จริยธรรมของพยาบาลในการดูแลผู้ป่วยที่ได้รับการรักษาด้วยไฟฟ้า

จริยธรรมของพยาบาล
ในการดูแลผู้ป่ วย

ที่ได้รับการรักษาด้วยไฟฟ้ า




กลุ่มภารกิจการพยาบาล

โรงพยาบาลส
วนสราญรมย์

สารบัญ

หน้ า

1 บทนำ
2 จริยธรรมของพยาบาลในการดูแล

ผู้ป่ วยที่ได้รับการรักษาด้วยไฟฟ้ า
3 การทำประโยชน์ (beneficence)
4 การไม่ทำอันตราย (nonmaleficence)
5 การเคารพเอกสิทธ์ (respect for autonomy)
6 ความยุติธรรม (justice)
7 การบอกความจริง (veracity)
8 ความซื่อสัตย์ (fidelity)
10 พฤติกรรมจริยธรรมตามแนวคิดทาง

จริยธรรม
11 แนวทางพัฒนาการปฏิบัติการพยาบาลเพื่อ

พิทักษ์สิทธิผู้ป่ วยที่ได้รับการรักษาด้วยไฟฟ้ า
13 บรรณานุกรม
14 ผู้จัดทำ

บทนำ 1



การรักษาด้วยไฟฟ้ า (electroconvulsive therapy: ECT)
เป็นการรักษาทางเลือกด้านร่างกาย (physical therapy) ที่สำคัญ
ในการบำบัดรักษาและการฟื้ นหายของผู้ป่วยจิตเวช

พยาบาลมีบทบาทช่วยเหลือผู้ป่ วยในกระบวนการบำบัดรักษา
ให้การดูแลทั้งทางด้านร่างกายและจิตใจ เพื่อให้ผู้ป่วยปลอดภัยจาก
ภาวะแทรกซ้อนที่ป้ องกันได้ และได้รับผลของการรักษาด้วยไฟฟ้ า
อย่างมีประสิทธิภาพ

2

จริยธรรมของพยาบาลในการดูแล
ผู้ป่ วยที่ได้รับการรักษาด้วยไฟฟ้ า

ความขัดแย้ง ความวิตกกังวล ความกลัว และความไม่มั่นคง
ปลอดภัย มักเกิดขึ้นกับผู้ป่วยและครอบครัวเมื่อรับรู้ว่าผู้ป่วยต้อง
ได้รับการรักษาด้วยไฟฟ้ า ส่งผลให้เกิดการร้องขอ การเรียกร้อง
สิทธิ รวมทั้งการปฏิเสธการรักษา หลายครั้งที่พบว่า การรักษา
ด้วยไฟฟ้ ากลายเป็นประเด็นปัญหาเชิงจริยธรรม

พยาบาลจำเป็ นต้องทำความเข้าใจและคำนึงถึงหลักจริยธรรม
ในการดูแลผู้ป่วยจิตเวชที่ได้รับการรักษาด้วยไฟฟ้ า เพื่อช่วยเหลือ
ให้ผู้ป่วยได้รับการบำบัดรักษาที่มีประสิทธิภาพสูงสุด ดังนี้

4

1. การทำประโยชน์ (beneficence)

การปฏิบัติการพยาบาลบนพื้นฐานของการใช้องค์ความรู้ หลักฐาน
เชิงประจักษ์ บทเรียน ประสบการณ์ และทักษะที่ดี ดูแลผู้ป่วย
ด้วยความเข้าใจ สร้างความมั่นใจ เป็นเพื่อน ให้กำลังใจ ช่วยเหลือ
ให้ผ่อนคลายจากความวิตกกังวลหรือความกลัว ปฏิบัติการพยาบาล
ด้วยความนุ่มนวล สร้างประสบการณ์การรักษาที่ดี และดูแลให้ได้รับ
ประโยชน์สูงสุดจากการรักษาด้วยไฟฟ้ า

5

2. การไม่ทำอันตราย (nonmaleficence)

ผู้ป่วยที่ได้รับการรักษาด้วยไฟฟ้ าจะมีความเสี่ยงต่อการได้รับ
ภาวะแทรกซ้อนตลอดระยะเวลาของการรักษา หลักการไม่ทำ
อันตราย คือ พยาบาลต้องไม่กระทำการใด ๆ ให้ผู้ป่วยได้รับอันตราย
หรือบาดเจ็บจากการรักษา

การปฏิบัติพยาบาลตามหลักการข้อนี้ พยาบาลต้องใช้ความรู้
ความสามารถปฏิบัติการพยาบาลอย่างมีคุณภาพ ได้มาตรฐาน คำนึง
ถึงความปลอดภัยของผู้ป่วยเป็นสำคัญ ตั้งแต่การเตรียมความพร้อม
ของเครื่องมือ อุปกรณ์ บุคลากร สิ่งแวดล้อม ปฏิบัติการพยาบาล
อย่างมีทักษะความชำนาญ ประเมิน สังเกตอาการเปลี่ยนแปลงตลอด
ระยะเวลาของการรักษา ใช้องค์ความรู้ที่เกี่ยวข้องเฝ้ าระวังติดตาม
อาการใกล้ชิด ไม่ละเลย ทอดทิ้งจนเป็นเหตุให้ผู้ป่วยได้รับอันตราย

5

3. การเคารพเอกสิทธ์ (respect for autonomy)

การเจ็บป่ วยทางจิตส่งผลให้ผู้ป่ วยจิตเวชกลายเป็ นบุคคลที่ไม่มี
อิสระในการตัดสินใจ (non-autonomous persons) เนื่องจากความ
แปรปรวนทางด้านการรับรู้ ความคิด อารมณ์ และพฤติกรรม ดังนั้น
การตัดสินใจยินยอมรับการรักษา จึงเป็นหน้ าที่ของผู้แทนโดยชอบ
ธรรมตามสิทธิผู้ป่ วย

การปฏิบัติตามหลักการเคารพเอกสิทธิ์ พยาบาลต้องให้ข้อมูล
แก่ญาติและครอบครัวอย่างเพียงพอเพื่อการตัดสินใจรับการรักษา
ด้วยไฟฟ้ า ไม่ว่าจะเป็นเหตุผล ความจำเป็น ความเสี่ยง ภาวะ
แทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้น สำหรับผู้ป่วยจำเป็นอย่างยิ่งที่พยาบาลต้อง
ให้ข้อมูลเพื่อทำความเข้าใจเกี่ยวกับการปฏิบัติตนที่ถูกต้อง อย่างไร
ก็ตาม ก่อนการให้ข้อมูลพยาบาลต้องประเมินระดับการรับรู้ของผู้
ป่ วยและให้ข้อมูลรายละเอียดของการรักษาตามระดับการรับรู้ที่
ประเมินได้

6

4. ความยุติธรรม (justice)

หลักความยุติธรรมในการพยาบาล คือ สิ่งที่เท่ากันต้องได้รับการ
ปฏิบัติที่เหมือนกัน ดังนั้น การปฏิบัติตามหลักความยุติธรรมจึงเป็น
การปฏิบัติการพยาบาลต่อผู้ป่วยที่ได้รับการรักษาด้วยไฟฟ้ าด้วย
ความเสมอภาคและเท่าเทียมกัน โดยผู้ป่วยนั้นจะต้องมีลักษณะ
อาการที่คล้ายคลึงกันหรือเหมือนกัน เช่น อาการทางจิตรุนแรงเท่า
กัน มีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อเหมือนกัน เป็นต้น พยาบาลต้อง
ให้การดูแล เฝ้ าระวังใกล้ชิดอย่างเสมอภาคและเท่าเทียม ปราศจาก
การเลือกปฏิบัติ แม้ว่าผู้ป่วยจะมีความแตกต่างกันด้านสถานภาพ
เชื้อชาติ การศึกษา หรือเศรษฐานะ

7

5. การบอกความจริง (veracity)

แม้การบอกแผนการรักษาด้วยไฟฟ้ าให้ผู้ป่วยรับทราบอาจทำให้
ผู้ป่วยเกิดพฤติกรรมต่อต้าน ก้าวร้าว ไม่ยอมรับฟังข้อมูล เหตุผล
ความจำเป็นของการรักษา ไม่ร่วมมือปฏิบัติตามคำแนะนำหรืออาจ
หลบหนีออกจากโรงพยาบาล แต่ผู้ป่วยมีสิทธิที่จะรับรู้ความจริงเกี่ยว
กับการรักษาที่จะเกิดขึ้นกับชีวิตของตนเอง ดังนั้น พยาบาลต้อง
ไม่โกหก หลอกลวง ควรบอกให้ผู้ป่วยรับทราบถึงแผนการรักษา
ภายใต้สัมพันธภาพและการสื่อสารอันดี เพื่อให้บรรลุตามวัตถุ
ประสงค์ที่กำหนด

8

6. ความซื่อสัตย์ (fidelity)

การรักษาสัญญา ไม่เปิดเผยข้อมูล ปฏิบัติตามสิ่งที่ได้บอกกล่าว
กับผู้ป่วย รักษาความลับ และไม่นำข้อมูลการรักษาด้วยไฟฟ้ าหรือ
ข้อมูลอื่นไปเปิดเผยให้ผู้อื่นรับทราบ อย่างไรก็ตาม หากข้อมูลที่
พยาบาลรับทราบจากผู้ป่วยส่งผลเสียมากกว่าผลดี พยาบาลต้อง
เปิดเผยข้อมูลเฉพาะในทีมสุขภาพเท่านั้น เพื่อป้ องกันอันตราย
ที่อาจเกิดขึ้น เช่น ผู้ป่วยบอกพยาบาลว่าจะหลบหนีขณะรับการ
รักษาด้วยไฟฟ้ า เป็นต้น

9




พฤติกรรมจริยธรรมตามแนวคิดทางจริยธรรมของพยาบาล
ที่พึงปฏิบัติการพยาบาลกับผู้ป่วยที่ได้รับการรักษาด้วยไฟฟ้ า

10

พฤติกรรมจริยธรรม
ตามแนวคิดทางจริยธรรม

พฤติกรรมจริยธรรมตามแนวคิดจริยธรรม (Ethical concept)
1. การทำหน้าที่แทน (advocacy) พยาบาลทำหน้ าที่เป็นตัวแทน
ผู้ป่ วยเพื่ อให้ทีมสุขภาพที่เกี่ยวข้องรับทราบถึงคุณค่าและความเชื่ อ
ของผู้ป่วยต่อการรักษาด้วยไฟฟ้ า พิทักษ์สิทธิเพื่อให้ได้รับการรักษา
ที่ได้มาตรฐาน ปฏิบัติการพยาบาลด้วยความเคารพในศักดิ์ศรีของ
ความเป็นมนุษย์ และไม่ละเมิดสิทธิของผู้ป่วย
2. ความรับผิดชอบ (responsibility/accountability) พยาบาล
ปฏิบัติการพยาบาลด้วยความรับผิดชอบต่อหน้ าที่ ดูแลผู้ป่วยให้ได้รับ
การรักษาอย่างมีประสิทธิภาพและปลอดภัย รวมถึงมีความรับผิดชอบ
ต่อสิ่งที่จะเกิดขึ้นกับผู้ป่ วย
3. ความร่วมมือ (cooperation) พยาบาลต้องสร้างความร่วมมือใน
ทีมการดูแลผู้ป่วย ไม่ว่าจะเป็นทีมบุคลากรพยาบาล ทีมสหวิชาชีพที่
เกี่ยวข้องเพื่ อให้ผู้ป่ วยได้รับการดูแลอย่างครอบคลุม
4. ความเอื้ออาทร (caring) ปฏิบัติการพยาบาลด้วยความใส่ใจ ให้
เวลา รับฟัง เข้าใจความรู้สึกของผู้ป่วยที่ได้รับการรักษาด้วยไฟฟ้ า

11
แนวทางพัฒนาการปฏิบัติการพยาบาล
เพื่อพิทักษ์สิทธิผู้ป่ วยที่ได้รับการรักษาด้วยไฟฟ้ า




ภาพของกระบวนการรักษาด้วยไฟฟ้ าเหมือนเป็นการไม่เคารพ
หรือลิดรอนสิทธิผู้ป่วย อีกทั้งผลข้างเคียงที่สำคัญ คือ การสูญเสีย
ความจำ ส่งผลให้เกิดอคติหรือการตีตราการรักษาด้วยไฟฟ้ าว่าเป็น
เสมือนอันตรายต่อผู้ป่วยมากกว่าการทำประโยชน์ แนวทางพัฒนา
การปฏิบัติการพยาบาลเพื่ อพิทักษ์สิทธิผู้ป่ วยที่ได้รับการรักษาด้วย
ไฟฟ้ า มีดังนี้

12

1.การพัฒนาตนเองให้มีความรู้และทักษะการพยาบาลผู้ป่ วย
ที่ได้รับการรักษาด้วยไฟฟ้ า ความรู้ที่ถูกต้องช่วยให้พยาบาลเข้าใจสิ่ง
ที่เกิดขึ้นกับผู้ป่วย สามารถปฏิบัติการพยาบาลได้อย่างถูกต้องบนพื้น
ฐานของการใช้องค์ความรู้ และมีทัศนคติที่ดีต่อการรักษา รวมทั้ง การมี
ทักษะความเชี่ยวชาญในการปฏิบัติการพยาบาลจะทำให้ผู้ป่ วยได้รับการ
รักษาอย่างมีประสิทธิภาพและปลอดภัย

2.การใช้ตนเองเป็ นเครื่องมือสร้างกำลังใจและความมั่นใจ
พยาบาลต้องใช้ตนเองเป็นเครื่องมือสื่อสารให้ผู้ป่วยไว้วางใจ รู้สึก
อบอุ่น ไม่อ้างว้าง ให้คุณค่าและศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ เป็นเพื่อน
รับฟังความรู้สึกของผู้ป่วยด้วยความเข้าใจ สัมพันธภาพที่ดีช่วยให้
ผู้ป่ วยมั่นใจในความปลอดภัยและมีกำลังใจในการรักษา

3.การให้ข้อมูลที่ถูกต้องอย่างเพียงพอ ข้อมูลการรักษาที่ไม่
เพียงพอ ส่งผลให้ผู้ป่วยและครอบครัวเข้าใจวิธีการรักษาด้วยไฟฟ้ า
ไม่ถูกต้อง พยาบาลต้องให้ความสำคัญกับการอธิบายข้อมูลการรักษา
อย่างรอบด้าน ไม่ว่าจะเป็นความจำเป็น ประโยชน์ กลไกการออก
ฤทธิ์ ผลข้างเคียงหรือภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้น และสะท้อน
ทัศนคติเชิงบวกสู่ผู้ป่วย เพื่อให้ผู้ป่วยและครอบครัวมีข้อมูลที่ถูกต้อง
เพียงพอ ประกอบการตัดสินใจยินยอมรับการรักษา มีทัศนคติที่ดี
และสามารถปฏิบัติตัวได้ถูกต้องขณะรับการรักษาด้วยไฟฟ้ า

4.การสร้างประสบการณ์การรักษาที่ดี กระบวนการดูแลที่
ได้มาตรฐานและการดูแลให้ผู้ป่วยได้รับผลการรักษาที่ดี ปลอดภัย
ทั้งทางด้านร่างกายและจิตใจ เป็นการสร้างประสบการณ์ให้ผู้ป่วย
เรียนรู้จากประสบการณ์ตรงของตนเองว่าการรักษาด้วยไฟฟ้ า
ไม่น่ากลัว ให้ผลดีแก่ตนเอง ดังนั้น การจัดระบบบริการพยาบาล
ต้องมีการพัฒนาอย่างต่อเนื่ องเพื่ อให้กระบวนการดูแลได้มาตรฐาน
รวมทั้ง ดำเนินการพิทักษ์สิทธิผู้ป่วยภายใต้การจัดสิ่งแวดล้อม
ที่ปลอดภัย เครื่องมืออุปกรณ์ทันสมัย พร้อมใช้ และเพียงพอ
สถานที่บำบัดส่งเสริมเอื้อให้ผ่อนคลาย มีระบบเฝ้ าระวังภาวะ
แทรกซ้อน และให้การช่วยเหลือผู้ป่วยตั้งแต่ระยะเริ่มแรกอย่างมี
ประสิทธิภาพ

13

บรรณานุกรม

นภาพร นวลสุทธิ์. (2565). บทบาทพยาบาลวิชาชีพกับการรักษา
ด้วยไฟฟ้ า. ในสายฝน เอกวรางกูร(บรรณาธิการ), การพยาบาล
และสุขภาพจิต: ศาสตร์และศิลป์สู่การปฏิบัติ1 (หน้ า 167-190)
พิมพ์ครั้งที่ 7. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์สามลดา.

อรัญญา เชาวลิต, ศิริพร ขัมภลิขิต, ทัศนีย์ นะแส และ
เสาวรส จันทมาศ (บรรณาธิการ). (2558). คู่มือ
ส่งเสริมจริยธรรม สำหรับองค์การพยาบาล: กลไก
และการปฏิบัติ. กรุงเทพมหานคร: บริษัท จุดทอง จำกัด.

อรัญญา เชาวลิต. (2561). เอกสารประกอบการอบรมเรื่อง
ทบทวนความรู้หลักจริยธรรมและการตัดสินใจเชิง
จริยธรรม เมื่อวันที่ 11-12 ธันวาคม 2561.
สุราษฎร์ธานี: โรงพยาบาลสวนสราญรมย์.

อรัญญา เชาวลิต. (2562). เอกสารประกอบการอบรมเรื่อง
การเสริมสร้างสมรรถนะทางจริยธรรมสำหรับ
พยาบาล เพื่อการพัฒนาระบบและกลไกจริยธรรมสู่
ความเป็นเลิศขององค์กร เมื่อวันที่ 24-25 ธันวาคม
2562. สุราษฎร์ธานี: โรงพยาบาลสวนสราญรมย์.

14

ผู้จัดทำ

นางนภาพร นวลสุทธิ์ NEC

นางนิภาพร สุชีวพลานนท์ NEC-W

ตึกหญิง 6 กลุ่มภารกิจการพยาบาล
โรงพยาบาลสวนสราญรมย์