Bab 3 : Konflik Dunia dan Pendudukan Jepun di Negara Kita

ERA PERALIHAN KUASA BRITISH DI
Bab
© Hak Cipta Zamri Talib / SMK. Kemumin 2020 - 0199497087
4 NEGARA KITA

`

4.1 BRITISH MILITARY ADMINISTRATION



1 Selepas Jepun menyerah kalah, Tanah Melayu mula ditadbir
oleh British Military Administration ( BMA ) dari 12 September
1945 .

2 BMA merupakan pentadbiran tentera di bawah arahan Lord
Mountbatten, Pemerintah Tertinggi Tentera Bersekutu di
Asia Tenggara.

3 Perancangan bagi hal ehwal awm di Tanah Melayu dilakukan
oleh Timbalan Ketua Pegawai Hal Ehwal Awam, Brigedier
Jeneral H.C. Willan.

4 Tugas BMA ialah untuk

• Mengembalikan kestabilan
• Memulihkan kepercayaan rakyat terhadap British. Rajah : Peningkatan harga barang



British Military Administration ( BMA )


(a) Mengembalikan Kestabilan (b) Memulihkan
dan Keamanan Kepercayaan Rakyat

• BMA membubarkan pasukan BMA berusaha memulihkan
MPAJA pada 1 Disember 1945 kepercayaan penduduk melalui
• BMA mengarahkan semua usaha berikut :
senjata yang diberikan
kepada anggota MPAJA • Membaiki kerosakan
semasa pendudukan Jepun infrastruktur akibat bencana
dikembalikan. peperangan.
• BMA gagal mengumpulkan • Memulihkan sosioekonomi
semula senjata tersebut. • Memulihkan ladang getah

• BMA juga gagal membanteras dan lombong bijih timah. Gambar : Rakyat menyambut

kegiatan jenayah, keganasan, kedatangan tentera Brtish di kuala
kongsi gelap dan masalah

ketegangan kaum. lumpur pada tahun 1945


5 BMA berusaha memulihkan sokongan penduduk terhadap
kepulangan British kerana penduduk mengalami pelbagai
kesukaran semasa pendudukan Jepun.

6 Namun BMA menghadapi kesukaran membawa masuk
jentera, alat ganti, mesin dan teknologi menyebabkan
sosioekonomi sukar dipulihkan.

© Hak Cipta Zamri Talib / SMK. Kemumin 2020 - 0199497087
4.2 GAGASAN MALAYAN UNION



1. Ia diperkenallkan bagi menggantikan BMA
2. Malayan union diharapkan akan melicinkan sistem
pentadbiran, meningkatkan pelaburan ekonomi, mengukuhkan
pertahanan dan mengekalkan orang asing sebagai sumber
tenaga kerja untuk meningkatkan ekonomi

LATAR BELAKANG


1 Gagasan Malayan Union diperkenalkan di Tanah Melayu Kertas Putih 6274
bagi menggantikan BMA.

Ia membentangkan 13 pekara

2 Unit Perancangan Tanah Melayu yang diketuai oleh Mejar kandungan Malayan union yang

Jeneral Ralph Hone diberi tugas untuk merangka satu bentuk dululuskan oleh Parlimen British di

pentadbiran baharu di Tanah Melayu yang dikenali sebagai Landon pada 22 januari 1946
Malayan Union.

Pekara yang termasuk ialah
3 Pada 10 Oktober 1945, Setiausaha Tanah Jajahan British,
George Henry Hall membentangkan rancangan ini di i. Konsep kesatuan
Parlimen Britain. ii. Bentuk pentadbiran


4 Rancangan Malayan Union diisytiharkan dalam Warta iii. Sistem perundaangan
Kerajaan yang dikenali sebagai Kertas Putih 6274 . iv. Kedudukan raja-raja Melayu
v. Syaraat kewarganegaraan

5 Menurut Kertas Putih tersebut, British akan mengambil alih vi. Agama islam
pemerintahan Tanah Melayu dan menubuhkan sebuah

pentadbiran berpusat ( kesatuan ) di bawah jajahan British. Prinsip Kerakyatan Jus soli



Kronologi Pelaksanaan Gagasan Malayan Union di Tanah Melayu Merupakan syarat

kewarganegaraan berdasarkan

tempat lahir

© Hak Cipta Zamri Talib / SMK. Kemumin 2020 - 0199497087


Ciri-Ciri Malayan Union



1. Ciri-ciri Malayan Union meliputi sistem pentadbiran dan
kewarganegaraan




Kesatuan



Negeri-negeri Melayu

Bersekutu, Negeri-negeri

Melayu Tidak Bersekutu

dan Negeri-Negeri Selat

kecuali Singapura

disatukan menjadi satu

unit pentadbiran

Raja-Raja Melayu


Sultan menjadi Ahli
Majlis Raja-Raja
yang hanya
membincangkan soal
agama Islam dan
adat istiadat Melayu.



Gambar : Dokumen Malaya
Kewarganegaraan Union


Malayan Union merupakan
satu usaha penjajah untuk
menakluki tanah air kita.
Kewarganegaraan Malayan Union berasaskan prinsip jus soli .
Ia telah mengubah status
• Prinsip jus soli ialah syarat kewarganegaraan berdasarkan Tanah Melayu daripada
tempat lahir.

• Seluruh rakyat yang dilahirkan di Tanah Melayu dan negeri naungan kepada
Singapura diiktiraf sebagai warganegara Malayan Union. negeri Tanah jajahan
• Mereka yang berumur 18 tahun dan ke atas serta
bermastautin selama 10 hingga 15 tahun akan diberi Kita perlu menolak
sebarang bentuk
kewarganegaraan. penjajahan demi
• Mereka yang berumur kurang daripada 18 tahun yang kedaulatan negara kita.
ibubapanya merupakan warganegara turut diberi
kewarganegaraan.

© Hak Cipta Zamri Talib / SMK. Kemumin 2020 - 0199497087

BRITISH MENDAPATKAN TANDATANGAN SULTAN
Fokus SPM Objektif

Harold MacMichael telah

1 British melantik Sir Harold MacMichael untuk mendapatkan ditugaskan untuk mendapat
tandatangan sultan. tandatangan persetujuan Raja-
raja Melayu terhadap
2 Sebelum itu British telah menghantar H.C. Willan , Timbalan cadangan Malayan Union
Ketua Pegawai Hal Ehwal Awam Malaya merintis jalan untuk Bagamanakah mac Michael
mengadap raja-raja Melayu bagi meninjau sokongan mereka. memdapaatkan persetujuan
raja-raja Melayu ?
3 Dari 8 September 1945 hingga 29 September 1945 Willan
berkunjung menghadap sultan-sultan . I. Pujukan
II. Desakan
4 Willan bermula dengan menghadap sultan Johor dan berakhir III. Ugutan
dengan mengadap sultan Kelantan. IV. Tipu muslihat
A. I dan II
5 Dalam laporannya, Willan menyatakan keyakinan yang tinggi B. I dan IV
bahawa Raja-raja Melayu akan menyokong British dengan C. II dan III
menandatangani perjanjian Malayan Union.
D. III da IV
6 Pada 11 Oktober 1945, Harold Mac Michael tiba untuk menerima
tandatangan raja-raja Melayu Jawapan C – II dan III

7 MacMichael menggunakan pelbagai tektik untuk mendapatkan Fakta : MacMichael
persetujuan raja-raja Melayu, termasuk desakan dan ugutan. menggunakan pelbagai tektik
untuk mendapatkan
8 Dalam tempoh dua bulan MacMichael Berjaya mendapatkan persetujuan raja-raja Melayu,
tandatangan Sultan termasuk desakan dan ugutan

Lihat Buku teks Hal :

Misi Sir Herold MacMichael Mendapatkan Tanda
Tangan Sultan




18 Oktober 1945 Mac Michael membuat MacMichael menghadap Sultan Selangor

kunjungan ke negeri melayu untuk iaitu Sultan Hisamudin Alam Shah ibni 2
1

mendapatkan tandatangan sultan dengan Almarhum Sultan Alaudin Sulaiman Shah
berkunjung mengadap Sultan Johor iaitu Sultan

Ibrahim Ibni Almarhum Sultan Abu Bakar. Pada Pada 24 Oktober sultan telah menurunkan
20 oktober 1945 Sultan menandatangani surat tandatangan

persetujuan Malayan Union


MacMichael Menghadap Sultan Abu Bakar 14 November 1945 Yang DiPertuan Besar

Ri’ ayatuddin al-Mu’adzam shah Ibni Almarhum Negeri Sembilan Tuanku Abdul Rahman

Sultan Abdullah Al-Mu’tasim Billah iaitu Sultan ibni Almarhum Tuanku Muhammad 4

3 Pahang pada 31 Oktober 1945 terpaksa menurunkan tandatangan setelah


Pada 2 November Sultan terpaksa didesak oleh MacMichael walaupaun pada

asalnya enggan berbuat demekian.
menandatangani surat Perjanjian Malayan
Union

© Hak Cipta Zamri Talib / SMK. Kemumin 2020 - 0199497087


29 November 1945 pertemuan antara

Sultan abdul Aziz almustasim billah shah Ibni
Almarhum Raja Muda Musa, Sultan perak cuba MacMichael dengan Sultan Kedah iaitu


melengaahkan masa untuk menandatangani Sultan Badli Shah ibni Almarhum Sultan

perjanjian tersebut. Abdul Hamid Halim Shah telah menimbulkan
5 perdebatan. Baginda Sultan enggang 6

Pada 22 November trpaksa juga menurunkan

menurunkan tandatangan tetapi akhirnya 2

tandatangan Disember 1945, Maac Michaael berjaya

mendapatan tandatangan
4 Disember 1945 Raja Perlis Tunku Syed Putra

15 Desimber 1945 Mac Michael telah

jamalullail Ibni Almarhum syed Hassan mengugut Sulltan Kelantan untuk tidak
Jamalulail telah menurunkan tandatangan mengiktiraf Raja-Raja Melayu yang Enggan

setelah didesak oleh MacMichael menurunkan taandatangan

7 8
Sultan akhirnya terpaksa menandatangani


perjanjian pada 17 Disember 1945





Sultan Terengganu, Sutan Ismail Nasiruddin Shah ibni Almarhum

Sultan Zainal Abidin terpaksa menandatangani dokumen
9 walaaupun I bercanggaah dengan Undang-Undang Tubuh Kerajaan

Neggeri Terengganu pada 21 Disember 1945
Fokus SPM KBAT

Berdasakan pengetahuan

sejarah anda apakah yang
Cara Mac Michael akan berlaku kepada negara
mendapatkan persetujuan kita andainya Malayan
sultan melalui cara desakan dan union dilaksanakan
paksaan tidak dipersetujui dan
sepenuhnya?
telah menimbulkan reaksi
pemeemtangan daripada Isi Jawapan
peelbagai pihak.
• Raja kehilangan kuasa
Raja-raja melayu telah • Prinsip kerakyatan
mmbantah Perjanjian Malayan yang longgar
melemahkan orang
Union
melayu
• Kehilangan warisan
tamadun
• Tanah Melayuakan

dijajah oleh British
• Orang Melayu akan
kehilangan status qua
• Kebajikan orang

Gambar : Sir Harold melayu akan terabai
MacMichael

© Hak Cipta Zamri Talib / SMK. Kemumin 2020 - 0199497087



4.3 REAKSI PENDUDUK TEMPATAN TERHADAP
MALAYAN UNION



1 Sungguhpun Kertas Putih Malayan Union menimbulkan reaksi
yang menyokong serta tidak menyokong, British mengisytiharkan
Malayan Union pada 1 April 1946.

2 Perisytiharan Malayan Union ditentang oleh Raja-raja Melayu,
orang Melayu dan bekas pegawai British yang pernah berkhidmat
di Tanah Melayu.



3 Raja-raja Melayu menentang Malayan Union dengan memberi reaksi
berikut :

• Malayan Union merupakan bentuk penjajahan secara mutlak oleh
kerajaan British.
• Sultan Melayu kehilangan kedaulatan dan kuasa politik yang
selama ini menjadi hak Raja-raja Melayu.
• Raja-raja Melayu menyuarakan bantahan dan tentangan terhadap
Malayan Union melalui pelbagai cara .


Cara Bantahan Orang Melayu




Menghantar surat bantahan ke London

Membawa kes Malayan Union ke

Mahkamah Tinggi England • Sultan Kedah, Perak dan Johor mengutus surat


bantahan kepada Setiausaha Tanah Jajahan
• Persidangan Raja-raja Melayu di British , George Henry Hall, mendakwa baginda

Istana Iskandariah Kuala Kangsar pada diperdaya oleh MacMicha el.

bulan April 1946 memutuskan untuk • Beberapa orang raja mendakwa diugut supaya

mengemukakan bantahan melalui menurunkan tandatangan tanpa menyedari

Mahkamah Tinggi di England. akibatnya.
• Sultan Perak, Sultan Kedah dan • Raja-raja Melayu memohon agar British



Sultan Johor akan berangkat ke England memansuhkan persetujuan yang ditandatangani.

sekiranyaa kehadiran mereka diperlukan • Tuanku Syed Putra Jamalullail juga mengirim


di mahkamah tersebut. telegram kepada kerajaan British di London untuk

• Menurut sistem perundangan menyuarakan rasa tidak puas hati baginda

British, MacMichael mendapatkan terhadap tindakan MacMichael kerana tidak diberi

tandatangan Raja-raja Melayu dengan peluang untuk mendapatkan nasihat daripada

cara yang tidak sah. pembesar negeri sebelum memberikan

persetujuan.

© Hak Cipta Zamri Talib / SMK. Kemumin 2020 - 0199497087




Menyokong Kongres Melayu
Permaisuri Perak memimpin Gerakan


• Kongres Melayu diadakan untuk menentang Malayan Union
menunjukkan kesungguhan orang Melayu

menolak gagasan Malayan Union. • Pada 28 Mei 1946, Ahli Parlimen British tiba

• Sultan Hisamuddin Alam Shah ibni di Kuala Kangsar .

Almarhum Sultan Alauddin Sulaiman • Perhimpunan besar-besaran diadakan di

Padang Bandar Diraja Kuala Kangsar untuk

Shah menderma sebanyak $15 ribu menunjukkan gabungan raja dan rakyat


kepada Persatuan Melayu Selangor yang menentang Malayan Union.

menjadi tuan rumah Kongres Melayu • Tuanku Permaisuri Perak, Raja Perempuan

pertama. Kelsom mengetuai barisan hadapan


• Baginda turut merasmikan pembukaan perarakan Bersama-sama dengan wanita

kongres tersebut. negeri Perak.







Iktibar
Memulau upacara pelantikan

Gabenor Malayan Union. Pemimpin kita mmemmpunyai semngat

sanggup berkorban untuk bangsa dan

• Setelah perjumpaan dengan Dato’ Onn tanahair.
Jaafar di Hotel Station, Raja-raja Melayu
memulau upacara pelantikan Gabenor Kesanggupan mempertahankan nnegara

Malayan Union. walau pelbagai halangan daripada penjajah

• Dato’ Onn mempersembahkan resolusi harus dicontohi oleh geneerasi pada hari ini

Kongres Melayu yang memohon Raja-raja
Melayu supaya bersama-sama dengan
rakyat memboikot upacara pelantikan
tersebut.
• Ribuan orang Melayu yang berhimpun di
Hotel Station melaungkan “ Daulat
Tuanku ! ” dan “ Hidup Melayu ” .

© Hak Cipta Zamri Talib / SMK. Kemumin 2020 - 0199497087


Penentangan Rakyat Terhadap Malayan Union

Bantahan persatuan Melayu

Bantahan akhbar Melayu


• Akhbar seperti Utusan Melayu ( Singapura ) , Majlis ( Kuala Lumpur ) • Persatuan Melayu seperti

dan Warta Malaya ( Pulau Pinang ) menyuarakan bantahan dengan Syarikat Bekerjasama Am

keras, mengecam dan mengutuk Malayan Union kerana merugikan Saiburi ( SABERKAS ) ,

orang Melayu. Persatuan Melayu Kedah,

• Akhbar ini menyeru orang Melayu mengadakan perhimpunan besar- Perikatan Melayu Perak ,

besaran untuk menolak gagasan Malayan Union. Persatuan Melayu

• Akhbar ini juga melaporkan perkembangan berita penentangan orang Selangor dan Persatuan


Melayu terhadap Malayan Union. Melayu Johor berjaya
menghimpunkan orang
Melayu dari setiap lapisan
Bantahan Cendekiawan masyarakat seluruh

negara untuk membantah
• Tokoh pentadbir Melayu seperti Dato’ Onn Jaafar, Dato’ Nik Ahmad gagasan Malayan Union.

Kamil, Za’ba, Tengku Mohamed, Dato’ Abdul Wahab Abdul Aziz ( • Pertubuhan Melayu

Panglima Bukit Gantang ) , Wan Md Yussof ( Panglima Kinta, Perak ) ditubuhkan atau diaktifkan

dan Dato’ Hamzah Abdullah telah menggerakkan orang Melayu untuk semula sebagai tindak
menentang Malayan Union dengan pelbagai strategi. balas terhadap Malayan

• Pemimpin Melayu Johor, Dato’ Abdul Rahman Mohammad Yassin • Union.
Pertubuhan ini menjadi

membantah usaha British untuk terus menjajah Tanah Melayu. penggerak menganjurkan

• Tokoh wanita seperti Cikgu Zaharah Abdullah ( Batu Pahat ) , rapat umum bagi

Halimahton Abdul Majid ( Rembau ), Saleha Mohd Ali, Zaharah Tamin membantah Malayan

( Selangor ) , Datin Puteh MariahIbrahim Rashid ( Perak ) dan Hasnah Union serta tindakan

Ishak ( Pulau Pinang ) merupakan benteng barisan hadapan MacMichael mendapatkan

penentangan Malayan Union oleh kaum wanita. tandatangan Raja-raja

• Di Batu Pahat, cikgu Zaharah Abdullah , ahli Pertubuhan Pergerakan Melayu.
Melayu Semenanjung Johor berucap membantah pelaksanaan
Malayan Union .

© Hak Cipta Zamri Talib / SMK. Kemumin 2020 - 0199497087

Bantahan Di Kelantan Kedah dan Johor



Bantahan Di Kelantan

• Di Kelantan, seramai 10 ribu orang berhimpun di Kota Bharu semasa
MacMichael datang untuk mendapatkan tandatangan sultan pada 15
Disember 1945,


Bantahan di kedah

• Di Kedah, ribuan orang Melayu berarak di Alor Setar pada 19 Januari
1946 untuk menentang Malayan Union.
o Perarakan dianjurkan oleh Kesatuan Melayu Kedah, SABERKAS,
Kesatuan Ulama Kedah dan Persatuan Melayu Kedah.
o Tuan Haji Hussain Che Dol, Yang Dipertua Kesatuan Melayu
Kedah dan Senu Abdul Rahman, Setiausaha Agung SABERKAS
telah mengkritik kandungan Kertas Putih Malayan Union yang
dianggap mencabul kedaulatan bangsa Melayu.

Bantahan Di Johor

• Di Johor, penentangan Malayan Union dilancarkan oleh pelbagai pihak.
o Lembaga Kesatuan Melayu Johor melancarkan Gerakan
menentang Malayan Union pada bulan Januari 1946.
o Pada 10 Februari 1946, Pergerakan Melayu Semenanjung Johor di
bawah pimpinan Dato’ Onn Jaafar berhimpun untuk menentang
Malayan Union.
o Di bandar Batu Pahat, seramai 20 ribu orang Melayu berhimpun di
mana Dato’ Onn berucap menggesa orang Melayu bangkit
menentang Malayan Union.
Mengadakan Kongres Melayu


• Perjuangan untuk menentang Malayan Union berkembang ke

peringkat kebangsaan apabila Za’ba , Yang Dipertua Persatuan

Melayu Selangor menghubungi Dato’ Onn Jaafar di Johor , Panglima

Bukit Gantang di Perak dan Tunku Abdul Rahman di Kedah untuk

menzahirkan penubuhan badan induk untuk menjadi pemangkin

menentang Malayan Union.

• Pemimpin dan cendekiawan Melayu pada peringkat negeri bersetuju

untuk menganjurkan Kongres Melayu .

• Dari 1 Mac 1946 hingga 4 Mac 1946, Kongres Melayu diadakan di

Bangunan Kelab Sultan Sulaiman , Kampung Baru Kuala Lumpur .

o Sebanyak 41 buah pertubuhan Melayu menghantar wakil masing-

masing.

o Mereka mewakili pelbagai lapisan masyarakat Melayu yang antaranya

termasuk tokoh politik, peniaga dan ahli ekonomi.

o Kongres bersetuju untuk menubuhkan United Malay National

Organisation ( UMNO ) untuk menentang Malayan Union.

• Dalam Kongres Melayu yang diadakan di Johor Bahru pada 11 Mei

1946 , UMNO ditubuhkan di Istana Johor .
• Orang Melayu memakai lilitan kain putih di songkok sebagai tanda
berkabung .

© Hak Cipta Zamri Talib / SMK. Kemumin 2020 - 0199497087

UMNO Menganjurkan Bantahan Secara Besar-
Besaran



• UMNO menganjurkan bantahan secara besar-besaran menentang Malayan Fokus SPM Esei

Union .

o Di Alor Setar, Kedah, seramai 50 ribu orang menyertai rapat umum yang Orang Melayu telah bangkit
memenuhi jalan raya dari Titi Bumbung Lima hingga bandar Alor Setar. menentang pengenalan
o Di Ipoh , Perak, orang ramai berhimpun di Pekan Ahad, Jalan Datuk Malayan Unian.
dengan membawa sepanduk yang berbunyi “ Kami Berkehendak
Naungan, Bukan Penaklukan ” dan melaungkan “ Hidup Melayu ” . Jelaskaan penentangan

o Di Seremban, Negeri Sembilan, orang ramai berbaris Panjang di jalan tersebut?

masuk istana dengan membawa sepanduk bertulis “ Kekalkan Takhta • 50 ribu rapat umum di
Kerajaan Raja-Raja Melayu ” dan “ MacMichael ialah Imperialis ” .
o Di Padang Francis Light School, Pulau Pinang, rapat umum diadakan Kedah
dengan sepanduk bertulis “ Humbankan Perjanjian MacMichael ” dan • DiPerak orang ramai
laungan “ Hidup Melauu ” . berhimpun di pekan

o Dalam rapat umum di Padang Kelab Sultan Sulaiman , Kampung Baru , ahad

Kuala Lumpur, ucapan pemimpin Melayu membantah Malayan Union • Di negeri Sembilan
menyambut kedatangan Ahli Parlimen British L.D.Gammans dan David orangramai berbaris di
Rees Williams yang membuat tinjauan berkaitan dengan penentangan jalan pintu masuk
orang Melayu terhadap Malayan Union. istana
o Di Klang, Selangor, orang Melayu berhimpun di padang dan
perkarangan Istana Alam Shah untuk membantah Malayan Union. • Di Pulau Pinang rapat
umum diadakan di
• Tunjuk perasaan secara besar-besaran diadakan semasa lawatan Ahli Padang franci Light

Parlimen British Gammans dan Rees Williams.

o Gammans dan Rees Williams membuat laporan kepada Pejabat Tanah shool
Jajahan bahawa sultan yang menandatangani Perjanjian Malayan Union • Rapat umum di Padang
tidak menyedari akibat daripada perjanjian tersebut. kelab sultan sulaiman
o Mereka menyokong sepenuhnya cadangan Raja-Raja Melayu untuk • Di Selangor –orang
menubuhkan Persekutuan Tanah Melayu. Melayu berhimpun di

• Bantahan penduduk tempatan telah berjaya membuka mata kerajaan British istana Alam shah

terhadap keburukan Malayan Union. • Tunjuk Peraasaan

secara besaar-besaran
semasa lawatan ahli
parlimen British

Lihat Buku teks Hal 106

Iktibar

Semangat Orang Melayu menentang Malayan Union sangat
kental telah mewujudkan penyatuan orang Melayu dikalangan
rakyat pemimpin dan raja-raja Melayu.

Ia seharusnya menjadi pegangan untuk kita mempertahankan
maruuah bangsa dan negara

© Hak Cipta Zamri Talib / SMK. Kemumin 2020 - 0199497087
4.4 PENYERAHAN SARAWAK KEPADA
KERAJAAN BRITISH


PENTADBIRAN TENTERA DI SARAWAK


1 Selepas Perang Dunia Kedua, tentera Australia mendarat di Kuching
dan memperkenalkan pentadbiran tentera , iaitu British Borneo
Civil Affairs Unit ( BBCAU ) pada 11 September 1945.
2 British kemudian memperkenalkan pentadbiran BMA di Sarawak pada
tahun 1946.
3 Pada 1 Julai 1946, Vyner Brooke mengambil keputusan untuk
menyerahkan Sarawak kepada kerajaan British .
4 Penyerahan Sarawak kepada British mendapat tentangan daripada
masyarakat tempatan di Sarawak.

Faktor Penyerahan Sarawak Kepada British Fokus SPM Esei

Masalah • Vyner Brooke semakin tua dan uzur. Sarawak telah diserahkan kepada

pewarisan • Beliau tidak mempunyai anak lelaki untuk mengambil alih British oleh Vyner Brooke.
takhta takhtanya.

• Vyner Brooke enggan melantik anak saudaranya Anthony Jelaskan apakah faktor yang

Brooke ( anak Bertram Brooke ) sebagai penggantinya. menyebabkan penyerahan


teersebut?
Desakan • Pada 19 Jun 1944, Pejabat Tanah Jajahan mendesak

kerajaan Vyner Brooke memberikan kuasa yang lebih luas kepada Isi -Isi
British British untuk meluaskan penguasaannya di Sarawak

dengan berunding dengan kerajaan sementara yang • Masalah pewarisan harta
diwujudkan oleh tentera Jepun. • Vyener Brooke tua dan uzzur

• British hendak menguasai kekayaan ekonomi Sarawak • Tiada pewaris

dan menjaga kepentinganb pelaburannya dengan • Desakan kerajaan British
menjadikan Sarawak tanah jajahan British.
• Tawaran British ditolah oleh Bertram Brooke dan Anthony • Ingin menguaasai kekayaaan
Brooke . Saarawak

• Pada 28 Februari 1945 Pejabat Tanah Jajahan mengutus • Masalah kewangan

surat kepada Vyner Brooke tentang pendirian untuk • Ekonomi Sarawak terjejas

menyerahkan Sarawak kepada British.
• Vyner Brooke akhirnya bersetuju menyerahkan Sarawak • Masa depan Sarawak lebih
kepada British. terjamin di bawah British


Fakta : Lihat buku Teks hal 107

Masalah • Selepas Perang Dunia Kedua, Vyner Brooke menghadapi
kewangan masalah kewangan untuk memulihkan semula Sarawak.
• Ekonomi Sarawak terjejas akibat lombong minyak
musnah dan ladang getah terbiar.
• Kemudahan pendidikan , kesihatan , jalan raya dan
lapangan terbang perlu diperbaiki.
• Vyner Brook berpendapat masa depan Sarawak lebih
cerah di bawah pemerintahan British.


Zaman pemerintahan Jepun ddi Sarawak



Kerajaan sementara telah diwujudkan yang dipengerusikan oleh Bertram Brooke dan Anthony Brooke. Oliver Stanley

setiaausaha Tanah jajaahan berunding dengan kerajaan sementara pada tahun 1944 untuk membolehkan British

mengambil alih Sarawak tetapi ia ditolak oleh Anthony Brooke dn Bertram Brooke.

© Hak Cipta Zamri Talib / SMK. Kemumin 2020 - 0199497087



PROSES PENYERAHAN SARAWAK KEPADA
BRITISH



28 Februari 1945 . 24 Oktober 1945


Pejabat Tanah Jajahan Vyner Brooke bersetuju

mengantar surat kepada Vyner menyerahkan Sarawak kepada


Brooke meminta beliau British.

menandatangani surat

perjanjian dengan George

Henry Hall , Setiasuaha Tanah . Vyner Brooke menghantar

Jajahan. setiausaha peribadinya, Gerald


T. MacBryan untuk
mendapatkan persetujuan
MacBryan pulang ke England daripada ketua-ketua tempatan.


dengan dokumen yang

ditandatangani oleh ketua

tempatan Sarawak. . Kerajaan British mengarahkan


Penyerahan Sarawak dibuat Vyner Brooke supaya

tanpa pengetahuan rakyat mendapatkan kelulusan Majlis


Sarawak. Negeri dan persetujuan rakyat


Sarawak terlebih dahulu

Fokus SPM Esei
Kerajaan British menghantar Gammans dan Rees Williams untuk Jelaskan proses

membuat tinjauan . penyerahan Sarawak
kepada British?
Hasil tinjauan mendapati :
o Sebahagian besar peribumi menentang penyerahan.
o Orang Cina menyokong penyerahan. Isi Jawapan
o Terdapat penduduk yang tidak memahami maksud penyerahan. • Pejabat tanah jajahan

menghantar surat
Laporan Gammans dan Rees Williams dibawa ke Majlis Negeri untuk diundi • Persetujuan Vyner
Brooke

• Menghantaar
setiausaha
. . Taraf Sarawak sebagai negeri • MacBryan pulang ke
Majlis Negeri mengeluarkan naungan British dimansuhkan. England

Rang Undang-undang • Vyner Brooke supaya

Penyerahan ( Cession Bill ) . Sarawak disahkan sebagai mendapatkan

tanah jajahan British. kelulusan Majlis
Keputusan menunjukkan Negeri

golongan propenyerahan Pada 1 Julai 1946, Hari • Tinjauan dari

menang dengan 19 undi Penyerahan Sarawak

berbanding 16 yang diisytiharkan di Kuching. gammans

menentang. • Rang Undang-Undang

• Menghapuskan taraf
Sarawak sebagai
negeri naungan
• Pengisytiharaan
Sarawak sebagaai
tanah jajahan Brittish
Rujuk Buku teks hal ;; 108

© Hak Cipta Zamri Talib / SMK. Kemumin 2020 - 0199497087



4.5 REAKSI PENDUDUK TEMPATAN
TERHADAP PENYERAHAN

SARAWAK Fokus SPM Esei


Penyerahan Sarawak kepada British


1 Penyerahan Sarawak mencetuskan dua reaksi, iaitu yang telah menimbulkan penentangan
menyokong dan yang menentang. mayaarakat tempatan.



2 Golongan yang menentang penyerahan Sarawak kepada Jelaskan faktor penentangan

British antaranya dipimpin oleh Datu Patinggi Abang Haji tersebut/
Abdillah .

Isi jawapan
3 Mereka melancarkan pelbagai bentuk penentangan dan
bantahan terhadap penyerahan Sarawak kepada British. • Bercanggah dengan


perlembagaan 1941


• Menafikan hak rakyat Saarawak

FAKTOR PENENTANGAN PENYERAHAN SARAWAK • Mengnepikan surat wasiat
Charles Brooke


Tindakan Vyner Brooke bertentangan dengan Perlembagaan • Tidaak berbincaang dengaan


1941. Raja muda Anthony


• Menurut Prinsip Ke-8 dalam Perlembagaan 1941 , pemerintahan • Cara tipu muslihat Gerald T.

sendiri akan diberikan kepada rakyat Sarawak. MacBran


• Menurut perlembagaan tersebut, penduduk Sarawak akan • Tekanan dan pujukan daan


dibimbing untuk mentadbir negeri mereka sendiri. sogokkan


• Tindakan Vyner Brooke menyerahkan Sarawak kepada British

melanggar prinsip tersebut dengan menafikan hak rakyat Lihat buku Teks hal ; 109


Sarawak untuk mendapatkan pemerintahan sendiri seperti yang

termaktub dalam perlembagaan.



Vyner Brooke mengetepikan surat wasiat Charles Brooke


• Vyner Brooke membuat keputusan tanpa berbincang dengan

Raja Muda Anthony Brooke dan Tuan Muda Bertram Brooke.

• Golongan menentang penyerahan mahu memulihkan
pemerintahan Dinasti Brooke supaya dapat menuntut

kemerdekaan dengan mudah.


Gerald T. MacBryan menggunakan muslihat untuk

mendapatkan tandatangan ketua tempatan


• Bryan telah menggunakan pelbagai muslihat seperti tekanan,

desakan , pujukan dan sogokan untuk mendapatkan

persetujuan daripada ketua-ketua tempatan.

© Hak Cipta Zamri Talib / SMK. Kemumin 2020 - 0199497087
BENTUK PENENTANGAN PENDUDUK
TEMPATAN


Mengadakan persidangan Mengadakan demonstrasi



• Johari Anang dan Sharkawi Osman • Demonstrasi pertama diadakan semasa


menganjurkan persidangan yang dihadiri oleh kedatangan Gabenor pertama Sarawak ,


perwakilan dari seluruh Sarawak. Charles Arden Clarke di Astana pada 30


• Persidangan disertai oleh Pergerakan Oktober 1946.



Pemuda Melayu ( PPM ), Barisan Pemuda • Demonstrasi yang diketuai oleh Datu Patinggi


Sarawak ( BPS ), Persatuan Kebangsaan Abang Haji Abdillah disertai oleh 16 persatuan

Melayu Sarawak ( PKMS ) , Persatuan Melayu Melayu.

Miri, Kesetiaan Muda Matu dan Persekutuan • PKMS mendesak British berundur dari


Bumiputera. Sarawak.

• Objektif persidangan adalah untuk • Mereka membawa sepanduk dan poster




mengadakan demonstrasi pada setiap 1 Julai dengan kata-kata “ Kami membantah dengan


kerana menentang penyerahan Sarawak sekeras-kerasnya atas tindakan Brooke


kepada British. menyerahkan Sarawak kepada colonial

Inggeris ” , “ Sarawak adalah hak kami ” , “



Leburkan colonial ” dan “ No Cession ” .

• Demonstrasi juga diadakan di Sibu oleh PPM.


Meletak jawatan beramai-ramai



• Pada bulan Disember 1946, kerajaan British


mengeluarkan Pekeliling No. 9/1946 ( Circular Bantahan golongan wanita

No. 9 ) untuk melarang pegawai awam


menyertai Gerakan antipenyerahan. • Antara golongan wanita yang menentang


• Berikutan pekeliling tersebut, seramai 409 penyerahan Sarawak ialah Cikgu Lily


orang kakitangan kerajaan meletak jawatan Eberwein ( PKMS ), Hajah Sipah Tuanku


pada 2 April 1947. Othman, Dayang Fauziah dan Cikgu Ajibah

• Kakitangan kerajaan yang meletak jawatan Abol.


terdiri daripada guru, petugas di Pos dan • Kaum ibu yang diketuai oleh Cikgu Lily


Telegraf , Jabatan Marin, Kastam, Perubatan Eberwein pergi ke rumah Panjang untuk

dan Kesihatan, Percetakan, Jabatan Tanah


dan Ukur, Jabatan Kerja Raya, Bomba dan mengadakan kempen kesedaran.


Perbendaharaan. • Cikgu Ajibah Abol mengetuai kaum wanita


• Seramai 56 orang pelajar Maktab Perguruan untuk bergabung tenaga dengan gerakan


Melayu Sarawak menamatkan pengajian antipenyerahan dalam usaha


sebagai bantahan terhadap Pekeliling No. 9. memperjuangkan kemerdekaan Sarawak.

© Hak Cipta Zamri Talib / SMK. Kemumin 2020 - 0199497087
Menggunakan Akhbar Menulis surat bantahan

• Utusan Sarawak yang diterbitkan pada bulan • Pergerakan Pemuda Melayu ( PPM )


Januari 1949 digunakan sebagai saluran untuk menghantar surat kepada kerajaan British di


menyebarkan tentangan terhadap penyerahan London bagi menyatakan bantahan mereka


Sarawak. terhadap penjajahan Sarawak.


• Pengarang menggunakan kritikan yang tajam • Pada tahun 1949, BPS menghantar


terhadap rancangan penyerahan Sarawak. referendum memansuhkan penyerahan


• Akhbar dimuatkan dengan ulasan berita Sarawak.
seperti tentang sekatan ke atas Anthony • Anthony Brooke kem udian menentang

Brooke daripada memasuki Sarawak oleh penyerahan melalui sistem perundangan


kerajaan British dan artikel yang bertajuk “ dengan membuat rayuan di Privy Council .


Kerajaan British Menipu Rakyat ”. • Pada 16 Julai 1948 Anthony Brooke


membawa kes penyerahan Sarawak ke

Mahkamah Tinggi Brunei tetapi rayuan beliau
ditolak.

Menubuhkan Kumpulan Rukun 13


• Pada 20 Ogos 1948, pemimpin Pergerakan Pemuda Melayu ( PPM ) menubuhkan Rukun 13 secara

sulit di Sibu .


• Kumpulan yang dipimpin oleh Awang Rambli, Morshidi Sidek dan Bujang Suntong bertujuan

menghapuskan pegawai tinggi British di Sibu , Sarawak.


• Pada 3 Disember 1949, satu mesyuarat diadakan untuk membunuh Gabenor Sarawak kedua,


Duncan Stewart.


PERISTIWA SUNGKIT
BERDARAH

1 Rosli Dhoby , salah seorang anggota Rukun 13 telah
menikam Duncan Stewart menyebabkan Stewart
meninggal dunia di Hospital Singapura seminggu kemudian
.
2 Peristiwa tersebut dikenali dengan nama “ Sungkit Berdarah
” .
3 Pembunuhan Duncan Stewart memberi reaksi kepada
British untuk menindas dan menamatkan gerakan
antipenyerahan.


• Pada 6 dan 7 Disember 1949, British menutup pejabat PPM,

PKMS, BPS dan Angkatan Semangat Anak Negeri Sarawak (

ASAS ).

• Pada 5 Februari 1951 , Anthony Brooke merayu semua

persatuan supaya menghentikan usaha menentang

penyerahan.

• Rosli Dhoby, Morshidi Sidek, Awang Rambli dan Bujang

Suntong dikenakan hukuman gantung sampai mati.

• Anggota Rukun 13 yang lain dikenakan hukuman penjara.


5 Sungguhpun gerakan antipenyerahan menemui kegagalan,

namun gerakan tersebut telah berjaya membangkitkan

semangat kebangsaan yang membawa kepada penubuhan

parti politik di Sarawak.

© Hak Cipta Zamri Talib / SMK. Kemumin 2020 - 0199497087

REAKSI PENDUDUK YANG MENYOKONG
PENYERAHAN SARAWAK


1 Kumpulan yang menyokong penyerahan Sarawak diketuai oleh Datu
Memajukan penduduk
Bandar Abang Haji Mustapha dan Datu Amar Abang Haji Suleiman.
tempatan

2 Antara faktor-faktor yang menyokong penyerahan Sarawak adalah :

• Memajukan negeri Golongan propenyerahan

• Memajukan penduduk tempatan menubuhkan Young Malay

• Memberi peluang pekerjaan dalam perkhidmatan awam Association ( YMA ) untuk

menggalakkan kemajuan
orang Melayu dalam bidang
Memajukan Negeri Memberi peluang pekerjaan ekonomi dan sosial.

dalam perkhidmatan awam
• Semasa perang, Sarawak • YMA juga membantu

mengalami banyak • Ramai golongan intelektual orang Melayu yang


kemusnahan. diberi peluang untuk mengisi mundur dan ketinggalan

• Penyerahan membolehkan jawatan tinggi dalam dalam pelbagai aspek

Sarawak dimajukan dalam perkhidmatan kerajaan seperti pelajaran,

pelbagai aspek seperti politik, Sarawak seperti peguam, agama dan sukan.

perhubungan, perdagangan, doctor dan jurutera. • YMA menubuhkan

pertanian, pendidikan, • Mereka yakin British akan cawangannya di Sibu,


kesihatan dan meningkatkan memberikan taraf berkerajaan Kalaka dan Miri.

taraf hidup masyarakat sendiri kepada Sarawak.

Sarawak.


Langkah menjadikan Sarawak sebagai tanah jajahan meupakan satu perancangan british di


Tanah Melayu, Singapura dan wilayh utara Borrneo. Penjajahan British di sarawak telah
menncetuskan reksi menentaang dan menyokong daripada penduduk




4.6 PENYERAHAN SABAH KEPADA
KERAJAAN BRITISH



1 Selepas perang, Kota Kinabalu dibebaskan
daripada kawalan tentera Jepun pada 28
September 1945 manakala Sandakan pada
19 Oktober 1945.

2 British Military Administration ( BMA )
diperkenalkan di Sabah bagi
mengembalikan keamanan dan
ketenteraman negeri.

3 Pada 26 Jun 1946, Syarikat Borneo Utara
British ( SBUB ) menandatangani satu
perjanjian untuk menyerahkan Sabah
kepada kerajaan British.
4 Ini bermakna Sabah akan menjadi tanah
jajahan British yang diketuai oleh seorang
Gabenor .

© Hak Cipta Zamri Talib / SMK. Kemumin 2020 - 0199497087

FAKTOR PENYERAHAN SABAH
KEPADA BRITISH


Memenuhi
kepentingan • Pada masa itu, Perdana Menteri Britain, Clement
British Attlee sedang menyelesaikan soal pemberian
kemerdekaan kepada India, Sri Lanka dan Burma.
• Sabah merupakan negeri yang berpotensi
menggantikan jajahan tersebut kerana kaya
dengan bahan mentah di samping menjadi
kasawan pasaran British.


Meneruskan • Sabah menjadi naungan British semasa
dasar pemerintahan SBUB.
British • Penyerahan Sabah membolehkan British terus
dalam menguasai hubungan luar dan pertahanan Sabah.
hubungan Kebakaran Hospital awam di Jeselton
luar Sabah

Masalah • Sebelum meninggalkan Sabah, tentera Jepun telah
kewangan memusnahkan Jesselton, Kudat dan Sandakan. Fokus SPM Esei
SBUB • SBUB tidak mampu untuk membiayai kos
membangunkan semula bandar-bandar tersebut. Jelaskan faktor penyeraahan Sabah
• SBUB bersetuju menyerahkan Sabah kepada kepada British?
kerajaan British kerana kekurangan dana.
Isi Jawaan

• Memenuhi kepentingan british
• Sabah kaya dengan bahan
mentah

• Meneruskan dasar British
• Membolehkaan British terus
meenguasaai Sabah
• Masalaah kewangan SBUB

• Tidak mampu mampun
membayar kos kemusnahan






Faktor penyerahan Sabah kepada
kepada British :

1. Pemulihan prasana akibat
kemusnahan oleh tentera Jepun
dan kepentingan British di sabah

© Hak Cipta Zamri Talib / SMK. Kemumin 2020 - 0199497087



4.7 REAKSI PENDUDUK TEMPATAN TERHADAP
PENYERAHAN SABAH


1 Pada 15 Julai 1946, SBUB menyerahkan Sabah kepada kerajaan

British.


2 Penyerahan Sabah kepada kerajaan British tidak menimbulkan

penentangan daripada penduduk tempatan disebabkan dua

perkara , iaitu :

Dasar British


Kepentingan Sosioekonomi

Penindasan Terhadap kegiatan berpersatuan penduduk tempatan


• Dasar British yang menindas kegiatan berpersatuan serta menghadkan 1 Penyerahan Sabah dianggap

peluang penduduk tempatan dalam pentadbiran sebagai peluang kepada

• Kesedaran penduduk tempatan tentang kepentingan meningkatkan penduduk tempatan untuk

sosioekonomi.

melibatkan diri dalam
1 Penduduk Sabah terdiri daripada pelbagai kumpulan etnik yang pentadbiran , memajukan

berbeza dari aspek Bahasa, budaya, sistem kepercayaan , perniagaan dan meluaskan

petempatan dan kegiatan ekonomi. jaringan perdagangan.


2 Keadaan ini menyukarkan pemimpin Sabah untuk menghimpunkan 2 Penyerahan Sabah juga dilihat

kesemua etnik dalam satu pertubuhan. sebagai langkah

membangunkan negeri Sabah
3 Antara persatuan yang ditubuhkan di Sabah ialah : selepas perang.


• Persaudaraan Sahabat Pena Sabah ( PASPAS ) 3 Oleh itu kebanyakan penduduk


• Persatuan Kebangsaan Melayu Sabah Sabah enggan melibatkan diri

• Barisan Pemuda Sabah ( BARIP ) dalam aktiviti menentang
penyerahan Sabah kepada

4 Pada peringkat awal, pertubuhan ini dibentuk untuk memperbaiki British.

keadaan ekonomi dan politik kaum bumiputera.


5 British mula khuatir kedudukan mereka akan tergugat di Sabah apabila

pemimpin-pemimpin pertubuhan ini mula bergiat aktif membangkitkan

kesedaran berpolitik dalam kalangan masyarakat tempatan.


6 British bertindak melumpuhkan gerakan nasionalisme ini dengan

beberapa cara yang halus seperti :


• Menawarkan jawatan kenaikan pangkat kepada ahli pertubuhan.

• Memindahkan ahli dan pemimpin yang aktif dalam gerakan berpersatuan


ke bandar lain.


7 Kegiatan berpersatuan di Sabah menjadi lemah kerana mengalami

masalah kewangan dan kekurangan pemimpin yang berkaliber.


8 Selain itu dasar British mengehadkan peluang kepada penduduk

tempatan untuk melibatkan diri dalam bidang pentadbiran menyebabkan
penduduk Sabah kurang mempunyai pengalaman dalam sistem birokrasi
Barat.

© Hak Cipta Zamri Talib / SMK. Kemumin 2020 - 0199497087
































.











Rakyat Sabah tidak membantah terhadap
Kesimpulan
Penyerahan Sabah ke kepada British kerana :
Terdapat gerakan penduduk tempatan meenentang
1. Mereka tidak memahami tujuan penyerahan penjajahan British di negaratelah menimmbulkanimpaak

tersebut yang berbezaa iaitu ;
2. Dasar British yang menindas kesedaran

nasionalisme dikalangan rakyat tempatan 1. Gerakan membantah Malayan Union berjayaa mencapai
3. Kebangkitan nasionalisme hanya berlaku selepas matamatnya

British mempekenalkan langkah kearah 2. Gerakan penyerahan di Sabah tidak mendapat

bekerajaan sendiri di Sabah tentangan atau bantahan dikalangan penduduk
tempatan

Dasar British selepas Perang terhadap Tanah Melayu,
Sarawak dan Sabah telah menyebabkan kebankitan
nasionalisme untuk membebaskan tanaah aair dariaada
penjajaahan Barat