บัญชีซื้อขายสินค้า-06

หนว# ยที่ 6

การผา% นรายการไปบัญชแี ยกประเภท
และการจัดทำงบทดลอง

หน#วยท่ี 6 การผ%านรายการไปบญั ชแี ยกประเภทและการจดั ทำงบทดลอง

แนวคิด

บัญชีแยกประเภทเป/นบัญชีที่แยกรายการค4าออกเป/นหมวดหมู; ถือเป/นสมุดบันทึกรายการขั้นปลาย ประกอบด4วยกลุ;มบัญชี
5 หมวด หลังจากหายอดคงเหลือในบัญชีแยกประเภทแล4ว ควรพิสูจนJความถูกต4องของการบันทึกรายการตามหลักบัญชีที่รับรองโดยทั่วไป
กอ; นทจี่ ะนำยอดคงเหลือเหล;านัน้ ไปจดั ทำงบการเงนิ หรอื รายงานอ่นื ๆ ตอ; ไป

สาระการเรยี นร0ู

1. ความหมายของบัญชแี ยกประเภท 5. การทำรายละเอียดลกู หน้ีการค4า
2. ประเภทของบญั ชแี ยกประเภท และรายละเอียดเจา4 หน้ีการคา4
3. รปู แบบของบัญชีแยกประเภท
4. การผ;านรายการจากสมุดรายวันเฉพาะไปบญั ชีแยกประเภท 6. งบทดลอง
7. ศพั ทJบัญชี

ผลการเรยี นรู0ที่คาดหวัง

1. บอกความหมายของบญั ชแี ยกประเภท 5. จัดทำงบทดลองสำหรับธุรกิจซื้อขายสนิ คา4 ได4

2. บอกประเภทและรูปแบบของบัญชแี ยกประเภทได4 6. บอกศัพทJบญั ชไี ด4
3. ผา; นรายการจากสมดุ รายวันเฉพาะไปบัญชีแยกประเภทท่วั ไปได4 7. มกี จิ นิสยั มรี ะเบยี บ ละเอยี ด รอบคอบ ซอ่ื สตั ยJ
4. ทำรายละเอียดลูกหนี้การค4าและรายละเอยี ดเจ4าหนกี้ ารค4าได4
มวี นิ ยั ตรงต;อเวลา และมีเจตคติทด่ี ีต;อวชิ าชพี บัญชี

ความหมายของบญั ชแี ยกประเภท

บัญชีแยกประเภท (Ledger) ถือเป&นสมุดบันทึกรายการขั้นปลายใช9
สำหรับบันทึกรายการต=อจากสมุดบันทึกรายการขั้นต9น ที่เรียกว=าการผ=านรายการ
ไปบัญชีแยกประเภท (Posting) โดยจำแนกรายการค9าไว9เป&นหมวดหม=ู
มีความสำคัญในการจัดทำงบและรายงานต=าง ๆ เช=น งบทดลองได9รวดเร็ว
และประหยัดเวลาเพราะบัญชีแยกประเภทแต=ละบัญชีได9จัดทำและเรียงลำดับ
ตามหมวดบญั ชีไวเ9 รียบรอ9 ยแลว9

ประเภทของบัญชีแยกประเภท

บญั ชแี ยกประเภทแบง= ออกเปน? 2 ประเภทคอื
1. บัญชีแยกประเภททั่วไป General (Ledger) เป?นสมุดบัญชีแยกประเภทหลักซึ่งแบ=งบัญชี
ออกเป?น 5 หมวด คือ หมวดสินทรัพยI หมวดหนี้สิน หมวดส=วนของเจ0าของ หมวดรายได0
และหมวดค=าใช0จ=าย
2. บัญชีแยกประเภทยAอย Subsidiary (Ledger) คือกลุ=มของบัญชีหลาย ๆ บัญชีที่เหมือนกัน
และมียอดคงเหลือรวมกันเท=ากับยอดคงเหลือในบัญชีแยกประเภททั่วไปที่เกี่ยวข0องกัน บัญชี
แยกประเภททั่วไป ที่มีบัญชีแยกประเภทย=อยเรียกว=าบัญชีคุมยอด (Control Account)
หรือบัญชีหลัก (Master Account) เช=น บัญชีคุมยอดลูกหนี้ประกอบด0วยบัญชีแยกประเภทย=อย
หลาย ๆ บัญชีเท=ากับจำนวนลูกหนี้ บัญชีคุมยอดลูกหนี้จะแสดงยอดลูกหนี้รวม ส=วนบัญชี
แยกประเภทยอ= ยจะแสดง รายละเอยี ดของลูกหนีแ้ ตล= ะรายดังตวั อยา= ง

ประเภทของบัญชแี ยกประเภท

รปู แบบของบญั ชแี ยกประเภท

Œ รูปแบบของบัญชีแยกประเภท (Account Form) โดยทั่วไปมี 2 แบบ คือ
แบบมาตรฐาน (Standard Account Form) หรือแบบตัว T (T Account Form) แบบนี้
เป?นแบบทน่ี ิยมใชท0 ว่ั ไป แบ=งออกเปน? 2 ด0าน คอื ดา0 นเดบิตและเครดิต

รูปแบบของบัญชแี ยกประเภท

 แบบแสดงยอดคงเหลือหรือยอดดุล (Balance Account Form) แบบนี้
มีลักษณะคล0ายสมุดรายวันทั่วไป เพียงแต=เพิ่มช=องยอดคงเหลือเพื่อแสดงยอดคงเหลือทุกครั้ง
ที่มีการบันทึกรายการ บัญชีแยกประเภทแบบนี้เหมาะสำหรับบัญชีที่ต0องการทราบยอดคงเหลือ
ทันที นยิ มใชเ0 ปน? บญั ชียอ= ย ประกอบกบั บญั ชคี ุมยอด เช=น

รปู แบบของบญั ชแี ยกประเภท

 แบบแสดงยอดคงเหลือหรอื ยอดดุล (Balance Account Form)

การผ%านรายการจากสมดุ รายวนั เฉพาะไปบัญชแี ยกประเภท

การผา= นรายการจากสมุดรายวนั เฉพาะไปบญั ชีแยกประเภท จะแยกเปน? 2 ลกั ษณะ คือ
Œ การผ=านรายการจากสมุดรายวนั เฉพาะไปบญั ชีแยกประเภทย=อย
การผ=านรายการจากสมดุ รายวันเฉพาะไปบัญชแี ยกประเภทย=อยมีขน้ั ตอนดังนี้
1. ผา= นรายการจากสมดุ รายวันเฉพาะไปบัญชีแยกประเภทยอ= ยทันทีที่
บนั ทึกรายการคา0 โดย
1.1 เขียนชือ่ บัญชแี ยกประเภทยอ= ย
1.2 บันทึก วัน เดือน ปm
1.3 เขียนคำอธิบายรายการและเลขทใ่ี บสำคัญ
เชน= ใบกำกับภาษ/ี ใบกำกับสนิ คา0
1.4 บันทกึ จำนวนเงนิ ด0านเดบิตหรือเครดิตให0ตรงกบั สมุดรายวันเฉพาะ
1.5 คำนวณยอดคงเหลือ

การผา% นรายการจากสมุดรายวันเฉพาะไปบญั ชีแยกประเภท

การผ=านรายการจากสมดุ รายวันเฉพาะไปบญั ชแี ยกประเภท จะแยกเป?น 2 ลักษณะ คือ
Œ การผ=านรายการจากสมุดรายวันเฉพาะไปบญั ชแี ยกประเภทย=อย
1. การผ=านรายการจากสมุดรายวันเฉพาะไปบัญชีแยกประเภทย=อย

การผ%านรายการจากสมดุ รายวันเฉพาะไปบญั ชแี ยกประเภท

การผ=านรายการจากสมดุ รายวันเฉพาะไปบญั ชแี ยกประเภท จะแยกเป?น 2 ลักษณะ คือ
Œ การผ=านรายการจากสมดุ รายวนั เฉพาะไปบญั ชแี ยกประเภทย=อย
2. อ0างอิงหน0าบัญชี โดยในสมุดรายวันเฉพาะทำเครื่องหมายตรวจสอบ ü

(Check Mark) ส=วนในบัญชีแยกประเภทย=อยให0เขียนชื่อย=อและหน0าของสมุดรายวันเฉพาะ
ดังตัวอย=าง

การผ%านรายการจากสมดุ รายวนั เฉพาะไปบัญชีแยกประเภท

การผา= นรายการจากสมุดรายวันเฉพาะไปบัญชแี ยกประเภท จะแยกเป?น 2 ลกั ษณะ คือ
Œ การผา= นรายการจากสมดุ รายวนั เฉพาะไปบัญชีแยกประเภทยอ= ย
3. บัญชเี จ0าหน้ีการค0าท่เี หลือให0ปฏบิ ัตเิ หมือนกันและในวนั ส้ินเดือนให0

คำนวณหายอดรวม ดงั ตวั อย=าง

การผา% นรายการจากสมุดรายวนั เฉพาะไปบญั ชีแยกประเภท

การผ=านรายการจากสมุดรายวันเฉพาะไปบัญชีแยกประเภท จะแยกเปน? 2 ลักษณะ คอื
 การผา= นรายการจากสมดุ รายวนั เฉพาะไปบัญชีแยกประเภทท่ัวไป
การผ=านรายการจากสมุดรายวันเฉพาะไปบัญชีแยกประเภททั่วไป จะทำต=อจาก

การผา= นรายการไปบัญชีแยกประเภทย=อย โดยมขี ั้นตอนดงั นี้
1. ผ=านรายการจากสมดุ รายวันเฉพาะไปบัญชแี ยกประเภททัว่ ไป โดย
1.1 บันทึก วนั เดอื น ปm เปน? วนั สน้ิ เดอื น
1.2 บันทึกจำนวนเงนิ ด0วยยอดรวมดา0 นที่ตรงกบั สมดุ รายวันเฉพาะ
1.3 เขยี นคำอธบิ ายรายการดว0 ยช่อื สมดุ รายวนั เฉพาะ
2. อ0างอิงหน0าบัญชี โดยในสมุดรายวันเฉพาะให0เขียนเลขที่บัญชีแยกประเภท

ทั่วไปใต0บรรทัดยอดรวม ส=วนในบัญชีแยกประเภททั่วไป ให0เขียนชื่อย=อและหน0าของสมุด
รายวันเฉพาะ

การผา% นรายการจากสมดุ รายวันเฉพาะไปบัญชีแยกประเภท

การผา= นรายการจากสมดุ รายวันเฉพาะไปบัญชแี ยกประเภท จะแยกเป?น 2 ลกั ษณะ คือ
 การผ=านรายการจากสมุดรายวันเฉพาะไปบัญชีแยกประเภทท่วั ไป
2. อ0างอิงหนา0 บัญชี ดังตวั อย=าง

การผ%านรายการจากสมดุ รายวันเฉพาะไปบัญชีแยกประเภท

การผ=านรายการจากสมุดรายวันเฉพาะไปบัญชีแยกประเภท จะแยกเปน? 2 ลกั ษณะ คือ
 การผา= นรายการจากสมดุ รายวันเฉพาะไปบัญชีแยกประเภททั่วไป
3. บัญชีท่ีเหลอื ให0ปฏิบัตเิ หมอื นกนั

การผ%านรายการจากสมุดรายวันเฉพาะไปบัญชีแยกประเภท

ใหท[ ำ ผา= นรายการไปบญั ชแี ยกประเภทลูกหน้กี ารค0ารายตัวและบญั ชีแยกประเภททัว่ ไป

การผ%านรายการจากสมดุ รายวนั เฉพาะไปบัญชแี ยกประเภท

การผ%านรายการจากสมดุ รายวนั เฉพาะไปบญั ชแี ยกประเภท

บญั ชีแยกประเภททว่ั ไป

การผา% นรายการจากสมดุ รายวนั เฉพาะไปบัญชแี ยกประเภท

ตวั อยAางท่ี 2 ตอ= ไปนีเ้ ป?นสมดุ รายวันซื้อสินคา0 และสมดุ รายวันสง= คนื สนิ ค0าและจำนวนทไี่ ด0ลด
ของรา0 นสวนหลวงพาณิชยI ระหว=างเดือนกันยายน 25X1

ใหท[ ำ ผ=านรายการไปบญั ชีแยกประเภทเจา0 หนี้การค0ารายตัวและบัญชแี ยกประเภทท่ัวไป

การผ%านรายการจากสมดุ รายวนั เฉพาะไปบัญชแี ยกประเภท

การผ%านรายการจากสมดุ รายวนั เฉพาะไปบัญชแี ยกประเภท

การผ%านรายการจากสมดุ รายวนั เฉพาะไปบัญชแี ยกประเภท

การทำรายละเอียดลกู หน้กี ารคCาและรายละเอียดเจาC หนก้ี ารคาC

การจัดทำรายละเอียดลูกหนี้การค0าและรายละเอียดเจ0าหนี้การค0า คือ การสรุปยอด
คงเหลือของลูกหนี้การค0าและเจ0าหนี้การค0าทุกราย โดยนำยอดคงเหลือมาจากบัญชีแยกประเภท
ลูกหนี้การค0ารายตัวและบัญชีแยกประเภทเจ0าหนี้การค0ารายตัว พร0อมคำนวณหายอดรวม
ซึ่งจะต0องเท=ากับยอดคงเหลือในบัญชีแยกประเภทลูกหนี้การค0าและบัญชีแยกประเภทเจ0าหนี้
การค0า การทำรายละเอียดลูกหนี้การค0าและรายละเอียดเจ0าหนี้การค0าไม=มีรูปแบบตายตัว
แล0วแต=ความต0องการของผู0จัดทำ แต=ควรจะประกอบด0วยชื่อกิจการ ชื่อลูกหนี้การค0า/เจ0าหนี้
การคา0 จำนวนเงิน และยอดรวม

การทำรายละเอยี ดลกู หนี้การคCาและรายละเอยี ดเจาC หนีก้ ารคCา

ดงั ตวั อยา= ง

การทำรายละเอยี ดลกู หนกี้ ารคาC และรายละเอียดเจาC หน้ีการคCา

ตัวอยAางท่ี 3 จากตัวอยา= งท่ี 1 และตัวอยา= งที่ 2 จงจดั ทำรายละเอยี ดลูกหนกี้ ารคา0
และรายละเอียดเจา0 หนี้การค0า

การทำรายละเอียดลูกหนกี้ ารคาC และรายละเอยี ดเจCาหน้กี ารคาC

ตวั อยAางที่ 4 ต=อไปนเ้ี ป?นสมดุ รายวันรบั เงนิ และสมดุ รายวนั จ=ายเงนิ ของรา0 นเจ0าสวั การค0า
ระหว=างเดอื นตุลาคม 25X1

การทำรายละเอียดลูกหนกี้ ารคาC และรายละเอยี ดเจCาหน้กี ารคาC

ตวั อยAางที่ 4 ต=อไปนเ้ี ป?นสมดุ รายวันรบั เงนิ และสมดุ รายวนั จ=ายเงนิ ของรา0 นเจ0าสวั การค0า
ระหว=างเดอื นตุลาคม 25X1

การทำรายละเอยี ดลูกหนกี้ ารคCาและรายละเอียดเจาC หนก้ี ารคาC

ขอ[ มูลเพิ่มเตมิ
1. ลกู หนกี้ ารคา0 ณ วันที่ 1 ตุลาคม 25X1 ประกอบดว0 ย
1.1 นางสาวสารภี 26,750 บาท
1.2 นายศรปี ระเสรฐิ 19,260 บาท
1.3 นางเลิศหล0า 9,630 บาท
55,640 บาท
2. เจ0าหนก้ี ารค0า ณ วันที่ 1 ตลุ าคม 25X1 ประกอบด0วย
1.1 ห0างหุ0นสว= นฟ}าขาว 24,075 บาท
1.2 บริษัท ดาวเดือน จำกดั 32,100 บาท
1.3 รา0 นเรอื นแพ 12,840 บาท
69,015 บาท
ใหท[ ำ 1. ผา= นรายการไปบัญชีแยกประเภทลกู หนก้ี ารค0ารายตวั และเจ0าหนี้การคา0 รายตัว
2. ผา= นรายการไปบญั ชแี ยกประเภทท่วั ไป
3. รายละเอยี ดลูกหนกี้ ารคา0 และรายละเอียดเจ0าหนก้ี ารคา0

การทำรายละเอยี ดลูกหนกี้ ารคาC และรายละเอียดเจาC หนี้การคาC

1. ผ=านรายการไปบญั ชีแยกประเภทลกู หนี้การคา0 รายตวั และเจ0าหน้ีการคา0 รายตัว

การทำรายละเอียดลกู หนี้การคCาและรายละเอยี ดเจาC หนี้การคาC

การทำรายละเอียดลกู หนกี้ ารคCาและรายละเอยี ดเจCาหน้กี ารคาC

2. ผ=านรายการไปบญั ชแี ยกประเภทท่ัวไป

การทำรายละเอียดลกู หนกี้ ารคCาและรายละเอยี ดเจCาหน้กี ารคาC

2. ผ=านรายการไปบญั ชแี ยกประเภทท่ัวไป

การทำรายละเอียดลกู หนี้การคCาและรายละเอยี ดเจาC หนี้การคาC

การทำรายละเอียดลูกหนกี้ ารคาC และรายละเอยี ดเจCาหนีก้ ารคาC

3. รายละเอียดลูกหนีก้ ารคา0 และรายละเอยี ดเจา0 หนก้ี ารค0า

การทำรายละเอยี ดลูกหนี้การคาC และรายละเอียดเจCาหนีก้ ารคาC

ตวั อยAางท่ี 5 ต=อไปน้ีเป?นสมดุ เงินสด 3 ชอ= ง ของรัชชานนทIพาณิชยI ระหวา= งเดือนตลุ าคม 25X1

การทำรายละเอยี ดลูกหนีก้ ารคาC และรายละเอยี ดเจCาหนกี้ ารคาC

ข[อมูลเพิ่มเติม
1. ลกู หน้กี ารค0า ณ วนั ที่ 1 สิงหาคม 25X1 ประกอบดว0 ย
1.1 นาย ก 20,330 บาท
1.2 นาย ข 44,940 บาท
1.3 นาย ค 12,840 บาท
78,110 บาท
2. เจ0าหน้กี ารค0า ณ วนั ที่ 1 ตลุ าคม 25X1 ประกอบด0วย
1.1 นางสาว A 38,520 บาท
1.2 นางสาว B 81,320 บาท
1.3 นางสาว C 10,593 บาท
130,433 บาท

ใหท[ ำ 1. ผ=านรายการไปบัญชแี ยกประเภทลกู หนกี้ ารคา0 รายตัวและเจ0าหนก้ี ารคา0 รายตวั
2. ผ=านรายการไปบัญชแี ยกประเภททว่ั ไป
3. รายละเอียดลกู หน้ีการคา0 และรายละเอยี ดเจ0าหน้ีการคา0

การทำรายละเอยี ดลูกหนกี้ ารคาC และรายละเอียดเจาC หนี้การคาC

1. ผ=านรายการไปบญั ชีแยกประเภทลกู หนี้การคา0 รายตวั และเจ0าหน้ีการคา0 รายตัว

การทำรายละเอียดลกู หน้กี ารคCาและรายละเอยี ดเจCาหน้กี ารคาC

2. ผ=านรายการไปบญั ชีแยกประเภทท่ัวไป

การทำรายละเอียดลกู หนี้การคCาและรายละเอยี ดเจาC หนี้การคาC

การทำรายละเอียดลูกหนกี้ ารคาC และรายละเอยี ดเจCาหนีก้ ารคาC

3. รายละเอียดลูกหนีก้ ารคา0 และรายละเอยี ดเจา0 หนก้ี ารค0า

งบทดลอง

หลังจากผ=านรายการจากสมุดบันทึกรายการขั้นต9นไปบัญชีแยกประเภทแล9ว
กิจการควรจัดทำงบทดลอง (Trial Balance) ขึ้นเพื่อพิสูจนaความถูกต9อง
ของการบันทึกรายการตามหลักบัญชีคู= และเพื่อความสะดวกในการจัดทำงบการเงิน
หรอื รายงานต=อไป

งบทดลอง

ตวั อยAางท่ี 6 ตอ= ไปนีเ้ ปน? บัญชีแยกประเภททว่ั ไปของร0านรณพรี IพาณิชยI ระหวา= งเดือนตลุ าคม 25X1

งบทดลอง

ตวั อยAางท่ี 6 ตอ= ไปนีเ้ ปน? บัญชีแยกประเภททว่ั ไปของร0านรณพรี IพาณิชยI ระหวา= งเดือนตลุ าคม 25X1

งบทดลอง

ตวั อยAางท่ี 6 ตอ= ไปนีเ้ ปน? บัญชีแยกประเภททว่ั ไปของร0านรณพรี IพาณิชยI ระหวา= งเดือนตลุ าคม 25X1

งบทดลอง

ตวั อยAางท่ี 6 ตอ= ไปนีเ้ ปน? บัญชีแยกประเภททว่ั ไปของร0านรณพรี IพาณิชยI ระหวา= งเดือนตลุ าคม 25X1

งบทดลอง

ตัวอยAางที่ 6 ตอ= ไปนเี้ ป?นบญั ชแี ยกประเภทท่ัวไปของร0านรณพรี IพาณิชยI ระหวา= งเดือนตลุ าคม 25X1

ใหท[ ำ งบทดลอง ณ วันท่ี 31 ธนั วาคม 25X1

งบทดลอง

ข้นั ตอนในการทำ
1. หายอดคงเหลอื ดว0 ยดินสอ

งบทดลอง

งบทดลอง

งบทดลอง