ภูมิศาสตร์ป.3 หน่วยที่ 2

หน่วยการเรียนรูท้ ่ี 2
มนษุ ย์กบั ส่ิงแวดลอ้ ม
และทรพั ยากรธรรมชาติ

การใช้ประโยชน์ จากส่ิ งแวดล้อม
และทรพั ยากรธรรมชาติ

ส่ิงตา่ ง ๆ บนพื้นโลกทอ่ี ย่รู อบตัวมนษุ ย์
เรยี กว่า ส่ิงแวดลอ้ มส่ิงแวดลอ้ มท่เี กดิ ข้นึ เองตาม
ธรรมชาติ เรยี กว่า ส่ิงแวดล้อมทางธรรมชาติ เชน่

ภเู ขา พ้ืนดิน แม่น้ํ า ทะเล พืชพรรณธรรมชาติ
สัตว์ป่า แมแ้ ตส่ ภาพอากาศ เชน่ อุณหภมู ริ อ้ น

หนาว ก้อนเมฆ ฝน

ส่ิงแวดล้อมท่มี นษุ ยส์ รา้ งข้นึ เรยี กว่า
ส่ิงแวดลอ้ มทางวฒั นธรรม เชน่ บ้าน วัด
โรงเรยี น ถนน สะพาน รถยนต์ ไร่ นาในชมุ ชน
ประกอบดว้ ยส่ิงแวดล้อมทางธรรมชาติ และส่ิงท่ี
มนษุ ยส์ รา้ งข้ึนซง่ึ ทงั้ หมดลว้ นมคี วามสัมพันธก์ นั

โดยมนษุ ย์พ่ึงพาและอาศัยส่ิงแวดล้อมทาง
ธรรมชาติ พรอ้ มทงั้ ใชป้ ระโยชน์ และดดั แปลงส่ิง

ตา่ ง ๆ ในธรรมชาตมิ าสรา้ งเป็นเครอื่ งมือ
เครอ่ื งใช้ อุปกรณ์ ส่ิงกอ่ สรา้ ง และส่ิงอํานวย

ความสะดวกตา่ ง ๆ ในการดํารงชวี ติ





ส่ิงแวดล้อมทม่ี ีคุณค่าและนํ ามาใชใ้ ห้เกิด
ประโยชน์ เรยี กว่า ทรพั ยากร ดงั นั้ น จงึ มที งั้
ส่ิงแวดลอ้ มทางธรรมชาติและส่ิงแวดล้อมทาง

วัฒนธรรม

ส่ิงแวดลอ้ มและทรพั ยากรธรรมชาตเิ ป็นส่ิงท่ี
มนษุ ย์นํ ามาใชป้ ระโยชน์ เพื่อตอบสนองความ
ตอ้ งการพ้ืนฐาน เพื่ออํานวยความสะดวกใน
การดําเนิ นชวี ิต และเพ่ือเป็นแหล่งพักผอ่ นและ

แหล่งศึกษาเรยี นรู้ ดังน้ี

1.เพ่ือตอบสนองความ
ตอ้ งการพื้นฐานของมนษุ ย์

มนษุ ย์นํ าทรพั ยากรธรรมชาตมิ าใช้
ประโยชน์ เพ่ือตอบสนองความต้องการขนั้
พ้ืนฐานหรอื เรยี กวา่ ปัจจยั ๔ ไดแ้ ก่ อาหาร
เครอ่ื งน่ งุ ห่ม ท่อี ยอู่ าศัย และยารกั ษาโรค

ดังน้ี

อาหาร มนษุ ย์ไดอ้ าหารจากธรรมชาติ
ทงั้ พืช สัตว์ และน้ํ า มาบรโิ ภคเพื่อให้รา่ งกาย

เจรญิ เติบโตและซอ่ มแซมส่วนทส่ี ึกหรอ

เครอ่ื งน่ งุ ห่ม มนษุ ย์ใชเ้ ส้นด้ายจากพืช
เชน่ ฝ้าย น่ นุ และไหม มาทอเป็นเสื้อผา้
เพื่อให้รา่ งกายอบอุน่ และใชป้ กปิดรา่ งกาย

ท่อี ยอู่ าศัย มนษุ ย์นํ าไม้ อิฐ ดนิ หรอื วัสดุ
อน่ื ๆ จากธรรมชาติมาใชใ้ นการสรา้ งบ้าน
เพ่ือป้องกันภยั จากแสงแดด ลม พายุ ฝน โจร
ผรู้ า้ ยและความตอ้ งการความเป็นส่วนตัว

ยารกั ษาโรค มนษุ ยใ์ ชส้ มนุ ไพรจาก
ธรรมชาตมิ าทํายาเพื่อบําบดั รกั ษาอาการ

เจบ็ ป่วยตา่ ง ๆ

2. เพื่ออาํ นวยความสะดวก
และการดาํ เนินชีวิต

มนษุ ยจ์ ําเป็นตอ้ งพ่ึงพาอาศัย
ส่ิงแวดล้อมและทรพั ยากรธรรมชาติ เพ่ืออํานวย
ความสะดวกและการดําเนิ นชวี ิต เชน่ มนษุ ย์ใช้

แมน่ ้ํ าลําคลองเป็นเส้นทางคมนาคม การ
เดินทาง และการขนส่งสินค้า

นอกจากนั้ น มนษุ ย์ยังใชน้ ํ้ าจาก
แมน่ ํ้ าลําคลองในการอุปโภคบรโิ ภค

และการประกอบอาชพี ทางการ
เกษตร



3. เพ่ือเป็นแหล่งพักผ่อน
และแหลง่ ศึ กษาเรียนรู้

มนษุ ย์ใชป้ ระโยชน์ จากความสวยงามท่ี
เกดิ ข้นึ ตามธรรมชาติ เชน่ น้ํ าตก ภเู ขา ถ้าํ เป็น

สถานทท่ี อ่ งเทย่ี ว รวมทงั้ เป็นแหลง่ ศึกษา
เรยี นรู้ และรูจ้ ักประโยชน์ ของธรรมชาติ เชน่

การเดนิ ทางไปศึกษาชายฝ่ ังทะเล การนํ า
แหล่งน้ํ ามาใชใ้ นการเพาะปลกู

ส่ิ งแวดล้อมทางธรรมชาติ
กับการประกอบอาชีพ
ของคนในชุมชน

ส่ิงแวดล้อมและทรพั ยากรธรรมชาติ
เป็นปัจจยั สําคัญในการกําหนดวิถกี ารดําเนิ น

ชวี ิตของมนษุ ย์

เชน่ ภูมปิ ระเทศ ภมู ิอากาศ พืชพรรณ
ธรรมชาติ และสัตว์ป่า ปัจจยั สําคัญ
ดังกล่าวส่งผลให้มนษุ ย์มีการ
ประกอบอาชพี ทแ่ี ตกต่างกนั



อาชีพ
เกษตรกรรม

ชุมชนบริเวณ

พ้ืนท่ีราบล่มุ

คนในชุมชนจะประกอบ
อาชพี ทาํ นาทาํ สวน เพราะมี

ดนิ และนํ้าอุดมสมบรู ณ์



ชุมชนใกล้แหล่งน้ํ า

คนในชุมชนจะประกอบ
อาชพี ประมง ทงั้ การจับสัตว์

น้าํ และเพาะเล้ยี งสัตวน์ ้าํ



อาชีพ
อุตสาหกรรม

ปัจจยั ท่มี ผี ลต่อการประกอบอาชพี
อุตสาหกรรม คือ ทรพั ยากรธรรมชาติท่ใี ช้
เป็นวตั ถดุ ิบในกระบวนการผลติ หรอื การแปร

รูปเป็นผลติ ภณั ฑ์

เชน่ ใชท้ รพั ยากรป่าไมใ้ นการทํา
อุตสาหกรรมไม้แปรรูป อุตสาหกรรม

เฟอรน์ ิ เจอร์ อุตสาหกรรมกระดาษ



อาชีพบรกิ าร

ปัจจัยท่มี ีอทิ ธพิ ลต่อการประกอบอาชพี บรกิ าร
คือ ผคู้ นทอ่ี าศัยอยรู่ วมกนั ในชมุ ชน
ทรพั ยากรธรรมชาตใิ นแตล่ ะพื้นท่ี

สามารถนํ ามาเป็นสินค้าสําหรบั ค้าขาย
และพัฒนาเป็นแหลง่ ทอ่ งเท่ยี ว เส้นทางคมนาคม

สะดวกสบาย รวมถงึ ความตอ้ งการบรกิ าร
ของคนในชุมชน เชน่

อาชีพค้าขาย

ส่วนใหญ่เป็นการค้าขายเก่ยี วกับส่ิงทจ่ี ําเป็น
ต่อการดํารงชวี ติ เชน่ อาหาร เครอ่ื งน่ งุ ห่ม

ยารกั ษาโรค ซง่ึ ผบู้ รกิ ารมที งั้ รา้ นค้า
ขนาดเลก็ ขนาดกลาง

และศนู ยก์ ารค้าขนาดใหญ่



อาชีพรับจา้ ง

เป็นอาชพี ทใ่ี ชแ้ รงงานคน เชน่
อาชพี กรรมกร อาชพี เป็นแม่บา้ น
อาชพี ขบั รถมอเตอรไ์ ซค์รบั จา้ ง



อาชีพบรกิ าร
การท่องเท่ียว

เป็นอาชพี ท่เี ก่ียวกบั การบรกิ ารหลาย
รูปแบบ เชน่ บรกิ ารทพ่ี ัก บรกิ ารรา้ นอาหาร

บรกิ ารขนส่ง บรกิ ารนํ าเทย่ี ว

บรกิ ารขายของทร่ี ะลกึ ซง่ึ อาชพี
บรกิ ารเหลา่ น้ี นั บวนั จะขยายปรมิ าณ

และเจรญิ เติบโตข้ึน



ลักษณะภมู ิประเทศและ
ภมู ิอากาศกับการดาํ เนินชีวิต

ของคนในชุมชน

ลกั ษณะภูมิประเทศ คือ ลกั ษณะของ
พ้ืนท่ที ่มี ีระดับความสงู -ต่ําแตกต่างกัน

เชน่ ภเู ขา ทด่ี อน ท่รี าบ ทล่ี ่มุ
และชายฝ่ ังทะเล

ลักษณะภูมอิ ากาศ คือ ลกั ษณะอากาศ
ประจําถ่นิ บรเิ วณใดบรเิ วณหน่ึ ง
ท่เี กดิ ข้ึนเป็นประจํามาเป็นเวลานาน

เชน่ ฤดฝู น ฤดูรอ้ น ฤดูหนาว