หน่วยการเรียนรู้ที่ 7

หน่วยท่ี 7

งบทดลอง
Trial Balance

อ.ศิริวรรณ เพ็งสง

แนวคดิ

เม่ือวิเคราะห์รายการค้าว่ามีผลกระทบต่อสินทรัพย์ หนี้สิน
ส่วนของเจ้าของ รายได้ และค่าใช้จ่ายอย่างไรบ้าง ก็จะนาไปจด
บนั ทึกไว้ในสมุดรายวันทั่วไปตามหลักการบัญชีของระบบบญั ชีคู่และ
ผ่านรายการจากสมุดรายวันท่ัวไปไปสมุดรายวันแยกประเภทเพือ่ จัด
หมวดหมู่ของรายการบัญชีท้ัง 5 หมวด แล้วจึงนาไปจัดทางบทดลอง
ของกจิ การตอ่ ไป

สาระการเรยี นรู้

ความหมาย และประโยชน์ของงบทดลอง
รปู แบบของงบทดลอง
หลกั การจดั ทางบทดลอง
แนวทางปฏบิ ัติเม่ืองบทดลองไม่ลงตวั

ผลการเรียนท่คี าดหวงั อธบิ ายความหมาย และประโยชน์ของงบทดลองได้
อธบิ ายรปู แบบของงบทดลองได้
จดั ทางบทดลองได้
บอกแนวทางปฏิบตั เิ มอื่ งบทดลองไม่ลงตัวได้

ความหมาย และประโยชน์ งบทดลอง (Trial Balance) หมายถงึ งบทีท่ าขึน้ เพอื่ แสดงยอด
ของงบทดลอง
(Trial Balance) คงเหลอื ของบญั ชีตา่ งๆทุกบัญชีของกจิ การในวนั ใดวันหน่งึ โดยรวบรวมบัญชที ี่มยี อด
ดุลเดบิตไวพ้ วกหนงึ่

โดยจดั ทาขนึ้ เพอื่ พสิ ูจนค์ วามถกู ตอ้ งของการบันทกึ บัญชใี นสมดุ รายการ
ทั่วไปและผา่ นรายการไปสมดุ แยกประเภททั่วไปตามระบบบัญชคี ่วู า่ ถกู ต้องตาม
หลักการบัญชที นี่ ามาใชห้ รือไม่

ในการบันทกึ บัญชีโดยใชร้ ะบบบัญชีคู่ (Double Entry) เมือ่ รายการที่
เกิดขึน้ จะต้องมกี ารบนั ทกึ บญั ชีดา้ นเดบติ และเครดติ ดว้ ยจานวนเงนิ ทเี่ ทา่ กนั เสมอใน
สมดุ รายวันทว่ั ไป และผ่านรายการจากสมดุ รายวนั ทวั่ ไปไปสมดุ บญั ชแี ยกประเภททง้ั
ดา้ นเดบติ และด้านเครดิตดว้ ยจานวนเงนิ ทเี่ ทา่ กนั และเกบ็ ยอดจากสมุดแยกประเภท
ทัว่ ไป

การจัดทางบทดลองประกอบด้วยบัญชี 5 หมวด คือ สินทรัพย์ หน้ีสิน ส่วนของ
เจ้าของ หมวดรายได้ และค่าใช้จ่าย ซึง่ ในการทางบทดลองกิจการจะมีการจัดทาทุก
1 เดอื น 3 เดือน 6 เดือน หรอื 1 ปขี น้ึ อยู่กบั กจิ การแต่ละประเภท

ประโยชนใ์ นการจัดทา 1. เปน็ เครื่องมือสาหรบั พิสูจน์ความถกู ตอ้ งของการบันทกึ รายการคา้
งบทดลอง แต่ละบญั ชใี นงวดบัญชหี นง่ึ ๆ

2. ช่วยในการตรวจสอบหาข้อผิดพลาดได้ง่ายข้ึน
3. งบทดลองวันส้นิ รอบระยะเวลาบัญชี นาไปใช้ในการเตรียมจัดทา

งบการเงินของกิจการได้
4. เป็นแหล่งขอ้ มลู ท่จี ะอานวยความสะดวกในการจัดทางบการเงิน

ขั้นสุดท้าย

รปู แบบของงบทดลอง ชอ่ื กจิ การ...............
งบทดลอง 

วนั ท.ี่ .... เดือน ......พ.ศ........

เดบิต เครดิต
บาท สต.
ชือ่ บญั ชี เลขท่ี สต.
บญั ชี บาท

  



หลกั การจดั ทางบทดลอง 1. เขียนรูปแบบหรือแบบฟอร์มทจ่ี ะใชใ้ นการจดั ทางบทดลองและเขยี นหวั งบทดลองตาม
สว่ นประกอบตา่ งๆ

2. หายอดคงเหลือในบัญชีแยกประเภททัว่ ไปแตล่ ะบญั ชีด้วยดนิ สอ (Pencil Footing)
3. นายอดคงเหลอื ของบญั ชีแยกประเภททว่ั ไปมาใส่ในรูปแบบของงบทดลอง และใส่

จานวนเงินตามยอดคงเหลือของแตล่ ะบญั ชี
4. บญั ชีแยกประเภทท่วั ไป จะแสดงยอดคงเหลอื ดงั น้ี

หมวดท่ี 1 สนิ ทรัพย์
หมวดท่ี 2 หนีส้ ิน
หมวดที่ 3 สว่ นของเจ้าของ
หมวดท่ี 4 รายได้
หมวดท่ี 5 คา่ ใช้จา่ ย
5. รวมจานวนเงินชอ่ งเดบิตและเครดิตยอดรวมของทง้ั สองด้านตอ้ งเทา่ กันกแ็ สดงวา่
การบนั ทกึ บญั ชีแยกประเภททวั่ ไปถกู ต้องตามระบบบญั ชีคู่

การตรวจสอบค้นหา ข้ันท่ี  ตรวจสอบคน้ หาขอ้ ผดิ พลาดในงบทดลอง
ขอ้ ผดิ พลาด ขั้นที่ ตรวจสอบคน้ หาข้อผิดพลาดในบญั ชีแยกประเภท
ขัน้ ที่ ตรวจสอบค้นหาขอ้ ผิดพลาดในสมดุ รายวนั ท่วั ไป

วธิ ลี ัดในการตรวจสอบ 1. ถ้าผลต่างของยอดรวมเดบิต หรือเครดิต ต่างกันเป็นจานวน
คน้ หาข้อผดิ พลาด 0.01, 0.10, 1, 10, 100 1,000 บาท อาจเป็นเพราะความผิดพลาดที่
เกิดจากการบวกหรอื ลบตัวเลข

2. ถ้าผลต่างของยอดรวมเดบิตหรือเครดิต หารด้วย 2 ลงตัว
แสดงว่าข้อผิดพลาดอาจเกิดจากการนายอดคงเหลือทางด้านเดบิตของ
บัญชีแยกประเภทบัญชีใดบัญชีหน่ึงไปใส่ในงบทดลองทางด้านเครดิต
หรอื เดบิต

3. ถ้าผลต่างของยอดรวมเดบิต กับเครดิต หารด้วย 9 ลงตัว
หรือ99ลงตัว แสดงว่าข้อผิดพลาดเกิดจากการเขียนเลขผิดหลัก หรือ
สลับกนั

สรปุ ท้ายบท

งบทดลอง (Trial Balance) หมายถึง รปู แบบท่ี
จัดทาขน้ึ เพอ่ื พสิ ูจน์ความถกู ต้องของการบันทึกบัญชีจาก
สมดุ รายวันท่ัวไป แลว้ ผา่ นรายการไปบัญชีแยกประเภทตาม
หลักการบญั ชีคู่ เพ่ือให้การจัดทางบทดลองมีความสะดวก
รวดเรว็ และงา่ ยข้ึน กิจการควรหายอดคงเหลือด้วยดนิ สอของ
บญั ชีต่าง ๆ เพื่อจัดทางบทดลองยอดบัญชี