NO-คู่มือแบบประเมินคัดกรองสุขภาพจิตและจิตเวช

คู่มอื แบบประเมนิ คดั กรองโรคจิต
และปญั หาสขุ ภาพจติ

พฤศจกิ ายน 2563

1

แบบคดั กรองโรคจิต

พบเหน็ จากการสัมภาษณ์ญาติ

1.พดู เพ้อเจอ้ ไมม่ ี (0) มี (1)
2.แตง่ กายท่ีมลี ักษณะแปลกไม่เหมาะสม
3.กา้ วร้าว วุน่ วาย ทำรา้ ยผู้อน่ื จากการสมั ภาษณ์คนไข้
4.แยกตวั ออกจากสังคม ไม่สุงสิงกับใคร
5.หวาดระแวงโดยไม่มีเหตผุ ล ไมม่ ี (0) มี (1)
6.คดิ วา่ ตนเองมคี วามสามารถพเิ ศษมากกว่าคนอน่ื
7.หแู ว่วหรือเห็นภาพหลอน
8.มพี ฤติกรรมอน่ื ๆทผ่ี ดิ จากคนทั่วไป
คะแนนรวม
อาการท่ีพบเห็น
1.หวาดระแวงโดยไม่มีเหตผุ ล
2.คิดวา่ ตนเองมคี วามสามารถพเิ ศษกว่าคนธรรมดา
3.หูแวว่ หรือเห็นภาพหลอน
คะแนนรวม
คะแนนรวมทัง้ หมด1-11

โดยไดค้ ะแนน 1 คะแนนขึ้นไปใหส้ งสัยวา่ เปน็ โรคจิต ควรแนะนำใหไ้ ปรบั บรกิ าร ณ.โรงพยาบาลใกล้บา้ นเพอ่ื
เปน็ การรักษาตั้งแต่ระยะเร่มิ แรก

2

คู่มือการใช้แบบคดั กรองโรคจติ
โรคจติ หรือตามความเขา้ ใจของชาวบา้ นวา่ ผีบ้า บ้า ภายใน 1 เดอื นจนถงึ ปัจจุบัน มอี าการเหลา่ น้ี
หรือไม่ ( มอี าการอยา่ งน้อย 6 เดอื น และอาการทเี่ กดิ ข้นึ ต้องมีอาการตดิ ต่อกัน 1 เดือน)
แบบสมั ภาษณญ์ าติหรอื บุคคลใกลช้ ดิ
1.พดู เพ้อเจ้อ หมายถึง ลักษณะการพดู ทผ่ี ดิ ปกติขอ้ ใดข้อหน่ึงดังต่อไปนี้
1.1 พดู คนเดียวไปเร่ือยๆ
1.2 เปลี่ยนเรื่องพดู ไปเร่ือยๆ เนื้อหาไม่สมั พันธก์ ัน
1.3 พูดมากหรือพูดเรว็ กวา่ ปกติ
2.แต่งตัวที่มลี กั ษณะแปลกไม่เหมาะสม ได้แก่ ความผดิ ปกติของการแตง่ กายขอ้ ใดข้อหน่ึงดังตอ่ ไปนี้
2.1 สวมเสื้อผา้ ทีส่ กปรกโดยไมย่ อมเปลย่ี นหรือเปล่ยี นเสอื้ ผา้ ใหม่วนั ละหลายๆ ครั้ง
2.2 ไม่สนใจความสะอาดของร่างกาย เชน่ ไม่อาบน้ำ หนวดเครา หรอื ผมเผ้ารุงรงั สกปรก มีคราบไคล
ตามตัว หรอื อาบน้ำบ่อยๆ
2.3 แกผ้ ้าในท่สี าธารณะ
2.4 ใสเ่ ส้อื ผา้ สีฉดู ฉาด และแตง่ ตวั ด้วยเครื่องประดบั มากกวา่ เดิมจนผิดกาลเทศะ เชน่ แตง่ ชดุ ลเิ กซึ่ง
ไม่ใชง่ านเทศกาลตา่ งๆ
3.กา้ วรา้ ว ว่นุ วาย ทำรา้ ยผอู้ นื่ ไดแ้ ก่ การอาละวาด ทำลายขา้ วของ ทำร้ายผ้อู ืน่ โดยไมม่ เี หตุผล
4.แยกตวั เองออกจากสงั คม ไมส่ งุ สิงกับใคร หมายถงึ พฤติกรรม ข้อใดข้อหนึ่งดงั ต่อไปน้ี
4.1เกบ็ ตัวอย่แู ตใ่ นห้อง
4.2 แยกตัวเองอย่คู นเดียว ไมส่ ุงสิงกับใคร
5.หวาดระแวงโดยไมม่ เี หตผุ ล มพี ฤติกรรมข้อใดขอ้ หนงึ่ ดังตอ่ ไปนี้
5.1 หวาดระแวงกลัวคนจะมาปองรา้ ยหรือทำร้าย
5.2 คิดวา่ ตนเองถูกกลัน่ แกลง้ หรอื ถูกจบั ผิด
5.3 ระแวงว่ามีคนคอยตดิ ตาม
5.4 มีความคิดมอี ำนาจบางอยา่ งมาบังคบั
5.5 คดิ ว่าคนรอบข้างมกั นนิ ทาหรือพูดถึงตนเอง
5.6 มคี วามเช่อื หรือมีความคดิ ที่ไม่มเี หตผุ ลและไมส่ อดคล้องกับวฒั นธรรม
5.7 สะสมอาวธุ ไว้ป้องกันตวั จากความระแวง
6.คิดวา่ ตนเองมีความสามารถพิเศษกว่าคนธรรมดา ได้แก่
6.1 เปน็ ผ้วู ิเศษ มอี ิทธฤิ ทธิ์
6.2 คิดวา่ ตนเองรำ่ รวย แจกจ่ายเงิน โดยไม่มเี หตุผลอนั สมควร
6.3 คดิ ว่าตนเองเปน็ บุคคลสำคญั หรือมคี วามสมั พันธ์กับผูส้ งู ศักด์ิ
7.หแู ว่วหรอื เห็นภาพหลอน
7.1 ได้ยินเสยี งโดยไมเ่ ห็นตัวตนพูด หรือไดย้ ินเสียงเพยี งคนเดียว
7.2 เห็นภาพที่คนอนื่ ไม่ทนั เห็น
7.3 พูดคนเดียวเหมือนกบั โตต้ อบใคร
7.4 ทำตามเสียงแวว่ ทสี่ ั่ง

8.มีพฤติกรรมอน่ื ท่ผี ดิ ปกติจากคนทั่วไป

3

8.1 หัวเราะหรอื รอ้ งไห้โดยไมม่ เี หตผุ ล
8.2 อารมณ์เปล่ียนไปมา
8.3 กราบไหวบ้ ่อยโดยไม่มีเหตุผล
8.4 เกบ็ สะสมส่งิ ของทไี่ ม่มีประโยชน์ เช่น เศษขยะ เศษกระป๋อง เศษขวด ฯลฯ

4

แบบประเมินความสุขคนไทย

คำถามต่อไปนี้จะเปน็ คำถามถึงประสบการณ์ของท่านในช่วง 1 เดอื น ที่ผา่ นมาจนถงึ ปัจจุบนั

ข้อท่ี คำถาม ไม่เลย เลก็ นอ้ ย มาก มากทส่ี ดุ

1 ทา่ นร้สู ึกพึงพอใจในชีวติ

2 ท่านรู้สกึ สบายใจ

3 ทา่ นรู้สึกภมู ิใจในตนเอง

4 ท่านร้สู กึ เบ่อื หน่ายท้อแท้กับการดำเนนิ ชีวติ ประจำวนั

5 ทา่ นรู้สกึ ผดิ หวังในตนเอง

6 ทา่ นรูส้ ึกวา่ ชวี ติ มแี ตค่ วามทกุ ข์

7 ทา่ นสามารถทำใจยอมรบั ไดส้ ำหรบั ปัญหาทย่ี ากจะแก้ไข (เมื่อ
มีปญั หา)

8 ทา่ นม่นั ใจวา่ จะสามารถควบคุมอารมณไ์ ดเ้ มอื่ มีเหตุการณค์ ับ
ขันหรือรา้ ยแรงทเี่ กิดข้นึ

9 ท่านมั่นใจท่ีจะเผชิญกับเหตกุ ารณร์ า้ ยแรงท่ีเกิดข้ึนในชีวิต

10 ท่านรสู้ กึ เห็นอกเหน็ ใจเมอื่ ผู้อ่ืนมีความทุกข์

11 ท่านรสู้ กึ เปน็ สขุ ในการชว่ ยเหลอื ผอู้ ืน่ ทม่ี ีปญั หา

12 ท่านให้ความช่วยเหลอื แก่ผอู้ ่ืนเม่ือมีโอกาส

13 ทา่ นรสู้ กึ มั่นคงปลอดภยั เม่ืออยู่ในครอบครัว

14 หากท่านปว่ ยหนกั ท่านเชือ่ วา่ คนในครอบครวั จะดูแลท่าน
เป็นอย่างดี

15 สมาชกิ ในครอบครวั มคี วามรกั และผูกพนั ต่อกัน

การคำนวณคะแนน

กลมุ่ ที่ 1 ได้แก่ขอ้ แต่ละข้อให้คะแนนดังต่อไปนี้

123789

10 11 12 13 14 15 1 คะแนน
ไมเ่ ลย = 0 คะแนน เลก็ น้อย = 3 คะแนน
มาก = 2 คะแนน มากทีส่ ดุ =
กลมุ่ ท่ี 2 ได้แก่ขอ้ แตล่ ะข้อให้คะแนนดังต่อไปน้ี

456

ไม่เลย = 3 คะแนน เลก็ นอ้ ย = 2 คะแนน
มาก = 1 คะแนน มากทส่ี ดุ = 0 คะแนน
การแปลผลเม่ือรวมคะแนนทุกขอ้ แลว้ นำมาเปรียบเทยี บกับเกณฑ์ทกี่ ำหนดดงั นี้
35-45 คะแนน หมายถึง มคี วามสุขสูงกวา่ คนท่ัวไป
28-34 คะแนน หมายถึง มคี วามสขุ เท่ากบั คนทัว่ ไป
27 คะแนนหรือน้อยกว่า หมายถงึ มีความสุขตำ่ กว่าคนท่ัวไป

5

แบบวดั ความเครียด กรมสุขภาพจิต

(SPST - 20)

คำช้ีแจง : ในระยะ 6 เดือนที่ผ่านมามีเหตกุ ารณ์ในขอ้ ใด เกดิ ขน้ึ กับตวั คณุ บ้าง และคุณมีความรูส้ ึกอย่างไรตอ่

เหตกุ ารณน์ ัน้ ให้ใส่เครอ่ื งหมาย ✓ ลงในชอ่ งระดับความเครียด ถา้ ข้อไหนไม่ได้เกิดข้ึนให้ขา้ มไปไมต่ ้องตอบ

ระดบั ความเครยี ด 1 หมายถงึ ไม่รสู้ ึกเครยี ด

ระดบั ความเครียด 2 หมายถึง รู้สึกเครยี ดเล็กน้อย

ระดับความเครียด 3 หมายถงึ รู้สึกเครียดปานกลาง

ระดบั ความเครียด 4 หมายถงึ รูส้ ึกเครยี ดมาก

ระดับความเครยี ด 5 หมายถึง รสู้ กึ เครียดมากทส่ี ุด

ขอ้ คำถามในระยะ 6 เดือน ที่ผ่านมา ระดับของความเครียด

ท่ี 1 2 3 4 5

1 กลัวทำงานผิดพลาด

2 ไปไม่ถึงเปา้ หมายที่วางไว้

3 ครอบครัวมีความขดั แยง้ กันในเร่ืองเงินหรือเรื่องงานในบ้าน

4 เป็นกงั วลกับเร่ืองสารพิษหรอื มลภาวะในอากาศ น้ำ เสยี ง และดนิ

5 รู้สึกว่าตอ้ งแขง่ ขันหรือเปรียบเทยี บ

6 เงนิ ไม่พอใชจ้ ่าย

7 กลา้ มเน้ือตึงหรอื ปวด

8 ปวดหวั จากความตึงเครียด

9 ปวดหลัง

10 ความอยากอาหารเปลยี่ นแปลง

11 ปวดศีรษะข้างเดยี ว

12 รู้สกึ วติ กกังวล

13 รู้สกึ คับข้องใจ

14 รู้สกึ โกรธ หรอื หงุดหงดิ

15 รสู้ ึกเศรา้

16 ความจำไม่ดี

17 รสู้ ึกสบั สน

18 ต้งั สมาธลิ ำบาก

19 รู้สกึ เหน่อื ยงา่ ย

20 เปน็ หวัดบอ่ ย ๆ

คะแนนรวม

6

ระดับของความเครยี ด

ระดบั คะแนน 0 – 23 คะแนน
ทา่ นมีความเครียดอย่ใู นระดับนอ้ ยและหายไปได้ในระยะเวลาสนั้ ๆ เป็นความเครียดทีเ่ กิดข้นึ ได้ใน

ชีวิตประจำวนั และสามารถปรับตัวกบั สถานการณ์ต่าง ๆ ได้อยา่ งเหมาะสม ความเครียดในระดบั นถ้ี ือว่ามี
ประโยชน์ในการดำเนินชีวิตประจำวัน เป็นแรงจงู ใจในที่นำไปสคู่ วามสำเร็จในชีวิตได้

ระดบั คะแนน 24 – 41 คะแนน
ทา่ นมีความเครียดในระดบั ปานกลางเกดิ ข้ึนได้ในชีวติ ประจำวันเนอ่ื งจากมสี ิ่งคุกคามหรือ เหตกุ ารณ์ที่

ทำให้เครยี ด อาจร้สู ึกวิตกกงั วลหรอื กลัว ถอื วา่ อยู่ในเกณฑ์ปกติ ความเครียดระดับน้ีไม่ก่อให้เกิดอันตรายหรือ
เป็นผลเสียตอ่ การดำเนินชวี ติ ท่านสามารถผ่อนคลายความเครยี ดด้วยการทำกิจกรรมที่เพ่ิมพลัง เช่น ออกกำลงั
กาย เล่นกฬี า ทำสิง่ ทีส่ นกุ สนานเพลดิ เพลนิ เชน่ ฟงั เพลง อา่ นหนังสือ ทำงานอดเิ รก หรือพูดคยุ ระบายความไม่
สบายใจกบั ผูท้ ไี่ ว้วางใจ

ระดับคะแนน 42 – 61 คะแนน
ท่านมคี วามเครยี ดในระดับสูง เปน็ ระดับทที่ า่ นได้รบั ความเดอื นร้อนจากสง่ิ ต่าง ๆ หรือเหตุการณ์

รอบตวั ทำให้วิตกกังวล กลัว รู้สกึ ขดั แย้งหรืออยู่ในสถานการณ์ทีแ่ ก้ไข จดั การปัญหานั้นไม่ได้ ปรบั ความรู้สึกดว้ ย
ความลำบากจะสง่ ผลต่อการใช้ชวี ิตประจำวัน และการเจ็บป่วย เชน่ ความดนั โลหิตสูง เป็นแผลในกระเพาะ
อาหาร ฯลฯ

ส่ิงท่ีท่านต้องรบี ทำเมอื่ มีความเครยี ดในระดับน้คี ือ คลายเครียดดว้ ยวิธที ที่ ำไดง้ ่ายแตไ่ ดผ้ ลดคี ือ การฝึก
หายใจ คลายเครียด พูดคยุ ระบายความเครียดกับผู้ไว้วางใจ หาสาเหตุหรอื ปญั หาทท่ี ำให้เครยี ดและหาวิธีแก้ไข
หากทา่ นไม่สามารถจัดการคลายเครยี ดด้วยตนเองได้ ควรปรกึ ษากับผู้ใหก้ ารปรึกษาในหน่วยงานต่าง ๆ

ระดับคะแนน 62 คะแนนขึน้ ไป
ท่านมคี วามเครยี ดในระดับรนุ แรง เป็นความเครยี ดระดับสูงทเี่ กดิ ต่อเนอ่ื งหรือท่านกำลงั เผชิญกบั วกิ ฤต

ของชีวติ เช่น เจบ็ ปว่ ยรนุ แรง เรอ้ื รังมคี วามพกิ าร สญู เสียคนรกั ทรพั ย์สนิ หรอื สงิ่ ที่รัก ความเครยี ดระดับนี้
ส่งผลทำให้เจบ็ ป่วยทางกายและสุขภาพจิต ชีวิตไม่มีความสุข ความคิดฟ้งุ ซ่าน การตัดสนิ ใจไมด่ ี ยบั ยั้งอารมณ์
ไมไ่ ด้

ความเครยี ดระดบั นีถ้ ้าปล่อยไว้จะเกิดผลเสยี ทั้งต่อตนเองและคนใกล้ชดิ ควรไดร้ บั การ ชว่ ยเหลือจาก
ผู้ใหก้ ารปรึกษาอยา่ งรวดเรว็ เช่น ทางโทรศัพท์ หรือผู้ให้การปรกึ ษาในหน่วยงานต่าง ๆ

7

แบบประเมนิ RQ

RQ เป็นความสามารถของบคุ คลในการปรบั ตวั และฟืน้ ตัวภายหลงั ท่ีพบกับเหตุการณว์ กิ ฤตหรอื

สถานการณ์ทกี่ ่อใหเ้ กิดความยากลำบาก เป็นคุณสมบตั ิหนึ่งท่ีชว่ ยให้บคุ คลผา่ นพน้ ปัญหาอปุ สรรคและดำเนนิ

ชวี ติ ไดอ้ ยา่ งมีความสขุ

แบบประเมนิ RQ เปน็ เครือ่ งมือเพ่ือใชป้ ระเมนิ ความสามารถของบุคคล 3 ดา้ น คอื ความมั่นคงทาง

อารมณ์ กำลังใจ และการจดั การกบั ปญั หา หากประเมนิ แลว้ พบวา่ มีองคป์ ระกอบในด้านใดต่ำกวา่ เกณฑ์ ทา่ น

สามารถพฒั นาตนในดา้ นน้นั ๆ ให้มากข้นึ ได้

ขอ้ คำถามมีจำนวน 20 ขอ้ สอบถามถงึ ความคิดความรู้สึกและพฤติกรรมท่านในรอบ 3 เดือนที่ผ่านมา

ขอให้ท่านเลอื กคำตอบทีต่ รงกับความเป็นจรงิ ของทา่ นมากที่สุด เพอ่ื ประโยชน์ในการพฒั นาศักยภาพของตวั ทา่ น

เอง

ขอ้ คำถาม ไม่ จรงิ ค่อนข้าง จรงิ มาก

จรงิ บางครงั้ จริง

ดา้ นความมั่นคงทางอารมณ์

1 เรอื่ งไมส่ บายใจเล็กน้อยทำให้ฉันวา้ วนุ่ ใจนั่งไม่ตดิ

2 ฉันไม่ใส่ใจคนทีห่ วั เราะเยาะฉัน

3 เมื่อฉันทำผิดพลาดหรือเสียหาย ฉนั ยอมรับผิดหรือผลที่ตามมา

4 ฉนั เคยยอมทนลำบากเพ่ืออนาคตทดี่ ีขึ้น

5 เวลาทุกข์ใจมากๆ ฉันเจ็บป่วยไม่สบาย

6 ฉันสอนและเตือนตัวเอง

7 ความยากลำบากทำให้ฉันแกร่งขึน้

8 ฉนั ไมจ่ ดจำเรื่องเลวรา้ ยในอดีต

9 ถงึ แม้ปญั หาจะหนักหนาเพียงใดชีวติ ฉนั ก็ไม่เลวรา้ ยไปหมด

10 เมื่อมีเรื่องหนักใจ ฉนั มีคนปรับทกุ ข์ดว้ ย

ด้านกำลงั ใจ

11 จากประสบการณ์ทผ่ี า่ นมาทำใหฉ้ ันมน่ั ใจว่าจะแกป้ ัญหาตา่ งๆ ท่ี

ผ่านเข้ามาในชีวิตได้

12 ฉนั มคี รอบครัวและคนใกลช้ ดิ เปน็ กำลงั ใจ

13 ฉันมแี ผนการท่จี ะทำให้ชวี ิตก้าวไปข้างหนา้

14 เม่ือมีปัญหาวกิ ฤตเกิดข้ึน ฉนั รสู้ กึ ว่าตวั เองไร้ความสามารถ

15 เปน็ เรอื่ งยากสำหรบั ฉนั ท่จี ะทำให้ชวี ติ ดขี ้ึน

ดา้ นการจดั การกบั ปญั หา

16 ฉันอยากหนีไปให้พ้น หากมปี ัญหาหนกั หนาต้องรับผดิ ชอบ

17 การแก้ไขปญั หาทำให้ฉันมปี ระสบการณ์มากขึน้

18 ในการพูดคยุ ฉันหาเหตุผลที่ทกุ คนยอมรับหรือเห็นดว้ ยกบั ฉันได้

19 ฉันเตรียมหาทางออกไว้ หากปัญหารา้ ยแรงกว่าที่คดิ

20 ฉันชอบฟงั ความคิดเห็นทีแ่ ตกต่างจากฉัน

8

การให้คะแนน

กลุ่มที่ 1 ได้แก่ ข้อ2,3,4,6,7,8,9,10,11,12,13,17,18,19,20
ไม่จริงให้ 1 คะแนน จริงบางครง้ั 2 คะแนน ค่อนข้างจรงิ 3 คะแนน จรงิ มาก 4 คะแนน

กลมุ่ ท่ี 2 ได้แก่ ข้อ 1,5,15,16 ค่อนข้างจรงิ 2 คะแนน จริงมาก 1 คะแนน
ไมจ่ ริงให้ 4 คะแนน จรงิ บางครั้ง 3 คะแนน

การแปล

ด้านความมัน่ คงทางอารมณ์
ตำ่ กวา่ ปกติ < 27
ปกติ 27-34
สูงกวา่ ปกติ > 34

ด้านกำลงั ใจ

ตำ่ กว่าปกติ < 14
ปกติ 14-19
สงู กว่าปกติ > 19

ดา้ นการจัดการกบั ปัญหา หมายถึง การมีมุมมองทางบวกตอ่ ปัญหาและมแี นวทางในการแก้ไขปญั หา
ตำ่ กว่าปกติ < 13
ปกติ 13-18
สูงกวา่ ปกติ > 18

รวมทุกดา้ น

ตำ่ กวา่ ปกติ < 55
ปกติ 55-69
สงู กวา่ ปกติ > 69

9

แบบประเมนิ อาการทางจิต
และกลุ่มผปู้ ว่ ยโรคจติ เภท

10

แบบประเมนิ อาการทางจิต (Brief Psychiatric Rating Scale: BPRS)

คำช้ีแจง: ใหว้ งกลมรอบระดบั คะแนน ตามระดบั ความรุนแรงของแตล่ ะอาการ

ไมม่ ีอาการ = 1 คะแนน มอี าการค่อนขา้ งรุนแรง = 5 คะแนน

มอี าการข้นั ตำ่ สุด = 2 คะแนน มอี าการรนุ แรง = 6 คะแนน

มีอาการเล็กน้อย = 3 คะแนน มอี าการรนุ แรงมาก = 7 คะแนน

มีอาการปานกลาง = 4 คะแนน

เน้อื หาความคดิ ท่ีแสดงออกระหว่างการสมั ภาษณ์ ระดบั คะแนน

1. ความกงั วลเกยี่ วกบั อาการทางกาย (Somatic concern) 12345 6 7
6 7
2. อาการวติ กกงั วล (Anxiety) 12345 6 7
6 7
3. ความรสู้ ึกผดิ (Guilt feeling) 12345 6 7
6 7
4. ความคดิ วา่ ตนเองมีความสามารถเกินความจริง (Grandiosity 12345 6 7
6 7
5. อารมณ์ซึมเศร้า (Depressive mood) 12345 6 7
6 7
6. ความรู้สึกไมเ่ ปน็ มิตร (Hostility) 12345 6 7
6 7
7. ความรู้สึกหวาดระแวง (Suspiciousness) 12345 6 7
6 7
8. อาการประสาทหลอน (Hallucination) 12345 6 7
6 7
9. เน้อื หาความคิดผดิ ปกติ (unusual thought content) 12345 6 7
6 7
10. อาการไมร่ เู้ วลา สถานท่ี บุคคล (Disorientation) 12345

11. ความคิดสับสน (Conceptual disorientation) 12345

12. การแยกตวั ทางอารมณ์ (Emotional withdrawal) 12345

13. ความตึงเครียด (Tension) 12345

14. ทา่ ทางและการเคลอื่ นไหวผิดปกติ (Mannerism and posturing) 1 2 3 4 5

15. การเคล่อื นไหวเชอื่ งชา้ (Motor retardation) 12345

16. การไม่ร่วมมือ (Uncooperativeness) 12345

17. การแสดงอารมณน์ ้อยกว่าปกติ (Blunted affect) 12345

18. อาการตืน่ เต้นกระวนกระวาย (Excitement) 12345

ขอ้ 1-10 ให้คะแนนตามท่ผี ู้ป่วยบอก ข้อ 11-18 ให้คะแนนจากการสังเกตผู้ปว่ ย
คะแนนรวม………….คะแนน
คะแนนรวมทัง้ หมด 18-126 คะแนน คะแนนน้อยกว่าหรือเท่ากับ 36 คะแนน มีอาการระดับน้อย
คะแนนมากกวา่ 36 คะแนน มอี าการระดับมาก
อา้ งอิง: คู่มือการดูแลผปู้ ว่ ยจิตเวชที่มีความเสี่ยงสงู ต่อการกอ่ ความรนุ แรง สำหรับสถาบัน/โรงพยาบาล สังกดั กรม
สุขภาพจติ , 2561

11

การประเมนิ ความสามารถโดยรวม (Global Assessment of Functioning Scale: GAF)
ในการประเมนิ ให้พจิ ารณาถึงความสามารถของผู้ป่วยในเชงิ จติ ใจ สงั คม และอาชีพ การพิจารณาไม่ใหร้ วม ความ
บกพร่องดา้ นการทำหนา้ ทอี่ ันเน่อื งมาจากข้อจำกัดทางร่างกาย (หรอื สภาพแวดลอ้ ม) รหสั คะแนน : หมายเหตุ
บางคร้งั อาจให้คะแนนที่มีค่าระหว่างชว่ งคะแนนทใ่ี หไ้ ว้ได้ หากเหมาะสม เชน่ 45, 68, 72
91-100 สามารถทำกิจกรรมตา่ งๆ หลากหลายได้อย่างดเี ย่ียม แกไ้ ข ปญั หาชีวิตได้ เปน็ ทพี่ งึ่ ของคนอืน่ ไดเ้ พราะ เปน็

คนที่มคี ุณสมบตั ิทางบวกหลายอยา่ งไม่มอี าการ
81-90 มีอาการน้อยมากหรือไม่มเี ลย (เช่นกังวลเลก็ นอ้ ยก่อนการสอบ) ทำสิง่ ตา่ งๆไดด้ ีในทกุ ๆด้าน มคี วามสนใจ

และมีสว่ นรว่ มในกจิ กรรมหลากหลาย เข้าสงั คมได้ดี พอใจกบั ชวี ติ โดยทัว่ ไป ไม่มีอะไรมากไปกวา่ ปัญหาใน
ชีวติ ประจำวนั (เชน่ ทะเลาะกบั สมาชกิ ในครอบครวั เปน็ บางครั้ง)
71-80 หากมีอาการบ้างก็เปน็ แบบช่ัวคราวและเปน็ การตอบสนองต่อความเครียดทางจติ ใจทพ่ี บได้โดยทว่ั ไป (เชน่
สมาธไิ ม่คอ่ ยดีหลงั จากทะเลาะกันในครอบครัว)ไมม่ อี ะไรมากไปกว่าสูญเสียความสามารถในการทำหนา้ ที่
ทางสงั คม อาชีพ หรือในโรงเรียน เพียงเลก็ น้อย(เช่น การเรยี นตกต่ำชั่วคราว)
61-70 มีอาการเลก็ น้อย (เช่น อารมณเ์ ศร้า และนอนไมห่ ลบั บ้าง) หรือ มปี ญั หาบา้ งในการเขา้ สงั คม ประกอบอาชีพ
หรอื เรียน (เช่นหนีเรียน หรอื ขโมยของในบ้าน) แต่ความสามารถโดยรวมยังอยู่ในเกณฑ์ใช้ได้ มคี วามสัมพนั ธ์
ท่ลี ึกซ้ึงกบั คนบางคนได้
51-60 มอี าการอยใู่ นระดบั กลาง (เชน่ อารมณ์เรยี บเฉย พูดจาวกวน นาน ๆ ครง้ั จะมอี าการตื่นตกใจกลัวจนควบคุม
ตัวเองไมไ่ ด้) หรือมคี วามลำบากในการเขา้ สังคม ประกอบอาชีพ หรือการเรยี น ในระดับ กลาง ๆ (เช่น มี
เพื่อนน้อย มคี วามขดั แยง้ กบั เพอ่ื น ๆ หรอื เพื่อนร่วมงาน)
41-50 อาการรนุ แรง (เชน่ มคี วามคิดอยากฆ่าตวั ตายมีอาการย้ำคดิ อย่างรุนแรง ขโมยของในรา้ นค้าบอ่ ย ๆ) หรือมี
ความบกพร่องท่รี นุ แรงทางสังคม อาชพี หรือการเรยี นอย่างมาก (เชน่ ไมม่ เี พือ่ นเลย หรือต้อง ตกงานอยู่
เรื่อย ๆ)
31-40 มกี ารสูญเสยี ความสามารถในการรับรู้ความเป็นจรงิ หรอื การสอ่ื สาร (เช่น บางครงั้ การพดู ไม่เปน็ เหตผุ ล หรอื
เหตผุ ลฟังเข้าใจยาก หรือไมอ่ ยกู่ บั ร่องกบั รอย หรอื มีการสญู เสียความสามารถในดา้ นตา่ งๆหลายดา้ น เชน่ ที่
ทำงาน โรงเรยี น ความสัมพนั ธ์ในครอบครัวการใชว้ ิจารณญาณ การคดิ อารมณ์ (เชน่ ถา้ เปน็ ผูใ้ หญ่เม่อื มี
อารมณเ์ ศร้าจะหลกี เลีย่ งการพบปะเพ่ือนฝงู ครอบครวั และไม่สามารถ ทำงานได้ ถา้ เปน็ เด็กอาจรังแกเดก็
ทเ่ี ล็กกวา่ ด้ือเวลาอยู่ท่ีบา้ น และการเรียนลม้ เหลว)
21-30 พฤติกรรมส่วนใหญอ่ ยภู่ ายใต้อิทธพิ ลของความหลงผิดหรืออาการประสาทหลอน หรือมคี วามบกพร่องอย่าง
รนุ แรงในการสื่อสารและใช้วจิ ารณญาณ (เช่น บางครงั้ พดู ไมป่ ะติดปะต่อทำสิ่งตา่ งๆ ไม่เหมาะสมกับ
กาลเทศะอย่างมาก หมกมุน่ อยกู่ ับความคิดอยากฆา่ ตวั ตาย)หรอื ไมส่ ามารถทำอะไรไดเ้ ลย ในแทบทุกด้าน
(เชน่ นอนอยบู่ นเตยี งทัง้ วนั ไมม่ งี านทำ ไมม่ บี ้านอยู่ ไม่มีเพือ่ น)
11-20 อาจเปน็ อันตรายหรือทำร้ายตนเองหรือผอู้ ่นื (เช่น พยายามฆา่ ตวั ตายโดยไมไ่ ด้คาดหวงั ชัดเจนวา่ จะตาย
จรงิ ๆ มีพฤติกรรมรนุ แรงบ่อยครงั้ มีลักษณะตน่ื เตน้ ไมย่ อมอยู่นงิ่ เลย) หรอื บางครั้งไมส่ ามารถรกั ษาอนามัย
ส่วนตวั ได้ (เชน่ เอาอุจจาระปา้ ยของบางอย่าง หรือ มคี วามบกพร่องในการสอื่ สารอย่างรุนแรง (เชน่ สว่ น
ใหญ่พูดไม่ร้เู ร่อื ง หรือเงียบเฉยเหมือนคนใบ้
1-10 มคี วามเสีย่ งตอ่ การทำรา้ ยตนเองหรอื ผู้อน่ื อยู่ตลอดเวลา (เชน่ มีพฤตกิ รรมรุนแรงซ้ำๆ) หรอื ส่วนใหญ่ไม่
สามารถรกั ษาอนามยั ส่วนตัวแมเ้ พียงเล็กนอ้ ยได้ หรอื มีพฤติกรรมพยายามฆา่ ตวั ตายอย่างจรงิ จงั และ
คาดหวงั ชัดเจนวา่ จะตายไดจ้ รงิ
0 ไม่มขี ้อมลู เพยี งพอทจี่ ะทำการประเมินได้
ในผปู้ ่วยรายน้ี มีคะแนน GAF……………………………………………………

12

แบบประเมนิความสามารถ (International Classification of Functioning: ICF

แบบประเมนิ ระดับความพิการและการให้รหัส ICF (International Classification of Functioning, Disability

and Health) สำหรับคนพกิ ารท่มี ารับเอกสารรับรองความพกิ ารเพ่ือจดทะเบยี นคนพิการ ตามพระราชบัญญตั ิ

ส่งเสริมและพฒั นาคุณภาพชีวติ คนพิการ พ.ศ. 2550

ช่ือผู้พกิ าร………………………………………นามสกลุ ……………………….........………………………………

เลขประจำตวั ประชาชน [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ]

การวินจิ ฉยั ความบกพร่อง…………………………………….รหัส ICD-10TM………...................……

การวินิจโรคทเ่ี ป็นสาเหตุ(ถ้ามี)…………………………….. รหัส ICD-10-TM………...................……

สรปุ ว่า มีความพกิ ารตามพระราชบญั ญัติส่งเสรมิ และพฒั นาคณุ ภาพชีวติ คนพิการ พ.ศ. 2550 ในประเภท

การเห็น การได้ยนิ การส่อื ความหมาย การเคลื่อนไหว ร่างกาย

จติ ใจ พฤติกรรม ออทิสติก สติปญั ญา การเรยี นรู้

ระดับความบกพร่องในการทำงานของร่างกาย / ความ .0 .1 .2 .3 .4 .5 .6 .7 .8 .9

ลำบากในการทำกจิ กรรม

ลำดบั รหสั ความหมายของรหัส

ICF

1 d155 การได้รบั ทกั ษะจากการเรยี นรู้

2 d350 การสนทนา

3 d510 การทำความสะอาดร่างกายตนเอง

4 d570 การดแู ลสุขภาพตนเอง

5 d640 การทำงานบ้าน

6 d720 ปฏิสัมพนั ธร์ ะหวา่ งบคุ คลที่ซับซอ้ น

7 d750 สัมพนั ธภาพทางสงั คมทไ่ี ม่เป็นทางการ

8 d845 การได้ทำงาน การรักษางานที่ทำอยู่

และการยตุ ิการทำงาน

9 d920 นนั ทนาการและกิจกรรมยามว่าง

กรณีทม่ี ีความพกิ ารทางจิตจะตอ้ งมีการประเมนิ ความสามารถ 9 ดา้ น (International Classification of

Functioning: ICF)* ประเมนิ และฟน้ื ฟูทางจติ สังคมโดยพยาบาลดังต่อไปน้ี

1. การได้รบั ทกั ษะจากการเรียนรู้ (Acquiring skills)

2. การสนทนา (Conversation)

3. การทำความสะอาดร่างกายตนเอง (Washing oneself)

4. การดแู ลสุขภาพตัวเอง (Looking after one’s health)

5. การทำงานบ้าน (Doing housework)

6. ปฏสิ ัมพันธ์ระหวา่ งบุคคลท่ีซับซ้อน (Complex interpersonal interactions)

7. สมั พันธภาพทางสังคมที่ไม่เป็นทางการ (Informal social relationships)

8. การไดง้ านทำ การรักษางานทท่ี ำอยู่และการยุติการทำงาน (Acquiring, keeping and terminating

a job)

9. นนั ทนาการและกิจกรรมยามว่าง (Recreation and leisure)

13

แบบประเมินพฤติกรรมกา้ วร้าวรุนแรง (Overt Aggression Scale: OAS)

ลกั ษณะพฤตกิ รรมก้าวร้าว พฤติกรรม/ระดับความกา้ วร้าวรุนแรง

รนุ แรง ฉุกเฉิน (Emergency) เรง่ ดว่ น (Urgency) กง่ึ เร่งดว่ น (Semi-

urgency )

1. พฤติกรรมกา้ วร้าวรนุ แรง ทำรา้ ยตนเองรนุ แรง เช่น ขีดข่วนผวิ หนัง ตีตนเอง

ตอ่ ตนเอง มรี อยช้ำ มรี อยกรดี ลึก ดึงผม โขกศรษี ะ ตัวเอง

เลอื ดออกหรือมีการ เป็นรอยขนาดเล็ก

บาดเจบ็ อวยั วะภายใน

หรอื หมดสติ

2. พฤตกิ รรมกา้ วร้าวรนุ แรง พดู ข่มขูผ่ ้อู ่ืนชัดเจนเช่น ด่าคำหยาบคายใชค้ ำ หงุดหงิด สง่ เสียงดงั

ต่อผู้อื่นท้ังทางคำพดู และ การ ฉนั จะฆ่าแก ฯลฯ ทำร้าย สกปรก รนุ แรง แสดง ตะโกนดว้ ยความโกรธ

แสดงออก ผู้อื่นจนไดร้ ับบาดเจ็บ เช่น ทา่ ทางคกุ คาม เช่น ถลก หรือตะโกนด่าผอู้ ืน่ ด้วย

ชำ้ เคล็ด บวม เกดิ เสื้อผ้า ทำท่าต่อยลม ถ้อยคำไมร่ ุนแรง

บาดแผล กระดูกหกั หรอื หรือ กระชากคอ เส้ือผ้า

เกดิ การบาด เจ็บของ ผู้อนื่ พงุ่ ชน เตะ ผลัก

อวยั วะภายใน หรือ หมด หรอื ดึงผมผอู้ นื่ แต่ ไม่ได้

สติ ฯลฯ รบั บาดเจ็บ

3. พฤตกิ รรมกา้ วรา้ วรุนแรง ทำสิ่งของแตกหัก กระจัด ขวา้ ง เตะ ทบุ วัตถุหรือ ปิดประตูเสียงดัง รื้อข้าว

ตอ่ ทรัพย์สนิ กระจาย เช่น ทุบกระจก สิง่ ของ ของกระจดั กระจาย

ขว้าง แก้ว จาน มีด หรือ

สิ่งของที่ เป็นอนั ตรายหรือ

จดุ ไฟเผา ฯลฯ

การแปลผลคะแนน : การตัดสนิ ระดบั ความกา้ วร้าวรนุ แรงจะพิจารณาใชค้ ะแนนสูงสดุ ตามท่ี
ประเมนิ ไดต้ ามลักษณะพฤติกรรม เพียงคา่ เดยี วเท่านั้น และคะแนนระดับความรนุ แรงที่ประเมินได้มี
ความหมายดงั นี้ กึ่งเรง่ ดว่ น (Semi-urgency) หมายถึง ผู้ป่วยมีพฤติกรรมก้าวร้าวรนุ แรงทย่ี งั สามารถรับ
ฟังคำเตอื น แล้วสงบลงได้ ซึ่งจะถกู จดั อยใู่ นกลมุ่ ปานกลาง (Moderate) ตอ้ งจดั การภายใน 24 ชวั่ โมง
เรง่ ดว่ น (Urgency) หมายถึง ผู้ป่วยมีพฤตกิ รรมก้าวร้าวรนุ แรงท่ีเร่ิมควบคุมตนเองไมไ่ ด้ มีทา่ ทที ี่อาจ
เกิดอนั ตรายต่อตนเอง ผ้อู ื่น และทรพั ยส์ นิ ซ่งึ จะถูกจัดอยู่ในกลมุ่ หนัก ต้องจัดการภายใน 2 ชว่ั โมง
ฉุกเฉนิ (Emergency) หมายถึง ผปู้ ่วยมีพฤติกรรมก้าวรา้ วรนุ แรงทไี่ มส่ ามารถควบคุมตนเองได้

จนเกิดอันตรายต่อตนเอง หรือผูอ้ นื่ หรือทรพั ย์สิน ซึง่ จะถูกจดั อย่ใู นกลุ่มหนักมาก ต้องจดั การ
ทันท่ีทันใด

14

แบบประเมินสุขภาพผูป้ ่วย (HoNOS)
ชอื่ ......…………………………………..HN…………………ตึก................................................

หัวข้อการประเมนิ วนั ที่......................................... .
ผ้ปู ระเมนิ ...................................
ประเมนิ สุขภาพผปู้ ว่ ย (Thai HoNOS) ระดบั ความรุนแรง………………
1.ปญั หาทเ่ี กดิ จากพฤตกิ รรมทมี่ ากเกนิ ควร หรือจากพฤติกรรม
ก้าวรา้ ว รบกวน ผู้อื่น หรือว่นุ วาย (Violence) 0 1234
2. มีความคดิ หรอื พฤติกรรมฆ่าตัวตาย มกี ารทำรา้ ยตนเองทีไ่ ม่ได้
เกิดจาก อบุ ตั เิ หตุ (Suicide)
3. ปัญหาดม่ื สรุ าหรือการใชส้ ารเสพตดิ
4. ปญั หาดา้ นพุทธปิ ญั ญาเก่ียวกบั ความจำ การรู้เวลา สถานท่ี
บคุ คลและ ความเข้าใจในเร่ืองต่าง ๆ
5. ปญั หาทเี่ ก่ียวขอ้ งกบั ความเจ็บป่วยหรอื พิการทางร่างกาย
6. ปญั หาที่เก่ียวขอ้ งกับอาการประสาทหลอนและหลงผิด
7.อารมณซ์ ึมเศรา้ (สูญเสียความมีคุณคา่ ในตัวเอง และความรู้สกึ
ผิดไมว่ ่าจะถกู วนิ ิจฉยั โรคอะไรก็ตาม)
8. ปญั หาทางจติ และพฤติกรรมอน่ื ๆ
9. ปัญหาในการสรา้ งความสัมพนั ธ์ทางสังคมในเชิงเกอื้ หนุนกบั
ผู้อื่น
10. ปัญหาท่เี ก่ยี วข้องกับชีวติ ประจำวันการไร้ความสามารถ
โดยรวม

15

แบบประเมินอาการทางจิตผู้ป่วยจิตเภท

(Positive and Negative Syndrome Scale: PANSS)

ช่อื ผ้ปู ่วยหรอื ID……………………………………………ผูป้ ระเมนิ .............................วันท่.ี ..........................
P1. อาการหลงผดิ
P2. ความคิดสับสน
P3. อาการประสาทหลอน
P4. อาการตืน่ เต้นกระวนกระวาย
P5. ความคิดวา่ ตนมีความสามารถเกินความเปน็ จริง
P6. ความรสู้ กึ ระแวงว่ามคี นมุ่งรา้ ย
P7. ความรู้สกึ ไมเ่ ปน็ มติ ร
N1. การแสดงอารมณ์น้อยกวา่ ปกติ
N2. การแยกตัวทางอารมณ์
N3. มนษุ ย์สมั พันธ์บกพรอ่ ง
N4. อาการแยกตัวจากสังคม
N5. มปี ัญหาในการใช้ความคดิ นามธรรม
N6. การสนทนาไมเ่ กิดขึ้นเองอยา่ งเป็นธรรมชาตแิ ละไมล่ นื่ ไหลอยา่ งต่อเนื่อง
N7. การคดิ อย่างตายตวั
G1. ความกงั วลเก่ยี วกบั อาการทางกาย
G2. อาการวิตกกังวล
G3. ความร้สู กึ ผดิ
G4. ความตงึ เครยี ด
G5. ทา่ ทางและการเคลอ่ื นไหวผดิ ปกติ
G6. อาการซมึ เศรา้
G7. การเคลื่อนไหวเชื่องช้า
G8. การไมร่ ่วมมอื
G9. เนื้อหาความคดิ ผิดปกติ
G10. อาการไมร่ เู้ วลา สถานท่ี และบคุ คล
G11. อาการสมาธิและความสนใจเสยี
G12. การตัดสนิ ใจและการหย่ังรตู้ นเองเสยี
G13. การไมส่ ามารถควบคมุ ตดั สินใจ หรือริเรมิ่ สิง่ ต่างๆดว้ ยตนเอง
G14. ความสามารถควบคมุ แรงผลกั ดันไมด่ ี
G15. ความคดิ หมกมุ่น
G16. การหลีกเลี่ยงการเข้าสงั คม
S1. ความรูส้ ึกโกรธ
S2. อดใจรอการตอนสนองความต้องการไม่ได้
S3. อารมณ์เปลยี่ นแปลงงา่ ย

ระดับความรนุ แรงของความผิดปกตทิ างจิต

1 = ไม่มีอาการ 2 = มีอาการขั้นตำ่ สุด

3 = มีอาการเล็กน้อย 4 = มอี าการปานกลาง

5 = มีอาการคอ่ นขา้ งรุนแรง 6 = มอี าการรนุ แรง

7 = มอี าการรุนแรงมาก

16

กลุ่มผู้ป่วยโรคทางดา้ นอารมณ์

17

แบบคัดกรองโรคซมึ เศรา้ 2คำถาม

คำถาม มี ไมม่ ี

1.ใน 2 สัปดาห์ท่ีผ่านมา รวมวนั นที้ ่านร้สู กึ หดหู่ เศร้า หรือท้อแท้สน้ิ หวัง
หรอื ไม้

2.ใน 2 สัปดาห์ที่ผ่านมา รวมวนั นท้ี ่านรสู้ กึ เบื่อ ทำอะไรก็ไมเ่ พลดิ เพลิน
หรอื ไม่

การแปลผล
ถา้ คำตอบ ไมม่ ี ท้ัง 2 คำถามถือว่า ปกติ ไมเ่ ปน็ โรคซึมเศร้า
ถ้าคำตอบ มี ข้อใดข้อหนึ่งหรอื ท้งั 2 ข้อ (มีอาการใดๆ ในคำถามที่ 1 และ 2) หมายถึง เป็นผู้มคี วาม

เสีย่ งหรือ มแี นวโนม้ ที่จะเปน็ โรคซึมเศรา้ ใหป้ ระเมินตอ่ ดว้ ยแบบประเมนิ โรคซมึ เศร้า 9Q

แบบประเมินโรคซึมเศร้าดว้ ย 9 คำถาม (9Q)

ในช่วง 2 สปั ดาห์ท่ผี ่านมารวมทั้งวันนี้ ทา่ นมี ไม่มีเลย เปน็ บางวัน เปน็ เปน็ ทกุ วัน

อาการเหลา่ นบี้ อ่ ยแค่ไหน 1-7 วัน บอ่ ย >

7วนั

1. เบื่อ ไม่สนใจอยากทำอะไร

2. ไม่สบายใจ ซึมเศรา้ ท้อแท้

3. หลบั ยากหรอื หลบั ๆต่ืนๆหรือหลับมากไป

4. เหนือ่ ยง่ายหรือไม่ค่อยมีแรง

5. เบอ่ื อาหารหรือกนิ มากเกินไป

6. รสู้ กึ ไม่ดีกบั ตวั เอง คิดว่าตัวเองล้มเหลวหรือ

ครอบครวั ผดิ หวัง

7. สมาธไิ ม่ดี เวลาทำอะไร เช่น ดโู ทรทัศน์ ฟงั วทิ ยุ

หรอื ทำงานทตี่ อ้ งใชค้ วาม ต้งั ใจ

8. พูดชา้ ทำอะไรช้าลงจนคนอ่นื สงั เกตเหน็ ไดห้ รอื

กระสับกระส่ายไม่สามารถ อยู่นิง่ ไดเ้ หมือนท่ีเคยเปน็

9. คิดทำรา้ ยตนเอง หรือคิดว่าถา้ ตายไปคงจะดี

คะแนนรวมทัง้ หมด

การแปลผล

คะแนนรวม การแปรผล

< 7 ไมม่ ีอาการของโรคซึมเศร้าหรือมีอาการของโรคซมึ เศรา้ ระดับนอ้ ยมาก

7-12 มีอาการของโรคซึมเศรา้ ระดับนอ้ ย

13-18 มีอาการของโรคซึมเศรา้ ระดับปาน

≥ 19 มอี าการของโรคซมึ เศรา้ ระดับรุนแรง

คะแนน 9Q ≥ 7 ให้ประเมินแนวโน้มการฆ่าตวั ตาย ด้วย 8Q

18

แบบประเมินการฆ่าตัวตาย 8 คำถาม (8Q)

ลำดบั ระยะเวลา คำถาม ไมม่ ี มี

คำถาม 1
2
1 คดิ อยากตาย หรือ คิดวา่ ตายไปจะดกี ว่า 0 6

2 อยากทำร้ายตวั เอง หรือ ทำให้ตัวเองบาดเจ็บ 0 ไมไ่ ด้

3 ในชว่ ง 1เดือน คดิ เก่ยี วกบั การฆา่ ตัวตาย 0 8
8
ท่ีผา่ นมารวม (ถ้าตอบว่าคิดเกยี่ วกบั ฆา่ ตัวตายให้ถามต่อ) 9
วนั นี้ -ทา่ นสามารถ ควบคุมความอยากฆ่าตัวตายท่ที า่ น ได้
4
คดิ อย่นู ัน้ ได้หรือไม่ หรือ
10
-บอกไดไ้ หมวา่ คงจะไม่ทำตามความคิดนนั้ ในขณะน้ี 0 4

4 แผนการทจ่ี ะฆา่ ตัวตาย 0

5 ไดเ้ ตรียมการทีจ่ ะทำรา้ ยตนเองหรือเตรยี มการจะ 0

ฆ่าตัวตายโดย ต้ังใจวา่ จะใหต้ ายจริง

6 ไดท้ ำให้ตนเองบาดเจบ็ แต่ไม่ตั้งใจท่จี ะทำให้ 0

เสียชีวติ

7 ได้พยายามฆา่ ตัวตายโดยคาดหวงั /ตง้ั ใจท่ีจะให้ตาย 0

8 ท่านเคยพยายามฆ่าตัวตาย 0

หมายเหต:ุ ตั้งแต่คะแนน 1 คะแนนขน้ึ ไปถือวา่ มีแนวโน้มทจ่ี ะฆ่าตวั ตายในปัจจบุ นั ควรไดร้ ับการบำบดั และดแู ลตาม
ระดบั ความรุนแรง ซง่ึ แบ่งได้ ดงั นี้

คะแนน 1-8 คะแนน หมายถงึ แนวโน้มที่จะฆา่ ตัวตายระดบั น้อย
คะแนน 9-16 คะแนน หมายถึง แนวโน้มที่จะฆา่ ตัวตายระดับปานกลาง
คะแนน ≥ 17 คะแนน หมายถึง แนวโน้มทจ่ี ะฆ่าตัวตายระดับรุนแรง
การดูแลช่วยเหลือผู้ปว่ ยโรคจติ เภททม่ี คี วามเสย่ี งฆ่าตัวตาย
แนวทางการจัดการตามระดบั คา่ คะแนน ดงั นี้
คะแนน 8Q = 1- 8 คะแนน
1. ประเมินอาการทางจติ เวชทีสำคญั ได้แก่ หลงผดิ หวาดระแวง หแู วว่
2. ติดตามเฝ้าระวังพฤตกิ รรมทำรา้ ยตนเองโดยแนะนำให้ญาตดิ แู ลใกล้ชิด
คะแนน 8Q = 9 -16 คะแนน
1. ประเมินอาการทางจติ เวชที่สำคัญไดแ้ ก่ หลงผดิ หวาดระแวง หแู ว่ว
2. ให้การชว่ ยเหลอื ทางสงั คมจติ ใจช่วยแกไ้ ขปญั หาทกุ ข์ใจทเ่ี ร่งดว่ น
3. แนะนำใหญ้ าติดแู ลใกล้ชดิ และให้ความร้แู กญ่ าตเิ ร่อื งวธิ กี ารช่วยเหลือและเฝ้าระวังท่ีถูกต้อง
4. ตดิ ตามประเมินอาการทกุ สัปดาห์ หากมอี าการรนุ แรงมากข้นึ ใหป้ รึกษาโรงพยาบาลเครอื ข่าย
คะแนน 8Q > 17 คะแนน
1. ควรรับไวร้ ักษาในโรงพยาบาล และเฝา้ ระวงั อาการอย่างใกล้ชิดตลอด 24 ชว่ั โมง
2. ประเมินอาการทางจิตเวชทีส่ ำคญั ไดแ้ ก่ หลงผดิ หวาดระแวง หูแว่ว
3. ให้การช่วยเหลอื ทางสังคมจติ ใจช่วยแกไ้ ขปญั หาทกุ ข์ใจทเี่ ร่งดว่ น
4. หากมีความเสยี่ งต่อการฆ่าตัวตายไม่ลดลง พิจารณาปรกึ ษาหรอื ส่งต่อโรงพยาบาลจติ เวช
หมายเหตุ : ผปู้ ่วยทุกรายทม่ี ีความเสย่ี งฆา่ ตวั ตาย ควรไดร้ บั การติดตามประเมินการฆ่าตัวตายด้วย 8Q และ
ไดร้ ับการดแู ลช่วยเหลอื ตามสภาพปัญหาทุกเดือน

19

Hamilton Rating Scale for Depression

1.) อารมณซ์ มึ เศร้า (เศร้าใจ, ส้ินหวงั , หมดหนทาง, ไรค้ ่า)
0. ไมม่ ี
1. จะบอกภาวะความร้สู กึ น้ี ตอ่ เมือ่ ถามเทา่ นน้ั
2. บอกภาวะความรู้สึกนีอ้ อกมาเอง
3. สอ่ื ภาวะความรู้สึกนโ้ี ดยภาษากาย ได้แก่ การแสดงสหี นา้ , ทา่ ทาง, น้ำเสียง และมักรอ้ งให้
4. ผู้ป่วยบอกเพียงความรู้สึกนอ้ี ย่างชดั เจน ทง้ั การบอกออกมาเอง และภาษากาย

2.) ความรสู้ ึกผิด
0. ไม่มี
1. ติเตียนตนเอง รู้สึกตนเองทำให้ผู้อืน่ เสียใจ
2. รูส้ ึกผิด หรือครุ่นคดิ ถงึ ความผิดพลาดหรอื การกอ่ กรรมในอดีต
3. ความเจ็บปว่ ยในปจั จุบนั เปน็ การลงโทษ, มีอาการหลงผดิ วา่ ตนผิด
4. ไดย้ นิ เสยี งกลา่ วโทษ หรอื ประณาม และ/หรอื เหน็ ภาพหลอนทข่ี ่มข่คู ุกคาม

3.) การฆา่ ตัวตาย
0. ไม่มี
1. ร้สู กึ ชวี ติ ไร้ค่า
2. คิดว่าตนเองนา่ จะตาย หรอื ความคิดใดๆ เก่ยี วกับการตายทอ่ี าจเกิดขึ้นได้กับตนเอง
3. มคี วามคิดหรอื ทา่ ทจี ะฆา่ ตวั ตาย
4. พยายามที่จะฆ่าตัวตาย (ความพยายามใดๆ ท่รี นุ แรงให้คะแนน 4)

4.) การนอนไมห่ ลับในชว่ งต้น
0. ไม่มปี ญั หาเข้านอนแลว้ หลบั ยาก
1. แจง้ วา่ นอนหลับยากบางคร้ัง ไดแ้ ก่ นานกว่า ½ ช่ัวโมง
2. แจง้ ว่านอนหลับยากทุกคืน

5.) การนอนไมห่ ลับในชว่ งกลาง
0. ไมม่ ีปัญหา
1. ผปู้ ว่ ยแจ้งวา่ กระสับกระสา่ ย และนอนหลบั ไมส่ นิทช่วงกลางคืน
2.ตืน่ กลางดึก หากมลี กุ จากทนี่ อน ให้คะแนน 2 (ยกเว้นเพ่ือปสั สาวะ)

6.) การตื่นนอนเชา้ กวา่ ปกติ
0. ไม่มปี ัญหา
1. ต่ืนแตเ่ ชา้ มดื แต่นอนหลบั ตอ่ ได้
2.นอนตอ่ ไมห่ ลบั อกี หากลุกจากเตยี งไปแล้ว

7.) การงานและกจิ กรรม
0. ไม่มีปัญหา
1. มคี วามคดิ และความรู้สึกวา่ ตนเองไมม่ ีสมรรถภาพ, อ่อนเปลยี้ , หรือหยอ่ นกำลังที่จะทำกิจกรรม
ต่างๆ ; การงาน หรอื งานอดิเรก
2. หมดความสนใจในกิจกรรมต่างๆ ; งานอดเิ รก หรอื งานประจำ ไมว่ า่ จะทราบโดยตรงจากการบอกเล่าของ

ผปู้ ว่ ย หรอื ทางอ้อมจากการไมก่ ระตอื รือรน้ ,ลงั เลใจ และเปลย่ี นใจไปมา (ผปู้ ว่ ยรูส้ ึกวา่ ตอ้ ง
กระต้นุ ให้ตนเองทำงานหรอื กิจกรรม)

3. เวลาท่ีใชจ้ รงิ ในการทำกิจกรรมลดลง หรอื ผลงานลดลง หากอยู่ในโรงพยาบาล, ใหค้ ะแนน 3 ถา้ ผู้ปว่ ยใช้
เวลาตำ่ กวา่ 3 ชวั่ โมงต่อวนั ในการทำกจิ กรรม (งานของโรงพยาบาล หรืองานอดเิ รก) ยกเว้น

20

หน้าทีป่ ระจำในโรงพยาบาล
4. หยดุ ทำงานเพราะการเจ็บปว่ ยในปจั จบุ นั หากอยู่ในโรงพยาบาล, ให้คะแนน 4 ถ้าผปู้ ว่ ย ไมท่ ำกิจกรรมอนื่

นอกจากหน้าทปี่ ระจำวนั ในโรงพยาบาล หรอื ถา้ ผ้ปู ่วยทำหนา้ ทปี่ ระจำวนั ไมไ่ ด้หากไม่มีคนชว่ ย
8.) อาการเชอื่ งชา้ (ความชา้ ของความคดิ และการพูดจา : สมาธิบกพร่อง, การเคล่อื นไหวลดลง)

0. การพดู จาและความคดิ ปกติ
1. มอี าการเช่ืองชา้ เล็กนอ้ ยขณะสมั ภาษณ์
2. มีอาการเชอ่ื งชา้ ชดั เจนขณะสมั ภาษณ์
3. สมั ภาษณ์ไดอ้ ย่างลำบาก
4. อยนู่ ิง่ เฉยโดยสนิ้ เชิง
9.) อาการกระวนกระวายทั้งกายและใจ
0. ไมม่ ี
1. งุ่นง่าน อยไู่ ม่สุข
2. เล่นมือ เล่นผม ฯลฯ
3. เดินไปมา น่งั ไมต่ ดิ ท่ี
4. บีบมือ กัดเลบ็ ดึงผม กัดริมฝปี าก
10.) ความวติ กกงั วลในจติ ใจ
0. ไม่มปี ญั หา
1. รสู้ ึกตงึ เครียด และหงดุ หงดิ
2. กังวลในเร่ืองเลก็ นอ้ ย
3. การพดู จาหรือสีหนา้ มีทา่ ทีหวน่ั กลวั
4. แสดงความหวาดกลวั โดยไมต่ อ้ งถาม
11.) ความวิตกกงั วลซง่ึ แสดงออกทางกาย
0. ไม่มี
1. เลก็ นอ้ ย
2. ปานกลาง
3. รุนแรง
4. เสือ่ มสมรรถภาพ
อาการร่วมด้านสรีระวทิ ยาของความวิตกกังวล เชน่
ระบบทางเดินอาหาร : ปากแหง้ ลมข้นึ อาหารไมย่ ่อย ท้องเสีย ปวดเกร็งทอ้ ง เรอ
ระบบหวั ใจและหลอดเลอื ด : ใจสัน่ ปวดศรี ษะ
ระบบหายใจ : หายใจหอบเรว็ ถอนหายใจ
ปัสสาวะบอ่ ย
เหงื่อออก
12.) อาการทางกาย ระบบทางเดนิ อาหาร
0. ไม่มี
1. เบอ่ื อาหาร แต่รับประทานโดยผอู้ ืน่ ไมต่ ้องคอยกระตุน้ รู้สึกหน่วงในทอ้ ง
2. รบั ประทานยากหากไม่มคี นคอยกระตุ้น ขอหรือจำต้องใช้ยาระบายหรอื ยาเกยี่ วกบั ลำไส้ หรือยาสำหรับ
อาการของระบบทางเดนิ อาหาร

21

13.) อาการทางกาย อาการท่วั ไป
0. ไม่มี
1. ตึงแขนขา หลงั หรอื ศรี ษะ ปวดหลัง ปวดศรี ษะ ปวดกลา้ มเนอื้ หมดแรงและอ่อนเพลีย
2. มีอาการใดๆ ท่ชี ดั เจน ให้คะแนน 2

14.) อาการทางระบบสบื พันธ์
0. ไมม่ ีอาการ เช่น หมดความตอ้ งการทางเพศ ปัญหาดา้ นประจำเดือน
1. เลก็ นอ้ ย
2. ปานกลาง

15.) อาการคิดวา่ ตนปว่ ยเป็นโรคทางกาย
0. ไมม่ ี
1. หมกมนุ่ ในตนเอง (ด้านรา่ งกาย)
2. หมกมุ่นในเรอ่ื งสขุ ภาพ
3. แจง้ ถึงอาการต่างๆ บ่อย เรียกร้องความชว่ ยเหลอื ฯลฯ
4. มอี าการหลงผดิ ว่าตนป่วยเปน็ โรคทางกาย

16.) น้ำหนกั ลด เลือกขอ้ ก หรือ ข
ก. เมอ่ื ให้คะแนนโดยอาศยั ประวัติ
0. ไมม่ นี ำ้ หนกั ลด
1. อาจมนี ้ำหนกั ลด ซง่ึ เกย่ี วเน่อื งกับการเจ็บปว่ ยครั้งน้ี
2. นำ้ หนักลดชัดเจน (ตามท่ีผปู้ ่วยบอก)
3. ไม่ได้ประเมนิ
ข. จากการให้คะแนนประจำสปั ดาห์โดยจิตแพทยป์ ระจำหอผูป้ ่วย เมื่อชัง่ น้ำหนักที่เปล่ยี นไปจรงิ
0. นำ้ หนักลดน้อยกว่า 1 ปอนดใ์ น 1 สัปดาห์

1. น้ำหนักลดมากกว่า 1 ปอนดใ์ น 1 สปั ดาห์
2. นำ้ หนกั ลดมากกวา่ 2 ปอนดใ์ น 1 สปั ดาห์
3. ไม่ไดป้ ระเมนิ
17.) การหยัง่ เหน็ ถึงความผดิ ปกตขิ องตนเอง
0. ยอมรับว่ากำลังซมึ เศร้า และเจบ็ ป่วย
1. ยอมรบั ความเจบ็ ป่วย แต่โยงสาเหตุกับอาหารทเี่ ลว ดินฟ้าอากาศ การทำงานหนกั ไวรสั การ
ต้องการพักผ่อน ฯลฯ
2. ปฏเิ สธการเจ็บปว่ ยโดยสนิ้ เชงิ

การแปลผล

0-7 คะแนน = remission
8-12 คะแนน = mild
13-17 คะแนน = moderate
18-29 คะแนน = severe
≥30 คะแนน = very severe

22

Thai Young Mania Rating Scale: TMRS

ช่ือ-นามสกุล..................................................................................อายุ......................................................ปี

วันท่ปี ระเมิน..................................................................................................................................................

HN………………………………………………………………….Diagnosis…………………………………………

คำแนะนำการให้คะแนน

วัตถุประสงค์ของการให้คะแนนแต่ละข้อคือการประเมินความรนุ แรงของความผดิ ปกติทเี่ กิดขึน้ กบั ผปู้ ่วย

โดยเลือกใหค้ ะแนนเพยี งข้อเดียว

ตวั เลอื กทีใ่ ห้เปน็ เพียงแนวทาง ถ้าจำเป็นอาจจะให้คะแนนโดยไมต่ ้องใชต้ ัวเลอื กสามารถใหค้ ะแนน

ระหวา่ งตวั เลอื กได้ (1 หรือ ½ คะแนน) ในกรณีท่รี ะดบั ความรนุ แรงไม่ไดเ้ ป็นไปตามตวั เลอื กที่ให้ไว้

1. อารมณค์ รืน้ เครง

0. ไมม่ ี คะแนน=

1. เพม่ิ ขนึ้ เล็กน้อย หรอื อาจเพิ่มขึ้นจากการซักถาม

2 อารมณ์คร้นื เครงอยา่ งชดั เจนโดยความรสู้ กึ ของผปู้ ว่ ย, มองโลกในแง่ด,ี มั่นใจตวั เอง, ร่าเริงอารมณ์

เหมาะสมกบั เนอ้ื หาเรื่องราว

3. อารมณค์ ร้ืนเครงมาก, ไมเ่ หมาะสมกับเนือ้ หาเร่ืองราว; มอี ารมณข์ ันตลอดเวลา

4. สนกุ สนานครนื้ เครง; หัวเราะอย่างไม่เหมาะสม; ร้องเพลงขน้ึ มาไมส่ มเหตผุ ล

2. การเพิม่ ข้ึนของการทำกิจกรรม การเคลอ่ื นไหว

0. ไม่มี คะแนน=
1. เพิ่มขึ้นโดยความรู้สึกของผู้ปว่ ย

2 กระปรี้กระเปร่า รา่ เรงิ ; แสดงท่าทางมากขน้ึ

3. มีพลงั เหลือเฟอื ; ทำกจิ กรรมมากเกนิ เปน็ บางครงั้ ; อยไู่ ม่สุขกระวนกระวาย (สามารถทำใหส้ งบได)้

4. ทา่ ทางตน่ื ตัวมาก; ทำกจิ กรรมมากตลอดเวลา (ไม่สามารถทำใหส้ งบได)้

3. ความสนใจทางเพศ

0. ปกต,ิ ไมเ่ พ่ิมขน้ึ คะแนน=

1. เพม่ิ ขนึ้ เล็กน้อย หรืออาจจะเพิ่มขึน้

2. เพม่ิ ขึ้นอย่างชดั เจนโดยความรสู้ ึกของผู้ปว่ ย จากการซกั ถาม

3. พูดคุยถงึ เรื่องทางเพศขึน้ มาเอง; ต่อเติมรายละเอยี ดเนื้อหาเรอื่ งทางเพศ; พูดถงึ ตวั เองว่ามีความ

ตอ้ งการทางเพศสูง

4. แสดงพฤติกรรมทางเพศมากเกินไป (ต่อผปู้ ว่ ยคนอื่น, เจ้าหน้าที่หรอื ผ้สู ัมภาษณ์)

4. การนอนหลับ

0. รายงานว่าการนอนหลับไม่ลดลง คะแนน=
1. นอนหลับน้อยกว่าปกติประมาณ 1 ชั่วโมง

2. นอนหลับน้อยกวา่ ปกตนิ านกว่า 1 ชัว่ โมง

3. รายงานว่าความต้องการนอนหลับลดลง

4. ปฏิเสธความตอ้ งการในการนอนหลบั

23

5. ความหงุดหงิด

0. ไม่มี คะแนน=
2. หงุดหงดิ มากข้ึนโดยความรู้สึกของผปู้ ว่ ย

4. หงดุ หงิดฉนุ เฉียวระหว่างสัมภาษณบ์ างครง้ั ; แสดงความโกรธ หรอื แสดงความรำคาญเปน็ ช่วงๆ

6. มีอาการหงุดหงิดฉุนเฉยี วบ่อยระหว่างสัมภาษณ์; แสดงมารยาทไม่ดีตลอดเวลา

8. ทา่ ทางก้าวรา้ ว ไม่เป็นมิตร ไม่ใหค้ วามรว่ มมือ; ไม่สามารถทำการสัมภาษณ์ได้

6. การพดู (อัตราเร็วและจำนวนคำพูด)

0. ไมเ่ พิ่มขึ้น คะแนน=

2. รสู้ ึกว่าช่างพดู คยุ

4. พดู เรว็ ขึน้ หรอื พูดมากขึ้นเป็นบางคร้ัง, พูดมากเกนิ ความจำเปน็ ในบางคร้ัง

6. พดู อย่างรวดเร็ว; พูดเรว็ ข้ึนหรอื พูดมากขนึ้ อย่างต่อเน่ือง; ยากทจ่ี ะขัดจังหวะ

8. พูดอย่างพรั่งพรู; ไม่สามารถขัดจงั หวะการพูดได้, พูดตลอดเวลา

7. ภาษา-ความผดิ ปกติของความคิด

0. ไมม่ ี คะแนน=
1. พูดอ้อมค้อม; วอกแวกง่ายเล็กน้อย, ความคิดเรว็

2. วอกแวกงา่ ย; ไม่มีจุดหมายของความคิด; เปลยี่ นหวั ขอ้ สนทนาบ่อย, ความคิดแลน่ เรว็

3. ความคิดเรว็ แลน่ เรว็ มากหลายเรื่อง; พูดไม่ตรงประเด็น; ตดิ ตามเนื้อหาของเรื่องไดย้ าก, พูดเปน็

จังหวะ

4. เน้ือหาคำพูดไม่ปะติดปะต่อ; ไม่สามารถทำการสื่อสารได้

8. เนื้อหาความคิด

0. ปกติ คะแนน=

2. นา่ สงสัยวา่ มีแผนการ, มคี วามสนใจเรอื่ งใหม่ๆ

4. มีโครงการพเิ ศษหน่งึ หรือหลายโครงการ; สนใจทางศาสนามาก

6. มคี วามมั่นใจในความสามารถตนเองสูง หรือความคิดหวาดระแวง; คิดวา่ คนอื่นพูดถงึ ตัวเอง

8. ความคดิ หลงผดิ , ประสาทหลอน

9. พฤตกิ รรมก่อความวุน่ วาย-กา้ วรา้ ว

0. ไม่มี, ให้ความร่วมมือ คะแนน=
2. พูดเหน็บแนม; เสยี งดงั บางเวลา, ระแวดระวัง ปกป้องตัวเอง

4. เรียกรอ้ งความต้องการมาก; คุกคามผู้อืน่ ขณะที่อยู่ในการดูแลของเจ้าหน้าท่ี

6. คุกคามผ้สู มั ภาษณ์; ตะโกน; ทำการสัมภาษณ์ไดย้ าก

8. จโู่ จมทำร้าย; พฤตกิ รรมแสดงการทำลาย; ไม่สามารถทำการสมั ภาษณ์

10. ลักษณะภายนอก การแต่งตวั

0. สวมใสเ่ สอ้ื ผ้าและแต่งตวั อยา่ งเหมาะสม คะแนน=
1. แต่งกายไม่สะอาดเรียบร้อยบ้าง

2. แตง่ กายไมเ่ รยี บร้อย; ผมยุ่งเหยงิ ; แตง่ ตวั มากเกินไป

3. ผมเป็นกระเซิง เส้ือผ้าไมส่ ะอาด; ใส่เสอ้ื ผ้าไม่ปกปดิ มิดชิด; แตง่ หน้าเข้มจัด

4.แต่งกายไม่สะอาดเรียบร้อยเลย; ใส่เครือ่ งประดบั มากเกนิ ควร; ใส่เส้อื ผ้าแปลกๆ

24

11. ความเข้าใจตนเอง คะแนน=
0. มีความเขา้ ใจตนเอง; ยอมรับว่ามีความเจบ็ ปว่ ย; ตอ้ งการการรักษา
1. สงสยั ว่าตนเองอาจจะเจ็บปว่ ย
2. ยอมรบั ว่ามพี ฤติกรรมเปลี่ยนแปลง, แตป่ ฏิเสธความเจบ็ ป่วย
3. ยอมรบั ว่าอาจมีพฤตกิ รรมเปลีย่ นแปลง, แต่ปฏิเสธความเจบ็ ป่วย
4. ปฏเิ สธการเปลย่ี นแปลงพฤติกรรมของตนเอง

คะแนนรวม =.................................
ผปู้ ระเมิน.......................................

การแปรผล คะแนนรวม 60 คะแนน

 12 หมายถึง remission
13-19 หมายถึง อาการเมเนยี ระดบั minimal
20-25 หมายถึง อาการเมเนยี ระดบั mild
26-37 หมายถึง อาการเมเนยี ระดบั moderate
38-60 หมายถึง อาการเมเนยี ระดบั severe

25

กลุ่มผู้ป่วยโรคจติ จากยาเสพติด

26

แบบประเมินปญั หาการดมื่ สุรา

Audit : Alcohol Use Disorder Identification Test

ชื่อ……………………………………………………………………ชาย หญงิ อายุ…………………..ปี

วันที่ประเมนิ …………………../……………/…………………HN………………………………………………………………

หมายเลขประจำตัวบตั รประชชน………………………………………………………………………………………………..

คำชี้แจง: คำถามแต่ละข้อตอ่ ไปนจี้ ะถามถึงประสบการณก์ ารดม่ื สรุ าในรอบ 1 ปที ่ผี ่านมาโดยสรุ าหมายถึงเครอ่ื งดม่ื แอลกอฮอล์

ทกุ ชนดิ ได้แก่ เบียร์ เหลา้ สาโท กระแช่ วสิ กี้ สปาย ไวน์ เปน็ ตน้ ขอใหต้ อบตามความเป็นจริง

ขอ้ คำถาม 01 2 3 4 คะแนน

1.คุณดมื่ สรุ าบอ่ ยเพียงไร ไมเ่ คยเลย เดอื นละครัง้ หรือ 2ถึง4คร้ัง/เดือน 2ถงึ 3ครั้ง/ 4ครง้ั ขน้ึ ไปตอ่

น้อยกว่า เดอื น สปั ดาห์

2.เลอื กตอบเพยี งข้อเดยี ว เวลาทคี่ ณุ ดม่ื สุรา 1-2 3--4 5--6 7--9 ต้ังแต1่ 0ด่มื

โดยท่ัวไปแลว้ คุณด่มื ประมาณเทา่ ไรตอ่ วัน ดมื่ มาตรฐาน ด่ืมมาตรฐาน ดม่ื มาตรฐาน ดมื่ มาตรฐาน มาตรฐานข้นึ ไป

ถ้าโดยท่ัวไปดมื่ เบยี รเ์ ชน่ สงิ ห์ ไฮเนเกน ลโี อ เชียร์ ไทเกอร์ 1--1.5 2--3กระป๋อง 3.5--4กระป่อง 4.5--7กระปอ่ ง มากกว่า7

ชา้ ง ดม่ื ประมาณเท่าไหรต่ อ่ วนั กระปอ๋ ง/½- 1-1.5 ขวด 2 ขวด 3-4 ขวด กระปอ๋ ง/4ขวด

3/4ขวด ขน้ึ ไป

ถ้าโดยทั่วไปดม่ื เหลา้ เช่น แม่โขง หงส์ทอง หงส์ทพิ ย์ , 2--3ฝา ¼ แบน ½ แบน 3/4 แบน 1แบนขึ้นไป

เหลา้ ขาว 40 ดกี รี ด่ืมปริมาณเท่าไหรต่ ิอวัน

3.บอ่ ยคร้ังเพียงไรที่คณุ ดม่ื ต้งั แต่ 6 ดืม่ มาตรฐานขน้ึ ไมเ่ คยเลย น้อยกวา่ เดอื นละ เดอื นละครั้ง สัปดาหล์ ะครั้ง ทุกวันหรือ

ไปหรือเบยี ร์ 4 กระป๋องหรือ 2 ขวดใหญ่ข้ึนไปหรือ ครง้ั เกอื บทุกวัน

เหล้าวสิ กี้ 3 เปก็ ขน้ึ ไป

4.ในช่วงหนงึ่ ปีทแ่ี ลว้ มีบ่อยครงั้ เพียงไรทีค่ ณุ พบว่า ไมเ่ คยเลย น้อยกวา่ เดือนละ เดือนละคร้ัง สัปดาหล์ ะครั้ง ทุกวนั หรอื

คณุ ไม่สามารถหยุดดม่ื ได้ หากคณุ ได้เริ่มดมื่ ไปแล้ว ครง้ั เกือบทกุ วนั

5.ในชว่ งหน่ึงปีท่ีแล้วมีบ่อยครงั้ เพียงไรทคี่ ณุ ไมไ่ ดท้ ำ ไม่เคยเลย นอ้ ยกว่าเดือนละ เดือนละครง้ั สัปดาหล์ ะครง้ั ทกุ วนั หรอื

ส่ิงที่คุณควรทำตามปกติเพราะคณุ มวั แต่ไปด่ืมสรุ า ครง้ั เกอื บทุกวนั

เสยี

6.ในช่วงหนึง่ ปีท่ีแล้ว มีบอ่ ยครง้ั เพยี งไรทีค่ ณุ ต้องรบี ไมเ่ คยเลย นอ้ ยกว่าเดอื นละ เดอื นละคร้งั สปั ดาหล์ ะครง้ั ทกุ วนั หรือ

ด่ืมสรุ าทนั ทใี นตอนเชา้ เพอ่ื จะไดด้ ำเนินชีวิต ครัง้ เกอื บทกุ วัน

ตามปกติหรือถอนอาการเมาคา้ งจากการด่ืมหนกั ใน

คนื ทผ่ี ่านมา

7.ในชว่ งหนง่ึ ปที ี่แลว้ มบี อ่ ยครง้ั เพยี งไรท่ีคณุ รสู้ กึ ไม่ ไม่เคยเลย นอ้ ยกว่าเดอื นละ เดือนละครง้ั สัปดาหล์ ะครัง้ ทกุ วันหรือ

ดโี กรธหรอื เสยี ใจ เนอ่ื งจากคุณไดท้ ำบางสงิ่ ครั้ง เกอื บทุกวัน

บางอย่างลงไปขณะที่คณุ ด่ืมสรุ าเขา้ ไป

8.ในชว่ งหนง่ึ ปที ีแ่ ล้ว มีบ่อยคร้ังเพียงไรทีค่ ณุ ไม่ ไม่เคยเลย นอ้ ยกวา่ เดอื นละ เดือนละคร้งั สัปดาหล์ ะคร้งั ทกุ วนั หรอื

สามารถจำไดว้ า่ เกดิ อะไรขน้ึ ในคนื ทีผ่ า่ นมา ครง้ั เกอื บทกุ วัน

เพราะว่าเราไดด้ ม่ื สรุ าเข้าไป

9.ตวั คุณเองหรือคนอน่ื เคยไดร้ บั บาดเจบ็ ซงึ่ เป็นผล ไมเ่ คยเลย เคยแตไ่ มไ่ ด้ เคยเกดิ ขึ้นใน

จากการดมื่ สรุ าเข้าไป เกดิ ข้ึนในปที แ่ี ล้ว ชว่ งหนึ่งปที ี่

แลว้

10.เคยมแี พทยห์ รือบคุ ลากรทางการแพทยห์ รือ เคยแตไ่ มไ่ ด้ เคยเกิดขน้ึ ใน

เพ่อื นฝูงหรอื ญาติพนี่ ้องแสดงความเป็นหว่ งเป็นใย เกิดขึน้ ในปีทแ่ี ล้ว ช่วงหน่งึ ปีที่

ตอ่ การดมื่ สุราของคุณหรือไม่ แลว้

คะแนนรวม

27

การแปลผลคะแนน Audit

ระดบั ความเสี่ยง แนวทางการรักษา

0-7 ผ้ดู ืม่ แบบเสีย่ งต่ำ Alcohol Education ใหค้ วามรเู้ ก่ยี วกบั การด่มื สุรา และอนั ตรายทอ่ี าจเกดิ ขนึ้ หากดม่ื

Low risk drink มากกวา่ นี้ และชน่ื ชมพฤตกิ รรมการดื่มทเี่ ส่ยี งต่ำ ใช้เวลาไม่มากกว่าหนงึ่ นาที ตวั อย่างการ

ใหค้ วามรู้ ถา้ จะดื่มก็ไมค่ วรดืม่ เกนิ วนั ละสองดมื่ มาตรฐาน (เหลา้ 4 ฝาหรือ 1.5 กระปอ๋ ง

หรอื ไวน์ 2 แกว้ ) และตอ้ งหยุดอย่างน้อยสกั สองสปั ดาห์ แม้จะด่มื ในปรมิ าณ น้อยแค่ไหนก็

ตาม แต่คุณควรจำไวว้ ่าปรมิ าณ การด่มื เบยี รข์ วดหน่ึง ไวนแ์ ก้วหนงึ่ และเหล้า แกว้ หนงึ่ ก็

เปน็ สรุ าเทา่ กันคอื หน่ึงดม่ื สุรามาตรฐานการด่ืมสรุ าแม้จะเพยี งนอ้ ยนดิ กม็ ีความ เส่ยี งเสมอ

ตอ่ การเกดิ อบุ ัติเหตุ และไมค่ วรด่ืมหรือดื่มน้อยกวา่ นี้ หากตอ้ งขบั ขี่ยานพาหนะ หรอื ทำงาน

เกี่ยวกับเคร่ืองจักรผู้หญงิ ต้งั ครรภ์วางแผนตง้ั ครรภห์ รอื ใหน้ มบตุ ร กำลงั รบั ประทาน ยาบาง

ชนิดท่ีอาจมปี ฏกิ ริ ิยากบั สรุ า อายุมากกวา่ 65ปหี รือผู้ทเ่ี จบ็ ป่วยดว้ ยโรคทางกาย เช่น

เบาหวาน ความดนั โรคตับ โรคทางจติ เวช หรอื โรคอ่นื ๆควรปรกึ ษาแพทย์ ตัวอย่างการชนื่

ชม: คุณทำได้ดแี ลว้ และพยายามรกั ษาระดบั การด่ืมของคุณใหต้ ำ่ กว่าหรือไมเ่ กินระดับที่

เส่ียงตำ่

8-15 ผดู้ ม่ื แบบเส่ียง Brief Advice or Simple Advice: การใหค้ ำแนะนำแบบสนั้ สามารถปฏบิ ตั ไิ ด้โดย

Hazardous drinker เจา้ หน้าทีท่ ุกระดบั

หมายถงึ ลกั ษณะการ 1. การใหข้ ้อมลู สะทอ้ นกลบั ตวั อย่าง “ผลการประเมินปญั หาการดมื่ สุราพบวา่ คุณดม่ื แบบ

ดม่ื สุรา ท่เี พมิ่ ความ เสย่ี ง เนอื่ งจากคณุ ดื่ม... (ปริมาณ/ความถี/่ รูปแบบ)

เสยี่ งต่อผลเสียหาย 2. การให้ข้อมูลผลกระทบจากความเสี่ยงสงู ตวั อย่าง “แม้วา่ ในขณะน้ีคุณยงั ไม่พบปัญหา

ตามมา ทง้ั ตอ่ ตวั ผู้ดืม่ อะไรชดั เจน แตล่ ักษณะการดืม่ แบบน้เี ปน็ การ เพ่มิ ความเส่ียงตอ่ สุขภาพ เชน่ โรคกระเพาะ

เองหรือผู้อืน่ โรคตบั เสยี่ งตอ่ การเกดิ อุบตั เิ หตุหรือเสยี ชีวิต จากอบุ ัตเิ หตบุ นทอ้ งถนนขณะเมาสรุ าหรือ

พฤติกรรม การดมื่ เสี่ยงตอ่ ปัญหาครอบครัว ปัญหาอาชพี หรือปัญหา การเงินได้” 3. การกำหนดเปา้ หมายและ

แบบเสี่ยงนี้ถอื วา่ มี ให้คำแนะนำการดมื่ แบบความเสีย่ งตำ่ ตวั อยา่ ง “หากเป็นไปได้ คณุ ควรเลอื กที่จะหยุดด่ืม

ความสำคัญ ในเชงิ หรือถา้ ยงั จะด่ืมอยคู่ วรดม่ื แบบมีความ เส่ยี งต่ำ โดยดืม่ ไม่เกินวนั ละสองดื่มมาตรฐาน (เหล้า

สาธารณสขุ แม้ว่า 4 หรอื เบียร์ 1.5 กระป๋อง หรือไวน์ 2 แกว้ ) และต้องหยุดด่ืมอยา่ งน้อยสปั ดาห์ละสองวนั

ขณะนผ้ี ดู้ ่มื ยงั จะไม่ คุณคิดว่าจะเลือกวิธีไหนดีคะ/ครบั ”

เกดิ ความเจบ็ ปว่ ยใดๆ 4. เสริมแรงกระตุ้น ตัวอยา่ ง “จริงๆ แล้วมันอาจไม่ง่ายหรอกที่คุณจะลดการดื่มลงใหอ้ ยู่

กต็ าม ภายในขดี จำกดั แตห่ าก คุณเผลอด่ืมเกินขดี จำกดั ใหพ้ ยายามเรยี นร้เู พราะอะไรจึงเปน็

เช่นนน้ั และวางแผนปอ้ งกนั ไม่ ให้เกดิ ขนึ้ อีก หากคณุ ระลึกเสมอถึงความสำคญั ของการลด

ความเสยี่ งจากการดมื่ ลงคุณก็จะสามารถทำได้

16- ผู้ดื่มแบบอันตราย Brief Intervention / Brief counseling การบำบดั แบบสน้ั สามารถปฏบิ ตั ไิ ด้โดย

19 Harmful use เจา้ หนา้ ทท่ี ไี่ ด้รบั การฝึกอบรมการใหค้ ำปรึกษา

หมายถงึ การด่มื สุราจน 1. การให้คำแนะนำแบบสนั้ โดยคดั กรองปัญหาการดม่ื สุรา ประเมินปญั หาการดืม่ และ

เกิดผลเสีย ตามมาตอ่ ปัญหาท่ีเกีย่ วข้องสะท้อนปญั หาและให้คำแนะนำวา่ อยู่ในกลุม่ ดมื่ แบบเสยี่ งสงู 2. ประเมนิ

สขุ ภาพกายหรือ แรงจงู ใจ ความพร้อมในการปรบั เปลี่ยนพฤตกิ รรมและใหค้ ำแนะนำที่เหมาะสม กับระดบั

สุขภาพจิต รวมถงึ 3. ตง้ั เปา้ หมายในการลด ละ/เลกิ หรือปรบั เปลย่ี นพฤติกรรม

ผลเสียทางสังคมจาก 4. ติดตามดูแล เพอ่ื ตดิ ตามพฤตกิ รรมดื่ม แกไ้ ขปญั หาอุปสรรค กำหนดวิธีการแกไ้ ขอยา่ ง

การดื่มสุรา ชัดเจน

≥20 ผู้ดม่ื แบบตดิ Alcohol ควรไดร้ ับการสง่ ตอ่ พบแพทย์ เพื่อการตรวจวนิ ิจฉยั และวางแผนการบำบดั รกั ษา

dependence

28

แบบประเมนิ เพ่อื คดั กรองปัญหาจากการดม่ื สรุ า CAGE* Questionnaire
CAGE = Cut Annoyed Guilty Eye

แบบสอบถาม CAGE* เปน็ คำถามงา่ ยๆ 4 ข้อ ช่วยในการประเมินตนเองถงึ ความเส่ียงของปัญหาจากการ
ดม่ื สรุ า

CUT DOWN ใช่ ไมใ่ ช่
คณุ เคยคิดทจี่ ะลดปริมาณการดม่ื ของคุณลง หรือไม่

ANNOYED ใช่ ไม่ใช่
เคยมีใครทำให้คุณรำคาญโดยตำหนิคณุ เรื่องการดม่ื สุราหรือไม่

GUILTY ใช่ ไม่ใช่
คุณเคยรู้สกึ ไมด่ ีหรือร้สู กึ ผิดเพราะว่า คุณด่ืมสุราหรือไม่

EYE-OPENER ใช่ ไม่ใช่

คุณเคยต้องดื่มสรุ าเป็นส่ิงแรกในตอนเช้าทนั ทที ่คี ุณตืน่ นอน เพ่อื แก้อาการเมาค้าง หรือเพื่อใหส้ ามารถทำอะไร

ต่อไปไดห้ รอื ไม่

29

แบบประเมนิ ภาวะถอนพษิ สุรา MINDS

(MINDS (Minneapolis Detoxification Scale) Flow sheet for Alcohol Withdrawal)

การประเมนิ ความรนุ แรงค่า MINDS วนั เดอื นปี(Date)

MINDS Scale เวลา(Time)

อัตราการเต้นของชพี จร(PR)

ความดนั โลหติ (BP)

อุณหภูมริ ่างการ(BT)

ค่าคะแนนตามชพี จร (Pulse Score) 0:<90 1:90 ถึง110 2>110

คา่ คะแนนความดันโลหติ (BP Score) ความดนั โลหติ ตวั ลา่ ง (Diastolic) 0:<90 1:90 ถึง110 2>110

อาการส่ัน (Tremor)

0 : ไม่มอี าการส่ัน(None)

1 : ไมพ่ บอาการสัน่ (Not visible) มอี าการสน่ั เฉพาะปลายน้ิว (Fingertip to fingertip only)

4 : พบอาการส่นั ต้ังแตม่ อื ถงึ แขน

6 : พบอาการสน่ั ท้ังตัว

อาการเหง่อื ออก (Sweating)

0 : ไม่มเี หงอ่ื อก (None)

2 : ชน้ื เฉพาะฝา่ มอื (Moist palm)

4 : มีเหงื่ออกเปน็ เม็ดจนเหน็ (Beads of sweat visible)

6 : เหง่ือเปียกชุ่ม (Drenching sweats)

อาการประสาท (Hallucination)

0 : ไมพ่ บประสาทหลอน (None)

2 : มปี ระสาทหลอนเล็กนอ้ ย (Mimd)

4 : มปี ระสาทหลอนชดั เจนเฉพาะของบางสง่ิ หรอื บาเหตกุ ารณแ์ ละเกดิ เป็นช่วงๆ (Moderate /Intermittent)

6 : มีประสาทหลอนชดั เจนในหลายเรือ่ งรนุ แรง/ตอ่ เนอ่ื ง (Drenching sweats)

การรบั ร้เู วลา สถานที่ บคุ คล (Orientation)

0 : การรับรู้เวลา สถานที่ บคุ คล (Orientation)

2 : รบั รู้เฉพาะบคุ คลและสถานท่ี (To person & place only)

4 : รับร้เู ฉพาะบุคคล (To person only)

6 : ไม่รับรเู้ วลา สถานท่ี บุคคล (Total disorientationed)

พลงุ่ พล่าน (Agitation)

0 : ไมม่ ีอาการพล่งุ พลา่ น (None)

2 : มีอาการพลุง่ พล่านเลก็ นอ้ ย (Somewhat)

4 : มอี าการพลุง่ พล่านค่อนขา้ งมาก (Moderate)

6 : มอี าการพลุ่งพลา่ นมาก (Severe)

อาการหลงผดิ ( Delusion)

0 : ไมม่ ีอาการหลงผดิ (Absent)

4 : มีอาการหลงผดิ ปรากฏชัดเจน (Presert)

ชกั (Seizures)

0 : ไม่มีอาการชักหลังจากประเมินคร้ังสุดทา้ ย (Non since last rating )

6 : มอี าการชกั หลงั ประเมินครั้งล่าสดุ หรอื ครั้งน้เี ปน็ การประเมนิ ครงั้ แรกแลว้ ก่อนหน้านมี้ ีการชกั เกิดข้นึ (Have

accursed since last rating or at all if first rating)

คะแนนรวม

30

แบบประเมนิ อาการขาดสุรา Alcohol withdrawal scale (AWS)

ITEM 1: perspiration ITEM 2: tremor (สั่น) ITEM 3: Anxiety (วติ ก ITEM 4: Agitation
(เหง่ือ) กังวล) (กระสับกระส่าย)
0. ไมม่ ีเหงอ่ื 0. ไม่มอี าการสนั่ 0. สงบ ไม่มีอาการวติ ก 0. ปกติ ไมม่ อี าการกระสับ กระสา่ ย
1. ชนื้ เฉพาะที่ฝา่ มือ 1. มีอาการสัน่ เฉพาะเวลา กงั วล 1. รู้สึกไมส่ บายใจ 1. งนุ่ งา่ น อยู่ไม่นง่ิ
2. ฝา่ มือช้นื และมเี หงื่อ ยนื่ มือไปจับ สิง่ ของ หรอื ถือ 2. รูส้ ึกหวาดหวั่น ตกใจง่าย 2. กระวนกระวายไมส่ ามารถ นอน พกั
เฉพาะ ตามใบหนา้ ตามตวั ของ 2. มมี อื ส่นั เล็กน้อย 3. วิตกกงั วล กลวั สงบได้ นิง่ ๆได้
3. เหงอื่ เปยี กชื้นไปท้ังตัว ตลอดเวลา ยาก 3. กระสบั กระส่าย เปลย่ี นท่า บอ่ ย
4. เหงื่อออกอย่างมากจน 3. มมี ือส่นั อย่างมาก 4. ไม่สามารถควบคมุ เดนิ ไปมา สามารถ นงั่ พักหรือนอนพัก
เส้อื ผา้ เปยี ก ตลอดเวลา อาการ วติ กกังวลได้รวมถึง ได้ช่วง สั้นๆ 4. กระสบั กระสา่ ยอยา่ ง
panic attacts มาก ไมส่ ามารถอยู่น่ิงไดเ้ ลย เดนิ ไปมา
TEM 5: Axilla ITEM 6: Hallucination ตลอดเวลา
Temperature ITEM 7: Orientation ITEM 7: Orientation
0. อุณหภมู ิ 37°c หรอื นอ้ ย 0. ไม่มีประสาทหลอนเลย รวมคะแนน
กวา่ 1. มอี าการเห็นส่งิ ของรอบ 0. รับรู้ บุคคล วัน เวลา
1. อณุ หภูมิ 37.1°c ถึง ขา้ งบิดเบือน ไปเปน็ พักๆยงั สถานทไ่ี ดด้ ี
37.5 2. อุณหภมู ิ 37.6°c ร้ตู วั ว่าไม่ได้เกดิ ขน้ึ จริง 1. รบั รู้ บคุ คลและสถานท่ี
ถงึ 38.0 3. อุณหภูมิ 2. มปี ระสาทหลอนชัดเจน ไดด้ ี แตม่ ีปญั หาเรอ่ื งวนั
38.1°cถึง 38.5 4. อุณหภูมิ เกิดข้นึ เฉพาะ ของบางสิ่ง เวลา
38.6°c หรือมากกว่า หรือบางเหตุการณแ์ ละเกดิ 2. รบั ร้บู ุคคลไดด้ ี แตม่ ี
ขน้ึ ชว่ งสน้ั ๆยังคงรบั รู้ความ ปญั หา การรบั รสู้ ถานทแี่ ละ
เป็นจรงิ อยู่ วันเวลา เป็นบางคร้ัง
3. มีประสาทหลอนชัดเจน 3. มีปญั หาการรับร้บู คุ คล
เหมอื นข้อ 2 แต่ไมเ่ ช่ือว่า บางครัง้ แต่การรบั รสู้ ถานที่
ไมใ่ ชเ่ ร่ืองจริง ยากที่จะให้ และวนั เวลาเสียไป
ยอมรับได้ ว่าเป็นประสาท 4. เสียการรับรูบ้ คุ คล
หลอนน้นั รู้สกึ ทกุ ข์ทรมาน สถานท่ี วนั เวลา ไม่ทราบ
กบั อาการประสาท หลอน วา่ ตัวเอง อยทู่ ีไ่ หน อยกู่ ับ
น้ัน และยังรับรูค้ วามเป็น ใคร และไมร่ วู้ นั เวลา
จรงิ เฉพาะบางเร่ือง
4. มปี ระสาทหลอนชัดเจน
ในหลายเร่ือง ไมส่ ามารถ
รบั รู้ความเป็นจริงได้ ผ้ปู ่วย
เหมอื นอยู่ในโลกของ
ประสาทหลอน

ความรุนแรง คะแนน การให้ยา

Mild 1-4 ไม่จำเป็นตอ้ งใช้ยา
Moderate 5-9 ใช้ยาช่วยลดโอกาสเกดิ อาการขาดสุราที่รนุ แรง
Severe 10-14 ≥ 15 ตอ้ งไดร้ บั การรักษาด้วยยาขนาดสูง เพ่อื ทำใหอ้ าการสงบอย่างรวดเร็ว

31

แบบประเมินอาการขาดสรุ า Clinical Institute Withdrawal Assessment for Alcohol,

Revised (CIWA-Ar)

CIWA-Ar ชอ่ื ................................................อายุ .........ปี HN......................ตกึ ……………………………………..

วันท่ดี มื่ คร้ังสุดทา้ ย วนั ท่ี

เวลา…………………………… เวลา

คลืน่ ไส-้ อาเจียน 0 ไมม่ ีอาการคล่นื ไส้ อาเจยี น

1 คลน่ื ไส้เล็กนอ้ ย ไม่อาเจียน

4 คล่นื ไสเ้ ปน็ พกั ๆ อาเจยี นแต่ไม่มีอะไร

7. คลน่ื ไสอ้ าเจยี นอยู่เรื่อยๆอาเจียนบอ่ ย

การรับสมั ผสั ผดิ ปกติ 0 ไมม่ ี

1. คันยุบยบิ เป็นเหน็บชา ปวดแสบปวดร้อน ปวดแปลบ ๆ เป็นน้อยมาก

2. คนั ยบุ ยบิ ปวดแสบปวดร้อน ปวดแปลบ ๆ เป็นนอ้ ย

3. คันยุบยบิ ปานกลาง ปวดแสบปวดรอ้ น ปวดแปลบๆ เป็นปานกลาง

4. มปี ระสาทหลอนทางสัมผสั คอ่ นขา้ งมาก

5. มีประสาทหลอนทางสัมผสั มาก

6. มปี ระสาทหลอนรุนแรงมาก

7. มปี ระสาทหลอนตลอดเวลา

สน่ั 0 ไม่มีอาการสนั่

1 ไม่เหน็ แตร่ ู้สึกว่าปลายนวิ้ แตล่ ะนว้ิ มอี าการส่นั

4 สนั่ ปานกลาง พบวา่ สนั่ ขณะผูป้ ่วย เหยียดแขนตรง

7 สั่นรุนแรง เหน็ แม้ขณะไมเ่ หยยี ดแขน

การรับรู้ทางเสยี งผดิ ปกติ 0 ไม่มี 1. เสยี งระคายหู ทำใหก้ ลวั เลก็ นอ้ ยมาก

2 เสยี งระคายหู หรอื ให้กลัวนอ้ ย 3. เสยี งระคายหู หรอื ทำใหก้ ลัวปานกลาง

4 มอี าการหูแวว่ ค่อนขา้ งรนุ แรง 5. มหี แู วว่ รุนแรงมาก

6 มหี แู วว่ รนุ แรงมากอยา่ งชัดเจน

7. มีอาการหูแวว่ อยู่ตลอดเวลา

อาการเหงือ่ อกเป็นพกั ๆ 0 ไมเ่ ห็นเหง่ือ 1 ไม่ค่อยเหน็ วา่ เหงือ่ ฝา่ มือช้นื

4 เหน็ เหง่ือเป็นเมด็ ๆ ชัดบรเิ วณหนา้ ผาก 7. เหงอ่ื แตกทวั่ ตัว

การรับรทู้ างตาผิดปกติ 0 ไม่มี 1 ไวต่อแสงกว่าปกติน้อยมาก

2 ไวต่อแสงกวา่ ปกตนิ ้อย 3 ไวตอ่ แสงกว่าปกติปานกลาง

4 มีอาการประสาทหลอนคอ่ นข้างรนุ แรง 5 มอี าการประสาทหลอนรนุ แรง

6 มอี าการประสาทหลอนรนุ แรงมาก 7 มอี าการประสาทหลอนตลอด

ปวดหวั มึนตอื้ 0 ไมม่ ี 1 มีนอ้ ยมาก 2 มีนอ้ ย

3 ปานกลาง 4 คอ่ นขา้ งรนุ แรง 5 รุนแรง

6 รุนแรงมาก 7. รนุ แรงที่สดุ

อาการกระวนกระวาย 0 พฤตกิ รรม

1 กระวนกระวายกว่าปกติเลก็ นอ้ ย

4 กระวนกระวาย อยูไ่ มน่ งิ่

7 เดินไป-มาขณะตอบคำถาม อยู่กับทไี่ ม่ได้เลย

การรับรู้เวลา สถานท่ี 0 ตอบไดถ้ กู ตอ้ งตรงคำถาม 1 ไมแ่ น่ใจเรอื่ งวัน

บุคคล 2 ตอบผดิ เรื่องวนั ตอบผิดพลาดไมเ่ กนิ 2 วนั 3 ตอบวนั ผิดมากกวา่ 2 วนั

4 ตอบผิดท้ังสถานที่ และ/หรอื บคุ คล

คะแนนรวม

ความดันโลหิต

ชพี จร

อตั ราการหายใจ

ยาท่ีใหเ้ พิ่ม

พยาลผูป้ ระเมิน

32

การประเมนคิ วามสามารถโดยรวม(Global Assessment of Functioning Scale: GAF)
ในการประเมินให้พิจารณาถงึ ความสามารถของผปู้ ่วยในเชงิ จิตใจ สังคม และอาชีพ การพิจารณาไม่ให้รวม ความ
บกพร่องดา้ นการทำหน้าทอ่ี นั เน่อื งมาจากข้อจำกัดทางร่างกาย (หรือสภาพแวดลอ้ ม) รหสั คะแนน : หมายเหตุ
บางคร้งั อาจใหค้ ะแนนท่ีมคี า่ ระหว่างชว่ งคะแนนทีใ่ หไ้ ว้ได้ หากเหมาะสม เช่น 45, 68, 72
91-100 สามารถทำกิจกรรมตา่ งๆ หลากหลายได้อย่างดเี ยี่ยม แก้ไข ปญั หาชวี ติ ได้ เป็นทพ่ี ่ึงของคนอ่ืนได้เพราะ เปน็

คนท่ีมีคุณสมบตั ิทางบวกหลายอย่างไม่มีอาการ
81-90 มอี าการน้อยมากหรอื ไม่มีเลย (เช่นกงั วลเลก็ นอ้ ยก่อนการสอบ) ทำสง่ิ ตา่ งๆได้ดใี นทกุ ๆดา้ น มคี วามสนใจ

และมีสว่ นร่วมในกจิ กรรมหลากหลาย เข้าสงั คมได้ดี พอใจกบั ชวี ติ โดยทว่ั ไป ไมม่ ีอะไรมากไปกว่าปัญหาใน
ชีวติ ประจำวนั (เชน่ ทะเลาะกับสมาชกิ ในครอบครวั เปน็ บางครงั้ )
71-80 หากมอี าการบา้ งก็เปน็ แบบช่ัวคราวและเปน็ การตอบสนองต่อความเครยี ดทางจติ ใจทพี่ บได้โดยทัว่ ไป (เชน่
สมาธไิ มค่ อ่ ยดีหลงั จากทะเลาะกนั ในครอบครวั )ไม่มอี ะไรมากไปกว่าสญู เสียความสามารถในการทำหนา้ ที่
ทางสงั คม อาชพี หรอื ในโรงเรยี น เพียงเลก็ นอ้ ย(เช่น การเรยี นตกต่ำช่วั คราว)
61-70 มีอาการเล็กน้อย (เช่น อารมณเ์ ศรา้ และนอนไมห่ ลับบ้าง) หรอื มปี ัญหาบา้ งในการเขา้ สงั คม ประกอบอาชีพ
หรอื เรยี น (เช่นหนเี รียน หรือขโมยของในบ้าน) แต่ความสามารถโดยรวมยังอยใู่ นเกณฑ์ใชไ้ ด้ มคี วามสมั พันธ์
ที่ลึกซง้ึ กับคนบางคนได้
51-60 มอี าการอยใู่ นระดับกลาง (เชน่ อารมณเ์ รียบเฉย พูดจาวกวน นาน ๆ คร้ังจะมอี าการตน่ื ตกใจกลัวจนควบคมุ
ตัวเองไมไ่ ด)้ หรอื มีความลำบากในการเข้าสงั คม ประกอบอาชีพ หรอื การเรียน ในระดับ กลาง ๆ (เชน่ มี
เพอ่ื นน้อย มีความขดั แย้งกบั เพอ่ื น ๆ หรือเพือ่ นร่วมงาน)
41-50 อาการรนุ แรง (เช่น มีความคดิ อยากฆา่ ตวั ตายมีอาการย้ำคิดอยา่ งรนุ แรง ขโมยของในร้านค้าบอ่ ย ๆ) หรอื มี
ความบกพร่องท่ีรนุ แรงทางสงั คม อาชีพ หรือการเรียนอยา่ งมาก (เช่น ไม่มีเพือ่ นเลย หรือต้อง ตกงานอยู่
เรอ่ื ย ๆ)
31-40 มีการสญู เสยี ความสามารถในการรับรูค้ วามเปน็ จริงหรือการสอื่ สาร (เช่น บางคร้งั การพดู ไม่เปน็ เหตุผล หรอื
เหตุผลฟงั เขา้ ใจยาก หรอื ไม่อยูก่ ับร่องกับรอย หรือ มีการสูญเสียความสามารถในดา้ นตา่ งๆหลายดา้ น เชน่ ที่
ทำงาน โรงเรยี น ความสัมพนั ธใ์ นครอบครวั การใช้วจิ ารณญาณ การคดิ อารมณ์ (เชน่ ถา้ เปน็ ผู้ใหญ่เมอื่ มี
อารมณ์เศร้าจะหลกี เลยี่ งการพบปะเพื่อนฝงู ครอบครัว และไมส่ ามารถ ทำงานได้ ถา้ เป็นเดก็ อาจรงั แกเด็ก
ที่เล็กกว่า ดือ้ เวลาอยทู่ บ่ี า้ น และการเรยี นลม้ เหลว)
21-30 พฤติกรรมสว่ นใหญ่อย่ภู ายใต้อิทธพิ ลของความหลงผิดหรอื อาการประสาทหลอน หรือมีความบกพรอ่ งอย่าง
รุนแรงในการสอื่ สารและใช้วจิ ารณญาณ (เช่น บางครงั้ พูดไมป่ ะติดปะต่อทำสิง่ ตา่ งๆ ไม่เหมาะสมกับ
กาลเทศะอย่างมาก หมกมุ่นอยู่กับความคดิ อยากฆ่าตัวตาย)หรอื ไม่สามารถทำอะไรได้เลย ในแทบทกุ ดา้ น
(เชน่ นอนอยบู่ นเตียงทัง้ วัน ไมม่ ีงานทำ ไม่มบี า้ นอยู่ ไมม่ เี พอ่ื น)
11-20 อาจเปน็ อันตรายหรอื ทำรา้ ยตนเองหรือผ้อู ืน่ (เชน่ พยายามฆา่ ตวั ตายโดยไมไ่ ด้คาดหวังชัดเจนวา่ จะตาย
จรงิ ๆ มีพฤติกรรมรนุ แรงบ่อยครง้ั มีลักษณะต่ืนเตน้ ไมย่ อมอยูน่ ง่ิ เลย) หรอื บางครั้งไมส่ ามารถรกั ษาอนามัย
สว่ นตัวได้ (เชน่ เอาอุจจาระปา้ ยของบางอย่าง หรือ มีความบกพรอ่ งในการสอื่ สารอยา่ งรุนแรง (เช่น สว่ น
ใหญพ่ ูดไม่รเู้ รือ่ ง หรือเงยี บเฉยเหมอื นคนใบ้
1-10 มคี วามเสย่ี งต่อการทำรา้ ยตนเองหรอื ผู้อน่ื อยู่ตลอดเวลา (เชน่ มีพฤติกรรมรุนแรงซำ้ ๆ) หรอื สว่ นใหญไ่ ม่
สามารถรักษาอนามยั ส่วนตวั แมเ้ พยี งเลก็ น้อยได้ หรือ มพี ฤติกรรมพยายามฆา่ ตัวตายอยา่ งจรงิ จงั และ
คาดหวงั ชดั เจนวา่ จะตายไดจ้ รงิ
0 ไม่มีขอ้ มูลเพยี งพอท่จี ะทำการประเมนิ ได้

ในผู้ปว่ ยรายน้ี มีคะแนน GAF……………………………………………………

33

แบบคดั กรองและสง่ ต่อผปู้ ว่ ยที่ใช้ยาและสารเสพติดเพือ่ รับการบำบัดรักษากระทรวงสาธารณสุ(บคก.กสธ.) V.2

ชอื่ -สกลุ .............................................................. อายุ………ปี เลขประจำตัวประชาชน………………………………………….

ท่อี ย่ปู จั จุบันเลขท.่ี .................ซอย/ถนน......................หมู่บ้าน/ชมุ ชน...............ตำบล/แขวง...................อำเภอ/เขต............

จงั หวดั ...................................................รหัสไปรษณีย์...........................................

ภมู ิลำเนาเดิม(จังหวัด)……………………………………..............................................อาชพี ................................

ยาและสารเสพติดหลกั ที่ใช้ใน3เดือนท่ีผา่ นมา(ตอบได้มากกวา่ 1ขอ้ )วนั ท่ีคดั กรอง...................สถานทค่ี ดั กรอง.......

ยาบา้ ไอซ์ ยาอี กญั ชา กระทอ่ ม สารระเหย เฮโรอนี ฝ่ิน อ่นื ๆ (ระบ)ุ ..............................................

ยาและสารเสพติดหลักทใ่ี ชแ้ ละคดั กรองครง้ั นี้คอื ………… ไมเ่ คย เพียง เดือนละ สปั ดาหล์ ะ เกอื บทกุ วัน

ในช่วง 3 เดือนทผี่ า่ นมา 1–2 คร้งั 1–3 ครั้ง 1–4 ครัง้ (สัปดาห์ละ 5–7 วนั

1. คุณใช้.......................บอ่ ยเพยี งใด 02 346

2. คณุ มีความตอ้ งการ หรือมคี วามรสู้ ึกอยากใช.้ .................. 0 3 456

จนทน ไม่ได้บ่อยเพียงใด

3.การใช้.....................ทำให้คณุ เกดิ ปัญหาสุขภาพ ครอบครัว 0 4 567

สังคม กฎหมาย หรือการเงินบ่อยเพยี งใด

4. การใช.้ ...................... ทำใหค้ ณุ ไมส่ ามารถรับผดิ ชอบหรอื 0 5 678

ทำ กิจกรรมทค่ี ณุ เคยทำตามปกตไิ ดบ้ ่อยเพียงใด

ในช่วงเวลาที่ผา่ นมา ไม่เคย เคยแตก่ อ่ น3 เดือน เคยในช่วง 3 เดอื น
ที่ผา่ นมา ทีผ่ ่านมา
5. ญาติ เพอ่ื น หรอื คนท่รี ู้จักเคยวา่ กล่าวตักเตอื น 0
วพิ ากษว์ จิ ารณ์ จับผิดหรือแสดงทา่ ทีสงสยั วา่ คณุ เก่ยี วขอ้ ง 3 6
กบั การใช.้ .......หรอื ไม่
……………………….
6. คณุ เคยลดหรือหยุดใช.้ .......แตไ่ มป่ ระสบผลสำเรจ็ หรอื ไม่

รวมคะแนน

ระดบั คะแนน ระดบั ผลกระทบจากการใช้ คดั กรองโรคร่วมหรอื โรคอนื่ ๆ ที่สำคัญ

2-3 ตำ่ * การคดั กรองโรคทต่ี ้องรบั ยาต่อเนอ่ื ง เชน่ ลมชัก เบาหวาน หัวใจ ความดนั

การคดั กรองโรคตดิ ตอ่ ในระยะตดิ ตอ่ เชน่ วัณโรค สุกใส งูสวัด

การคัดกรองการเจ็บป่วยทางจติ ใจ

โรคซมึ เศร้า (2Q, 9Q) -ความเสยี่ งการฆา่ ตัวตาย (8Q)

4-26 ปานกลาง** โรคจติ (แบบคดั กรองโรคจติ )

การคดั กรองความเสย่ี งการเกดิ ภาวะถอนพษิ ยารุนแรง ใช้ยาเสพตดิ ประเภทเฮโรอนี

ในช่วงสามเดอื นทผ่ี ่านมา

27+ สงู *** ดืม่ แอลกอฮอล์เปน็ ประจำในชว่ งสามเดือนที่ผา่ นมา
ใช้ยานอนหลับเปน็ ประจำในช่วงสามเดือนท่ผี า่ นมา

คณุ เคยใช้สารเสพตดิ ชนิดฉดี หรือไม่ ขอ้ แนะนำ

ไม่เคย เคย

ถ้าเคย, ภายใน 3 เดือนท่ผี า่ นมา คณุ ใช้บ่อยเพียงใด ใหก้ ารบำบัดแบบส้ัน (Brief Intervention)

ใหก้ ารบำบดั แบบสั้น (Brief Intervention) ประเมินเพมิ่ เตมิ วางแผนและ ให้การบำบัดรกั ษาแบบเข้มข้น รายบคุ คล

มากกวา่ 1 ครง้ั ตอ่ สัปดาห์ หรอื 3 วนั ตดิ ต่อกนั

หมายเหตุ *อนมุ านว่าเปน็ ผใู้ ช้ **อนมุ านวา่ เป็นผเู้ สพ ***อนุมานวา่ เปน็ ผตู้ ดิ

ลงชอ่ื ...................................................................ผู้สมั ภาษณ์

34

แบบคัดกรองและส่งต่อผปู้ ่วยทใี่ ช้ยาและสารเสพติดเพอื่ รับการบำบัดรกั ษากระทรวงสาธารณสขุ (บคก.กสธ.)

สงิ่ ทคี่ วรคำนึงถงึ ก่อนการทำการคดั กรอง
เพอ่ื ใหผ้ ูใ้ ช้ยาและสารเสพตดิ เกดิ ความไว้วางใจและด้ำตอบที่เป็นจริง ผู้ทำการคัดกรองควรปฏบิ ตั ิดงั นี้

สรา้ งสมั พันธภาพกบั ผถู้ ูกสมั ภาษณก์ ่อน โดยการชวนพูดคุยเร่อื งทว่ั ๆ ไป สนั้ ๆ แสดงท่าทจี รงิ ใจ เป็นมติ ร
มที ศั นคตเิ ชิงบวกกับผใู้ ชย้ าและสารเสพติด ไมต่ ดั สนิ ถูกผิดในคำตอบที่ไม่เห็นดว้ ย
แสดงทา่ ทใี ห้เห็นวา่ กำลงั ตั้งใจฟงั ในสง่ิ ทีเ่ ขาพดู
ไวต่ออารมณ์ ความรูส้ ึกของผถู้ ูกสัมภาษณ์และแสดงความเหน็ อก เหน็ ใจ
แจง้ ใหผ้ ถู้ ูกสัมภาษณท์ ราบว่าข้อมูลทีใ่ หน้ ี้ไมม่ ีผลกระทบใดๆตอ่ ผ้ถู ูกสัมภาษณ์ และจะเกบ็ รักษาเปน็ ความลบั

แนวทางการช่วยเหลือในกลุม่ ตา่ ง ๆ

กลุม่ ผปู้ ว่ ย แนวทางการชว่ ยเหลอื

ผ้ใู ช้ การใหค้ วามรู้และส่งเสรมิ สุขภาพ (Health Education & Promotion)

การใหค้ ำแนะนำแบบสนั้ (Brief Advice : BA) และหรือ การบำบัดแบบส้ัน (Brief Intervention : BI)

จำนวน 1 - 2 ครงั้ เปน็ เวลา 2 สัปดาห์
การช่วยเหลอื ของครอบครัว โรงเรียน และชุมชน

การบำบดั โรครว่ มทางจติ เวช (ถา้ ม)ี

หมายเหตุ : กลมุ่ ผใู้ ชไ้ มต่ อ้ งบนั ทึกข้อมลู ในระบบขอ้ มลู บสต.
ผู้เสพ คา่ ยปรับเปลยี่ นพฤตกิ รรม 9 วัน/วดั เป็นศูนยส์ งเคราะห/์ มสั ยิดเป็นศูนย์สงเคราะห์ (1 เดือน)

การบำบดั แบบเสริมสรา้ งแรงจงู ใจ (Motivational Interviewing :MI) (Motivational Enchantment

Therapy :MET) 1 – 2 เดอื น
การบำบดั ความคดิ และพฤตกิ รรม (Cognitive Behavioral Therapy : CBT) 1-2 เดอื น

จติ สงั คมบำบัด ไดแ้ ก่ Modified MATRIX, จติ สงั คมบำบดั ในโรงเรยี น, จิตสงั คมบำบดั ในรพ.สต., คลนิ กิ ใกล้ใจ
ในชมุ ชน (1-2 เดือน)

การรักษาด้วยยา (Medication)

การรกั ษาโรครว่ มทางจิตเวช (ถา้ มี)

ผตู้ ดิ -การบำบดั แบบผู้ป่วยนอก จติ สงั คมบำบดั เช่น Modified Matrix, MATRIX Program (4 เดอื น),

การบำบัดความคิดและพฤติกรรม (CBT) 2–-4 เดือน, การบำบดั แบบเสริมสร้างแรงจูงใจ (MET)

2–-4 เดอื น, ครอบครวั บำบดั 2–-4 เดือน, จติ บำบัดแนวซาเทยี ร์ (Satir Model) 2–-4 เดอื น
การบำบัดแบบผูป้ ่วยใน ได้แก่ การบำบดั ฟ้ืนฟูรูปแบบชุมชนบำบดั (Therapeutic Community : TC),

การบำบดั ฟืน้ ฟสู มรรถภาพแบบเขม้ ขน้ ทางสายใหม่ (FAST Model) 4 เดอื น -1 ปี + การรักษาดว้ ยยา
(Medication) การรักษาโรคร่วมทางจติ เวช (ถา้ ม)ี

แนวปฏบิ ัติการให้บริการลดอนั ตรายจากการใช้ยาเสพตดิ (Harm Reduction) สำหรับผ้ใู ชห้ รือเคยใชย้ าเสพตดิ ชนดิ ฉีด(10 ชดุ บรกิ าร)
การใหค้ วามรูแ้ ละการฝึกทักษะการปูองกนั การตดิ เช้อื เอชไอวีและยาเสพตดิ การตรวจและรกั ษาโรคตดิ ต่อทางเพศสมั พันธ์

การบำบดั รักษายาเสพตดิ โดยใช้สารทดแทนระยะยาว (MMT) การป้องกัน วินจิ ฉัยและรกั ษาวัณโรค

การให้บริการรักษาดา้ นจิตเวชและการใหค้ ำปรกึ ษาเกยี่ วกบั ยาเสพตดิ การแจกถุงยางอนามัย

การใหค้ ำปรึกษาและตรวจการตดิ เชือ้ เอชไอวีโดยสมคั รใจ การสนบั สนนุให้ใชเ้ ข็มและอุปกรณฉ์ ดี ทสี่ ะอาด

การบำบดั รักษาและฟ้นื ฟูสมรรถภาพ และการป้องกันการเสพตดิ ซ้ำ - กิจกรรมกลมุ่ เพอื่ นช่วยเพอ่ื น

35

การใช้ DSM5 ในการประเมิน ภาวะการติดสารเสพติดน้ีจงึ ครอบคลุมปัญหาทเ่ี กิดจากการใชย้ า โดย
มเี กณฑ์การวนิ จิ ฉัยทั้งหมด 11 ข้อดงั ต่อไปน้ี

1. การใช้สารในปริมาณทม่ี ากหรือนานเกินกวา่ ที่ต้งั ใจ
2. มคี วามต้องการทีจ่ ะลดหรือหยดุ การใช้สารนน้ั แต่ไม่สามารถทำได้
3. ใชเ้ วลามากในการเตรยี มตัว การใช้สาร และการฟ้ืนตัวจากการใชส้ าร
4. มีอาการอยากสารเสพตดิ น้ัน
5. มกี ารใชส้ ารเสพตดิ จนไม่สามารถจัดการกบั กิจวตั รประจำวัน หรอื งานทง้ั ท่บี ้านหรือโรงเรียน
6. ยงั คงมกี ารใชส้ ารน้ันอยา่ งต่อเนอื่ ง แมจ้ ะเกิดปัญหาทางด้านความสมั พนั ธ์กับผอู้ ื่น
7. ตอ้ งยกเลิกนัดหมายสำคัญหรือกิจกรรมท่ีเคยทำเพราะการใช้สาร
8. มกี ารใช้สารเสพตดิ นั้น แม้วา่ จะทำใหต้ นเองตกอยู่ในอันตราย
9. มกี ารใชส้ ารเสพติดต่อ แม้จะทราบวา่ ตนเองเกิดปัญหาด้านสขุ ภาพกายและจิตหรือทำให้
ปัญหานนั้ รนุ แรงขึ้นจากการใช้
10. ตอ้ งใช้สารเสพตดิ นั้นในปรมิ าณท่ีเพิ่มขึ้นเพ่ือให้ได้ผลที่ต้องการจากการใช้
11. มอี าการถอนเม่ือหยุดใช้ และดีขึ้นเมอ่ื ใชส้ ารน้นั เพม่ิ ขึ้น
DSM5 ทำให้แพทย์สามารถระบคุ วามรนุ แรงของภาวะติดสารเสพติดไดโ้ ดยคดิ จากจำนวน
อาการแสดงทเ่ี กิดข้นึ

• 2-3 อาการถอื เปน็ การติดสารเสพตดิ ขนั้ ต้น
• 4-5 อาการถอื เปน็ การตดิ สารเสพติดข้นั ปานกลาง
• มากกว่า 6 อาการถือเป็นการติดสารเสพติดข้ันรนุ แรง
นอกจากนั้น แพทย์ยังสามารถระบรุ ะยะของภาวะติดสารเสพติดเปน็ เร่มิ หยดุ ใช้ (early
remission), หยุดใชไ้ ดม้ าช่วงหนงึ่ (sustained remission), การบำบดั อย่างต่อเนื่อง (on
maintenance therapy) และอยูใ่ นระหว่างการควบคุมสิง่ แวดลอ้ ม (in a controlled environment)

36

กลมุ่ ผปู้ ่วย SMI-V

37

เกณฑ์คัดกรองผู้ปว่ ยจิตเวชท่ีมีความเส่ยี งสูงต่อการกอ่ ความรนุ แรง

ตลอดชีวติ ทผี่ ่านมาจนถงึ ปัจจบุ นั ผปู้ ่วยเคยมีประวตั ดิ ังต่อไปนีห้ รือไม่

1. มีประวัตกิ ารฆ่าตัวตาย โดย 2. มปี ระวตั กิ ารก่อความ 3. มีอาการหลงผิด มี 4. เคยมปี ระวตั ิก่อ

ตั้งใจ จะใหเ้ สียชีวติ หรอื ไม่ หาก รุนแรง ทำร้ายผ้อู ื่นหรือ ความคดิ ทำรา้ ย ผู้อืน่ คดอี าญารนุ แรง

ตอบวา่ มี” ให้ถามต่อวา่ .. สร้างความ รุนแรงใน ให้ถึงแก่ชวี ติ หรือม่งุ (ฆ่า พยายามฆ่า

กระทำด้วยวิธีอะไร? ชุมชน รา้ ยผ้อู นื่ แบบ ข่มขืน วางเพลิง

เฉพาะเจาะจง

มี มี มี มี

ไม่มี ไมม่ ี ไมม่ ี ไมม่ ี

ยงิ ตัวเองดว้ ยปนื ใช้อาวุธ มดี หรอื ของมี มคี วามคดิ จะทำรา้ ย ฆา่ คนอื่นให้ถงึ แก่

แขวนคอ คม หรอื สว่ นของร่างกาย ผู้อืน่ ใหถ้ ึงแก่ชีวติ หรอื ชวี ติ

ตง้ั ใจกระโดดจากทส่ี ูง ทำร้าย ผ้อู น่ื จนไดร้ บั มุ่งรา้ ยผู้อื่นหวัง ให้ พยายามฆา่ คนอื่น

เพือ่ ให้เสยี ชวี ิต เชน่ กระโดดตกึ / บาดเจ็บรนุ แรง หรือ บาดเจบ็ สาหสั หรือ จนไดร้ ับบาดเจบ็ รนุ แรง

กระโดด สะพาน/กระโดดน้ำตาย เลอื ดออกภายใน หรือ มี เสียชีวิต โดย ระบบุ คุ คล แต่ไมเ่ สยี ชวี ติ

กนิ ยาฆา่ แมลง/กินสารเคมี/ การแตกหักของอวยั วะใน ที่มุ่งจะ ทำรา้ ย ข่มขืน กระทำชำเรา

น้ำยา ล้างห้องน้ำ/ยาเบอ่ื หนู ร่างกาย หวาดระแวงมีคนจะ บุคคลอ่ืน

กนิ ยาเกินขนาด รัดคอผ้อู ่ืน หรือทำให้ มาทำร้าย และพก อาวธุ วางเพลิงจน

ฆา่ ตวั ตาย ผอู้ ่นื จมนำ้ ไวก้ ับตัว ทรัพย์สินเสยี หาย

ใชม้ ีดหรอื ของมีคมฟัน แทง เจตนาชน หรือทับด้วย

เฉอื น ปาดตวั เอง ยานยนต์

ทำให้ตวั เองจมลงในนำ้ เพอ่ื ให้ ปลน้

หายใจไมไ่ ด้ ทำใหย้ านยนตช์ น พกอาวธุ ปนื หรือ

หรือทบั ตาย (เช่น รถไฟ รถยนต์ ระเบดิ หรือ ของมีคม

รถมอเตอรไ์ ซด์ หรอื ยานยนต์อ่นื ๆ พรอ้ มก่อเหตรุ ุนแรง

ท่ถี ูกกระทบ แลว้ สามารถทำให้ ขว้างปาสง่ิ ของที่เปน็

เสยี ชีวติ ได้ เป็นตน้ ) อันตราย (เชน่ มดี ขวาน

ใช้วตั ถรุ ะเบิดใสต่ ัวเอง ระเบิด หิน)

ใชค้ วันไฟ เปลวไฟรมตัวเองให้ อาละวาดทำลาย

หายใจไมอ่ อก ส่งิ ของหรอื เผาส่ิงของ

ใช้ของแขง็ โลหะ ไม้ ทำรา้ ย หรือทรพั ย์สินเสียหาย

ตวั เอง เพ่อื ให้เสยี ชวี ติ มี ปล้นทรัพย์ ชิงทรัพย์

พฤติกรรมทีม่ ่งุ หวงั ให้ ลวนลาม จับหนา้ อก

เสียชวี ิต เชน่ ทำให้ไฟฟา้ ดูด เอา ก้น หรอื อวัยวะเพศผูอ้ น่ื

ศีรษะโขก หรอื กระแทกพ้ืน ผนัง ทำอนาจาร เปลือยกาย

หรอื ของแข็ง หรือใช้หมอนอุด หรอื เปดิ เผยอวยั วะเพศ

จมูก เป็นต้น ของตนตอ่ หน้าสาธารณะ

บุกรุกบา้ น เพอื่ ทำ

อนั ตราย ผูอ้ ืน่

หมายเหตุ ถา้ มีข้อใดข้อหนง่ึ ถือว่าเป็นผปู้ ่วยโรคจิตเวชที่มีความเส่ียงสูงตอ่ การเกดิ ความรนุ แรง

แบบประเมินระดับความรุนแรงของความเส่ียงต่อการก่อความรุนแรงในผู้ป่วยจติ เวชไทย

38

(Prasri Violence Severity Scale: PVSS)

คำชแ้ี จงสำหรับผปู้ ระเมิน: แบบประเมนิ นมี้ ีวัตถุประสงคเ์ พ่ือประเมนิ ระดบั ความรนุ แรงของความเส่ียงต่อการเกดิ

ความรุนแรงต่อตนเองและผู้อ่ืนของผู้ปว่ ยจิตเวช อันจะเปน็ ประโยชน์ตอ่ การตดิ ตามเฝ้าระวังและประเมินผลการ

บำบดั รกั ษาผปู้ ่วย

วธิ ีการใชแ้ บบประเมนิ : โปรดถามข้อมูลจากผูป้ ่วย ญาติ และหาข้อมลู แวดลอ้ ม ร่วมกบั การสงั เกตอาการผู้ป่วย

ในช่วง 1 สปั ดาห์ ท่ีผ่านมาจนถงึ วันท่ีประเมนิ ว่า ผู้ปว่ ยมอี าการหรือพฤติกรรมอย่างไร เพื่อพิจารณาประเมินให้

คะแนนตามระดบั คะแนนท่ตี รงกับพฤตกิ รรมของผู้ป่วยมากทส่ี ุด

ขอ้ ความรุนแรง คะแน พฤติกรรมบ่งช้ี คะแนนทไี่ ด้

น

1 พฤติกรรมการ ใช้ 0 ไมไ่ ด้ใช้

สารเสพติด เช่น 1 ใช้แตส่ ามารถทำงานหรอื ปฏิบัตกิ จิ วัตรประจำวนั ได้
สรุ า ยาบ้า กัญชา 2 ใช้ในปรมิ าณมากและบ่อยจนไมส่ ามารถทำงาน หรือปฏิบัติ
สารระเหย เป็นต้น
กจิ วัตร ประจำวันได้ แต่ไมม่ ีพฤตกิ รรมรนุ แรงตอ่ คนหรือส่งิ ของ
(≥1 ชนดิ )
หลังจาก การใช้

3 ใช้ในปรมิ าณมากและบ่อยจนถงึ ขนั้ ตดิ สุราหรือสารเสพติดนั้น

และ มพี ฤตกิ รรมรนุ แรงต่อคนหรอื สง่ิ ของหลงั จากการใช้

ความคิดและการ 0 ไม่มีความคดิ อยากทำรา้ ยตนเอง ไม่มพี ฤตกิ รรมพยายามทำ หมายเหต:ุ

2 พยายาม ทำร้าย ร้าย ตนเอง หากข้อน้ี

ตนเอง 1 มคี วามคดิ อยากทำรา้ ยตนเอง หรอื คิดวา่ ตายไปคงจะดกี วา่ ประเมนิ ได้
2 ไดว้ างแผนหรือเตรียมการท่จี ะทำร้ายตนเอง เชน่ หาอุปกรณ์ คะแนน 1-4
ที่จะใชใ้ นการฆ่าตัวตายมารวมไว้ พดู ส่ังลา เขียนจดหมาย หรอื โปรดดูการ
แปรผล
มอบสมบัติท่ีมีใหผ้ ู้อ่ืน
3 ได้พยายามทำร้ายตวั เองแต่ไม่ต้ังใจทีจ่ ะทำใหต้ าย หรืออาจใช้ เฉพาะ ของ
วิธี การทไ่ี ม่รนุ แรง ไมท่ ำใหถ้ ึงตาย เช่น กรดี แขน กินยาแก้ ระดบั ความ
ปวดหรือ กนิ สารเคมี หรือกนิ ยานอนหลบั ในปรมิ าณไม่มาก เส่ยี ง ต่อการ
4 ไดพ้ ยายามฆ่าตวั ตายโดยคาดหวงั ต้ังใจทจี่ ะทำใหต้ าย โดยใช้ กอ่ ความ
วธิ กี ารท่รี ุนแรงซง่ึ มโี อกาสฆา่ ตัวตายสำเร็จ เช่น ใช้ปืนยิง ราด รนุ แรง ตอ่
น้ำมัน จุดไฟเผา ใชไ้ ฟฟ้าซ็อต แขวนคอ ใชข้ องมีคมแทง วง่ิ ให้ ตนเอง

รถชน กระโดดจากทีส่ ูง

3 การแสดง ทา่ ทาง 0 ไม่มี
คุกคาม ข่มขูผ่ อู้ นื่ 1
แสดงออกถึงการพดดู ่าทอด้วยคำรนุ แรง ตะโกน แผดเสียง
2 พดู จา ถากถาง คาดโทษ ข่มขู่จะทำร้ายผู้อ่ืน แตย่ ังไมล่ งมือ

แสดงกริ ิยาท่าทางที่กำลังจะจู่โจม ทำร้ายผอู้ ่นื ร่วมกับมีอารมณ์
โกรธ เชน่ กระทบื เทา้ กำหมัด เดนิ ตรงเขา้ มาใกล้ ชีห้ นา้ ตา
ขวาง หน้าบ้งึ เคลอ่ื นตัวเข้ามาใกล้ผูอ้ ่ืน แต่ยังไม่ลงมอื ทำร้าย
ผูอ้ ่นื

39

ขอ้ ความรนุ แรง คะแนน พฤตกิ รรมบ่งชี้ คะแนนทไ่ี ด้

4 การแสดงออก ทาง 3 มกี ารแสดงทา่ ทางคุกคาม ข่มขู่ผอู้ ื่นที่ชดั เจนท้ังคำพูดและ *หมายเหตุ
อารมณ์ พฤติกรรม หากประเมนิ
ที่ หวาดระแวง ว่า กิรยิ า ทา่ ทาง (ท้ังขอ้ 1 และ 2) ได ้4 คะแนน
ผ้อู น่ื จะมา ทำร้าย ให้ถอื วา่ มี
และ ไมเ่ ปน็ มิตร 0 ไม่มี ความเสี่ยงต่อ
การก่อ ความ
5 พฤติกรรม รนุ แรง 1 ไมแ่ น่ใจ เนืองจากการแสดงออกไม่ชดั เจน แต่ญาตหิ รือผู้ รุนแรง ตอ่
และ การทำร้าย ผู้อ่ืนใน
ผอู้ ื่น ประเมนิ สงสยั วา่ ผู้ปว่ ยมีอาการดังกล่าว ระดับสูง

6 เป้าหมายของ การ 2 มีอาการหวาดระแวงชดั เจน ทัง้ ทางคำพูดและพฤติกรรม แต่
กระทำ รุนแรง
ยงั ไม่ลงมือกระทำรนุ แรง เชน่ พกอาวุธ หันมองซ้ายขวา
7 ส่วนของร่างกายที่
ใช้กระทำรุนแรง ระวงั ตวั อยา่ งมาก เป็นต้น
และอุปกรณ์ท่ีใช้
รว่ มกับกระทำ 3 ต่อสหู้ รอื จโู่ จมเปา้ หมายทหี่ วาดระแวง
รุนแรง
0 ไมม่ ี ท้ังพฤตกิ รรมและความคิดหรอื การวางแผนท่ีจะทำรา้ ย

ผูอ้ นื่

1 มคี ดีความหรือพูดถึงแผนท่ีจะทำรา้ ยคนอ่ืนแต่ยังไม่

เฉพาะเจาะจง วา่ เปน็ ใคร

2 มคี วามคิดหรือพูดถึงแผนทีจ่ ะทำรา้ ยผอู้ ่นื หรอื มคี วามคดิ

อยาก จะขม่ ขนื จะฆ่าผอู้ ่นื โดยระบุบุคลใดบุคคลหนึง่ หรอื

อาจจะเผาทใี่ ดทห่ี น่ึง แต่ยังไม่ลงมอื ทำ

3 ลงมอื กระทำรนุ แรงต่อผอู้ ่นื หรอื เผา หรอื ทำลายสง่ิ ของ หรือ

มี พฤติกรรม ถ้ำมอง เล่น หรือโชวอ์ วยั วะเพศของตนตอ่ หน้า

สาธารณะหรือไม่

1 กระทำรนุ แรงต่อสง่ิ ของอย่างเดียวไมไ่ ด้ทำร้ายผอู้ ่ืน

2 กระทำรนุ แรงต่อผ้ชู าย

3 กระทำรุนแรงต่อผหู้ ญิงตอ่ ผหู้ ญิงหรอื เด็ก ผู้สงู อายุมากกว่า

60 ปีขึ้นไป หรือผพู้ ิการ

4 กระทำรนุ แรงทงั้ ต่อส่งิ ของ และผ้ชู าย ผูห้ ญิง ผสู้ ูงอายุ ผู้

พกิ าร หรอื เด็กท่ีมากกวา่ 1 คนขน้ึ ไป

1 ใช้ปากกัด ใช้ศรี ษะโขลกหรอื กระแทก ใช้มือ ผลกั ตบ ตตี อ่ ย

บบี ผ้อู ืน่

2 ใช้เขา่ เทา้ เตะ ถีบ กระทืบ ผู้อ่ืน แตไ่ ม่ได้ใชอ้ าวธุ หรอื มี

พฤติกรรมถำ้ มอง เล่นหรือโชว์อวัยวะเพศของตนตอ่ หนา้

สาธารณะ

3 ใช้อปุ กรณ์ท่ีไม่ใช่ของมีคม หรือมกี ารลวนลามทางเพศ เช่น

กอด จบู จบั หนา้ อกหรอื ของสงวนผู้อ่ืน แต่ยังไม่ข่มขืน

4* ใช้อุปกรณเ์ ปน็ ของมีคมหรอื อาวุธ เช่น มดี ดาบ ปืน เพอื่ ทำ

ร้ายผู้อื่น//หรอื ต้ังใจเผา วางเพลิงเพ่ือสรา้ งความเสียหายต่อ

ทรัพย์สนิ และบุคคล /หรอื มีการข่มขนื กระทำชำเราผู้อนื่

40

ข้อ ความรุนแรง คะแนน พฤตกิ รรมบ่งชี้ คะแนนที่ได้
8 ผลท่เี กิดข้นึ จาก
1 สิ่งของมกี ารแตกหกั พัง เสยี หาย ใช้การไม่ได้ แต่ไม่มีผู้ไดร้ ับ
การกระทำ รุนแรง
บาดเจบ็
9 การแสดงออก ถงึ
ความเห็นอก เห็น 2 มีผูไ้ ดร้ ับบาดเจบ็ มรี อย ฟกช้ำเคล็ดขดั ยอก ปวดตามร่างกาย
ใจเหย่ือท่ี เป็นผล
จากการ กระทำ แต่ไม่มแี ผล ไม่มเี ลือดออกมา
รนุ แรง
3 มีผ้ไู ด้รบั บาดเจ็บ มีแผล มีเลือดออกต้อง รับการรักษาจาก
รวมคะแนน
สถานพยาบาล แบบผูป้ ่วยนอกหรอื แผนกฉกุ เฉิน

4 มีผไู้ ด้รบั บาดเจบ็ อยา่ งรนุ แรง มกี ารเสียเลอื ด หรือแตกหกั

ของ อวยั วะในร่างกาย อยา่ งรุนแรง จนตอ้ งรับไว้รักษาใน

โรงพยาบาล

5* มีผเู้ สียชวี ติ

1 ผู้ปว่ ยแสดงความรสู้ กึ ผดิ เสียจากการกระทำของตน เช่น

รอ้ งไห้ ยอมรบั ผิด แสดงการขอโทษผไู้ ดร้ ับผลจากการกระทำ

ของตน

2 ผปู้ ่วยไมแ่ สดงอารมณ์ความรู้สกึ ที่ชดั เจน วา่ เสียใจ หรอื โกรธ

สีหนา้ เฉยเมย ไมส่ นใจวา่ มีผู้ใดหรอื สิ่งใดได้รับผลกระทบจาก

การกระทำรุนแรงของตน

3 ผปู้ ่วยแสดงออกซงึ่ พฤติกรรมทขี่ าดความเหน็ อกเห็นใจผูไ้ ด้รบั

ภาพรวมความเสี่ยงต่อการกอ่ ความรนุ แรงต่อผูอ้ ่นื นอ้ ย ปานกลาง สูง

ความเสย่ี งตอ่ การก่อความรุนแรงตอ่ ตนเอง(ข้อ2) น้อย ปานกลาง สงู

การแปรผล
ภาพรวมความเสย่ี งต่อความรุนแรงต่อผู้อื่น คะแนนต่ำสุด0 คะแนน คะแนนสงู สุด 32 คะแนน

คะแนน 0-5 คะแนน หมายถึง มคี วามเส่ยี งต่อการก่อความรุนแรงต่อผู้อ่นื ระดบั เล็กนอ้ ย
คะแนน 6-13 คะแนน หมายถึง มคี วามเสย่ี งต่อการก่อความรุนแรงตอ่ ผู้อื่นระดับปานกลาง
คะแนน 14-32 คะแนน หมายถงึ มีความเส่ียงตอ่ การก่อความรุนแรงต่อผ้อู ่ืนระดับสงู
การแปรผลเฉพาะของระดับความเสีย่ งต่อการก่อความรนุ แรงในการฆ่าตวั ตาย ท่ีไดจ้ ากการประเมินคำถาม
เฉพาะข้อ 2
หากประเมินพบว่าได้คะแนน ≥1 ในข้อนี้ ให้ใชเ้ กณฑน์ ้ใี นการพจิ ารณารว่ มดว้ ย

คะแนน 1 คะแนน มีความเสี่ยงตอ่ การก่อความรุนแรงตอ่ ตนเองระดับเลก็ น้อย
คะแนน 2-3 คะแนน มคี วามเสีย่ งตอ่ การกอ่ ความรุนแรงต่อตนเองระดบั ปานกลาง
คะแนน 4 คะแนน มีความเสี่ยงตอ่ การก่อความรนุ แรงตอ่ ตนเองระดับสงู
ในการรายงานผลการประเมิน ควรรายงานภาพรวมของคะแนนและเกณฑ์ของข้อ 2 ดว้ ย ดังน้ันผู้ป่วยจะไดร้ บั
การจดั ระดบั ความเส่ียงต่อการกอ่ ความรุนแรงต่อคนอ่ืนและความเส่ียงต่อความรุนแรงต่อตนเอง เช่น หากผู้ป่วย
ได้รับการประเมนิ คะแนนของขอ้ 2 ได้ 3 คะแนน และรวมคะแนนทั้งหมดของข้ออืน่ ได้ 5 คะแนน จะแปรผลว่า
ผ้ปู ว่ ยมคี วามเส่ียงต่อการก่อความรุนแรงตอ่ ตนเองระดับปานกลาง และความเสีย่ งต่อการกอ่ ความรนุ แรงต่อผู้อ่ืน
ระดับเล็กน้อย

41

แบบประเมนิอาการทางจิต (Clinical Global Impression - Severity : CGI-S)
Considering your total clinical experience with these particular population, how
mentally ill is the patient at this time ?

1 = Normal, not at all ill
2 = Borderline mentally ill
3 = Mildly ill
4 = Moderately ill
5 = Markedly ill
6 = Severely ill
7 = Extremely ill

42

แนวทางการใช้ Clinical Global Impression (CGI)
เปน็ เครอื่ งมือวดั อาการทางจิตที่พฒั นาข้นึ เพื่อใช้ในการศกึ ษาทางคลินกิ เกีย่ วกบั ประสทิ ธภิ าพของการ
รกั ษา ด้วยยาในผปู้ ่วยโรคจิตเภทที่สนับสนนุ โดย National Institute of Mental Health
(Psychopharmacology
Research Branch) เป็นเคร่ืองมือทีส่ ้ัน และใชก้ ารประเมินจากมมุ มองของผรู้ กั ษาต่ออาการทางจิตโดยรวมของ
ผู้ป่วย เป็นเครื่องมือท่ีไมม่ ีความจำเพาะต่อโรคหนึ่งโรคใด (Universal)
ขอ้ จำกัดและความตอ้ งการของการรกั ษาผู้ปว่ ยในชวี ิตจริง

- มเี วลาจำกัด

- จำเป็นต้องใหก้ ารรกั ษาท่ไี ด้มาตรฐาน

- จำเปน็ ตอ้ งมีการบันทึกข้อมูลทางคลินกิ ทส่ี มบูรณ์

- จำเปน็ ตอ้ งมีการตดิ ตามอาการผูป้ ว่ ยอยา่ งชดั เจนและเปน็ รูปธรรม

CGI ประกอบด้วย

- CGI – Severity of illness (CGI-S) สำหรบั ประเมนิ ระดับความรุนแรงของอาการทางจติ

- CGI – Global improvement (CGI-I) สำหรับประเมนิ การเปล่ียนแปลงของอาการทางจิตเม่ือเทียบ

กบั ก่อนรกั ษk

การให้คะแนน CGI – Severity

เมอื่ พจิ ารณาจากประสบการณท์ างคลินิกของคุณเกีย่ วกับผู้ป่วยกลมุ่ เดยี วกันนี้ทั้งหมดผ้ปู ่วยคน

นี้ มีความเจบ็ ปว่ ยทางจิตอยใู่ นระดบั ใดในเวลานาน

1 Normal, Not at all ill ไม่พบอาการของโรค

2 Borderline Mentally ill แทบไมพ่ บอาการ

3 Mildly ill ป่วยเล็กน้อย มีอาการปรากฏให้เหน็ น้อยครั้ง ความรุนแรงของอาการ

อยู่ในระดับนอ้ ย ทำให้รู้สึกไมส่ บายใจหรือทุกขใ์ จ

เลก็ น้อย และไม่มผี ลต่อ function ทีเ่ ปน็ อยู่

4 Moderately ill ป่วยปานกลาง มอี าการปรากฏให้เห็นบ่อยคร้ัง ความรุนแรงของอาการ

อยู่ในระดบั ปานกลาง ทำให้รู้สึกไมส่ บายใจหรือทุกข์ใจ

ชัดเจน แต่พอทนได้ เกิดผลกระทบต่องาน หรือ

สมั พนั ธภาพเล็กน้อย

5 Markedly ill ปว่ ยมาก มอี าการบ่อยหรือเกือบตลอดเวลา ความรนุ แรงของ

อาการอยู่ในระดบั ปานกลาง ทำให้รู้สึกทุกข์ใจอย่าง

มาก ทำให้งานเสียหายชดั เจน หรอื เสีย สมั พันธภาพ

6 Severity ill ป่วยรนุ แรง มอี าการตลอด หรอื เกอื บตลอดเวลา ความรนุ แรงของ

อาการอยใู่ นระดบั มาก ทำให้รสู้ กึ ทกุ ข์ใจอย่างมาก เกิด

พฤติกรรมก้าวรา้ ว วนุ่ วาย ความคดิ ฆ่าตวั ตาย หรือ

พยายามฆา่ ตัวตาย หรือกิจวตั รสว่ นตัวบกพร่อง

7 Extremely ill ปว่ ยรุนแรงสดุ มอี าการตลอด หรือเกือบตลอดเวลา ความรนุ แรงของ

ขดี อาการอยใู่ นระดับมาก ทำใหร้ ู้สึกทุกขใ์ จอย่างมาก

ผลกระทบตามข้อ 6 รนุ แรง จนควบคุมไมไ่ ด้

43

Comparative CGI – Severity
เป็นการเพิ่มความเที่ยง (Reliability) ของการให้คะแนน CGI – Severity โดยเปรียบเทยี บ
ความเหมอื น หรือความแตกตา่ งกบั คะแนนที่ใกลเ้ คียงกัน โดยอาศัยลักษณะหลักๆ ท่ีเปน็ ข้อพิจารณา
ประกอบใหค้ ะแนน ได้แก่
(1) Symptom Frequency ความถ่ีของอาการ
(2) Symptom Intensity ความรนุ แรงของอาการ
(3) Distress ความรสู้ ึกไม่สบายใจหรือทุกขใ์ จ
(4) Impact (Work, Home, School, Relationship)

44

ผลกระทบของอาการใน 4 เร่ืองคือ การทำงาน/การประกอบอาชีพ การทำงานบา้ น

การเรียน และ สมั พันธภาพ

Symptom Symptom Intensity Distress Impact CGI-S

Frequency (Work,Home,School,Relationshi

p)

ไม่พบอาการของ ความรุนแรงนอ้ ย ไม่พบ Function ไม่บกพรอ่ ง

โรค

แทบไม่พบอาการ ความรุนแรงน้อย มเี ล็กนอ้ ย Function ไมบ่ กพรอ่ ง อาจทำงานได้

โดยยากลำบาก

ความถี่น้อย ความรุนแรงปานกลาง มชี ัดเจน เกดิ ผลกระทบต่องานหรือ

แตพ่ อทนได้ สมั พนั ธภาพเลก็ น้อย

มอี าการบ่อยคร้ัง ความรุนแรงปานกลาง มีมาก งานเสียหายชัดเจนหรือเสีย
สัมพนั ธภาพ
มีอาการบ่อยหรือ ความรุนแรงมาก มีมาก
เกือบ ตลอดเวลา พฤติกรรมก้าวราว วุ่นวาย ความคิด
ฆา่ ตัวตายตาย/พยายามฆ่าตัวตาย
มีอาการตลอด/ ความรุนแรงมาก มีมาก ตาย กิจวตั รสว่ นตัวบกพร่อง
เกอื บตลอดเวลา
ผลกระทบตามข้อ 6 รุนแรงจน
ควบคมุ ไมไ่ ด้

3 แยก จาก 2 ที่ความถ่ีของอาการ และ 3 มคี วามร้สู กึ ทุกข์ใจหรอื ไมส่ บายใจอยู่ด้วย
4 แยก จาก 3 ที่ 4 มผี ลกระทบต่องาน แต่ 3 ไม่มผี ลกระทบต่องาน
5 แยก จาก 4 ที่ผลกระทบต่องานหรือสัมพันธภาพ โดย 5 เสยี งานหรือเสียสัมพนั ธภาพ แต่ 4
เกดิ ผลกระทบ ต่องานหรือสัมพนั ธภาพเพียงเล็กน้อย
6 แยก จาก 5 ท่ี 6 พบพฤติกรรมรนุ แรง ก้าวรา้ ว หรอื ดูแลกิจวตั รตัวเองไม่ได้
7 แยก จาก 6 โดยที่ 7 มีพฤตกิ รรมรนุ แรงกวา่ จนญาติหรือเจา้ หนา้ ที่ไม่สามารถควบคุมได้

45

M.I.N.I-Suicide

: ใหล้ งคา่ คะแนนทปี่ ระเมนิ ได้ตามเกณฑใ์ หค้ ะแนนในช่องให้คะแนน และใส่เครอื่ งหมาย / ในชอ่ ง ที่ตรงกบั การรบั รูข้ องผ้ปู ่วย
วดป วดป วดป
ขอ้ ประเด็นคำถาม การใหค้ ะแนน วดป คะแนน คะแนน คะแนน

ในชว่ ง 1 เดอื นที่ผา่ นมา ไมใ่ ช่ ใช่ คะแนน

C1 คณุ เคยไดร้ ับอุบัตเิ หตุหรือไมถ่ า้ ตอบว่า ใช่ ให้ถามต่อ 00

C1a ในอบุ ตั เิ หตคุ ร้ังนัน้ คณุ ไดว้ างแผนหรือตงั้ ใจท่จี ะทำรา้ ยตวั เอง ไมว่ ่าทำ 0 0

ดว้ ยตนเองหรอื ใหผ้ อู้ น่ื กระทำหรือไม่ ถา้ ตอบว่า ใช่ ให้ถามตอ่

C1b ในอุบตั เิ หตุครัง้ นัน้ คุณต้ังใจให้เสยี ชวี ิตหรอื ไม่ 00

C2 ถา้ คณุ คดิ ว่าตายไปเสยี คงจะดกี ว่า หรอื อยากใหต้ ัวเองตายไปหรือไม่ 0 1

C3 คุณอยากทำรา้ ยตัวเอง หรอื ทำใหต้ วั เองบาดเจบ็ หรือไม่ 02

C4 คุณมีความคิดฆา่ ตวั ตายหรือไม่ 06

ขณะกำลังสมั ภาษณน์ ้ี คณุ สามารถควบคมุ ตัวเองหรอื บอกไดว้ า่ 8 0
คุณจะไม่กระทำการา่ ตัวตายหรือไม่ ถ้าตอบวา่ ไม่ใช่ ให้ 8 คะแนน

ถา้ ตอบวา่ ใช่ ใหถ้ ามถึงความรุนแรง และความถข่ี องความคดิ ฆา่ ตัว
ตายตามการรบั ร้ขู องผปู้ ่วย ความถ่ี ความรนุ แรง

บางครงั้ เลก็ นอ้ ย ความถี่ ความรนุ แรง ความถี่ ความรุนแรง ความถี่ ความรุนแรง ความถ่ี ความรุนแรง
บอ่ ย ปานกลาง
น้อยมาก รุนแรง

C5 คุณมีแผนการฆา่ ตัวตายหรือไม่ 08

C6 คุณได้เตรยี มการเพอ่ื จะทำรา้ ยตัวเองหรอื พยายามฆ่าตัวเองโดยคุณ 0 9
คาดหวงั ใหต้ ายหรอื เสยี ชวี ติ หรอื ไม่

C7 คุณได้ทำร้ายตนเอง แต่ไมต่ อ้ งการจะฆา่ ตวั ตายหรือไม่ 04

C8 คุณเคยพยายามจะฆ่าตัวตายหรอื ไม่ 0 10

ในขณะพยายามฆา่ ตัวตายในครัง้ นนั้ ถา้ ตอบวา่ ใชใ่ ห้ทำเครือ่ งหมาย /
คณุ หวงั วา่ จะมีคนมาชว่ ย หรือจะรอดตายหรือไม่ ถ้าตอบไมใ่ ชใ่ ห้ทำเครือ่ งหมาย
คณุ คาดหวงั หรือตง้ั ใจให้เสียชวี ิตหรอื ไม่

C9 ตลอดชีวติ ทผ่ี า่ นมา

คุณเคยฆ่าตวั ตายหรอื ไม่ 04

ขอ้ C2-C9 ถา้ ตอบวา่ “ใช่” อยา่ งน้อย 1 ข้อใชห่ รือไม่

ถา้ ตอบว่า “ใช่” ให้รวมคะแนน ขอ้ ที่ตอบว่า “ใช่”ตัง้ แต่ C2-C9 และระบคุ วามเสยี่ ง

ตอ่ ภาวการณฆ์ ่าตวั ตาย ตามระดบั คะแนนในกรอบวนิ ิจฉยั

คะแนนรวม

1=8 ตำ่ *, 9-16 = ปานกลาง , ≥ 17 =มาก ระดับ

ผปู้ ระเมิน

เขียนให้ความคดิ เห็นเพมิ่ เติมในชอ่ งวา่ งด้านล่างน้ี จากผลประเมนิ ความเสี่ยงภาวะฆา่ ตวั ตายของผปู้ ่วยในขณะนี้หรอื ในอนาคตอันใกล้น้ี

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

คะแนนระดับ MIND สนิ้ สุการตดิ ตาม

คะแนน MINI ระดบั ปานกลางขนึ้ ไป หรอื ตามคำสง่ั แพทย์ ติดตามต่อ

46

กลมุ่ ผ้ปู ่วยสงู อายุ

47

แบบวัดความเศร้าในผสู้ ูงอายไุ ทย (Thai Geriatric Depression Scale: TGDS)

คำชแ้ี จง โปรดอ่านขอ้ ความแตล่ ะข้ออย่างละเอียด และประเมนิ ความรู้สกึ ของผ้สู ูงอายใุ นชว่ งเวลาหนง่ึ สปั ดาห์ที่ผา่ นมา

และให้ขีด/ ลงในช่องที่ตรงกบั “ใช่” ถ้าข้อความน้นั ตรงกบั ความร้สู กึ ของผู้สูงอายใุ ห้ขดี / ลงในช่องที่ตรงกับ“ไมใ่ ช่” ถ้า

ข้อความนั้นไมต่ รงกบั ความรสู้ กึ ของผ้สู ูงอายุและในกรณีท่ผี ้สู งู อายุ ถ้าสามารถอา่ นออกและเขยี นได้ สามารถทำแบบ

ประเมินนไ้ี ดด้ ้วยตนเอง

ลำดบั ในช่วง 1 สัปดาห์ทีผ่ ่านมา ใช่ ไม่ใช่ คะแนน

1. ทา่ นพอใจกบั ชีวติ ความเปน็ อย่ตู อนน้ี

2. ทา่ นไมอ่ ยากทำในส่งิ ท่เี คยสนใจหรอื เคยทำเปน็ ประจำ

3. ทา่ นรสู้ กึ ชวี ิตของทา่ นชว่ งน้วี า่ งเปล่าไมร้ ู้จะทำอะไร

4. ทา่ นรู้สึกเบื่อหน่ายบ่อยๆ

5. ท่านหวงั วา่ จะมสี ิง่ ทด่ี ีเกดิ ขนึ้ ในวนั หน้า

6. ท่านมเี รอื่ งกงั วลตลอดเวลา และเลกิ คดิ ไมไ่ ด้

7. ส่วนใหญแ่ ล้วทา่ นรสู้ กึ อารมณด์ ี

8. ทา่ นรสู้ ึกกลวั วา่ จะมีเรอ่ื งไม่ดเี กดิ ขึ้นกบั ท่าน

9. ส่วนใหญ่ท่านรู้สกึ มีความสุข

10. บ่อยครัง้ ทีท่ ่านร้สู กึ ไม่มที พี่ ง่ึ

11. ท่านรู้สกึ กระวนกระวาย กระสบั กระสา่ ยบ่อยๆ

12. ท่านชอบอยกู่ บั บา้ นมากกวา่ ทีจ่ ะออกนอกบา้ น

13. บ่อยครั้งทที่ ่านรสู้ ึกวิตกกงั วลเกีย่ วกบั ชวี ติ ข้างหน้า

14. ท่านคิดวา่ ความจำทา่ นไม่ดีเท่ากับคนอ่นื

15. การท่มี ีชวี ติ อยูถ่ งึ ปัจจบุ ันนี้เปน็ เร่อื งที่น่ายนิ ดีหรอื ไม่

16. ทา่ นรู้สึกหมดกำลงั ใจหรอื เศร้าใจบ่อยๆ

17. ท่านรสู้ กึ วา่ ชีวิตท่านคอ่ นข้างไมม่ ีคณุ ค่า

18. ท่านรสู้ ึกกังวลมากกับชีวิตที่ผา่ นมา

19. ท่านรู้สึกวา่ ชีวติ น้ีมเี รอื่ งนา่ สนกุ อกี มาก

20. ท่านรู้สกึ ลำบากที่จะเริม่ ตน้ ทำอะไรใหม่

21. ท่านรู้สึกกระตือรอื ร้น

22. ท่านรสู้ ึกสน้ิ หวงั

23. ท่านคดิ วา่ คนอ่ืนดีกวา่ ทา่ น

24. ท่านอารมณเ์ สียง่ายกบั เรอ่ื งเล็กๆน้อยๆ อย่เู สมอ

25. ท่านรู้สึกอยากรอ้ งไหบ้ อ่ ยๆ

26. ท่านมคี วามตงั้ ใจทำส่ิงใดส่ิงหนึง่ ได้ไมน่ าน

27. ทา่ นรูส้ ึกสดชน่ื ในเวลาต่ืนนอนตอนเช้า

28. ท่านไมอ่ ยากพบปะพดู คยุ กบั คนอน่ื

29. ทา่ นตดั สนิ ใจอะไรไดเ้ ร็ว

30. ทา่ นมจี ิตใจสบายแจ่มใสเหมือนกอ่ น

รวม

48

หมายเหตุ 1. การคดิ คะแนน ข้อ 1,5,7,9,15,19,21,27,29,30

ถ้าตอบว่า “ไมใ่ ช่” ได้ 1 คะแนน

ข้อทเี่ หลือถา้ ตอบว่า “ใช่” ได้ คะแนน

2. การแปลผล

* ผู้สงู อายุปกติ คะแนน 0 – 12 คะแนน

* ผมู้ ีความเศรา้ เลก็ น้อย (Mild depression) คะแนน 13 – 18 คะแนน

* ผูม้ ีความเศร้าปานกลาง (Moderate depression) คะแนน 19 – 24 คะแนน

* ผู้มีความเศร้ารุนแรง (Severe depression) คะแนน 25 – 30 คะแนน

49

แบบทดสอบ TMSE
TMSE ( Thai Mertal State Examination )

Question Points

1.Orientation ( 6 คะแนน ) 4
1
วัน, วนั ท,ี่ เดือน, ชว่ งของวัน 1
ที่ไหน
ใคร ( คนในภาพ ) 3

2.Registraion ( 3 คะแนน ) 5

บอกของ 3 อย่าง (ต้นไม้ รถยนต์ มือ)แลว้ ใหพ้ ูดตาม 3

3.Attention ( 5 คะแนน ) 2
1
ให้บอกวันเสาร์ – วันอาทติ ยย์ ้อนหลัง
1
4.Calculation ( 3 คะแนน ) 1

100-7 ไปเรือ่ ยๆ 3 คร้งั 1
2
5.Language ( 10 คะแนน )

ถามว่าสง่ิ นเ้ี รียกว่าอะไร (นาฬิกา, เส้ือผา้ )
ใหพ้ ดู ตาม “ยายพาหลานไปซ้ือขนมทต่ี ลาด”
ทำตามคำ ( 3 ข้ันตอนบอกท้ังประโยคพร้อมๆ กัน )
หยิบกระดาษด้วยมือขวา
พบั กระดาษเป็นครง่ึ แผ่น
แล้วสง่ กระดาษให้ผ้ตู รวจ

อา่ นข้อความแลว้ ทำตาม “หลับตา”

วาดภาพใหเ้ หมือนตัวอย่าง

กล้วยกบั ส้มเหมือนกันคือเป็นผลไม้ แมวกับหมาเหมอื นกันคอื ...(เปน็ สิง่ มชี วี ิต) 1

6.Recall ( 3 คะแนน ) 3
คะแนนเต็ม 30
ถามของ 3 อยา่ งท่ีใหจ้ ำตามขอ้ 2

• ภาวะสมองเสื่อม คะแนน ≤ 23

50