สื่อประกอบการสอนเรื่อง พุทธสาวก

รายวิชาสงั คมศกึ ษา

เรอ่ื ง

เร่อื ง…พทุ ธสาวก

1. อธบิ ายความหมายของพทุ ธสาวก
2. วเิ คราะหค์ ุณธรรมทค่ี วรถือเปน็ แบบอย่าง
ในการดาเนนิ ชวี ติ ของพุทธสาวก
3. เหน็ ความสาคัญในการนาคุณธรรมและขอ้ คดิ ที่ได้
จากการศึกษาพทุ ธสาวกไปเป็นแนวทางในการดาเนนิ ชีวติ

ทีม่ า https://www.bloggang.com/m/viewdiary.php?id=omotovop&month=06-2018&group=3 สบื คน้ เมอื่ วันท่ี 13 /9/64

ท่มี า https://mgronline.com/qol/detail/9540000064814 สบื ค้นเมื่อวนั ที่ 13 /9/64

ท่มี า https://www.dmc.tv/ page_print.php?p=พระพทุ ธศาสนา/บรรพชาสามเณรหนึ่งลา้ นคอื ส่งิ อศั จรรยข์ องโลก.html สืบคน้ เมื่อวนั ท่ี 13 /9/64

ภาพทีเ่ หน็ คอื ภาพอะไร

1. ที่มา https://creazilla.com/nodes/32985-stella-businesswoman-clipart สืบคน้ เมอ่ื วันท่ี 13 /9/64
2. ท่ีมา https://creazilla.com/nodes/20292-blackboard-clipart สบื ค้นเมื่อวนั ที่ 13 /9/64

ภาพพระสงฆ์ และสามเณรคะ่

พระสงฆ์ และสามเณร
มคี วามสาคญั ตอ่

พระพุทธศาสนาอยา่ งไร

1. ทม่ี า https://creazilla.com/nodes/32985-stella-businesswoman-clipart สบื ค้นเมือ่ วันท่ี 13 /9/64
2. ที่มา https://creazilla.com/nodes/20292-blackboard-clipart สบื คน้ เม่ือวันท่ี 13 /9/64

เปน็ สาวกผปู้ ฏบิ ัตติ ามหลกั คาสอน
และเผยแผ่พระพทุ ธศาสนาคะ่

พระสงฆ์ สามเณร
มหี น้าท่อี ยา่ งไร
ในพระพุทธศาสนา

1. ทม่ี า https://creazilla.com/nodes/32985-stella-businesswoman-clipart สืบคน้ เมือ่ วนั ท่ี 13 /9/64
2. ที่มา https://creazilla.com/nodes/20292-blackboard-clipart สืบคน้ เมื่อวันท่ี 13 /9/64

มหี น้าท่รี ักษาศลี ศกึ ษาพระธรรมวนิ ยั ปฏิบตั ิ
ตามหลกั คาสอนของพระพทุ ธเจา้ และเผยแผ่
พระพทุ ธศาสนา อบรมพุทธศาสนกิ ชน
(ประชาชน) ใหม้ คี ณุ ธรรมจรยิ ธรรมคะ่



สือ่ วีดทิ ัศน์ใชเ้ พอ่ื การศึกษาเท่าน้นั

ขอขอบคณุ สือ่ วีดิทัศน์
พทุ ธสาวก สามเณรสงั กิจจะ
เผยแพรโ่ ดย : ครโู อ๋ สอื่ การเรยี นการสอน
เผยแพรว่ นั ท่ี ๙ พฤษภาคม ๒๕๕๘

ท่ีมา :
https://www.youtube.com/watch?v=4OBXKC16vcw

ทบทวนอีกคร้งั

พุทธสาวก หมายถึง ผู้ท่ีปฏิบัติตนตามหลักธรรม
คาสอนของพระพทุ ธเจา้ และไดบ้ รรลมุ รรคผล

สามเณรสงั กจิ จะ เปน็ บตุ รของลกู สาวเศรษฐี ขณะมารดาท้องแกไ่ ด้เสยี ชีวิตลง
ญาตจิ ึงนาศพไปใหส้ ปั เหรอ่ จดั การเผาท่ีป่าช้า โดยไม่ร้วู า่ เด็กในครรภ์ยงั มีชวี ิตอยู่

ท่มี า https://www.youtube.com/watch?v=4OBXKC16vcw สบื คน้ เม่อื วนั ท่ี 13 /9/64

ขณะเผาศพสัปเหรอ่ ได้เอาตะขอพลิกศพไปมาเพ่ือใหไ้ ฟไหมท้ ว่ั ถึง
จนตะขอไปเก่ยี วถูกหางตาเดก็ ทาใหไ้ ดย้ นิ เสยี งเดก็ ร้อง

ท่มี า https://www.youtube.com/watch?v=4OBXKC16vcw สบื ค้นเมอื่ วันที่ 13 /9/64

สัปเหรอ่ จึงรบี นาเดก็ ขึน้ มาด้วยความอัศจรรยใ์ จทยี่ งั มีชีวติ อยแู่ ละไดน้ า
กลับไปมอบใหญ้ าติเลี้ยงดโู ดยต้งั ชื่อวา่ สังกจิ จะ แปลวา่ เกย่ี ว (เพราะหางตาถกู
ตะขอเกยี่ ว)

ที่มา https://www.youtube.com/watch?v=4OBXKC16vcw สบื ค้นเมอื่ วนั ท่ี 13 /9/64

เมอ่ื อายุ ๗ ขวบ สังกจิ จะได้ขออนุญาตพ่อเลี้ยงบรรพชาเปน็ สามเณร
ในสานักของพระสารบี ตุ ร

ท่มี า https://www.youtube.com/watch?v=4OBXKC16vcw สบื ค้นเมอ่ื วนั ที่ 13 /9/64

สังกิจจะเป็นผู้มีบุญสะสมมาแต่ชาติปางก่อน เมื่อรับการบรรพชา
จากพระอุปัชฌาย์ และบรรลธุ รรมเปน็ พระอรหันตใ์ นขณะปลงผม

ท่มี า https://www.youtube.com/watch?v=4OBXKC16vcw สืบค้นเม่อื วนั ท่ี 13 /9/64

เ ห ตุ ก า ร ณ์ ที่ ส า คั ญ ค ร า ว ห นึ่ ง
มี พ ร ะ ส ง ฆ์ บ ว ช ใ ห ม่ ป ร ะ ม า ณ ๓ ๐ รู ป
ศึ ก ษ า ธ ร ร ม ะ ใ น ส า นั ก ข อ ง พ ร ะ พุ ท ธ เ จ้ า
และเมื่อมีความรู้พอสมควรแล้วต้องการ
ท่ี จ ะ ป ฏิ บั ติ ธ ร ร ม ใ น ป่ า เ พ่ื อ แ ส ว ง ห า
ความสงบ

พระสงฆ์ ๓๐ รปู
ขออนุญาตพระพทุ ธเจ้าไปปฏบิ ตั ธิ รรมในปา่

จงึ พรอ้ มใจกันไปทลู ลาพระพุทธเจ้า พระพุทธเจ้าทรงทราบว่าจะเกิดเหตรุ า้ ย
แก่พระสงฆ์เหล่านี้ จึงรับสง่ั ให้พระสงฆ์ไปลาพระสารบี ุตรก่อน

ท่มี า https://www.youtube.com/watch?v=4OBXKC16vcw สืบค้นเมือ่ วันท่ี 13 /9/64

พระสารบี ุตรทราบพระประสงคข์ องพระพุทธเจ้า จึงให้สามเณรสังกิจจะเดินทาง
ไปด้วย พระสงฆ์เกรงว่าสามเณรจะเป็นภาระทาให้ไม่สามารถปฏิบัติธรรมได้
พระสารีบุตรจึงกล่าวว่า “สามเณรสังกิจจะ จะไม่เป็นภาระของพวกท่านท้ังหลาย
พระพุทธเจ้าทรงทราบเรื่องน้ีจงึ ส่งพวกทา่ นมาลาเรา”

ท่มี า https://www.youtube.com/watch?v=4OBXKC16vcw สบื ค้นเมอ่ื วันท่ี 13 /9/64

พระสงฆ์จึงจาเป็นต้องพาสามเณรสังกิจจะไปด้วย เม่ืออาลาพระสารีบุตร
แล้วท้ังหมดจึงออกเดินทาง เม่ือเดินทางไปถึงหมู่บ้านแห่งหนึ่ง ชาวบ้านมีความ
เล่ือมใสศรัทธาจึงนิมนต์ให้พระสงฆ์อยู่จาพรรษา พร้อมรับปากจะพากันอุปถัมภ์
บารงุ ตลอดพรรษา พระสงฆเ์ หล่านนั้ จงึ รับนิมนต์

ที่มา https://www.youtube.com/watch?v=4OBXKC16vcw สบื คน้ เมอื่ วนั ที่ 13 /9/64

ในวันเข้าพรรษา พระสงฆ์ได้ต้ังกติกากันไว้ว่า จะไม่อยู่รวมกลุ่มกัน
จะแยกกันไปปฏิบัติธรรมยกเว้นเวลาบิณฑบาต ถ้าพระสงฆ์รูปใดเจ็บป่วย
ใหต้ รี ะฆังบอกเพอื่ จะไดม้ าช่วยเหลอื กัน

พระสงฆป์ ฏบิ ัติธรรมในป่า

วันหนึ่ง มีชายคนหนึ่งต้องการจะเดินทางไปหาลูกสาวที่ต่างเมอื ง ขณะเดิน
ผ่านมาถึงหมู่บ้านน้ันด้วยอาการอิดโรย ซึ่งเป็นเวลาท่ีพระสงฆ์ได้กลับมาจาก
บิณฑบาต เมื่อพบชายผู้น้ันจึงได้สอบถาม เม่ือทราบเร่ืองแล้วเกิดความสงสาร
จึงแบง่ อาหารให้ หลงั รบั ประทานอาหารอิม่

ทมี่ า https://www.youtube.com/watch?v=4OBXKC16vcw สืบคน้ เมอื่ วนั ท่ี 13 /9/64

แล้วชายยากไร้กส็ อบถามพระสงฆ์ว่า “มกี ิจนิมนต์หรือไร พระคุณเจ้าจึงได้
อาหารมากมายขนาดน้ี” พระสงฆ์ตอบว่า “ไม่มีหรอกโยม เป็นเรื่องปกติของที่นี่”
ชายยากไร้คิดว่า “เราทางานแทบตายก็ไม่ได้กินอาหารดีเช่นน้ี จะไปอยู่ทาไมท่ีอื่น
ขออาศัยอยู่กับพระสงฆ์เหล่าน้ี สบายดีกว่า” คิดได้ดังนั้นจึงขออาศัยอยู่และคอย
อปุ ัฏฐากพวกพระสงฆ์ก็อนุญาต

ที่มา https://www.youtube.com/watch?v=4OBXKC16vcw สืบคน้ เมอ่ื วันที่ 13 /9/64

เมื่อเวลาผ่านไป ชายยากไร้คิดถึงลูกสาวจึงแอบหนีไปโดยไม่บอกกล่าว
เพราะเกรงวา่ พระสงฆจ์ ะไมอ่ นุญาต

ท่มี า https://www.youtube.com/watch?v=4OBXKC16vcw สบื คน้ เม่ือวนั ที่ 13 /9/64

ชายยากไร้เดินเข้าไปในป่าที่มีโจร ๕๐๐ คนอยู่ ในขณะนั้นโจรได้เตรียมบน
บานเทวดาว่าจะถวายพลีกรรม เม่ือชายยากไร้เดินมาถึง ก็ถูกโจรจับตัวไว้
เขาตกใจกลัวตายจึงได้ร้องขอชีวิตและต่อรองว่า “ควรจับพระภิกษมุ าทาพลีกรรม
จะดกี วา่ เพราะเปน็ ผู้ทรงศลี เทวดาทา่ นจึงจะชอบ”

ทมี่ า https://www.youtube.com/watch?v=4OBXKC16vcw สืบคน้ เมือ่ วันท่ี 13 /9/64

โจรท้ังหมดเหน็ ด้วยจึงบอกให้ชายยากไร้นาทางไปหาพระสงฆ์ เม่ือไปถึงเขา
ได้ตีระฆัง พระสงฆ์จึงมารวมกันเพราะเข้าใจว่า มีพระสงฆ์อาพาธ หัวหน้าโจรจึง
บอกว่า จะนาตัวพระสงฆ์รูปหน่ึงไปทาพลีกรรม พระสังฆเถระจึงขอสละชีวิต
พระสงฆ์ทีเ่ หลือไม่ยอมให้พระสงั ฆเถระไป ตา่ งยอมสละชวี ิตของตนเองแทน

ทมี่ า https://www.youtube.com/watch?v=4OBXKC16vcw สืบคน้ เมือ่ วันท่ี 13 /9/64

สามเณรสังกิจจะจึงขออาสาไปเอง พระสงฆ์ต่างไม่ยอม สามเณรสังกิจจะ
จึงให้เหตุผลว่า ท่ีพระพุทธเจ้าและพระสารีบุตรให้ตนเดินทางมาด้วยน้ัน เพราะรู้
ว่าจะเกิดเหตุการณ์น้ี สามเณรสังกิจจะจึงเดินทางไปพร้อมกับโจร โดยมีพระสงฆ์
ทั้งหมดมองตามด้วยความโศกเศร้า

สามเณรสงั กิจจะถกู โจรนาตัวไป

ขณะที่หัวหน้าโจรกาลังทาพิธีอยู่น้ัน สามเณรสังกิจจะได้นั่งสมาธิ
แผเ่ มตตาจติ ไปยังหวั หน้าโจร เม่อื หัวหน้าโจรยกดาบฟนั ลงที่คอสามเณร ดาบได้งอพับ
เข้าหากัน หวั หนา้ โจรจงึ ดดั ดาบใหม่ใหต้ รงแล้วฟนั ซา้ ดาบก็งอเหมือนเดมิ อกี

จึงเปล่ียนดาบและทดลองอีกหลายครั้งแต่ก็ไม่สามารถทาอะไรสามเณรได้

หัวหน้าโจรประกอบพลีกรรม

หัวหน้าโจรสานึกผิด จึงกลับใจและขอบวชพร้อมด้วยบริวาร สามเณรสัง
กิจจะไดพ้ าโจรทง้ั หมดไปเข้าเฝา้ พระพุทธเจ้า พระพุทธเจา้ ได้อุปสมบทให้ และทรง
แสดงธรรมให้ฟังพระสงฆ์เหล่าน้ันได้ปฏิบัติธรรมจนกระท่ังบรรลุเป็นพระอรหันต์
ท้งั หมด

ท่ีมา https://www.youtube.com/watch?v=4OBXKC16vcw สืบค้นเมอ่ื วนั ท่ี 13 /9/64

คุณธรรมท่ีควรถือเป็นแบบอย่าง เป็นผู้มีความเสียสละ
เพื่อส่วนรวม ปฏิบัติตนเคร่งครัดในพระธรรมวินัยและมีจิตเมตตา
รจู้ ักให้อภยั ผู้อืน่

กิจกรรม
“ตอบอะไรนะ…ชว่ ยบอกหนอ่ ย”

“ตอบอะไรนะ...ชว่ ยบอก ๑
หนอ่ ย”
สามเณรสงั กจิ จะ
๕ ขวบ ๗ ขวบ ท่านออกบวช
เม่ืออายุเทา่ ใด
๙ ขวบ

“ตอบอะไรนะ...ช่วยบอก ๒
หน่อย”
การบวชเป็น
๕ ข้อ ๘ ข้อ สามเณรตอ้ งถือ

๑๐ ข้อ ศีลกี่ขอ้

ศีล ๕ คอื ศลี เบอ้ื งต้นทที่ ุกคนตอ้ งปฏิบัติ
ศีล ๘ คอื ศีลปฏิบตั ิเม่ือเราไปปฏบิ ตั ธิ รรมท่วี ดั
ศลี ๑๐ คือ ศลี ของสามเณร

“ตอบอะไรนะ...ช่วยบอก ๓
หนอ่ ย”
ใครเปน็ ผพู้ ากลมุ่ โจร
พระสารีบตุ ร สามเณรสังกจิ จะ มายังสานกั สงฆ์
และตรี ะฆัง

ชายผู้ยากไร้

“ตอบอะไรนะ...ช่วยบอก ๔
หนอ่ ย”
กลุ่มโจรจับผ้ยู ากไร้
ตอ้ งการเงินค่าไถ่ ต้องการแกแ้ ค้น ดว้ ยเหตุผลใด

ต้องการนาไปทาพิธพี ลีกรรม

“ตอบอะไรนะ...ช่วยบอก ๕
หนอ่ ย”
การกระทาของ
ความเสยี สละ ความอดทนอดกลนั้ สามเณรสังกจิ จะให้

ความมานะพยายาม ข้อคิดในข้อใด

นกั เรียนจะนาคุณธรรม
และข้อคิดท่ีไดจ้ าก

การศึกษาพุทธสาวกไป
เป็นแนวทางในการดาเนนิ

ชวี ติ ไดอ้ ย่างไรบ้าง

ท่มี า https://creazilla.com/nodes/35758-businesswoman-with-a-speech-bubble-clipart สืบค้นเมอ่ื วนั ท่ี 13 /9/64

รจู้ กั เสียสละและทาประโยชน์
เพอ่ื ส่วนรวมมีความเมตตาต่อ
ผทู้ ีค่ ดิ ร้าย คิดไม่ดีตอ่ เรา
ไม่โกรธแค้นคะ่



๑. นกั เรียนศึกษาเรือ่ งพทุ ธสาวก ๑. ครใู ห้นักเรียนศึกษาเร่อื งพุทธสาวก
(สามเณรสงั กจิ จะ) จากหนังสือเรียน (สามเณรสังกิจจะ) จากหนงั สอื เรยี น
๒. นักเรยี นทาใบงานท่ี ๓ ๒. ครูให้นกั เรียนทาใบงานที่ ๓
เร่ือง พุทธสาวก (สามเณรสังกิจจะ) เร่ือง พุทธสาวก (สามเณรสงั กจิ จะ)
๓. นักเรยี นนาเสนอผลงานหน้าชน้ั เรียน ๓. ครใู หน้ กั เรียนนาเสนอผลงานหนา้ ชนั้ เรยี น
๔. ครูเดนิ ดูและใหค้ วามชว่ ยเหลอื ตาม

ความเหมาะสม

ใบงานท่ี ๓
เรือ่ ง พุทธสาวก (สามเณรสงั กจิ จะ)

คาช้แี จง
ให้นักเรยี นตอบคาถามตอ่ ไปน้ี

พุทธสาวก คอื ..................................................................................................................
..................................................................................................................
สามเณรสงั กจิ จะทา ..................................................................................................................
อย่างไร โจรทงั้ หมด ..................................................................................................................
จงึ เลิกลม้ พิธพี ลกี รรม
และขอบวช ..................................................................................................................
..................................................................................................................
..................................................................................................................
..................................................................................................................

คณุ ธรรมที่ควร ..................................................................................................................
นามาเป็น ..................................................................................................................
แบบอยา่ ง ..................................................................................................................
..................................................................................................................

เฉลย

ใบงานท่ี ๓
เร่ือง พทุ ธสาวก
(สามเณรสังกจิ จะ)

พุทธสาวก คอื .......ผ...ู้ท....เี่ .ช....่ือ...ฟ....ัง..แ...ล....ะ..ป....ฏ...บิ....ตั...ิต...น....ต...า...ม...ห....ล...กั...ค...า...ส...อ...น....ข...อ...ง...............
.......พ....ร..ะ...พ....ุท....ธ..เ..จ...า้.....แ...ล...ะ...เ.ป....น็...แ....บ...บ....อ...ย...า่...ง..ท....ด่ี ...ีส...า...ม...า...ร..ถ..................
.......น...า...ม...า...ป....ฏ...บิ....ตั ...ิต...า...ม...ไ..ด...้...................................................................

สามเณรสังกิจจะทา ....อ...า...ส...า...ไ..ป...ใ..ห....้โ..จ...ร...ท...า...พ....ิธ...พี ....ล...ีก...ร..ร...ม.......แ...ล...ะ...เ..ม...อื่...ไ..ป....ถ...งึ..ไ..ม....ไ่ ..ด...้.....
อย่างไร โจรทง้ั หมด ....แ...ส...ด....ง..ท....่า..ท....หี...ว...า...ด...ก...ล....ัว....น....่งั..ท....า...ส...ม...า...ธ...แิ ...ผ...่เ..ม...ต...ต....า..จ...ิต.................
จึงเลิกล้มพิธีพลีกรรม ....สเ..ม.า..่อื.ม..โ.เ.จ.ณ..ร...รใ..ชส...งัด้...ก.า..ิจบ...จ.ฟ..ะ..นั .ไ..ดด...้า..โ.บ.จ...กร...จล...ึงบั..เ..งก..อ.ิด..ไ.ค.ม...ว.่ส..า.า.ม..ม..เ.าล...ร.่อื .ถ..ม.ท..ใ..าส...อ...ะ..ไ..ร..........
และขอบวช ....แ...ล...ะ...ข...อ....บ...ว...ช........................................................................................