่ถูกเคลือบด้วยสารเคมีที่มีชื่อสามัญว่า "ทีมีฟอส"

(temephos) เป็นสารเคมีสังเคราะห์ในกลุ่มออร์แกโนฟอสเฟต ใช้ใส่ในน้ำเพื่อกำจัดลูกน้ำยุงลาย
อัตราส่วนที่ใช้ คือ ทรายกำจัดลูกน้ำ 1 กรัมต่อน้ำ 10 ลิตร หากใช้ทรายกำจัดลูกน้ำตามอัตราที่
กำหนดให้นจ้ี ะไม่มีอนั ตรายต่อผู้บริโภค

2. เป็นสารออกฤทธิ์ทำลายระบบประสาท และการหายใจของลูกน้ำยุงต่างๆ สารทีมีฟอสมี
ความเปน็ พษิ สูงตอ่ ตัวอ่อนของยุง รวมทัง้ แมลงอน่ื ๆ เชน่ รนิ้ แมลงวนั ฝอยทราย แมลงหวข่ี น แมลงวัน
รน้ิ ดำ และเหา จากการศกึ ษาพบว่ามพี ิษนอ้ ยต่อคนและสัตวเ์ ล้ียงลูกด้วยนมอืน่ ๆ แตย่ งั มคี วามเป็นพิษ
สูงต่อนกบางชนดิ

3. ทรายกำจัดลูกน้ำที่ผลติ ออกมาจำหน่ายมีหลายชื่อการคา้ เช่น อะเบท (ABATE) เคมฟลีท
แซนดาเบต (Chemfleet Sandabate) ลาวฟิ อส เอสจี (Lavifos SG) เปน็ ต้น

4. ทรายกำจัดลูกนำ้ ได้รับการยอมรบั จากองคก์ ารอนามยั โลกว่า ปลอดภยั สำหรบั การใส่ในนำ้
ด่ืม แตม่ ขี ้อจำกดั ทรี่ าคาคอ่ นข้างแพง

โอง่ น้ำ
สำหรับโอ่งน้ำ ควรใช้วิธีปิดฝาให้มิดชิด ปิดปากโอ่งน้ำดื่มด้วยผ้ามุ้งหรือตาข่ายไนล่อน

คาดเชอื กรอบปากโอ่งให้แนน่ แลว้ จึงปิดทับชนั้ นอกดว้ ยฝาอะลูมิเนียม เพ่อื ป้องกันฝุน่ ละออง การปิด
ปากโอ่งด้วยฝาอะลูมิเนียมเพียงอย่างเดียวไม่สามารถป้องกันยุงลายลงไปวางไข่ได้อย่างสมบูรณ์
สำหรับโอ่งน้ำใช้ที่ต้องใช้น้ำอยู่เป็นประจำ ให้หุ้มฝาอะลูมิเนียมด้วยผ้ามุ้งอย่างหลวมๆ เวลาปิดฝา
ชายผา้ จะกรอมลงไปกับตวั โอง่ ชว่ ยปอ้ งกันไมใ่ หย้ งุ ลายเล็ดลอดเข้าไปวางไขใ่ นโอง่ ได้

ยางรถยนต์เกา่
1. ยางรถยนต์เก่าที่ไม่ใช้กันแล้วนั้น ไม่ว่าจะเป็นยางของรถเก๋ง รถกระบะ รถสิบล้อ หรือว่า

รถแทรคเตอร์ หากวางทิ้งไว้นอกบ้าน เวลาฝนตกลงมาก็จะสามารถเก็บกักน้ำฝนไว้ไดส้ ่วนหน่ึง แล้วก็
จะกลายเปน็ แหล่งเพาะพนั ธ์ทุ ่ีดีของยุงลาย

2. การนำยางรถยนต์เก่ามาดัดแปลงให้เป็นประโยชน์แทนการวางทิ้งไว้เฉยๆ จะช่วยกำจัด
แหล่งเพาะพันธุ์ยุงได้ดี เช่น นำมาทำเป็นที่ปลูกต้นไม้ ที่ปลูกพืชผัก สวนครัว เป็นที่ทิ้งขยะ เป็นเก้าอี้
เป็นฐานเสา เป็นรั้ว เป็นชิงช้า หรือทำเป็นที่ปีนป่ายห้อยโหนสำหรับเด็กๆ แต่จะต้องดัดแปลงยาง
รถยนตเ์ ก่านน้ั ใหข้ ังนำ้ ไมไ่ ด้

9

3. หากจะทำเป็นที่ทิ้งขยะ เป็นชิงช้าหรือเครื่องเล่นในสนามเด็กเล่น จะต้องเจาะรูให้น้ำ
ระบายไหลออกไปได้ง่าย และหากจะทำเป็นรั้วก็ควรฝังดินให้ลึกพอที่ด้านล่างของยางรถยนต์นั้นไม่
สามารถขงั น้ำได้

ภายในบ้าน
1. แจกนั ควรใช้วิธเี ปลย่ี นน้ำทุก 7 วนั
2. ขวดเลี้ยงพลดู ่าง ควรใช้วิธเี ปลีย่ นนำ้ ทกุ 7 วัน หรอื ปลกู ดว้ ยดิน
3. จานรองขาตู้กับขา้ ว ควรใชว้ ธิ ีเตมิ นำ้ เดือดลงไปทุก 7 วัน หรอื ใส่ชนั หรอื ข้ีเถ้าแทนการใส่

ด้วยน้ำ อาจพิจารณาใช้เกลือแกง น้ำส้มสายชู ผงซักฟอก ซึ่งเป็นของคู่บ้านคู่ครัวอยู่แลว้ เอามาใช้ใน
การควบคุม และกำจัดลกู น้ำยงุ ลายได้ โดยเฉพาะอยา่ งย่งิ ท่จี านรองขาตู้กับขา้ ว

4. จานรองกระถางตน้ ไม้ ควรใชว้ ิธีเทนำ้ ท่ขี ังอยู่ทง้ิ ลงดนิ ทุก 7 วัน หรือใสท่ รายธรรมดาให้ลึก
3 ใน 4 สว่ นของจาน

5. ยางรถยนตเ์ ก่า ควรใชว้ ิธีปกปดิ เจาะรูหรือดดั แปลงให้ขังนำ้ ไม่ได้
6. อ่างบัว ควรใช้วธิ ใี สป่ ลากินลูกน้ำ

ภายนอกบา้ น
1. ท่อระบายนำ้ ควรใชว้ ธิ ีระบายน้ำออก อย่าปล่อยใหท้ ่ออุดตนั
2. หลมุ บ่อ แอง่ นำ้ ควรใชว้ ิธกี ลบถมด้วยดนิ หรอื ทราย

แบคทเี รียกำจดั ลูกนำ้
1. แบคทีเรียกำจัดลูกน้ำเปน็ เช้ือจุลินทรียท์ ีม่ ีอยูใ่ นดนิ ตามธรรมชาติ จึงไม่เป็นพิษต่อคนและ

สัตว์เลี้ยง ออกฤทธิ์กำจัดลูกน้ำยุงภายใน 24 ชั่วโมง และคงประสิทธิภาพในการควบคุมลกู น้ำได้นาน
หลายสปั ดาห์

2. ภายในเซลล์ของแบคทีเรียมีผลึกโปรตีนที่มีสารพิษ ลูกน้ำจะกินแบคทีเรียเข้าไป โดยท่ี
ภายในกระเพาะอาหาร ของลูกน้ำมีสภาพเป็นด่าง เมื่อมีเอนไซม์ออกมาย่อยโปลีเปปไทด์ที่เป็น
องค์ประกอบของผลึกโปรตีนนี้ ผลึกโปรตีนก็จะแสดงความเป็นพิษต่อ ลูกน้ำ โดยทำใหเ้ กดิ อาการเป็น
อัมพาตซง่ึ ทำให้ลูกนำ้ ตายได้

3. แบคทีเรียกำจัดลกู น้ำ Bacillus thuringiensis israelensis มีประสิทธิภาพดีในการกำจดั
ลูกน้ำยุงลาย และลูกน้ำยุงก้นปล่อง แต่ได้ผลไม่มากนักสำหรับการกำจัดลูกน้ำยุงรำคาญ ส่วน
แบคทเี รยี ทม่ี ีประสิทธิภาพดีในการกำจดั ลูกน้ำยงุ รำคาญ มีชอื่ เรียกว่า Bacillus sphaericus

10

4. แบคทีเรียที่ได้รับการผลิตออกจำหน่ายตามท้องตลาดมีชื่อการค้าแตกต่างกันไป เช่น
Bactimos, Teknar, VectoBac, Larvitab ฯลฯ และมีหลายสูตรให้เลือกใช้ตามความเหมาะสมกับ
ชนิดของแหล่งนำ้ และชนดิ ของลูกนำ้ ยุง

ปลากนิ ลกู นำ้
1. วิธีกำจัดลูกน้ำวิธีหนึ่งก็คือ การใช้ปลากินลูกน้ำ เช่น ปลาหางนกยูง ปลาสอด ปลากัด

โดยใส่ไว้ในโอ่งหรือบ่อซีเมนต์ที่ใส่น้ำสำหรับใช้ ปลาเหล่านี้จะช่วยกินลูกน้ำในน้ำ ซึ่งเป็นการช่วย
ควบคุมยุงลายไดท้ างหนึ่ง

2. ปลาหางนกยูงเลี้ยงง่ายและขยายพันธุ์เร็ว พันธุ์พื้นเมืองของไทยนั้น ลวดลายไม่ค่อยสวย
แต่ทนทานต่อสภาพแวดล้อมที่ไม่เหมาะสมได้ดีกว่าพันธุ์สวยงาม ปลาหางนกยูงกินอาหารได้หลาย
ชนดิ เชน่ ลกู น้ำยงุ

ตัวออ่ นแมลงตา่ งๆ หนอนแดง พืชนำ้ ตะไครน่ ้ำ รวมทั้งลูกของมนั เอง และลกู ปลาอ่ืน ๆ ดว้ ย
ปลาหางนกยูงสามารถอยู่ได้ทั้งในน้ำสะอาด และน้ำสกปรก ในธรรมชาติจะพบปลานี้ได้ทั่วไปตาม
ลำห้วย ฝายน้ำลน้ หนองนำ้ สระน้ำ อา่ งเกบ็ น้ำ เป็นตน้

3. ใส่ปลาหางนกยูง 2-10 ตัวต่อภาชนะ จะช่วยให้ปลอดลูกน้ำยุงลาย ส่วนการคุมกำเนิด
ปรมิ าณปลาหางนกยูงในภาชนะทำไดโ้ ดยการใส่เฉพาะปลาตวั ผู้

วิธีการดำเนินงาน
ปัญหาการแพร่ระบาดของโรคไข้เลือดที่มีมาอย่างต่อเนื่อง ทำให้เกิดการปรับเปลี่ยนแนวคิด

ในการแก้ไข ปัญหา จากการตั้งรับไปสู่นโยบายเชงิ รุกโดยใช้ยุทธศาสตร์การมีส่วนร่วมให้คนในชุมชน
และสนับสนุนสภาพปัญหา ของโรคไข้เลือดออก เกิดความรับผิดชอบต่อปัญหาที่เกิดขึ้นในชุมชน
ของตนเอง พร้อมทั้งหาวิธีแก้ไข ซึ่งปัญหาของ ไข้เลือดออกเป็นเรื่องที่เกี่ยวข้องกับพฤติกรรมและ
สิ่งแวดล้อม ดังนั้น การดำเนินการป้องกันและควบคุมโรค ไข้เลือดออก จึงต้องปรับเปลี่ยนให้
สอดคลอ้ งกับสถานการณ์ของโลกที่เปลยี่ นแปลงไปโดยเน้นให้ผู้คนเห็นความสำคัญและถือเป็นภารกิจ
ที่ต้องช่วยกัน และในปัจจุบันโลกอินเทอร์เน็ตมีอิทธิพลต่อคนบนโลกนี้เป็นอย่างมาก โลกของ
อินเทอร์เน็ตจะช่วยกระตุ้นและชักนําผู้คนให้สนใจในเรื่องน้ี จึงเป็นที่มาของโครงการนี้ เพื่อควบคุม
และป้องกัน โรคไข้เลือดออกล่วงหน้าและทันท่วงทีที่เกิดโรค พร้อมกับการแจกหน้ากากอนามัย
เพื่อป้องกัน โควิด-19 ตามสถานการณ์ในปัจจุบันแผนการปฏิบัติงาน เลือกกลุ่มทำงาน โดยอาจารย์
มอบหมายใหแ้ บ่งกลมทำโครงงานกําหนดให้แบ่งเป็นกลมุ่ ละ 5 คน แบ่งหนา้ ที่ ได้ดังนี้

11

แผนการปฏิบัติงาน
ถ่ายทำคลิปวิดีโอ: นายมานพ คำสทิ ธ์ิ และ นางสาวธดิ าพร โชคนทสี กลุ
ตดั ต่อวดี ีโอ: สาวน้ำฝน อำมาตย์ และ นายคเชนทร์ ล่องลาย
จัดงานนำเสนอPPT: สาวน้ำฝน อำมาตย์
จดั ทำรูปเล่ม: นางสาวธิดาพร โชคนทสี กุล และ นางสาวไอลดา เค้ามูล
รบั ผดิ ชอบงบประมาณ/ซือ้ หน้ากากอนามยั : นายมานพ คำสทิ ธ์ิ และ นางสาวธิดาพร โชคนทสี กลุ

ขนั้ ตอนการดำเนินการ
1. ขน้ั ตอนการวางแผน
1.1 ประชมุ เลอื กหัวขอ้ ในการทำโครงการ
1.2 แบง่ หนา้ ทก่ี ารทำงานให้สมาชิกในกลุ่ม
2. ข้ันตอนการเตรยี มงาน
2.1 ศกึ ษาหาขอ้ มูลเกี่ยวกบั เร่ืองท่ีจะทำโครงการ
2.2 เลอื กสถานทใ่ี นการปฏบิ ัติแผนงาน
2.3 เตรยี มเครือ่ งมอื และอุปกรณ์ในการดาํ เนนิ งาน

3.ขนั้ ตอนการดำเนินงาน
3.1 ประสานกบั เจ้าหน้าทส่ี ถานท่ีท่ีจะไปปฏิบัติงาน
3.2 ถา่ ยภาพและถ่ายทำคลิปวดี โี อ
3.3 ตัดตอ่ วิดโี อท่ถี ่ายทำเสร็จ
3.4 ทำรปู เลม่
3.5 จดั ซอ้ื หนา้ กากอนามัย

วเิ คราะห์การวางแผนการทำงาน
สมาชกิ ทุกคนในกลุ่มได้มีการวางแผนวิเคราะห์โครงการว่าเรื่องและหัวข้อทจี่ ะจัดทำจะมีข้อดี

และข้อเสียอย่างไรบ้าง มีการคิดวิธีการแก้ไขปัญหาได้อย่างถูกต้องเพื่อที่จะให้โครงงานที่กลุ่มน้ัน
ประสบผลสำเร็จสูงสุดและได้ผลผลิตตามที่กลุ่มของได้ตั้งเป้าหมายไว้ นอกจากต้องการผลตาม
เป้าหมายแล้วยังต้องการเผยแพร่เพื่อเป็นความรู้ที่ให้กับผู้คนที่ได้ดูคลิปวิดโี อวิธีการกำจัดยุงลายจาก
กลมุ่ รณรงค์กำจัดลูกน้ำยงุ ลาย พร้อมแจกหนา้ กากอนามัย ส้ภู ัยโควดิ -19

12

ภาคผนวก

13

14