วัฒนธรรมองค์การในสถานศึกษา-1

วเิ ชียร วทิ ยอุดม (2551 : 398) ใหค้ วามหมาย วฒั นธรรม
องค์การไวว้ า่ วฒั นธรรมองค์การคอื วถิ กี ารดารงชีวติ ในองค์การ
และวถิ ชี วี ติ โดยรวมของคนในองค์การ ซ่ึ งเป็ นมาตรฐานสาหรบั

เอาไวใ้ หพ้ นักงานยึดเป็ นหลกั ในการทางานและการใช้ชีวติ อยู่
ในองค์การ

พิ ช า ย ร ตั น ดิ ล ก ณ ภู เ ก็ต ( 2 5 5 2 : 2 2 2 ) นิ ย า ม

ความหมาย วฒั นธรรมองค์ การ คอื ความเช่ือและค่านิ ยม
พ้ืนฐานร่วมกนั ของสมาชิกภายในองค์การ ปรากฏออกมาในวถิ ี
ของบรรทดั ฐานแห่งการคิดและการปฏิบตั ิ มีกระบวนการ
ถา่ ยทอดจากบคุ คลร่นุ หน่ึงไปยงั อกี รุ่นหน่ึงในหลากหลายรูปแบบ

กล่าวโดยสรุป วฒั นธรรมองค์ การหมายถึง กรอบแนวทางของ
ระเบยี บและแบบแผน การประพฤตปิ ฏบิ ตั อิ นั เกดิ จากคา่ นิ ยม ความเช่ือ
ท่เี ห็นไดจ้ ากพฤตกิ รรมของสมาชิกในองค์การวา่ จะทาอะไร ทาอยา่ งไรท่ี
ทาให้แต่ละองค์ การมีลกั ษณะท่ีแตกต่างกนั ไป ซ่ึ งองค์ การมีความ
คาดหวงั และสนบั สนุนการใหส้ มาชิกรบั รู้ เขา้ ใจถงึ กจิ วตั รขององค์การ
และรว่ มกนั ยดึ ถอื ปฏบิ ตั ิ

วฒั นธรรมเป็ นรากฐานท่ีกาหนดทศั นคตแิ ละพฤติกรรมของ

มนุษย์ในสงั คม วถิ กี ารดารงชวี ติ ท่ที าใหอ้ งค์การมเี อกลกั ษณ์ของ
ตนเองตา่ งไปจากองค์การอ่นื และสามารถแลกเปลย่ี นกนั และกนั
กระจายออกไปไดใ้ นหมู่สมาชิกของสงั คม เปรยี บเสมือนเป็ นกาว
หรอื ท่ยี ึดองค์การหรอื หน่ วยงานใหก้ ลมเกลยี วไมแ่ ตกสลายลงไป

1 วฒั นธรรมองค์การสามารถกาหนดรูปแบบพฤตกิ รรมขององค์การได้

เช่น วฒั นธรรมองค์การท่คี นส่วนมากมกั วางเฉยตอ่ ปัญหาท่เี กดิ ขน้ึ ในองค์การ
เม่ือวถิ ชี วี ติ ท่วั ไปสรา้ งแบบแผนการวางเฉยตอ่ ปัญหาพฤตกิ รรมการปฏบิ ตั ขิ อง
บคุ คลในองค์การกจ็ ะซึ มซบั เรยี นรู้ กลายเป็ นวฒั นธรรมการวางเฉย

2 รปู แบบพฤตกิ รรมองค์การท่เี กดิ ขน้ึ จากวฒั นธรรมองค์การอาจ

เป็นไดท้ ง้ั ปจั จยั เกอ้ื กลู หรอื อปุ สรรคตอ่ การดาเนินงานขององค์การ

โดยเฉพาะอยา่ งย่ิงการตดั สินแกไ้ ขปัญหาการบรหิ ารงาน กลา่ วคอื
วฒั นธรรมจะส่งผลตอ่ รูปแบบและความสมั พนั ธ์ของบุคคลในองค์การ

3 วฒั นธรรมองค์การมอี านาจชกั นาใหเ้ กดิ ภาวการณ์เรยี นรตู้ า่ ง ๆ

วฒั นธรรมจะมีอานาจชกั นาใหเ้ กิดสภาวการณ์เรยี นรู้ตา่ งๆ ได้
โดยเฉพาะอยา่ งย่ิงท่มี ีความสาคญั กบั องค์การ คอื การเรยี นรูภ้ าวะ
ช่วยตนเองไมไ่ ด้



โดยสามารถแบง่ วฒั นธรรม องค์การได้ 4 แบบ คอื

1 วฒั นธรรมแบบปรบั ตวั

วฒั นธรรมแบบปรบั ตวั เกิดขน้ึ จากการท่ีผู้นาเชิงกลยุทธ์ มุ่งสร้าง
คา่ นิยมใหมข่ อง องค์การท่เี ออ้ื ตอ่ การเพ่ิมขดี ความสามารถในการ
ต ีค ว า ม ห รือ ค า ด ก า ร ณ์ ภ า ว ะ แ ว ด ล้อ ม ภ า ย น อ ก เ พ่ื อ ใ ห้ เ กิ ด
พฤตกิ รรมในองค์การท่สี ามารถตอบสนองไดต้ ลอดเวลา

2 วฒั นธรรมแบบมุ่งผลสาเรจ็

วฒั นธรรมแบบน้ี คอื การมีวิสัยทศั น์ ท่ีชดั เจนของเป้ าหมาย
องค์การ ผ้นู ามงุ่ เห็นผลสาเรจ็ ตามเป้ าหมาย เช่น ตวั เลขยอดขาย
เพ่ิมขน้ึ ผลประกอบการมีกาไร หรอื มีเปอร์ เซ็ นต์ส่ วนแบง่ ของ
ตลาดสงู ขน้ึ

3 วฒั นธรรมแบบเครอื ญาติ

วฒั นธรรมแบบเครอื ญาติ ใหค้ วามสาคญั ของการมีส่ วนร่วมของ
พนกั งานภายในองค์การเพ่ือใหส้ ามารถพฒั นาตนเองใหพ้ ร้อมท่จี ะ
รองรบั การเปล่ยี นแปลงต่าง ๆ เน้ นความตอ้ งการของพนักงาน
มากกวา่ วฒั นธรรมแบบอ่นื องค์การจงึ มีบรรยากาศของมวลมิตรท่ี
ร่วมกนั ทางานคลา้ ยอยใู่ นครอบครวั

4 วฒั นธรรมแบบราชการ

วฒั นธรรมแบบราชการ จะมุ่งเน้ นดา้ นวธิ กี าร ความเป็ นเหตุผล
ความมีระเบยี บของการทางาน มุ่งเน้ นเร่อื งใหย้ ึดและปฏบิ ตั ติ าม
กฎระเบยี บ ยึดหลกั การประหยดั ความสาเรจ็ ขององค์การเกิดจาก
ความสามารถในการบรู ณาการและความมปี ระสิทธภิ าพ

วฒั นธรรมองค์ การจากอดีตสู่ปัจจุบนั ความเป็ นอตั ลกั ษณ์ และ
เอกลกั ษณ์ถา่ ยทอดจากรุ่นสู่รุ่น ใหป้ ระพฤตปิ ฏบิ ตั ติ ามในองค์การ
วฒั นธรรมองค์การเกิดจากความตอ้ งการท่ีจะเปลย่ี นแปลงภายใน
องค์ การมุ่งไปสู่ความสาเรจ็ ตามเป้ าหมายขององค์ การ มีปัจจยั ท่ี
สาคญั ดงั น้ี

1. วฒั นธรรมการปรบั ตวั ในการทางาน จะตอ้ งมุ่งเน้ นการตอบสนอง

ตอ่ สภาพแวดลอ้ มภายนอก เช่น การปรบั ตวั เขา้ กบั คนอ่นื การปรบั ตวั ตาม
สถานการณ์ตา่ งๆ

2. วฒั นธรรมการมุง่ ความสาเรจ็ เป็ นการทางานเชิงรุกเพ่ือใหอ้ งค์การ

ประสบความสาเรจ็ ตามวตั ถปุ ระสงค์ นโยบาย วสิ ยั ทศั น์ ฯ

3. วฒั นธรรมเครอื ญาติ เป็ นวฒั นธรรมท่ีทางานแบบยืดหยุ่นและ

อุปถมั ภ์ เออ้ื อาทรตอ่ กนั ภายในองค์การ มคี วามรกั ความผกู พนั ทาใหเ้ กดิ
ความสุข ในการปฏบิ ตั งิ าน แบบเครอื ญาติ

4. วฒั นธรรมระบบราชการ มีสภาพแวดล้อมภายในองค์ การ ทาให้

บุคลากรในองค์การเกิดประสิทธภิ าพการทางาน และความม่นั คงในการ
ทางาน

5. คา่ นิ ยมหลกั ขององค์การร่วมกนั เป็ นความเช่ือของบุคลากรท่นี าไปสู่

การกระทาท่เี ป็นแบบอยา่ งของ พฤตกิ รรมในองค์การความรูส้ ึกตา่ ง ๆ

6. คา่ นิยมการปรบั เปลย่ี นร่วมกนั ช่วยใหบ้ ุคลากรภายในองค์การช่วย

แกไ้ ข ปรบั ปรุง พฒั นาร่วมกนั เพ่ือใหเ้ กดิ คา่ นิยมท่เี หมาะสมในองค์การท่ดี ี
งาม



การปฏบิ ตั ติ นในบรบิ ทพหวุ ฒั นธรรมเป็นการยอมรบั ความแตกตา่ งของ
บุคคลในองค์การทง้ั ทางดา้ นภาษา ขนบธรรมเนียม ประเพณี ความเช่ือ
ศาสนา และวถิ ชี วี ติ ในองค์กร บนพ้ืนฐานของการยอมรบั สิทธแิ ละเสรภี าพ

ในทุกดา้ นและหน้ าท่ขี องแตล่ ะบุคคล โดยตอ้ งใหโ้ อกาสกบั ชนกลมุ่ น้ อยท่มี ี
ชวี ติ การเป็นอยทู่ ่ตี า่ งกนั ไดร้ บั การพฒั นาในทกุ ๆ ดา้ น เพ่ือท่จี ะนาไปสู่
ความเท่าเทยี มกนั ของทกุ คนในองค์การ

การนาไปประยกุ ต์ใช้ในการบรหิ ารสถานศกึ ษา

- ครูทาหน้ าท่ีในการสอนเด็กนักเรยี นใหเ้ ข้าใจใหไ้ ดร้ บั
ความรู้และสอนใหอ้ ยูใ่ นกฎระเบยี บไม่นอกลู่นอกทาง เช่น แตง่ กาย
ใหเ้ รยี บร้อย หวั หน้ าระดบั ช้นั ทาหน้ าท่ีในการรบั ผิ ดชอบดูแลคน
จานวนมากและส่งั การตามท่ไี ดร้ บั มอบหมาย

- ผู้อานวยการ/ครู เม่ือมีการจดั ทาโครงการ ผู้อานวยการจะ
แบง่ งานใหค้ รูตามความถนดั และความสามารถเฉพาะบคุ คล

THANK YOU