1-หน่วยการเรียนรู้ที่ 1-2

ผ้ทู ำบญั ชี

ผู้ทาบัญชี หมายถึง ผู้รับผิดชอบในการทาบัญชีของผู้มีหน้าที่จัดทาบัญชี
ไมว่ ่าจะไดก้ ระทาในฐานะเป็นลกู จา้ ง ของผูม้ ีหนา้ ที่จดั ทาบญั ชีหรือไม่กต็ าม
1. กรณีเป็นพนักงานของผู้มีหนา้ ที่จดั ทาบัญชี ไดแ้ ก่ ผู้อานวยการฝ่ายบัญชี
สมุห์บญั ชี หัวหน้าแผนกบญั ชี หรือผู้ดารงตาแหน่งทีเ่ รยี กชื่ออยา่ งอื่นที่มี
หนา้ ที่รบั ผิดชอบเชน่ เดียวกับผ้ดู ารงตาแหนง่ ดงั กลา่ ว

Pinnarat-STVC

ผู้ทำบัญชี

2. กรณีเปน็ สานกั งานบริการรบั ทาบญั ชี ไดแ้ ก่
1) สานักงานมิไดจ้ ดั ตัง้ ในรปู คณะบุคคล คอื หวั หน้าสานกั งาน
2) สานักงานจัดตัง้ ในรปู คณะบคุ คล คอื ผู้เป็นหุ้นสว่ นที่รับผิดชอบในการ
ให้บริการรบั ทาบญั ชี
3) สานักงานทีจ่ ดั ต้งั ในรปู นิตบิ ุคคล คอื กรรมการบริษทั หรือผู้เปน็ หุ้นส่วน
แลว้ แตก่ รณี

Pinnarat-STVC

ผ้ทู ำบัญชี

3. ผ้รู บั จ้างทาบัญชีอสิ ระ (คนเดียว)
4. ผชู้ ่วยผทู้ าบญั ชี

Pinnarat-STVC

ผู้ทำบญั ชี

 ผูท้ าบัญชี ที่รับทาบัญชีให้กบั ธุรกิจในลักษณะเป็นลูกจ้างของกิจการ
หากไดร้ บั ทาบญั ชีใหก้ บั ธรุ กิจอื่นๆ ไมว่ า่ จะในลักษณะเปน็ ลกู จ้าง
หรือรบั ทาบญั ชีโดยอิสระ จะตอ้ งรับทาบญั ชีรวมแลว้ ไมเ่ กินกวา่ 100
ราย หากเกิน 100 ราย จะต้องมี ผ้ชู ว่ ยผู้รับทาบัญชี

Pinnarat-STVC

คุณสมบัติของผู้ทำบญั ชี

คุณสมบัติของผู้ทาบัญชี ตามประกาศกรมพัฒนาธุรกิจการค้า เร่ือง กาหนด คุณสมบัติและ
เง่อื นไขของการเป็นผู้ทาบัญชี พ.ศ.2557 และแก้ไขเพม่ิ เติม (ฉบบั ที่ 2) พ.ศ. 2559
1) มภี มู ลิ าเนาหรอื ถ่นิ ทีอ่ ยใู่ นราชอาณาจกั ร
2) มคี วามรูภ้ าษาไทยเพยี งพอทจี่ ะทาหนา้ ที่เปน็ ผู้ทาบัญชไี ด้
3) มคี ุณสมบตั ิและไม่มีลักษณะตอ้ งห้ามทีจ่ ะประกอบวิชาชพี เป็นผู้ทาบญั ชตี ามกฎหมายวา่ ด้วย

วิชาชพี บัญชี
4) ไมเ่ คยตอ้ งโทษโดยคาพพิ ากษาถึงที่สดุ ให้จาคกุ เนอ่ื งจากไดก้ ระทาความผิดตามกฎหมายวา่

ดว้ ยการบญั ชี หรอื กฎหมายวา่ ดว้ ยผู้สอบบัญชี หรอื กฎหมายว่าดว้ ยวิชาชพี บญั ชี เว้นแตพ่ ้น
ระยะเวลาที่ถูกลงโทษมาแลว้ เปน็ เวลาไม่นอ้ ยกว่า 3 ปี

Pinnarat-STVC

คณุ สมบตั ิของผูท้ ำบญั ชี

5) คณุ วุฒกิ ารศกึ ษา ได้กาหนดคณุ วุฒกิ ารศกึ ษาของผ้ทู าบัญชี ในแตล่ ะกลุ่มธุรกิจ ดังนี้

 กลุ่มที่ 1 ห้างหุ้นสว่ นจดทะเบยี นและบรษิ ทั จากดั ทีจ่ ดั ตั้งขน้ึ ตามกฎหมายไทย ซึ่ง ณ

วนั ปดิ บญั ชใี นรอบปบี ัญชที ีผ่ า่ นมา มที นุ จดทะเบยี นไม่เกินหา้ ล้านบาท มสี ินทรพั ย์รวม
ไมเ่ กินสามสิบลา้ นบาท และมรี ายไดร้ วมไม่เกินสามสิบลา้ นบาท
ผู้ทาบัญชี ตอ้ งมคี ณุ วุฒิไม่ต่ากว่าอนปุ รญิ ญาหรอื ประกาศนยี บัตรวิชาชพี ชนั้ สงู (ปวส.)
ทางการบัญชหี รอื เทียบเทา่ จากสถาบนั การศกึ ษาซึ่งทบวงมหาวิทยาลยั หรอื คณะกรรมการ
ข้าราชการพลเรอื น (ก.พ.) หรอื กระทรวงศกึ ษาธกิ ารเทียบว่าไม่ตา่ กวา่ อนปุ รญิ ญาหรอื
ประกาศนยี บัตรวิชาชพี ชั้นสูง (ปวส.) ทางการบัญชี

Pinnarat-STVC

คุณสมบัตขิ องผทู้ ำบัญชี

 กลุ่มที่ 2 ห้างหุ้นส่วนจดทะเบียนและบริษัทจากัดที่จัดต้ังข้ึนตามกฎหมายไทยซึ่ง ณ วันปิด
บัญชีในรอบปีบัญชีที่ผ่านมามีทุนจดทะเบียน หรือสินทรัพย์รวม หรือรายได้รวมรายการใด
รายการหนง่ึ เกินกวา่ ที่กาหนดไว้ในกลุ่มที่ 1 และธุรกิจต่อไปน้ี > บริษัทมหาชนจากัดที่จัดตั้งข้ึน
ตามกฎหมายไทย นิติบุคคลที่ต้ังข้ึนตามกฎหมายต่างประเทศที่ประกอบธุรกิจในประเทศไทย
กิจการร่วมค้าตามประมวลรัษฎากร ผู้ประกอบธุรกิจธนาคาร เงินทุน หลักทรัพย์
เครดิตฟองซิเอร์ ประกันชีวิต ประกันวินาศภัย ผู้ประกอบธุรกิจซึ่งได้รับการส่งเสริมการลงทุน
ตามกฎหมายวา่ ดว้ ยการส่งเสริมการลงทุน

ผทู้ าบัญชี ตอ้ งมคี ณุ วฒุ ิไมต่ ่ากว่าปรญิ ญาตรที างการบญั ชหี รอื เทียบเท่า จากสถาบนั
การศกึ ษาซึง่ ทบวงมหาวิทยาลยั หรอื คณะกรรมการข้าราชการพลเรอื น (ก.พ.) หรอื
กระทรวงศกึ ษาธิการเทียบวา่ ไม่ตา่ กวา่ ปรญิ ญาตรที างการบัญชี

Pinnarat-STVC

คณุ สมบตั ขิ องผู้ทำบญั ชี

 กลมุ่ ที่ 3 บคุ คลธรรมดา หรือห้างห้นุ สว่ นที่มิได้จดทะเบยี น ซึง่ รฐั มนตรี
ประกาศกาหนดใหเ้ ป็นผมู้ ีหนา้ ทีจ่ ดั ทาบัญชี
ผู้ทาบัญชี ตอ้ งมีคณุ วุฒิเป็นไปตามทีก่ าหนดไว้ในกลมุ่ ที่ 1 หรือกลมุ่ ที่ 2 โดย
อนโุ ลม โดยให้พิจารณาจากรายได้ เนอ่ื งจากธุรกิจทีเ่ ปน็ บุคคลธรรมดาไม่ตอ้ ง
จัดทางบการเงนิ

Pinnarat-STVC

คุณสมบัตขิ องผ้ทู ำบญั ชี

 กลมุ่ ที่ 4 สถานทีป่ ระกอบธรุ กิจเป็นประจา หรือสาขาแยกจากสานกั งานใหญ่
โดยมีวัตถุประสงคท์ าธรุ กรรมที่จะก่อให้เกิดรายได้ และเป็นการไปต้งั เปน็ การ
ถาวรมิใช่เปน็ ครงั้ คราว รวมทั้งมีพนกั งานประจา จะต้องมีหนา้ ที่จัดทาบญั ชี
ของสาขานน้ั
ผู้ทาบัญชีของสาขา จะต้องมีวฒุ กิ ารศึกษาเชน่ เดียวกบั ผทู้ าบญั ชีของ
สานกั งานใหญ่ แต่ไม่จาเป็นว่าตอ้ งมีสาขาละ 1 คน ผู้ทาบญั ชีของสาขาใด
สาขาหนง่ึ อาจเป็นผทู้ าบัญชี ของสาขาอื่นๆ ก็ได้

Pinnarat-STVC

คณุ สมบตั ิของผู้ทำบญั ชี

 ในกรณีทเี่ ปน็ การเรมิ่ ทาบญั ชีรอบปบี ญั ชีแรก ของผ้มู ีหนา้ ทจี่ ัดทาบญั ชีคุณวุฒิ
ของผทู้ าบญั ชีใหพ้ จิ ารณาโดยใช้เกณฑท์ นุ จดทะเบยี นตามทกี่ าหนดไว้ในกลมุ่ ที่ 1
และกลุ่มที่ 2 แลว้ แตก่ รณี

 ในกรณีทที่ นุ จดทะเบยี น สนิ ทรพั ย์รวม หรือรายไดร้ วม ของผ้มู ีหน้าทจี่ ดั ทาบญั ชี
ในกลมุ่ ที่ 1 และกลุ่มที่ 2 เปลย่ี นแปลงไปจนทาใหผ้ ทู้ าบญั ชขี องผมู้ หี นา้ ทจี่ ัดทา
บญั ชีไม่มีคณุ สมบตั ขิ องการเปน็ ผู้ทาบญั ชีของผูม้ ีหนา้ ที่จดั ทาบญั ชีนนั้ ตอ่ ไป ให้
ผนู้ น้ั สามารถเปน็ ผ้ทู าบัญชีของผู้มีหนา้ ทจี่ ัดทาบญั ชีดังกล่าวตอ่ ไปได้ เปน็ เวลา
2 ปีนบั แต่วันส้นิ รอบปบี ญั ชีทมี่ กี ารเปล่ยี นแปลง

Pinnarat-STVC

เงื่อนไขของกำรเป็นผทู้ ำบญั ชี

1) ต้องเป็นสมาชิกสภาวิชาชีพบญั ชหี รือขึน้ ทะเบียนไว้กบั สภาวิชาชีพบญั ชีตาม
พระราชบญั ญตั ิ วิชาชีพบญั ชี พ.ศ.2547
2) แจ้งรายละเอียดทเี่ กี่ยวขอ้ งกบั การทาบญั ชที างระบบอิเล็กทรอนกิ ส์ ทีเ่ ว็บไซต์กรม
พฒั นาธรุ กิจการคา้ ( www.dbd.go.th ) พรอ้ มด้วยสาเนาหลักฐานภายใน 30 วนั นบั
แตว่ นั เริ่มทาบญั ชี
3) ต้องเขา้ รบั การพัฒนาความรตู้ ่อเนอื่ งทางวิชาชีพบญั ชี ไมน่ ้อยกวา่ 12 ชวั่ โมงต่อปี
ปฏทิ ิน เว้นแตผ่ ู้ทาบญั ชที ี่แจง้ การเปน็ ผู้ทาบญั ชีสาหรบั ปแี รก และมรี ะยะเวลาทเี่ หลอื
หลงั การแจง้ ในปนี นั้ น้อยกว่า 6 เดอื น ให้เริม่ พฒั นาความรตู้ อ่ เนอื่ งทางวิชาชพี บัญชี
ในปีถดั ไป

Pinnarat-STVC

เง่ือนไขของกำรเปน็ ผู้ทำบญั ชี

4) แจง้ รายละเอียดการพัฒนาความรู้ต่อเนอื่ งทางวิชาชีพบญั ชีทางระบบอิเลก็ ทรอนิกส์
ทีเ่ ว็บไซต์กรมพัฒนาธรุ กิจการคา้ (www.dbd.go.th) ไดท้ ันทหี ลงั การทากิจกรรม แต่
ไมเ่ กิน 30 วนั นับแต่วนั สน้ิ ปปี ฏทิ ินของทกุ ปปี ฏทิ นิ และตอ้ งเก็บหลักฐานการเขา้ ร่วม
พัฒนาความรู้ตอ่ เนื่องทางวิชาชีพบญั ชีเปน็ เวลาไม่น้อยกวา่ 3 ปี นบั แตว่ นั ส้นิ สดุ ของ
การทากิจกรรมในแตล่ ะครง้ั

5) ผู้ทาบญั ชีคนใดไม่เขา้ รบั การพฒั นาความรตู้ อ่ เนอื่ งทางวิชาชีพบญั ชี หรือเขา้ รบั การ
พัฒนาความรู้ต่อเนือ่ งทางวิชาชีพบัญชีไมค่ รบจานวนตามที่กาหนด แม้วา่ ถกู เปรียบเทียบ
ตามกฎหมายแล้วยงั ตอ้ งพฒั นาความรู้ตอ่ เนอื่ งทางวิชาชีพบัญชี ใหค้ รบจานวนชั่วโมง
ตามระยะเวลาทขี่ าดหายไป แต่เมอ่ื รวมกันแล้วไมเ่ กิน24 ชวั่ โมง ท้งั นี้ ไม่นบั รวมจานวน
ชั่วโมงในปปี ัจจบุ ัน

Pinnarat-STVC

เงือ่ นไขของกำรเป็นผู้ทำบัญชี

6) ผู้ทาบญั ชีคนใดยกเลกิ การแจง้ รายละเอียดทเี่ กี่ยวขอ้ งกบั การทาบญั ชแี ล้ว และขอ
กลับมาแจง้ รายละเอียดทเี่ กีย่ วขอ้ งกบั การทาบญั ชีของผทู้ าบญั ชีใหม่ ต้องเข้ารบั การ
พัฒนาความรตู้ ่อเนื่องทางวิชาชีพบญั ชีใหค้ รบจานวนช่ัวโมงตามระยะเวลาทขี่ าดหายไป
ก่อนการยกเลกิ การแจง้ รายละเอียดที่เกีย่ วข้องกับการทาบญั ชี แต่เมอ่ื รวมกนั แลว้ ไมเ่ กิน
24 ชว่ั โมง และแจ้งการขอกลบั มา แจ้งรายละเอียดที่เกี่ยวข้องกบั การทาบญั ชีใหมท่ าง
ระบบอิเล็กทรอนกิ ส์ ที่เวบ็ ไซตก์ รมพฒั นาธุรกิจการค้า (www.dbd.go.th)

7) ผูม้ ีหน้าที่จดั ทาบญั ชีรบั ทาบญั ชีได้ ไมเ่ กิน 100 ราย ตอ่ ปีปฏทิ ิน ไมว่ ่าจะเปน็ การรบั
ทาบญั ชีในรอบปบี ญั ชีใด และกิจการทีร่ บั ทาบญั ชีจะมกี ารประกอบกิจการหรอื ไม่ก็ตาม

Pinnarat-STVC

หน้ำทข่ี องผทู้ ำบัญชี
1. หน้าทีเ่ กี่ยวกับการแจ้งข้อมลู เกีย่ วกับการรบั ทาบญั ชี ตามแบบ ส.บช.5

1) ได้รับทาบัญชีให้กับธุรกิจที่เป็นห้างหุ้นส่วนจากัด ห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคล
บริษัทจากัด บริษัทมหาชนจากัด นิติบุคคลต่างประเทศที่เข้ามาประกอบธุรกิจใน
ประเทศไทย กิจการร่วมค้า และสานักงานสาขา ซึ่งกฎหมายกาหนดให้เป็น “ผู้มี
หน้าที่จัดทาบัญชี” ที่เข้าข่ายต้องจัดทาบัญชี ตามพระราชบัญญัติการบัญชี
พ.ศ.2543 โดยใหแ้ จง้ ภายใน 60 วนั นับแตว่ ันเริ่มทาบัญชีใหก้ ับธุรกิจ

Pinnarat-STVC

หน้ำที่ของผทู้ ำบญั ชี
1. หน้าที่เกีย่ วกับการแจ้งขอ้ มูลเกีย่ วกับการรบั ทาบัญชี ตามแบบ ส.บช.5

2) หากข้อมูลที่ได้มีการแจ้งไว้ตามข้อ (1) เปล่ียนแปลงไปจากเดิม เช่น รับงานทา
บัญชีเขา้ มาใหม่ หรือเลกิ รบั งานบัญชีเดิม หรือเปล่ียนแปลงข้อมลู เกี่ยวกับชื่อ ที่อยู่
ฯลฯ ใหแ้ จง้ ภายใน 60 วนั นบั แตว่ นั ที่มีการเปลย่ี นแปลงขอ้ มลู ตามแบบ ส.บช.6

Pinnarat-STVC

หนำ้ ทขี่ องผูท้ ำบญั ชี
2. หน้าทีเ่ กีย่ วกับการจัดทาบญั ชี

1) จัดทาบัญชีเพ่อื ใหแ้ สดงผลการดาเนินงาน ฐานะการเงิน หรือการเปล่ียนแปลงฐานะ
การเงินของธุรกิจที่รับทาบัญชีให้ โดยจะต้องจัดทาให้เป็นไปตามความเป็นจริง ตาม
มาตรฐานการบัญชี และจะต้องมเี อกสารประกอบการลงบญั ชีที่ถูกตอ้ งครบถว้ น

Pinnarat-STVC

หนำ้ ทข่ี องผู้ทำบญั ชี
2. หนา้ ทีเ่ กีย่ วกับการจดั ทาบญั ชี

2) ลงรายการในบัญชีเป็นภาษาไทย หากลงรายการเป็นภาษาต่างประเทศให้มีภาษาไทย
กากบั หรือลงรายการเปน็ รหสั บญั ชีให้มคี ูม่ อื คาแปลรหสั บัญชีเป็นภาษาไทยไว้

3) เขียนดว้ ยหมกึ ดดี พมิ พ์ หรือตพี มิ พ์ หรือทาดว้ ยวิธอี ืน่ ใดทีไ่ ดผ้ ลทานองเดยี วกนั
4) มหี นา้ ทีต่ อ้ งปฏบิ ตั ิตามจรรณยาบรรณของวิชาชีพ ซึ่งกาหนดโดยสภาวิชาชีพบญั ชี

Pinnarat-STVC

ควำมรบั ผดิ ชอบของผทู้ ำบญั ชี

1. ผู้ทาบัญชี ต้องมีคุณสมบัติตามที่กาหนด กรณีรับทาบัญชีโดยขาดคุณสมบัติ
จะถกู ปรบั ไม่เกิน หนึ่งหมื่นบาท

2. ผู้ทาบัญชีจะต้องปฏิบัติตามเง่ือนไขที่กาหนด คือ ต้องแจ้งข้อมูลเกีย่ วกับการรับ
ทาบัญชีภายในกาหนดเวลา และเข้ารับการพัฒนาความรู้ต่อเนื่องทางวิชาชีพ
กรณีไม่แจ้งภายในกาหนดเวลาหรือไม่พัฒนาความรู้ต่อเน่ืองทางวิชาชีพ จะถูก
ปรบั ไมเ่ กินหนึง่ หมื่นบาท

Pinnarat-STVC

ควำมรับผดิ ชอบของผทู้ ำบัญชี

3. ผู้ทาบัญชี ต้องรับทาบัญชีไม่เกินจานวนรายที่กาหนด คือ 1 คน รับทาบัญชี
ได้ 100 ราย (เฉพาะคนแรกที่เป็นหัวหน้ารับได้ 150 ราย) กรณีที่รับเกิน
จานวนที่กาหนด จะถกู ปรับไม่เกินหนึง่ หมื่นบาท

4. ผู้ทาบัญชี ต้องจัดทาบัญชีให้ถูกต้องตามมาตรฐานการบัญชี ในกรณีที่จัดทา
บัญชี ไม่เป็นไปตามมาตรฐานการบญั ชี จะถกู ปรบั ไม่เกินหน่งึ หมื่นบาท

Pinnarat-STVC

ควำมรับผดิ ชอบของผู้ทำบัญชี

5. ผทู้ าบญั ชี จะตอ้ งจัดทาบญั ชีให้ถกู ตอ้ งตามความเป็นจริง ในกรณีที่จัดทาบญั ชี
ไม่ถูกต้องตามความเป็นจริง เช่น ไม่ลงรายการในบัญชี หรือลงรายการไม่ถูกต้อง
ตามข้อเทจ็ จริง จะถกู ปรบั ไม่เกิน หนึ่งหมืน่ บาท และหากพิสจู นไ์ ดว้ า่ ผ้ทู าบัญชี มี
เจตนาที่จะลงบญั ชีเท็จ หรือละเว้นการลงรายการในบัญชี เพื่อให้ผิดความเปน็ จริง
จะตอ้ งจาคกุ ไมเ่ กิน 2 ปี หรือปรบั ไมเ่ กินสี่หมื่นบาท หรือท้ังจาทง้ั ปรับ

Pinnarat-STVC

ควำมรับผดิ ชอบของผทู้ ำบญั ชี

6. ผู้ทาบัญชีต้องเป็นสมาชิกสภาวิชาชีพบัญชี หรือขึ้นทะเบียนไว้กับสภาวิชาชีพบัญชี
หากฝ่าฝืน นอกจากจะไม่สามารถปฏิบัติงานเป็น “ผู้ทาบัญชี” ตามกฎหมายได้ และ
ตอ้ งระวางโทษจาคุกไมเ่ กิน 2 ปี หรือปรบั ไมเ่ กินสห่ี มน่ื บาท หรือท้งั จาท้งั ปรับ

7. ผู้ทาบัญชีต้องปฏิบัติตามจรรยาบรรณของวิชาชีพ ที่กาหนดขึ้นตามพระราชบัญญัติ
วิชาชีพบัญชี พ.ศ.2547 มีโทษ ดังนี้ 1) ตักเตือนเป็นหนังสือ 2) ภาคทัณฑ์ 3) ห้าม
ประกอบวิชาชีพบัญชีด้านที่ประพฤตผิ ดิ จรรยาบรรณ โดยมีกาหนดเวลาแต่ไมเ่ กิน 3 ปี
4) เพิกถอนการขึ้นทะเบียน หรือสง่ั ให้พ้นจากการเป็นสมาชิกสภาวิชาชีพบัญชี ซึ่งจะ
ทาให้ขาดคณุ สมบัติ ไม่สามารถเป็นผทู้ าบัญชีได้

Pinnarat-STVC

Pinnarat-STVC

Pinnarat-STVC