คู่มือกิจกรรมส่งเสริมพัฒนาการเด็กออทิสติกและเด็กที่มีความบกพร่องทางพัฒนาการ

คู่มือกิจกรรมส่งเสริมพัฒนาการเด็กออทิสติกและเด็กที่มีความบกพร่องทางพัฒนาการ สำ หรับหน่วยบริการส่งเสริมพัฒนาการ 43 วัตถุประสงค์ - เพื่อให้เด็กสามารถใช้ปลายนิ้วชี้และนิ้วโป้ง หยิบหมุดได้ - เพื่อฝึกการกะระยะและการใช้ตา มือ ประสานกัน อุปกรณ์ - กระดานปักหมุดขนาดใหญ่ - ตะกร้า 1 ใบ วิธีฝึก 1. ผู้ฝึกวางกระดานปักหมุดและตะกร้า ไว้ตรงหน้าเด็ก บอกให้เด็กรู้จักกิจกรรม กระตุ้นให้เด็กมอง 2. ผู้ฝึกหยิบหมุดด้วยปลายนิ้วโป้งและนิ้วชี้ออกจากกระดานใส่ตะกร้า จ�ำนวน 2-3 ตัว 3. ทดลองให้เด็กท�ำ ถ้าเด็กท�ำไม่ได้ให้ใช้เทคนิคการช่วยเหลือ 4. ผู้ฝึกหยิบหมุดจากตะกร้าด้วยปลายนิ้วโป้งและนิ้วชี้เสียบลงรู กระดาน ให้เด็กดู 5. ทดลองให้เด็กท�ำ ถ้าเด็กท�ำไม่ได้ให้ใช้เทคนิคการช่วยเหลือ กิจกรรม การเสียบหมุด

คู่มือกิจกรรมส่งเสริมพัฒนาการเด็กออทิสติกและเด็กที่มีความบกพร่องทางพัฒนาการ สำ หรับหน่วยบริการส่งเสริมพัฒนาการ 44 วัตถุประสงค์ - เด็กสามารถจับช้อนตักวัตถุจากภาชนะหนึ่งสู่ภาชนะหนึ่งได้ อุปกรณ์ 1. ช้อนด้ามสั้น 1 คัน 2. ของเล่นลูกกลม หรือวัตถุอื่น เช่นถั่วแดง ข้าวสาร 3. ตะกร้า 2 ใบ วิธีฝึก 1. วางตะกร้าใส่ลูกกลมและช้อนไว้ด้านหน้าเด็ก บอกให้เด็กรู้จัก กิจกรรม กระตุ้นให้เด็กมอง 2. วางตะกร้าใส่ลูกกลมและช้อนในตะกร้าใบที่ 1 และวางตะกร้าใบ ที่ 2 ไว้ชิดกัน 3. ผู้ฝึกสาธิตการจับช้อนตักวัตถุประคองไปใส่ตะกร้าอีกใบพร้อมพูด ว่า “ ตัก….ใส่....” 4. ให้เด็กลงมือท�ำ ถ้าเด็กท�ำไม่ได้ให้ใช้เทคนิคการช่วยเหลือ กิจกรรม ตักวัตถุย้ายภาชนะ

คู่มือกิจกรรมส่งเสริมพัฒนาการเด็กออทิสติกและเด็กที่มีความบกพร่องทางพัฒนาการ สำ หรับหน่วยบริการส่งเสริมพัฒนาการ 45 วัตถุประสงค์ - เพื่อฝึกการใช้ตา มือ ท�ำงานประสานกันทั้ง 2 ข้าง อุปกรณ์ - เชือกส�ำหรับร้อยลูกปัด 1 เส้น - ลูกปัด จ�ำนวน 10 ชิ้น (อาจใช้ฝาขวดน�้ำพลาสติกเจาะรูหรือหลอดขนาดใหญ่แทน) - ตะกร้าเล็ก 1 ใบ วิธีฝึก 1. ผู้ฝึกวางตะกร้าใส ่ลูกปัดและเชือกไว้หน้าเด็ก บอกให้เด็กรู้จัก กิจกรรม กระตุ้นให้เด็กมอง 2. ผู้ฝึกหยิบเชือกด้วยมือขวา หยิบลูกปัดด้วยมือซ้าย(หรือข้างที่ถนัด) ค่อยๆสอดเชือกใส่ลูกปัด แล้วดึงปลายเชือกขึ้นให้ลูกปัดเลื่อนลงเส้นเชือก 3. ทดลองให้เด็กท�ำ ถ้าเด็กท�ำไม่ได้ให้ใช้เทคนิคการช่วยเหลือ กิจกรรม ร้อยลูกปัด

คู่มือกิจกรรมส่งเสริมพัฒนาการเด็กออทิสติกและเด็กที่มีความบกพร่องทางพัฒนาการ สำ หรับหน่วยบริการส่งเสริมพัฒนาการ 46 วัตถุประสงค์ - เพื่อฝึกการใช้ตา มือ ท�ำงานประสานกันทั้ง 2 ข้าง อุปกรณ์ - กระดาษเแข็งรูปทรงใดก็ได้เจาะรูด้วยตาไก่ รอบๆรูปนั้น - เชือกส�ำหรับร้อยรูกระดาษ วิธีฝึก 1. ผู้ฝึกวางกระดาษส�ำหรับร้อยและเชือกไว้หน้าเด็ก บอกให้เด็กรู้จัก กิจกรรม กระตุ้นให้เด็กมอง 2. ผู้ฝึกหยิบกระดาษและเชือกด้วยมือข้างที่ถนัด ค่อยๆสอดเชือก เข้าไปในรูกระดาษ และดึงเชือกให้ตึง 3. ผู้ฝึกสาธิตการร้อยเชือกสัก 2-3 รูจึงทดลองให้เด็กท�ำ 4. ทดลองให้เด็กท�ำ ถ้าเด็กท�ำไม่ได้ให้ใช้เทคนิคการช่วยเหลือ กิจกรรม ร้อยเชือกตามรู

คู่มือกิจกรรมส่งเสริมพัฒนาการเด็กออทิสติกและเด็กที่มีความบกพร่องทางพัฒนาการ สำ หรับหน่วยบริการส่งเสริมพัฒนาการ 47 วัตถุประสงค์ - เพื่อให้เด็กสามารถเล่นภาพตัดต่อได้ - เพื่อให้เด็กสามารถพัฒนาด้านการสังเกตและการใช้มือประสาน สายตา อุปกรณ์ - กระดานภาพตัดต่อ 4-6 ชิ้น วิธีฝึก 1. ผู้ฝึกวางกระดานภาพตัดต่อไว้ ด้านหน้าเด็ก บอกให้เด็กรู้จักกิจกรรม กระตุ้นให้เด็กมอง พร้อม อธิบายภาพ (ชี้ทีละส่วน) 2. ผู้ฝึกหยิบภาพตัดต่อออกจากกระดาน 1 ชิ้น แล้วใส่กลับที่เดิม กระตุ้นให้เด็กดู 3. ทดลองให้เด็กท�ำ ถ้าเด็กท�ำไม่ได้ให้ใช้เทคนิคการช่วยเหลือ 4. ผู้ฝึกหยิบภาพตัดต่อออกจากกระดานเพิ่มขึ้นทีละ 1 ชิ้น แล้วใส่ กลับที่เดิม กระตุ้นให้เด็กดู 5. ทดลองให้เด็กท�ำ ถ้าเด็กท�ำไม่ได้ให้ใช้เทคนิคการช่วยเหลือ 6. ผู้ฝึกคว�่ำกระดานหรือหยิบภาพตัดต่อออกจากกระดานทั้งหมดแล้ว ใส่กลับที่เดิม กระตุ้นให้เด็กดู 7. ทดลองให้เด็กท�ำ ถ้าเด็กท�ำไม่ได้ให้ใช้เทคนิคการช่วยเหลือ กิจกรรม ภาพตัดต่อ (จิกซอ)

คู่มือกิจกรรมส่งเสริมพัฒนาการเด็กออทิสติกและเด็กที่มีความบกพร่องทางพัฒนาการ สำ หรับหน่วยบริการส่งเสริมพัฒนาการ 48 วัตถุประสงค์ 1. เพื่อให้เด็กสามาถเลียนแบบการเล่นและเกิดความคิดสร้างสรรค์ 2. เพื่อให้เด็กเล่นดินน�้ำมันด้วยกล้ามเนื้อมือ ทั้งซ้าย – ขวาได้ท�ำให้ กล้ามเนื้อมือแข็งแรง อุปกรณ์ - ดินน�้ำมัน หรือ แป้งโด 1 ก้อน วิธีฝึก 1. วางดินน�้ำมันไว้ด้านหน้าเด็ก บอกให้เด็กรู้จักกิจกรรม กระตุ้นให้ เด็กมอง 2. ผู้ฝึกสาธิตการเล่นให้เด็กดู(จะเริ่มด้วยการเล่นแบบใดก่อนก็ได้) - การขย�ำ ผู้ฝึกก�ำดินน�้ำมันในมือ บีบขย�ำแรงๆ - การดึงผู้ฝึกถือดินน�้ำมันด้วยมือหนึ่งส่วนอีกมือดึงดินน�้ำมันออก เป็นชิ้นเล็กๆ - การคลึง ผู้ฝึกวางดินน�้ำมันบนพื้นโต๊ะ ใช้ฝ่ามือทั้ง 2 ข้างคลึง จนเส้นยาว - การกดผู้ฝึกใช้ฝ่ามือกดดินน�้ำมันจนแบนราบหรือใช้ปลายนิ้วกด บนดินน�้ำมันทีละนิ้วหรือพร้อมกันทั้ง 5 นิ้ว - การปั้น ผู้ฝึกปั้นรูปร่างอะไรก็ได้ 3. ให้เด็กลงมือท�ำ ถ้าเด็กท�ำไม่ได้ให้ใช้เทคนิคการช่วยเหลือ กิจกรรม เล่นดินน�้ำมัน

คู่มือกิจกรรมส่งเสริมพัฒนาการเด็กออทิสติกและเด็กที่มีความบกพร่องทางพัฒนาการ สำ หรับหน่วยบริการส่งเสริมพัฒนาการ 49 วัตถุประสงค์ - เพื่อให้เด็กสามารถจับดินสอได้ถูกวิธี อุปกรณ์ - ดินสอ 1 แท่ง - กระดาษ 1 แผ่น วิธีฝึก 1. ผู้ฝึกวางดินสอและกระดาษไว้หน้าเด็ก บอกให้เด็กรู้จักกิจกรรม กระตุ้นให้เด็กมอง 2. ผู้ฝึกจับดินสอด้วย 3 นิ้ว (นิ้วชี้นิ้วโป้ง และนิ้วกลาง) และลาก เส้นตรง ขึ้นหรือลง ในกระดาษให้เด็กดู 3. ทดลองให้เด็กท�ำ ถ้าเด็กท�ำไม่ได้ให้ใช้เทคนิคการช่วยเหลือ กิจกรรม จับดินสอ

คู่มือกิจกรรมส่งเสริมพัฒนาการเด็กออทิสติกและเด็กที่มีความบกพร่องทางพัฒนาการ สำ หรับหน่วยบริการส่งเสริมพัฒนาการ 50 วัตถุประสงค์ - เพื่อให้เด็กสามารถระบายสีได้ตรงต�ำแหน่งภาพ อุปกรณ์ - ภาพลายเส้นขนาดใหญ่1 แผ่น(ภาพอะไรก็ได้) - สี1 กล่อง (สีไม้หรือสีเทียนก็ได้) วิธีฝึก 1. ผู้ฝึกวางภาพและกล่องสีไว้ตรงหน้าเด็ก บอกให้เด็กรู้จักกิจกรรม กระตุ้นให้เด็กมอง 2. ผู้ฝึกหยิบสี1 แท่ง ระบายในภาพบางส่วน กระตุ้นให้เด็กดู 3. ทดลองให้เด็กท�ำ ถ้าเด็กท�ำไม่ได้ให้ใช้เทคนิคการช่วยเหลือ กิจกรรม ระบายสี

คู่มือกิจกรรมส่งเสริมพัฒนาการเด็กออทิสติกและเด็กที่มีความบกพร่องทางพัฒนาการ สำ หรับหน่วยบริการส่งเสริมพัฒนาการ 51 วัตถุประสงค์ - เพื่อให้เด็กรู้จักการสังเกตภาพที่เหมือนกัน - เพื่อให้เด็กสามารถโยงภาพเหมือนได้ - เพื่อฝึกการกวาดสายตาของเด็ก อุปกรณ์ - ภาพหรือตัวเลขที่เหมือนกันจ�ำนวน 2-3 คู่ - ดินสอ 1 แท่ง วิธีฝึก 1. วางภาพและดินสอไว้ตรงหน้าเด็ก บอกให้เด็กรู้จักกิจกรรม กระตุ้น ให้เด็กมอง 2. ผู้ฝึกชี้ภาพทีละภาพ บอกชื่อภาพให้เด็กรู้จักให้บอกและชี้ทีละแถว จนครบทุกภาพ จึงเริ่มบอกและชี้ในแถวใหม่ 3. ผู้ฝึกใช้นิ้วมือชี้ภาพแล้วโยงไปหาภาพเหมือนอีกแถวตรงข้าม บอก เด็กว่าภาพ..(ไก่)..เหมือนกัน กระตุ้นให้เด็กมองตาม 4. ผู้ฝึกสาธิตการโยงภาพด้วยดินสอ กระตุ้นให้เด็กมองตาม 5. ทดลองให้เด็กท�ำ ถ้าเด็กท�ำไม่ได้ให้ใช้เทคนิคการช่วยเหลือ กิจกรรม โยงภาพเหมือน

คู่มือกิจกรรมส่งเสริมพัฒนาการเด็กออทิสติกและเด็กที่มีความบกพร่องทางพัฒนาการ สำ หรับหน่วยบริการส่งเสริมพัฒนาการ 52 เป็นพัฒนาการเริ่มแรกที่สังเกตได้ตั้งแต่เด็กทารกแรกเกิด พัฒนาการ ด้านกล้ามเนื้อมัดใหญ่จะแสดงให้เห็นความก้าวหน้าของพัฒนาการที่ชัดเจน ตั้งแต่ศีรษะจนถึงปลายเท้า ได้แก่ เด็กชันคอ คว�่ำ นั่ง คลานและเดิน จะเป็น ล�ำดับที่พอจะบอกได้ถึงการเจริญเติบโตตามวัยที่ส�ำคัญ กิจกรรม ฝึกพัฒนาการด้านกล้ามเนื้อมัดใหญ่

คู่มือกิจกรรมส่งเสริมพัฒนาการเด็กออทิสติกและเด็กที่มีความบกพร่องทางพัฒนาการ สำ หรับหน่วยบริการส่งเสริมพัฒนาการ 53 วัตถุประสงค์ 1. เพื่อฝึกการทรงตัว 2. เพื่อฝึกการคาดคะเนระยะทาง อุปกรณ์ - เครื่องเคาะจังหวะ วิธีฝึก 1. ผู้ฝึกสอนสาธิตให้เด็กดูโดยผู้ฝึกและเด็กยืนเรียงเสมอกันโดยหลัง ชิดติดก�ำแพง จากนั้นผู้ฝึกเดินไปข้างหน้าให้เด็กดู 2. ให้เด็กลงมือปฏิบัติ 3. ถ้าเด็กท�ำไม่ได้ให้ผู้ฝึกและเด็กยืนหันหน้าเข้าหากัน 4. ผู้ฝึกเรียกให้เด็กเดินมาหาโดยที่ผู้ฝึกเดินถอยหลังไปเรื่อยๆเมื่อเด็ก ก้าวเดินมาข้างหน้า ถ้ายังท�ำไม่ได้ให้ผู้ฝึกจับมือเด็กพร้อมบอกเดินไปข้างหน้า อาจให้จังหวะ เดิน เดิน เดิน 5. ลดความช่วยเหลือลงเมื่อผู้ป่วยเริ่มท�ำได้เอง กิจกรรม เดินหน้า

คู่มือกิจกรรมส่งเสริมพัฒนาการเด็กออทิสติกและเด็กที่มีความบกพร่องทางพัฒนาการ สำ หรับหน่วยบริการส่งเสริมพัฒนาการ 54 วัตถุประสงค์ 1. เพื่อฝึกการทรงตัว 2. เพื่อฝึกการคาดคะเนระยะทาง อุปกรณ์ - เครื่องเคาะจังหวะ วิธีฝึก 1. ผู้ฝึกสอนสาธิตให้เด็กดูโดยผู้ฝึกและเด็กยืนหันหน้าเข้าหากันกัน จากนั้นผู้ฝึกเดินถอยหลังให้เด็กดู 2. ให้เด็กลงมือปฏิบัติ 3. ถ้าเด็กท�ำไม่ได้ให้ผู้ฝึกและเด็กยืนหันหน้าเข้าหาก�ำแพง ผู้ฝึกยืน ด้านหลังเด็กใช้มือจับหัวไหล่เด็กทั้ง 2 ข้าง พร้อมบอกกับเด็กว่าเดินถอยหลัง พร้อมให้จังหวะ ถอย-ถอย-ถอย จนถึงหลังห้อง ให้เด็กกลับหลังหันหน้าเข้าหา ก�ำแพงอีกครั้ง แล้วถอยกลับ พร้อมให้จังหวะเหมือนเดิม 4. พอเด็กเริ่มถอยได้เอง ก็ใช้มือจับแค่ชายเสื้อ ลดความช่วยเหลือ จนเด็กสามารถท�ำได้เอง แล้วไม่ต้องช่วยจับให้เด็กถอยหลังเอง กิจกรรม ถอยหลัง

คู่มือกิจกรรมส่งเสริมพัฒนาการเด็กออทิสติกและเด็กที่มีความบกพร่องทางพัฒนาการ สำ หรับหน่วยบริการส่งเสริมพัฒนาการ 55 วัตถุประสงค์ 1. เพื่อให้มีการทรงตัวที่ดีในการเดินขณะถือของ 2. เพื่อให้เกิดการรับรู้ว่ามีสิ่งของอยู่ในมือและเด็กสามารถประคับ ประคองสิ่งของไม่ให้ตกหล่นได้ อุปกรณ์ 1. ช้อนสแตนเลสด้ามสั้น 2. ลูกกลม 10 ลูก 3. ตะกร้า 2 ใบ 4. เก้าอี้2 ตัว วิธีฝึก 1. วางเก้าอี้ตรงข้ามกันโดยให้ห่างกัน 2 เมตร และวางตะกร้าที่มี ลูกกลม 10 ลูกบนเก้าอี้ตัวที่ 1 และวางตะกร้าเปล่าไว้ที่เก้าอี้ตัวที่ 2 บอกให้ เด็กรู้จักกิจกรรม 2. ผู้ฝึกสอนสาธิตโดยใช้ช้อนตักลูกกลมจากตะกร้าที่ 1 เดินประคอง ไปใส่ในตะกร้าเปล่าใบที่ 2 3. ผู้ฝึกสั่งให้เด็กท�ำเอง 4. หากเด็กท�ำไม่ได้ให้ใช้เทคนิคการช่วยเหลือ กิจกรรม เดินตักของย้ายภาชนะ

คู่มือกิจกรรมส่งเสริมพัฒนาการเด็กออทิสติกและเด็กที่มีความบกพร่องทางพัฒนาการ สำ หรับหน่วยบริการส่งเสริมพัฒนาการ 56 วัตถุประสงค์ 1. เพื่อฝึกการท�ำงานประสานกันระหว่างตาและมือ 2. เพื่อฝึกการเคลื่อนไหวอย่างมีเป้าหมาย อุปกรณ์ 1. ตะกร้าทรงสูง 1 ใบ 2. ลูกบอลขนาดเล็ก หรือ สิ่งของอื่นๆ จ�ำนวน 10 ชิ้น วิธีฝึก 1. ผู้ฝึกให้เด็กดูลูกบอลที่อยู่ในตะกร้าทั้งหมด บอกให้เด็กรู้จักกิจกรรม จากนั้นเทลูกบอลให้กระจายบนพื้น 2. ผู้ฝึกส่งตะกร้าให้เด็กถือและพูดว่า “เก็บบอล” 3. ถ้าเด็กท�ำไม่ได้ให้ผู้ฝึกสิตการเก็บบอลให้เด็กดู 4. ถ้าเด็กปฏิเสธการถือตะกร้าให้ผู้ฝึกช่วยเด็กถือก่อนและกระตุ้นให้ เด็กก้มเก็บบอล 5. ในกรณีเด็กไม่ก้มเก็บบอลให้ผู้ฝึกใช้เทคนิคการช่วยเหลือในการฝึก โดยเริ่มจากการจับท�ำ 6. กระตุ้นให้เด็กถือตะกร้าขณะเก็บบอล 7. เมื่อสังเกตเห็นว ่าเด็กเข้าใจการต้องก้มเก็บของใส ่ตะกร้า อาจ เปลี่ยนรูปแบบโดยวางตะกร้าไว้กับที่ เทบอลให้กระจายแล้วให้ไปเก็บมาใส่ ตะกร้า กิจกรรม วิ่งเก็บบอล หรือสิ่งของใส่ตะกร้า

คู่มือกิจกรรมส่งเสริมพัฒนาการเด็กออทิสติกและเด็กที่มีความบกพร่องทางพัฒนาการ สำ หรับหน่วยบริการส่งเสริมพัฒนาการ 57 วัตถุประสงค์ 1. เพื่อให้เด็กรู้วิธีการใช้2 มือท�ำงานพร้อมกันเพื่อผลักบอลออกไป จากตัว 2. เพื่อให้เด็กฝึกใช้แขนในการสะบัดข้อมือและการใช้กล้ามเนื้อแขน อุปกรณ์ - ลูกบอล วิธีฝึก 1. ผู้ฝึกและเด็กนั่งบนพื้น โดยผู้ฝึกนั่งอยู่ด้านหลังของเด็ก 2. สอนสาธิตการผลักกลิ้งบอลให้ดู 3. จัดให้ลูกบอลวางบนพื้นตรงหน้าเด็กแล้วสั่งเด็ก “กลิ้งบอล” 4. ถ้าเด็กไม่สามารถที่จะท�ำได้ให้ใช้เทคนิคการช่วยเหลือ โดย - จับมือเด็กทั้ง 2 ข้าง ให้จับบอลไว้(อาจจับมือเด็กเคาะ/ตีบอล เพื่อกระตุ้นให้เด็กสนใจลูกบอลตรงข้างหน้า) - จากนั้นพูดว ่า “กลิ้งบอล” โดยผู้ฝึกจับมือเด็กผลักกลิ้งบอล ออกไป ในลักษณะสะบัดข้อมือ (ให้ส่วนนิ้วมือเป็นตัวสัมผัสกับลูกบอล) 5. อาจให้นั่งหันหน้าเข้าหาฝาผนังสอนให้กลิ้งบอลกระทบกับก�ำแพง กิจกรรม กลิ้งบอล

คู่มือกิจกรรมส่งเสริมพัฒนาการเด็กออทิสติกและเด็กที่มีความบกพร่องทางพัฒนาการ สำ หรับหน่วยบริการส่งเสริมพัฒนาการ 58 วัตถุประสงค์ - เพื่อการออกแรงใช้กล้ามเนื้ออย่างมีเป้าหมาย อุปกรณ์ - ลูกบอล วิธีฝึก 1. ผู้ฝึกยืนคู่กับเด็ก และถือบอลไว้ในมือ บอกให้เด็กรู้จักกิจกรรม 2. ผู้ฝึกโยนบอลไปข้างหน้าให้กับบุคคลที่ยืนตรงข้าม 3. ผู้ฝึกให้เด็กถือบอลไว้แล้วสั่งให้เด็ก “โยนบอล” 4. ถ้าเด็กท�ำไม่ได้ให้ใช้เทคนิคการช่วยเหลือ - โดยผู้ฝึกยืนข้างหลังเด็กจับมือเด็กพร้อมพูด“โยนบอล”จากนั้น ผู้ฝึกช่วยสะบัดข้อมือของเด็กให้โยนบอลออก กิจกรรม โยนบอลให้บุคคล

คู่มือกิจกรรมส่งเสริมพัฒนาการเด็กออทิสติกและเด็กที่มีความบกพร่องทางพัฒนาการ สำ หรับหน่วยบริการส่งเสริมพัฒนาการ 59 วัตถุประสงค์ 1. เพื่อให้เด็กฝึกการใช้กล้ามเนื้อแขน 2. เพื่อฝึกการท�ำงานประสานกันของแขน 2 ข้างและสายตาเพื่อ การกะระยะ อุปกรณ์ - ลูกบอล วิธีฝึก 1. ผู้ฝึกถือลูกบอลให้เด็กดู บอกเด็กให้รู้จักกิจกรรม 2. ผู้ฝึก 2 คนสาธิตการรับบอลให้เด็กดู 3. ผู้ฝึกเรียกชื่อเด็กก่อนส่งบอล เมื่อเด็กมองจึงโยนบอลให้ 4. หากเด็กท�ำไม่ได้ให้ใช้เทคนิคการช่วยเหลือในการฝึกดังนี้ - ผู้ฝึก 1 คนเป็นคนส่งบอล ผู้ฝึกอีกคนยืนประกบด้านหลังเด็ก บอกให้เด็กจับบอล - ประคองแขนเด็กทั้ง 2 ข้าง แยกแขนจากกันเล็กน้อยรอรับบอล แล้วจับให้รับบอล แล้วดึงแขนเข้าหาตัวเล็กน้อยป้องกันบอลตก - แตะข้อศอกให้ยกแขนขึ้นรอรับบอล กิจกรรม รับบอลด้วยท่อนแขน

คู่มือกิจกรรมส่งเสริมพัฒนาการเด็กออทิสติกและเด็กที่มีความบกพร่องทางพัฒนาการ สำ หรับหน่วยบริการส่งเสริมพัฒนาการ 60 วัตถุประสงค์ 1. เพื่อให้เกิดการออกแรงใช้กล้ามเนื้ออย่างมีเป้าหมาย 2. เพื่อฝึกการท�ำงานประสานกันของตาและมือ อุปกรณ์ 1. ลูกบอล 2. ตะกร้า วิธีฝึก 1. วางตะกร้าไว้ตรงข้ามเด็กโดยห ่างจากเด็กประมาณ 1 เมตร บอกให้เด็กรู้จักกิจกรรม 2. ผู้ฝึกสอนสาธิตการโยนบอลให้เด็กดู 3. ทดลองให้เด็กท�ำ ถ้าเด็กท�ำไม่ได้ให้ใช้เทคนิคการช่วยเหลือดังนี้ - ผู้ฝึกยืนข้างหลังเด็กจับมือเด็กพร้อมพูด “โยนบอล” จากนั้น ผู้ฝึกสะบัดข้อมือของเด็กให้โยนบอลออก 4. ผู้ฝึกสอนสาธิตการรับบอลให้เด็กดู 5. ทดลองให้เด็กท�ำ ถ้าเด็กท�ำไม่ได้ให้ใช้เทคนิคการช่วยเหลือดังนี้ - ผู้ฝึกจัดให้เด็กถือตะกร้า และผู้ฝึกยืนอยู่ข้างหลังเด็กโดยจับ ตะกร้ากับเด็กจากนั้นพร้อมพูด รับบอล (มีผู้โยนบอลให้) กิจกรรม โยน-รับบอลใส่ตะกร้า

คู่มือกิจกรรมส่งเสริมพัฒนาการเด็กออทิสติกและเด็กที่มีความบกพร่องทางพัฒนาการ สำ หรับหน่วยบริการส่งเสริมพัฒนาการ 61 วัตถุประสงค์ - เพื่อฝึกควบคุมการทรงตัวขณะกระโดดไปข้างหน้า อุปกรณ์ - หนังยางร้อยต่อกันเป็น เส้นยาว 1 เมตร วิธีฝึก 1. ผูกหนังยางให้ตึงพอสมควร สูงจากพื้นประมาณ 6 นิ้ว 2. ผู้ฝึกสอนสาธิตการกระโดข้ามหนังยางให้เด็กดู 3. ผู้ฝึกและเด็กยืนห่างจากหนังยางประมาณ 1 ก้าว 4. ผู้ฝึกบอกให้เด็กกระโดดข้ามหนังยางไปข้างหน้าพร้อมผู้ฝึก 5. ถ้าเด็กท�ำไม่ได้ให้ใช้เทคนิคช่วยเหลือ ดังนี้ - ผู้ฝึกจับเด็กย่อเข่าแล้วเอามือ 2 ข้างประคองใต้รักแร้พร้อมกับ ยกตัวเด็กขึ้น ข้ามหนังยางพร้อมพูด “กระโดด” - ผู้ฝึกแตะน�ำบริเวณเข่าเด็ก และบอกให้เด็กกระโดด กิจกรรม กระโดดข้ามสิ่งกีดขวาง

คู่มือกิจกรรมส่งเสริมพัฒนาการเด็กออทิสติกและเด็กที่มีความบกพร่องทางพัฒนาการ สำ หรับหน่วยบริการส่งเสริมพัฒนาการ 62 การฝึกการช ่วยเหลือตนเองนั้น เด็กต้องมีทักษะพื้นฐานในการใช้ กล้ามเนื้อและการเคลื่อนไหวเช่น ทักษะการใส่-ถอดเสื้อผ้า เด็กต้องผ่านทักษะ การใช้มือในการหยิบจับสิ่งของได้มาก่อน เรามักจะพบพฤติกรรมไม่พึงประสงค์ ในเด็กซึ่งจะเป็นปัญหาในเรื่องการช่วยเหลือตนเองอย่างมากการปรับเปลี่ยน เด็ก ผู้ฝึกสอนต้องท�ำความเข้าใจกับพ ่อแม ่ ผู้ดูแลหลัก ให้มีทัศนคติใหม ่ ที่ต้องการจะเปลี่ยนแปลงเด็กให้สามารถช่วยเหลือตนเองได้จริง โดยต้องมี จิตใจที่เข้มแข็งที่ต้องการจะเปลี่ยนแปลงการดูแล เพราะต้องต่อสู้กับอารมณ์ ที่หงุดหงิด อาการต่อต้าน ก้าวร้าวของเด็ก กิจกรรม ฝึกพัฒนาการ ด้านการช่วยเหลือตัวเอง

คู่มือกิจกรรมส่งเสริมพัฒนาการเด็กออทิสติกและเด็กที่มีความบกพร่องทางพัฒนาการ สำ หรับหน่วยบริการส่งเสริมพัฒนาการ 63 วัตถุประสงค์ - เพื่อให้เด็กสามารถใส่-ถอด เสื้อ กางเกง ถุงเท้า รองเท้า ได้ วิธีฝึก การถอดเสื้อ ให้ผู้ฝึกถอดเสื้อ(เสื้อควรหลวมๆ)ให้เด็กครึ่งตัวและให้เด็กถอดเอง บริเวณไหล่และศีรษะด้วยตนเองทุกครั้ง เมื่อเริ่มคล่องให้ลดความช่วยเหลือ จับมือเด็กจับชายเสื้อและยกมือขึ้น เพื่อถอดตั้งแต่เริ่มต้น การใส่เสื้อ ให้คว�่ำเสื้อด้านหน้าลงกับพื้น จับมือเด็กก�ำชายเสื้อจนถึงคอ เสื้อแล้ว ยกขึ้นสวมใส่ศีรษะ จากนั้นให้เด็กขยับใส่แขนซ้ายและขวา และดึงชายเสื้อลง ลดความช่วยเหลือโดยใช้การพูดแทนการจับท�ำ และค่อยๆลดความช่วยเหลือ จนท�ำได้เอง การถอดกางเกง ให้เด็กเริ่มต้นถอดเองบริเวณเข่า เด็กจะพยายามขยับขาและใช้มือ ช ่วยดึงกางเกงออกจากขาและเท้า เมื่อท�ำได้ให้เพิ่มการถอดตั้งแต ่เอว โดยใช้นิ้วหัวแม่มือทั้งสองข้างของเด็ก สอดเข้าไปที่ขอบกางเกง อีก 4 นิ้ว ก�ำกางเกงไว้บอกเด็กให้“ดึงลง” การใส่กางเกง ให้วางกางเกงกับพื้น จับเด็กนั่งตัก จับมือเด็กทั้งสองข้างจับขอบเอว กางเกง แตะขาเด็กให้ขยับขาใส่ช่องขากางเกงทีละข้าง เมื่อเข้าแล้วจับเด็ก ยืนขึ้น ให้เด็กจับขอบกางเกงและดึงขึ้นเอง บอกเด็กให้“ดึงขึ้น” กิจกรรม การแต่งกาย

คู่มือกิจกรรมส่งเสริมพัฒนาการเด็กออทิสติกและเด็กที่มีความบกพร่องทางพัฒนาการ สำ หรับหน่วยบริการส่งเสริมพัฒนาการ 64 วัตถุประสงค์ - เพื่อให้เด็กสามารถการเคี้ยวกลืน ดื่มน�้ำ นม การใช้อุปกรณ์ส�ำหรับ รับประทานอาหาร เช่น ช้อน ส้อม แก้วน�้ำดื่ม การเปิดขวดน�้ำ การเทน�้ำดื่ม ด้วยตนเอง วิธีฝึก การสอนการดื่มน้ำและนม ควรเริ่มต้นโดยการสอนให้เด็กดื่มน�้ำและนมในแก้วที่มีหูจับ โดยใส่น�้ำ หรือนมให้มีจ�ำนวนน้อยบริเวณก้นแก้ว เวลายกดื่มจะได้ไม่ส�ำลักเด็กจะได้ กลืนได้ให้แรงเสริมเมื่อเด็กท�ำได้เมื่อเด็กท�ำได้ดีและเกิดความมั่นใจให้เพิ่มเป็น ครึ่งแก้วและเต็มแก้วตามล�ำดับ สอนการดูดน้ำและนมด้วยหลอดกาแฟ ใช้เทคนิคเดียวกัน โดยใส ่น�้ำบริเวณก้นแก้ว ใช้หลอดดูดแบบสั้น เพื่อลดการใช้แรงดูดให้ดูดเป็นจังหวะและให้ก�ำลังใจเด็ก ให้ใช้แก้วใสเพื่อดู การเปลี่ยนแปลงของปริมาณน�้ำ ให้แรงเสริมเมื่อท�ำได้ การดูดนมจากกล่องนม ให้เทนมออกจากกล่องให้เหลือครึ่งกล่อง ป้องกันเด็กบีบกล่องนมล้น หกออกมา และนมปริมาณน้อยจะสร้างแรงจูงใจในการฝึกดูดนม ฝึกทักษะ การดูด และเขย่าให้เด็กรับรู้การเปลี่ยนแปลงของปริมาณที่ดูด เมื่อเด็กดูดได้ คล่องให้เพิ่มปริมาณนมในกล่องเมื่อจะดูดนมกล่องถัดไป กิจกรรม การรับประทานอาหาร

คู่มือกิจกรรมส่งเสริมพัฒนาการเด็กออทิสติกและเด็กที่มีความบกพร่องทางพัฒนาการ สำ หรับหน่วยบริการส่งเสริมพัฒนาการ 65 การเคี้ยวและการกลืนอาหาร ให้เริ่มต้นกินอาหารเหลวและอาหารชนิดอ่อนหรือเป็นข้าวสวยกับ น�้ำซุป ค่อยๆ ปรับให้เกิดการยอมรับการเคี้ยวอาหารทีละน้อยและให้แรงเสริม ควรเพิ่มเรื่องการออกก�ำลังของอวัยวะในช่องปาก เช่น การนวดปากและลิ้น การสอนการชิมรสได้หลากหลาย ฝึกให้กินขนมปังกรอบๆ ที่ต้องเคี้ยว เพื่อฝึก ความคุ้นเคยและยอมรับการเปลี่ยนแปลงเรื่องการรับสัมผัสจากอาหาร หลาย ๆ ชนิด การเปิดขวดน้ำ เทน้ำใส่แก้ว โดยเริ่มต้นฝึกการเปิดปิดขวดน�้ำเปล่าที่ไม่มีน�้ำ ให้เด็กรู้สึกสนุกกับ การเปิด ปิด ต่อมาให้ฝึกเทลูกปัดจากขวดใส่ภาชนะจนคล่องแล้ว เปลี่ยนจาก ลูกปัดเป็นน�้ำโดยครั้งแรกให้มีปริมาณแค่ก้นขวด เปิดและปิดและเทน�้ำใส่แก้ว จนเด็กเกิดความช�ำนาญให้แรงเสริมเมื่อเด็กท�ำได้และฝึกในสถานการณ์จริง ในการด�ำเนินชีวิต ไม่ต�ำหนิถ้าเด็กถ้าเด็กท�ำหกเลอะเทอะ ให้ก�ำลังใจและ ฝึกการแก้ไขเพิ่มเติม การใช้ช้อนตักอาหาร โดยเริ่มต้นให้เด็กใช้ช้อนตักถั่วแดงจากชามใบที่1 ใส่ลงในชามใบที่2 จนคล่อง แล้วให้เปลี่ยนจากถั่วแดงเป็นข้าว ต่อมาให้ตักอาหารเข้าปากจนเกิด ความคล ่องและปฏิบัติจริงตามมื้ออาหาร ลดความช ่วยเหลือจนท�ำได้เอง ให้แรงเสริมและไม่ต�ำหนิเมื่อเด็กท�ำหกเลอะเทอะ การใช้ส้อมจิ้มอาหาร โดยการปั้นแป้งโดเป็นก้อนกลม ๆ ฝึกให้เด็กใช้ส้อมจิ้มแป้งโดจาก จานที่1ไปจานที่2เมื่อเด็กใช้ส้อมจิ้มได้คล่อง ให้เปลี่ยนจากแป้งโดเป็นผลไม้ เช่น ฝรั่งที่หั่นเป็นชิ้นเล็ก ๆ ให้เด็กจิ้มและกิน ให้แรงเสริมเมื่อเด็กท�ำได้

คู่มือกิจกรรมส่งเสริมพัฒนาการเด็กออทิสติกและเด็กที่มีความบกพร่องทางพัฒนาการ สำ หรับหน่วยบริการส่งเสริมพัฒนาการ 66 สิ่งที่สำคัญในการฝึก: ทักษะที่จ�ำเป็นส�ำหรับการปฏิบัติกิจวัตรประจ�ำวัน คือการใช้ กล้ามเนื้อมัดเล็กอย ่างคล ่องแคล ่ว ซึ่งจะช ่วยให้เด็กประสบ ความส�ำเร็จในการช่วยเหลือตนเองในกิจวัตรประจ�ำวัน และมี ก�ำลังใจจะท�ำเองอย่างต่อเนื่อง ดังนั้นผู้ฝึกต้องท�ำความเข้าใจ กับผู้ปกครอง เกี่ยวกับการเริ่มต้นการฝึก ให้เด็กฝึกการใช้ของ กล้ามเนื้อมัดเล็กและการช่วยเหลือตนเองควบคู่กันไป

คู่มือกิจกรรมส่งเสริมพัฒนาการเด็กออทิสติกและเด็กที่มีความบกพร่องทางพัฒนาการ สำ หรับหน่วยบริการส่งเสริมพัฒนาการ 67 วัตถุประสงค์ - เพื่อให้เด็กสามารถการบ้วนปาก แปรงฟัน สระผม อาบน�้ำ การล้างก้น ขับถ่ายด้วยตนเองได้ วิธีฝึก การอาบน้ำ/ สระผม ปัญหาที่พบเด็กจะอาบน�้ำไม่สะอาด แล้วผู้ปกครองก็จะช่วยเหลือ โดยไม่ได้ลดการช่วยเหลือ ควรลดความช่วยเหลือเป็นวิธีการบอกให้ท�ำตาม ขั้นตอนเท่านั้น การสระผมให้สร้างความคุ้นเคยโดยการใช้มือนวดหนังศีรษะจนเกิด ความคุ้นเคย แล้วจึงเพิ่มการใช้แชมพูสระผมทีละน้อย เพื่อให้ล้างออกได้ หมดเร็วเพิ่มความยากในการสระผม เช่น ยืนสระผม ยอมให้น�้ำราดลงบนศีรษะ และล้างแชมพูสระผมโดยไม่กลัวน�้ำเข้าตา ให้แรงเสริมเมื่อท�ำได้ไม่ต�ำหนิ หรือโกรธเมื่อเด็กต่อต้านเด็ดขาด เด็กจะรู้สึกไม่ดีต่อการสระผม สอนให้เด็ก เกิดการยอมรับจนกว่าจะสระผมและอาบน�้ำด้วยตนเองได้ กิจกรรม การท�ำความสะอาด ร่างกายและการขับถ่าย

คู่มือกิจกรรมส่งเสริมพัฒนาการเด็กออทิสติกและเด็กที่มีความบกพร่องทางพัฒนาการ สำ หรับหน่วยบริการส่งเสริมพัฒนาการ 68 การแปรงฟัน ในเด็กที่ยังบ้วนปากไม่เป็น ควรฝึกแปรงฟันโดยไม่ใช้ยาสีฟันเพราะเด็ก จะกลืนยาสีฟันเข้าไปด้วย ควรแปรงฟันด้วยน�้ำเปล่า ไม่ใช้วิธีบังคับ ค่อย ๆ ปรับเปลี่ยน ร้องเพลง ประกอบการแปรงฟัน และปล ่อยให้เด็กมีอิสระ ในการใช้แปรงฟันเอง ผู้ปกครองควรเพิ่มเติมเรื่องความสะอาดอีกครั้งหลังเด็ก แปรงแล้ว ค่อยเพิ่มยาสีฟันขนาดเท่าเม็ดถั่วเขียว การบ้วนปาก ให้ใช้วิธีการท�ำให้ดูเป็นตัวอย่าง โดยการอมน�้ำและพ่นน�้ำออกจากปาก ถ้าเด็กดูตัวอย่างแล้วยังท�ำไม่ได้ให้โน้มตัวเด็กลงแล้วบีบกระพุ้งแก้มเบา ๆ เพื่อช่วยให้เด็กบ้วนน�้ำออกมา การล้างก้นหลังขับถ่าย ขณะที่เด็กต้องอาบน�้ำเช้าและเย็น เด็กถอดเสื้อผ้าอยู่แล้ว ให้เด็กนั่ง ในท่ายอง ๆ กับพื้นและเอามือล้างก้นตนเอง จนเกิดทักษะเอามือล้างก้น ได้คล่อง จึงให้เริ่มล้างในสถานการณ์จริงๆ ลดการช่วยเหลือ ใช้วิธีการบอกให้ ท�ำตามขั้นตอนแทน จนไม่ต้องบอกภายหลัง การฝึกปัสสาวะ ควรแบ่งวิธีการฝึกออกเป็น 2 ช่วง คือ 1. ฝึกปัสสาวะตอนกลางวัน โดยมีวิธีการฝึก ดังนี้ - พาเด็กคุ้นเคยห้องน�้ำ ลดอาการหวาดกลัว - พาเด็กเข้าห้องน�้ำฝึกปัสสาวะทุก 2 ชั่วโมง - ให้แรงเสริมเมื่อเด็กท�ำได้ - เมื่อเด็กไม่กลัวห้องน�้ำแล้ว ให้เด็กเข้าห้องน�้ำด้วยตนเองลดการ ช่วยเหลือลง เปลี่ยนเป็นบอกให้ท�ำหรือสั่งจนสุดท้าย เด็กควบคุมได้สามารถ เข้าได้เองเมื่อต้องการปัสสาวะ

คู่มือกิจกรรมส่งเสริมพัฒนาการเด็กออทิสติกและเด็กที่มีความบกพร่องทางพัฒนาการ สำ หรับหน่วยบริการส่งเสริมพัฒนาการ 69 2. ฝึกปัสสาวะตอนกลางคืน เด็กควรได้รับการฝึกปัสสาวะตอน กลางวันได้แล้ว ให้เริ่มฝึกดังนี้ - ให้เด็กปัสสาวะก่อนเข้านอน - ผู้ปกครองต้องสังเกตว่าตอนกลางคืน เด็กปัสสาวะในช่วงเวลา ใดบ้าง เพื่อจะได้ตั้งเวลาปลุกพาเด็กไปปัสสาวะตามเวลาที่ก�ำหนด - ให้เด็กงดอาหารประเภทน�้ำและนมก่อนนอนอย่างน้อย2ชั่วโมง ก่อนฝึกทักษะนี้เด็กควรงดขวดนมมาได้ก่อน เพื่อที่จะได้ไม่ดูดนมกลางดึก เป็นต้น - ขณะที่พาเด็กไปปัสสาวะจะปลุกเด็กให้ตื่นหรือพาไปทั้งที่เด็ก ก�ำลังหลับอยู่ก็ได้ขึ้นอยู่กับความยากง่ายของเด็กถ้าเป็นเด็กนอนยาก หงุดหงิด ง่ายก็ควรพาไปปัสสาวะทั้งหลับๆ โดยการอุ้มและบอกซ�้ำๆจนกว่าจะท�ำได้ การฝึกอุจจาระ ฝึกแบบเชิงควบคุมพฤติกรรมไม ่ให้ขับถ ่ายแบบเดิม โดยการปรับ เปลี่ยนทีละน้อยและปรับเปลี่ยนหลายรูปแบบ ดังนี้ (1) พาไปท�ำความคุ้นเคยห้องน�้ำ โดยอาจจะพาไปนั่งที่โถเลยหรือ ฝึกนั่งแบบยอง ๆ โดยที่ไม่ต้องขับถ่าย (2) ผู้ฝึก สอนให้เด็กเข้าใจว่าต้องขับถ่ายในห้องน�้ำเท่านั้น (3) ผู้ฝึกต้องอารมณ์ดีให้ก�ำลังใจ เมื่อเด็กร ่วมมือที่จะท�ำหรือ นั่งขับถ่าย (4) ปิดมุมประจ�ำที่เด็กเข้าไปยืนถ ่ายอุจจาระ ได้แก่ มุมห้อง หลังผ้าม่าน หลังโซฟา โดยจัดสิ่งแวดล้อมใหม่ ไม่ซ�้ำเดิม เคล็ดลับความสำเร็จ : ขณะที่ฝึกปัสสาวะ เด็กควรผ่านทักษะการถอด กางเกงได้มาก่อน เป็นการลดอุปสรรคในการปัสสาวะรดกางเกง

คู่มือกิจกรรมส่งเสริมพัฒนาการเด็กออทิสติกและเด็กที่มีความบกพร่องทางพัฒนาการ สำ หรับหน่วยบริการส่งเสริมพัฒนาการ 70 (5) ผู้ฝึก/ผู้ปกครองสังเกตลักษณะท่าทางเวลาที่เด็กต้องการขับถ่าย อุจจาระ เช่น ตด ขนลุก ยืนนิ่ง ๆ ให้ผู้ฝึก/ผู้ปกครอง รีบพาเข้าห้องน�้ำทุกครั้ง และเฝ้ารอจนกว่าจะขับถ่ายถ้าเด็กต้องยืนถ่ายในห้องน�้ำ ก็ต้องยอมในครั้งแรก เมื่อเกิดความคุ้นเคยแล้วค่อย ๆ เพิ่มการนั่งถ่ายต่อไป (6) ในกรณีที่เด็กต่อต้านมาก ๆ ไม่ยอมเข้าห้องส้วมจริง ๆ ให้เอา ภาชนะมารองรับอุจจาระ เช่น กระโถน หนังสือพิมพ์ เพื่อให้เด็กเรียนรู้ว่า อุจจาระ ถ้าต้องมีที่รองรับ แล้วค่อย ๆ เลื่อนที่รองรับไปไว้ในส้วมจนเด็กเกิด ความเคยชินและยอมรับความเปลี่ยนแปลงนั้น เช ่น ยอมรับห้องส้วม ให้ค่อย ๆ จับเด็กขึ้นนั่งชักโครก ให้มีโอกาสให้อุจจาระลงโถ ชักโครก ให้บ่อยขึ้นจนเกิดเป็นนิสัย (7) ในกรณีที่เด็กติดผ้าอ้อมส�ำเร็จรูป ถ้าไม่ได้ใส่ เด็กจะไม ่ยอม ขับถ่ายจริงๆเมื่อใส่ให้เด็กจะอุจจาระได้ทันทีจากการวิเคราะห์เด็กมีพฤติกรรม ซ�้ำซากและเคยชินกับการใช้ผ้าอ้อมส�ำเร็จรูป ท�ำให้เด็กเข้าว่าผ้าอ้อมส�ำเร็จรูป คือโถชักโครกส่วนตัวการฝึกที่ดีที่สุดคือผู้ปกครองต้องตั้งใจที่จะปรับเปลี่ยน และต้องใจแข็ง งดการซื้อผ้าอ้อมส�ำเร็จรูปมาใช้ในบ้าน และพยายามพาเข้า ห้องน�้ำให้ได้ถ้าทนไม ่ได้ที่เห็นเด็กทุรนทุรายเดินวนหาพาอ้อม อาจแก้ไข โดยการเจาะรูก้นผ้าอ้อมให้เป็นรูกว้างพอที่อุจจาระจะออกมาได้แล้วพาไปนั่ง ชักโครก ค่อย ๆ ลดความช่วเหลือและให้แรงเสริมเมื่อเด็กร่วมมือ

คู่มือกิจกรรมส่งเสริมพัฒนาการเด็กออทิสติกและเด็กที่มีความบกพร่องทางพัฒนาการ สำ หรับหน่วยบริการส่งเสริมพัฒนาการ 71 สิ่งที่สำคัญในการฝึก : คือให้เด็กได้เผชิญต่อการฝึกฝนนั้น จนยอมรับได้เป็นกิจวัตร ประจ�ำวันที่ต้องท�ำ และไม ่สร้างประสบการณ์ที่ไม ่ดีเช ่น การท�ำโทษ การผลักดันให้เผชิญ โดยยังไม ่ยอมรับจนเกิด ความกลัว การท�ำให้เด็กเกิดความมั่นใจและ รักที่จะช่วยเหลือ ตนเอง ถ้าผู้ปกครองละเลยไม่รีบฝึก และช่วยเด็กท�ำทุกครั้ง ท�ำให้เด็กติดการช่วยเหลือ และต่อต้านการที่จะท�ำด้วยตนเอง

คู่มือกิจกรรมส่งเสริมพัฒนาการเด็กออทิสติกและเด็กที่มีความบกพร่องทางพัฒนาการ สำ หรับหน่วยบริการส่งเสริมพัฒนาการ 72 บรรณานุกรม ทวีศักดิ์สิริรัตน์เรขา. พัฒนาการเด็ก. [Online]2549; Availablefrom: URL: http://www.happyhomeclinic.com/sp02-development.htm http://www.positiveresults.org/forkids/Developmentaltherapy.htm http://autism.about.com/od/treatmentoptions/a/devtherapies.htm ทิพวรรณ ดวงปัญญา.ELearningของส�ำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ. Accessed on 29 May 29, 2009 at http:// 158.108.52.253/elearning/HOME1/index.html เพ็ญแข ลิ่มศิลา. การวินิจฉัยโรคออทิซึม. กรุงเทพฯ : ช.แสงงาม การพิมพ์, 2540 เพ็ญแขลิ่มศิลา.รวมเรื่องน่ารู้เกี่ยวกับออทิซึม.กรุงเทพฯ:ช.แสงงามการพิมพ์, 2540 เพ็ญแข ลิ่มศิลา. “ออทิซึม” ใน: วัณเพ็ญ บุญประกอบ, อัมพล สูอัมพัน และนงพงา ลิ้มสุวรรณ, บรรณาธิการ. จิตเวชเด็กส�ำหรับกุมารแพทย์ (ฉบับปรับปรุง). กรุงเทพฯ: ชวนพิมพ์, 2538; หน้า 357-73. โรงพยาบาลยุวประสาทไวทโยปถัมภ์. คู่มือฝึก และดูแลเด็กออทิสติก ส�ำหรับ ผู้ปกครอง. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์คุรุสภาลาดพร้าว, 2545 โรงพยาบาลยุวประสาทไวทโยปถัมภ์.คู่มือฝึกพูดเด็กออทิสติกส�ำหรับผู้ปกครอง. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์คุรุสภาลาดพร้าว, 2545 KliegmanRM,BehrmanRE, Jenson HB,StantonBF. NelsonTextbook of Pediatrics e-dition, 18th Edition. Copyright 2007. Saunders. ISBN: 978-1-4160-4004-0 Rosaline Charlesworth. 1992. Understanding Child Development. 3 rd. Ed. Delmar Publisher. Inc., N.Y. USA . http://www.positiveresults.org/forkids/Developmentaltherapy.htm http://autism.about.com/od/treatmentoptions/a/devtherapies.htm คู่มือกิจกรรมส่งเสริมพัฒนาการเด็กออทิสติกและเด็กที่มีความบกพร่องทางพัฒนาการ สำ หรับหน่วยบริการส่งเสริมพัฒนาการ 72

คู่มือกิจกรรมส่งเสริมพัฒนาการเด็กออทิสติกและเด็กที่มีความบกพร่องทางพัฒนาการ สำ หรับหน่วยบริการส่งเสริมพัฒนาการ 73 คณะท�ำงาน สร้างและพัฒนาคู่มือกิจกรรมส่งเสริมพัฒนาการ เด็กออทิสติกและเด็กที่มีความบกพร่องทางพัฒนาการ ที่ปรึกษา นายแพทย์ดุสิต ลิขนะพิชิตกุล นายแพทย์เชี่ยวชาญ แพทย์หญิงสุวรรณี เรืองเดช ผู้อ�ำนวยการโรงพยาบาล ยุวประสาทไวทโยปถัมภ์ นายแพทย์ณัฐวัฒน์ งามสมุทร นายแพทย์ช�ำนาญการ นางชะไมพร พงษ์พานิช พยาบาลวิชาชีพช�ำนาญการ คณะทำงาน นางสุภาพร นาคนาวา พยาบาลวิชาชีพช�ำนาญการ ประธานคณะท�ำงาน นางอารีย์ ชูศักดิ์ พยาบาลวิชาชีพช�ำนาญการ คณะท�ำงาน นางสาวดาราวดี พิงคะสัน พยาบาลวิชาชีพปฏิบัติการ คณะท�ำงาน นางวันเพ็ญ เขียวชอุ่ม พนักงานช่วยเหลือคนไข้ คณะท�ำงาน นางอิศราวัลย์ สุดตลอด พยาบาลวิชาชีพช�ำนาญการ คณะท�ำงานและเลขานุการ คู่มือกิจกรรมส่งเสริมพัฒนาการเด็กออทิสติกและเด็กที่มีความบกพร่องทางพัฒนาการ สำ หรับหน่วยบริการส่งเสริมพัฒนาการ 73

คู่มือกิจกรรมส่งเสริมพัฒนาการเด็กออทิสติกและเด็กที่มีความบกพร่องทางพัฒนาการ สำ หรับหน่วยบริการส่งเสริมพัฒนาการ 74