ผลิตภัณฑ์สมุนไพร ยาหม่องไพล/พญายอ

โรงเรียนผู้สูงอายุเทศบาลตำ บลรัษฎา ผลิตภัณฑ์สมุนไพร ยาหม่องไพล/พญายอ

การพัฒนาโรงเรียนผู้สูงอายุเทศบาลตำ บลรัษฎา อย่างยั่งยืน คือการ สนับสนุน การสร้างแนวคิดใหม่ หรือสิ่งประดิษฐ์ใหม่ ที่ต่อยอดและใช้ประโยชน์ จากสิ่งที่มีอยู่แล้วให้ทันสมัยยิ่งขึ้น โดยอาศัยความก้าวหน้าทางด้านวิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยี เพื่อนำ ไปสร้างสรรค์ในรูปแบบใหม่ให้เกิดประโยชน์มากยิ่งขึ้น การพัฒนา “ ผู้เรียน ” ผ่านโครงการโรงเรียนผู้สูงอายุ/วิทยาลัยผู้สูงอายุเทศ บาลตำ บลรัษฎา การคัดสรรนักเรียนในโรงเรียนผู้สูงอายุเทศบาลตำ บลรัษฎา ได้ ผลผลิต คือ ผู้สูงอายุที่มีองค์ความรู้ ภูมิปัญญา ความสามารถ ความเชี่ยวชาญ เฉพาะด้านเพื่อพัฒนาให้สามารถเป็นวิทยากรถ่ายทอดความรู้ได้ นำ ไปสู่ การสร้าง องค์กรแห่งการเรียนรู้ ผ่านโครงการวิทยาลัยผู้สูงอายุ สู่เป้าหมายในอนาคต “ องค์กรแห่งการเรียนรู้” เพื่อนำ ความรู้ในตัวบุคคล/เอกสาร มาจัดการความรู้ โรงเรียนผู้สูงอายุเทศบาลตำ บลรัษฎา ได้ตระหนักถึงคุณค่าและสุขภาพของ ผู้สูงอายุ รวมถึง เข้าใจสภาพปัญหาต่างๆที่อาจจะเกิดขึ้นกับผู้สูงอายุในทุกๆด้านดัง ที่กล่าวมาข้างต้น จึงได้จัดทำ กิจกรรมต่างๆให้สอดคล้องกับสภาพความต้องการของ ผู้สูงอายุในตำ บลรัษฎา การส่งเสริมดูแลตนเองในผู้สูงอายุเบื้องต้น และ การดูแล สุขภาพด้วยศาสตร์แพทย์แผนไทย การทำ ยาหม่องสมุนไพร “ไพล/พญายอ ” คำ นำ ผู้จัดทำ นางสาวนาดียะฮ์ มาศมาน

ความเป็น ป็ มา 1 วัต วั ถุป ถุ ระสงค์ 2 ผลิต ลิ ภัณภั ฑ์ส ฑ์ มุน มุ ไพร 3 - ยาหม่อ ม่ งไพล/พญายอ 3 วิธีวิ ก ธี ารทำ ผลิต ลิ ภัณภั ฑ์ 4 - ยาหม่อ ม่ งครีม รี สมุน มุ ไพร ไพล/พญายอ 4 สรรพคุณ คุ ยาหม่อ ม่ งสมุน มุ ไพร 5 วิธีวิ ก ธี ารใช้ย ช้ าหม่อ ม่ ง 6 ผลที่ค ที่ าผลที่ค ที่ าดว่า ว่ จะได้รั ด้ บ รั ดว่า ว่ จะได้รั ด้ บ รั 7 คำ เตือ ตื นการใช้ย ช้ าหม่อ ม่ ง 8 ปริม ริ าณการใช้ย ช้ าหม่อ ม่ ง 9 ผลข้า ข้ งเคีย คี งจากการใช้ย ช้ าหม่อ ม่ ง 10 สารบัญ

แนวทางการพัฒนาคุณภาพชีวิ ชีวิตผู้สู ผู้ สู งอายุเ ยุ ทศบาลตำ บลรัษรัฎา ผ่าผ่นการจัด หลักลั สูต สู รในโรงเรีย รี นผู้สู ผู้ ง สู อายุ เพื่อให้ผู้สู ผู้ สู งอายุส ยุ ามารถใช้ควช้ามรู้ สติปัญญา ความรู้สึรู้ สึ กนึกคิดของตนไม่ก่ม่ ก่อให้เกิดความเดือดร้อร้นเบียดเบียนหรือ รื ให้โทษแก่ บุค บุ คลอื่นในขณะเดียวกันบุค บุ คลจะต้องมีค มี วามขยันอดทนประกอบอาชีพ ชี ที่ สุจ สุ ริตริเป็นพลเมือ มื งดีมีศมี าสนาเป็นสิ่งยึดเหนี่ยวทางใจ มีร มี ะเบียบ มีวินัย มีกฎ เกณฑ์ท ฑ์ างสังคม แสวงหาความรู้เรู้พิ่มเติม รู้จัรู้ จักใช้ควช้ามคิดและสติปัญญาในการ แก้ไก้ขปัญหาสุข สุ ภาพและการดำ รงชีวิ ชีวิตของตนเองซึ่งซึ่ถือว่าเป็นคุณลักษณะของ การมีคุ มี คุ ณภาพชีวิ ชี ตวิที่ดีที่ดี เพื่อเป็นแนวทางในการพัฒนาเพื่อให้ผู้สู ผู้ สู งอายุใ ยุ นพื้นที่ไที่ ด้ มีชี มี วิ ชี ตวิที่มีที่คุ มี คุ ณภาพ เป็นชีวิ ชี ตวิที่ปที่ ระสบความสำ เร็จ ร็ การเรีย รี นการสอนในโรงเรีย รี นผู้สู ผู้ สู งอายุเ ยุ ทศบาลตำ บลรัษรัฎา มีหลักสูตรให้ เรีย รี นเพื่อพัฒนาด้านเศรษฐกิจกิ: เรีย รี นรู้ทัรู้กทัษะด้านอาชีพ ชี สามารถนำ ไป ประกอบอาชีพ ชี สร้าร้งงาน สร้าร้งรายได้ ช่วช่ยเหลือตนเองได้ เป็นที่ม ที่ าของการผลิต ยาหม่อม่งสมุนไพร “ไพล/พญายอ” แพทย์แผนไทย เป็นศาสตร์ห ร์ นึ่งที่สที่ ามารถ มาประยุก ยุ ต์ใต์ ช้ใช้นการดูแลผู้สู ผู้ ง สู อายุไ ยุ ด้เป็นอย่างดี โดยเป็นภูมิปัญญาไทยในการ ดูแลรักรัษาสุข สุ ภาพมาเป็นระยะเวลานาน เป็นระบบการแพทย์ที่เ ที่ กิดจากการ เรีย รี นรู้กรู้ารสั่งสมความรู้ ประสบการณ์การถ่ายทอด และการผสมผสานกับการ แพทย์ท้ ย์ อท้งถิ่นและระบบการแพทย์อื่นที่เที่ข้ามาสู่สั สู่สังคมไทย ในสมัยต่าง ๆ จน กลายมาเป็นระบบการแพทย์แ ย์ ผนไทยซึ่งซึ่เป็นการดูแลสุขภาพแบบองค์รวมโดย เน้นความสมดุลของธาตุภ ตุ ายในร่าร่งกายและความสมดุลภายในจิตใจ จึงเหมาะ กับกัการนำ มาประยุก ยุ ต์ใต์ ช้ใช้นการบริกริารในด้านสาธารณสุขเพื่อให้ประชาชนใน ชุมชน โรงเรีย รี นผู้สู ผู้ ง สู อายุตำ ยุตำบลรัษรัฎา ได้ตระหนักถึงคุณค่าและสุขภาพของผู้สู ผู้ สู ง อายุ รวมถึง เข้าข้ ใจสภาพปัญหาต่างๆที่อ ที่ าจจะเกิดขึ้นกับผู้สู ผู้ สู งอายุใ ยุ นทุก ทุ ๆด้าน การส่งเสริมริดูแลตนเองในผู้สู ผู้ สู งอายุเ ยุ บื้องต้น และ การดูแลสุขภาพด้วยศาสตร์ แพทย์แ ย์ ผนไทย ความเป็นมา 1

1.เพื่อ พื่ เพิ่ม พิ่ องค์ค ค์ วามรู้เรื่อ รื่ งดูแ ดู ลสุข สุ ภาพตนเองในผู้สู ผู้ ง สู อายุ ด้ว ด้ ยศาสตร์แ ร์ พทย์แ ย์ ผนไทย 2.เพื่อ พื่ส่ง ส่ เสริม ริให้ผู้ ห้สู ผู้ ง สู อายุนำ เอาความรู้ที่ รู้ ไ ที่ ด้จ ด้ ากการอบรม ไปใช้ใช้ นการดูแ ดู ลสุข สุ ภาพตนเอง 3.เพื่อ พื่ส่ง ส่ เสริม ริ คุณ คุ ภาพชีวิ ชี ต วิ ที่ดี ที่ ผู้ ดีสู ผู้ ง สู อายุด้ ยุ า ด้ นการดูแ ดู ล ร่า ร่ งกายตนเองตามศาสตร์แ ร์ พทย์แ ย์ ผนไทย 4.เพื่อ พื่ให้ผู้ ห้สู ผู้ ง สู อายุไ ยุ ด้เ ด้ รีย รี นรู้น รู้ วัต วั กรรมใหม่ๆในการดูแ ดู ล ตนเอง 5.เพื่อ พื่ ลดรายจ่า จ่ ยในครัว รั เรือ รื นสามารถสร้า ร้ งงานสร้า ร้ งราย ได้ใด้ ห้แ ห้ ก่ผู้ ก่ สู ผู้ ง สู อายุ วัตถุประสงค์ 2

3 ผลิตภัณฑ์สมุนไพร ยาหม่องไพล/พญายอ ส่ว ส่ นประกอบหลัก ลั ของยาหม่อ ม่ ง >> วาสลินลิ1/2กิโกิลกรัม รั >> พาราฟีน ฟี 1/2กิโกิลกรัม รั >> พิมพิเสน 100กรัม รั >> เมนทอลเกล็ด ล็ 300กรัม รั >> การบูร บู 100กรัม รั >> น้ำ มัน มั ระกำ 300กรัม รั >> สมุน มุ ไพรที่ต้ที่อ ต้ งการ 200กรัม รั บดหรือ รืสกัด กั ให้ล ห้ ะเอีย อี ดเช่นช่ ไพล/พญายอ

วิธี วิ ก ธี ารทำ ผลิต ลิ ภัณ ภั ฑ์ "ยาหม่อ ม่ งครีม รีสมุน มุ ไพร ไพล/พญายอ " 1. นำ พิมพิเสน เมนทอลเกล็ด ล็ การบูร บู และน้ำ มัน มั ระกำ ผสมรวมกัน กั คนให้ล ห้ ะลายเป็น ป็ น้ำ เนื้อเดีย ดี วกัน กั พัก พั ไว้ก่ ว้ อก่น (ส่วนผสมที่ 1) 2. นำ หม้อ ม้ แสตนเลสสตีล ตี ใส่วาสลินลิและพาราฟีน ฟี ลงไป วางหม้อ ม้ วาสลินลิลง ในหม้อ ม้ อีก อี ใบที่ใที่หญ่กญ่ว่าว่ทำ การตุ๋น ตุ๋ ด้ว ด้ ยความร้อ ร้ นจากหม้อ ม้ ใบใหญ่ที่ญ่ ใที่ส่น้ำ ใช้ไช้ฟกลาง ๆ กวนให้เ ห้ ข้า ข้ กัน กั ห้า ห้ มใช้ค ช้ วามร้อ ร้ นที่สูที่งเกินกิ ไป จะทำ ให้ก ห้ ลิ่นลิ่ ระเหยหมดและอาจทำ ให้เ ห้ กิดกิ ไฟลุก ลุ ไหม้ไม้ ด้ หลัง ลั จากวาสลินลิและพาราฟีน ฟี ละลายหมดแล้ว ล้ นำ ส่วนผสมที่1ที่มาผสมรวมกัน กั คนให้ล ห้ ะลายจนเป็น ป็ เนื้อ เดีย ดี วกัน กั 3. นำ ส่วนผสมที่ไที่ด้บ ด้ รรจุข จุ ณะเป็น ป็ น้ำ ใส่ขวดที่เที่ตรีย รี มไว้ ทิ้ง ทิ้ ไว้ใว้ ห้เ ห้ ย็น ย็ ก่อก่นปิดปิฝา 4 วิธีการทำ ผลิตภัณฑ์ " ยาหม่องครีมสมุนไพร ไพล/พญายอ "

ยาหม่อง เป็นยาทาภายนอกสำ หรับ รั บรรเทา อาการปวดเมื่อยตามกล้ามเนื้อและข้อต่อ อาการ ปวดบวม อักเสบจากแมลงกัดต่อย หรือ รื ใช้ด ช้ มเพื่อ ช่ว ช่ ยบรรเทาอาการวิงเวียนศีรษะ หน้ามืด เป็นลม ส่วนประกอบหลักของยาหม่องคือสารระเหยและ สารสกัดจากสมุนไพรหลายชนิด เช่น ช่ เมนทอล การบูร บางสูตรอาจมีสารเมทิล ทิ ซาลิไซเลต (Methyl Salicylate) เพื่อเพิ่มสรรพคุณบรรเทา อาการปวดให้ดียิ่งขึ้น สรรพคุณยาหม่องสมุนไพร 5

วิธีการใช้ยาหม่อง ปฏิบั ฏิ ติ บั ต ติ ามข้อ ข้ แนะนำ การใช้ย ช้ าของแต่ล ต่ ะผลิต ลิ ภัณ ภั ฑ์ห ฑ์ รือ รื ตาม คำ แนะนำ ของเภสัชกรอย่า ย่ งเคร่ง ร่ ครัด รั ไม่ค ม่ วรใช้ย ช้ าหม่อ ม่ งใน ปริม ริ าณมากเกิน กิ น้อยเกิน กิ หรือ รืใช้ติ ช้ ด ติ ต่อ ต่ กัน กั นานกว่า ว่ ที่ กำ หนด หากใช้เ ช้ป็น ป็ ครั้ง รั้ แรก ควรป้า ป้ ยยาหม่อ ม่ งปริม ริ าณเล็ก ล็ น้อยลงบน ข้อ ข้ พับ พั แขนหรือ รื ข้อ ข้ มือ มื แล้ว ล้ ทิ้ง ทิ้ ไว้สัว้ สั กครู่ หากพบว่า ว่ มีอ มี าการแพ้ เช่น ช่ ผิว ผิ หนังแดงมีผื่ มี น ผื่ ควรล้า ล้ งผิว ผิ บริเ ริ วณที่ป้ ที่ า ป้ ยยาด้ว ด้ ยสบู่ และน้ำ สะอาดทัน ทั ที ล้า ล้ งมือ มื ก่อ ก่ นและหลัง ลั จากใช้ย ช้ าหม่อ ม่ งทุก ทุ ครั้ง รั้ หากยาหม่อ ม่ งเข้า ข้ ตา จมูก มู หรือ รืปาก ให้ล้ ห้ า ล้ งด้ว ด้ ยน้ำ สะอาดทัน ทั ที รีบ รีไปพบแพทย์ห ย์ ากอาการปวดไม่ดี ม่ ขึ้ ดี น ขึ้ ภายใน 7 วัน วั กลับ ลั มา ปวดซ้ำ ภายใน 2-3 วัน วั หลัง ลั จากหายดีแ ดี ล้ว ล้ หรือ รื มีผื่ มี น ผื่ แดง ปวด ศรีษ รี ะมีไมี ข้ หลัง ลั จากใช้ย ช้ า เก็บ ก็ ยาหม่อ ม่ งไว้ที่ ว้ อุ ที่ ณ อุ หภูมิ ภู ห้ มิ อ ห้ ง ป้อ ป้ งกัน กั ไม่ใม่ ห้ถู ห้ ก ถู แสงแดด และ ปิด ปิฝาให้สห้ นิททุก ทุ ครั้ง รั้ หลัง ลัใช้ 6

ผู้ที่ ผู้ที่มี ที่ มี ผิวผิบอบบางหรือ รื ผิวผิแพ้ง่าง่ยควรปรึก รึ ษาแพทย์หรือ รื เภสัชกรก่อน ใช้ สตรีมี รี มี ครรภ์หรือ รื กำ ลังให้นมบุตรควรปรึก รึ ษาแพทย์ก่อนใช้ ห้ามใช้กั ช้ กั บทารกหรือ รื เด็กเล็ก หากไม่ได้รับ รั คำ แนะนำ จากแพทย์ ห้ามกลืนหรือ รื รับ รั ประทานยาหม่องโดยเด็ดขาด ห้ามใช้ย ช้ าหม่องทาบริเริวณผิวผิที่แ ที่ ห้ง แตก แพ้ง่าง่ย ผิวผิไหม้จาก แสงแดด หรือ รื มีแผล ห้ามใช้ผ้ ช้ า ผ้ พันแผลพันบริเริวณผิวผิหนังที่ป้ที่ ป้ายยา ห้ามให้ผิวผิบริเริวณที่ป้ที่ ป้ายยาสัมผัสผั ความร้อ ร้ น ควรหลีกเลี่ยงการแช่น้ำช่ น้ำ ร้อ ร้ น ซาวน่า หรือ รื ใช้แ ช้ ผ่นผ่ ประคบร้อ ร้ น ห้ามทายาหม่องภายใน 1 ชั่ว ชั่โมงก่อนอาบน้ำ และ 30 นาที หลังอาบ น้ำ ทั้ง ทั้ นี้ ยาหม่องน้ำ ที่มี ที่ มีสารเมทิลทิซาลิไซเลตเป็นส่วนประกอบหลักไม่ควร นำ มาใช้สูช้ สู ดดม เพราะอาจระคายเคืองต่อระบบทางเดินหายใจ ส่วนสาร ระเหยชนิดอื่น ๆ หากสูดดมที่ค ที่ วามเข้มข้นสูงอาจก่อให้เกิดการระคาย เคืองต่อเยื่อบุจมูกได้เช่นช่กัน นอกจากนั้น ศูนย์ข้อมูลวัตถุอันตรายและ เคมีภัณฑ์ระบุว่าการสูดดมเมนทอลมากเกินไปอาจทำ ให้เกิดอาการ มึนงง สับสน มองเห็นภาพซ้อ ซ้ น และกล้ามเนื้ออ่อนแรงได้ คำ เตือนการใช้ยาหม่อง 8 เกร็ดความรู้

ปริมาณการใช้ยาหม่อง ปฏิบัติตามข้อแนะนำ การใช้ย ช้ าของแต่ละผลิตภัณฑ์หรือตามคำ แนะนำ ของเภสัชกรอย่างเคร่งครัด ไม่ควรใช้ย ช้ าหม่องในปริมาณ มากเกิน น้อยเกิน หรือใช้ติ ช้ ติดต่อกันนานกว่าที่กำ หนด หากใช้เ ช้ป็นครั้งแรก ควรป้ายยาหม่องปริมาณเล็กน้อยลงบนข้อ พับแขนหรือข้อมือแล้วทิ้งไว้สักครู่ หากพบว่ามีอาการแพ้ เช่นช่ ผิวหนังแดง มีผื่น ควรล้างผิวบริเวณที่ป้ายยาด้วยสบู่และน้ำ สะอาดทันที ล้างมือก่อนและหลังจากใช้ย ช้ าหม่องทุกครั้ง หากยาหม่องเข้าตา จมูก หรือปาก ให้ล้างด้วยน้ำ สะอาดทันที รีบไปพบแพทย์หากอาการปวดไม่ดีขึ้นภายใน 7 วัน กลับมาปวด ซ้ำ ภายใน 2-3 วันหลังจากหายดีแล้ว หรือมีผื่นแดง ปวดศรีษะ เก็บยาหม่องไว้ที่อุณหภูมิห้อง ป้องกันไม่ให้ถูกแสงแดด และปิด ฝาให้สนิททุกครั้งหลังใช้ ยาหม่องสำ หรับทา ทาและนวดตามบริเวณที่มีอาการปวดเมื่อย หรือ มีแมลงสัตว์กัดต่อย ในปริมาณที่เหมาะสม ไม่มากหรือน้อยจนเกินไป ยาหม่องสำ หรับสูดดม สูดดมเมื่อมีอาการวิงเวียนศีรษะ หน้ามืด คล้ายจะเป็นลม การใช้ยาหม่อง มีไข้ หลังจากใช้ย ช้ า 9

ผลข้างเคียงจากการใช้ยาหม่อง ยาหม่องอาจทำ ให้รู้สึกร้อนหรือเย็น บริเวณผิวหนังที่ป้ายยา ซึ่งความรู้สึกนี้จะ ค่อย ๆ บรรเทาไปเอง ทั้งนี้ หากมีอาการแพ้ รุนแรง เช่น ลมพิษ ผิวไหม้ แสบร้อนหรือ ระคายเคืองที่ผิวมาก หายใจลำ บาก มีอาการ บวมตามใบหน้า ริมฝีปาก ลิ้น และคอ ควร หยุดใช้ยาและไปพบแพทย์ทันที 10

1. สามารถเพิ่มองค์ความรู้ เรื่อ รื่ งดูแ ดู ลสุข สุ ภาพตนเองใน ผู้สู ผู้ ง สู อายุ ด้ว ด้ ยศาสตร์แ ร์ พทย์แ ย์ ผนไทย 2. เป็นการส่งเสริม ริ ให้ผู้สู ผู้ ง สู อายุ นำ เอาความรู้ที่ รู้ ไที่ด้จ ด้ าก การอบรมไปใช้ใช้ นการดูแ ดู ลสุข สุ ภาพตนเอง 3. สามารถส่งเสริม ริ คุณภาพชีวิ ชี ต วิ ที่ดีที่ผู้ ดี สู ผู้ ง สู อายุด้ ยุ า ด้ นการ ดูแ ดู ลร่า ร่ งกายตนเองตามศาสตร์แ ร์ พทย์แ ย์ ผนไทย 4. ผู้สู ผู้ ง สู อายุไ ยุ ด้เ ด้ รีย รี นรู้น รู้ วัต วั กรรมใหม่ ๆ ในการดูแ ดู ล ตนเอง 5.สามารถลดรายจ่า จ่ ยในครัว รั เรือ รื น และสร้า ร้ งงานสร้า ร้ ง รายได้ใด้ ห้แก่ผู้ ก่ สู ผู้ ง สู อายุ ผลที่คาดว่าจะได้รับ 7

Thank you!