มาตรการรักษาความปลอดภัยของนักเรียนเกี่ยวกับสารเคมี

มาตรการรักษาความปลอดภัยของนกั เรียน
เกี่ยวกบั สารเคมใี นสถานศึกษา

โรงเรียนวดั ทางขา้ มนอ้ ย (ศรวี ไิ ลประชาสรรค์)

ตำบลหวั ไทร อำเภอบางคล้า
สำนกั งานเขตพนื้ ทก่ี ารศกึ ษาประถมศกึ ษาฉะเชิงเทราเขต 2

สำนักงานคณะกรรมการการศกึ ษาข้นั พน้ื ฐาน
กระทรวงศกึ ษาธิการ

มาตรการรักษาความปลอดภยั ของนักเรียนเกยี่ วกับสารเคมีในสถานศึกษา
ของโรงเรยี นวดั ทางข้ามนอ้ ย (ศรีวไิ ลประชาสรรค)์

*********************************

1. นโยบายและการวางแผนการรักษาความปลอดภัยเกี่ยวกับสารเคมี โรงเรียนวัดทางข้ามน้อย
(ศรวี ิไลประชาสรรค)์

ให้ความสำคัญกับความปลอดภัยและตระหนักถึงความรับผิดชอบที่มี ต่อสวัสดิภาพของนักเรียน
ชุมชน และพนื้ ท่ีสังคมโดยรอบของโรงเรียน จงึ มนี โยบายให้มีระบบมาตรการรักษา ความปลอดภยั ของนักเรียน
เกี่ยวกับสารเคมีในสถานศึกษาให้สอดคล้องกับกฎหมายและมาตรฐานอันเป็นที่ยอมรับ เพื่อสร้างความ
ปลอดภัยในสถานศึกษาและหลีกเลี่ยงอันตรายที่อาจมีต่อสุขภาพของผู้เกี่ยวข้อง ตลอดจน ผลกระทบต่อ
ทรัพย์สนิ และสภาพแวดลอ้ มท้ังภายในและบริเวณรอบโรงเรียนวดั ทางขา้ มน้อย (ศรีวไิ ลประชาสรรค)์ สารเคมี
หมายถึงสารอนินทรยี ์ หรอื สารอินทรีย์ที่มสี ามารถระบุโมเลกลุ ของสารได้ อาจปรากฏอยู่ใน ธรรมชาติ หรือถูก
สังเคราะห์ขึ้นจากปฏิกิริยาต่างๆ ก็ได้โดยทั่วไปแล้ว สารเคมีจะมีสถานะอยู่ 3 สถานะ เช่นเดียวกันกับสสาร
ไดแ้ ก่ ของแข็ง ของเหลว และกา๊ ซ หรอื พลาสมา สามารถเปล่ยี นสถานนะได้เมอ่ื สภาวะหรอื เงอ่ื นไขเปลยี่ นไป
เช่น เปลี่ยนอุณหภูมิความดัน โดยใช้ปฏิกิริยาทางเคมี ก็สามารถเปลี่ยนจากสารเคมีหนึ่ง ไปเป็น สารเคมีตัว
ใหม่ได้ สว่ นพลังงาน เชน่ แสง หรอื ความรอ้ น ไม่จัดอย่ใู นรูปของสสาร จงึ ไมอ่ ยู่ในกลมุ่ ของสารเคมีในคำจำกัด
ความนี้ สารเคมีทุกชนิดอาจทำให้เกิดอันตรายได้ถ้าได้รับเข้าสู่ร่างกายในปริมาณมากพอ โดยความรุนแรง
ขึ้นกับ ชนิดและปริมาณของสารที่ได้รับ ระยะเวลาของการที่ได้รับสาร และรูปแบบการรับสารสู่ร่างกาย
อนั ตรายที่อาจเกิดข้นึ ในสถานศึกษา มีดังนี้

- อันตรายจากการสูดดมไอของสารเคมี การสูดดมไอของสารเคมีโดยตรงทำใหเ้ กิดการระคายเคืองต่อ
ระบบทางเดินหายใจ ได้แก่จมูก คอ และ ปอด ความเป็นอันตรายขึ้นอยู่กับชนิด ปริมาณที่ได้รับเข้าสู่ร่างกาย
และระยะเวลาสมั ผัส ควรหลกี เล่ยี ง การสดู ดมไอของสารเคมีโดยตรง

- อันตรายจากการสัมผสั สารเคมี สารเคมีหลายประเภท เชน่ กรดและเบส กดั กรอ่ นผวิ หนงั ได้ จึงควร
หลีกเลี่ยงการสัมผัสสารเหล่านี้ โดยตรง หากสารเคมีหกเลอะบนพื้นโต๊ะปฏิบัติการหรือที่ใดก็ตาม ให้ทำความ
สะอาดทันทีด้วยความ ระมัดระวัง เพื่อป้องกันไม่ให้เป็นอันตรายต่อผู้อื่น โดยต้องสวมใส่อุปกรณ์ป้องกันส่วน
บุคคลที่เหมาะสม ในกรณีที่สารเคมีหกในปริมาณมาก ไม่ควรจัดการด้วยตัวเอง ให้แจ้งเจ้าหน้าที่ใน
ห้องปฏบิ ตั ิการมา จัดการ

- อันตรายจากการกลืนกินสารเคมี สารเคมีเข้าปากอาจเกิดขึ้นจากอาหารที่ปนเปื้อนสารเคมี มือท่ี
สัมผสั สารเคมแี ล้วหยิบอาหารเขา้ ปาก

1) เป้าประสงค์
(1) เพอ่ื ใหม้ ีรูปแบบแนวทางการรักษาความปลอดภัยเกยี่ วกบั การใช้สารเคมีของโรงเรียน
(2) เพื่อให้นักเรียนทุกคนได้รับการปกป้อง และคุ้มครองความปลอดภัยเกี่ยวกับสารเคมี ทั้งด้าน

รา่ งกาย และการดำเนนิ ชวี ิตประจำวนั
(3) เพื่อสร้างความตระหนักในการรักษาความปลอดภัยเกี่ยวกับสารเคมีของโรงเรียน โดยการให้

ความรู้ ความเข้าใจ แกผ่ ้ทู ีร่ บั ผดิ ชอบ และผู้ท่ีมสี ่วนเกี่ยวขอ้ งกบั การรกั ษาความปลอดภัยใน โรงเรยี น
2) เป้าหมาย
(1) นักเรยี นทกุ คนในโรงเรยี นมีความรู้ ความเขา้ ใจ ในการใชส้ ารเคมีอยา่ งปลอดภยั ใน สถานศึกษา
(2) ผู้บริหารสถานศึกษา ข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา ผู้ปกครองนักเรียนมีแนวทาง

ในการปอ้ งกันและรกั ษาความปลอดภยั เกย่ี วกบั การใช้สารเคมีในสถานศึกษาและในชุมชน
(3) จัดตัง้ เครอื ขา่ ยผปู้ กครอง หน่วยงานภาครฐั และเอกชนในชุมชน เพอื่ ส่งเสรมิ ในการสรา้ ง ความ

ตระหนกั การใช้สารเคมีในสถานศกึ ษา มีสว่ นรว่ มในการดแู ลความปลอดภยั ด้านต่างๆ ใหแ้ กน่ กั เรยี น
3) ยุทธศาสตร์
(1) โรงเรียนจัดระบบการรักษาความปลอดภัยเกี่ยวกับสารเคมีโดยการจัดทำป้ายบอกวิธีการใช้

การป้องกัน และจุดแสดงความปลอดภัยเกี่ยวกับสารเคมีต่างๆ เพื่อระวังความปลอดภัยใน การใช้สารเคมี
ภายในสถานศกึ ษา

(2) กำหนดมาตรการรกั ษาความปลอดภัยเกย่ี วกับสารเคมีของนกั เรยี นให้ปฏิบัติอย่างเคร่งครดั
(3) ให้ความรู้ และจัดอบรมให้กับนักเรียน เกี่ยวกับรู้จักสารเคมี วิธีการใช้ ประโยชน์ โทษ และ
วิธีการปอ้ งกนั สารเคมีในสถานศกึ ษา

2. การวางแผนรักษาความปลอดภัยในการใช้สารเคมขี องโรงเรยี นวัดทางข้ามน้อย (ศรีวิไลประชาสรรค)์
แนวทางการวางแผนการรักษาความปลอดภัยให้แก่นักเรียน เน้นการมีส่วนร่วมระหว่างนักเรียน ครู
ผู้ปกครอง ชมุ ชน และเครือข่ายในชุมชน ทง้ั หน่วยงานภาครัฐและเอกชน โดยร่วมกันวางแผนเพื่อปอ้ งกัน และ
หา แนวทางรกั ษาความปลอดภยั เก่ียวกบั สารเคมีในสถานศึกษา ดังนี้

ขน้ั ตอน ภารกจิ
1.ศกึ ษาสภาพทว่ั ไป ศึกษาเก่ยี วสารเคมีต่างๆภายในสถานศกึ ษา และศึกษาสารเคมีใน
ชุมชน โดยรอบ และสร้างความเข้มแขง็ ของเครอื ข่ายเพื่อวเิ คราะห์
2.กำหนดมาตรการหลัก ความเสี่ยงจากการ ใช้สารเคมีทอ่ี าจก่อใหเ้ กิดอบุ ตั เิ หตุ

3.กำหนดมาตรการเสริม กำหนดมาตรการหลักด้านการใช้สารเคมี และการป้องกนั สารเคมี
ใน สถานศึกษา
4.กำหนดกิจกรรม
5. กำหนดเวลาและผูร้ ับผิดชอบ กำหนดมาตรการเสรมิ ให้เหมาะสมเกย่ี วกับการใช้สารเคมใี น
สถานศกึ ษา และ ขยายมาตรการสู่ชุมชนโดยรอบ

กำหนดกิจกรรมสนบั สนนุ มาตรการหลกั และมาตรการเสริม
กำหนดเวลาและผู้รับผดิ ชอบอยา่ งชัดเจน และสามารถปฏิบตั ิได้

3. มาตรการความปลอดภยั เก่ียวกับสารเคมีในสถานศกึ ษา

สาเหตุ มาตรการปอ้ งกันและแกไ้ ข ผรู้ ับผดิ ชอบ
1. การเกิดระเบิดและ
อคั คีภัยจากสารเคมี 1. ศกึ ษาคุณสมบัติของสารเคมีให้รู้ถึงการทำงานทอี่ าจจะ 1.ผบู้ ริหารโรงเรียน

2. ความเสี่ยงภัยต่อสุขภาพ ก่อให้ อัคคภี ยั และอันตราย 2.ครู
ในหอ้ งปฏิบัติการใน
สถานศกึ ษา 2. ให้ความร้นู กั เรียนถงึ สารที่อาจจะกอ่ ใหเ้ กดิ อคั คภี ยั 3.ผปู้ กครอง

3. การดูแลสขุ ภาพให้ 3.ครูคอยควบคมุ ดูแลให้อยใู่ นระเบยี บวินยั 4.ชมุ ชน
ปลอดโรคและภัยจาก
สารเคมี 4.จดั ให้มีปา้ ยชอื่ แสดงรายละเอยี ดนกั เรียน 5.นกั เรยี น

4.อุปกรณ์ป้องกันอนั ตราย 5.ใหค้ วามรนู้ ักเรยี นเก่ยี วกบั การดบั ไฟ หนีไฟ
จากสารเคมี
6.จัดใหม้ เี จา้ หนา้ ท่ีอยเู่ วรรกั ษาสถานทร่ี าชการอยา่ ง
5.การปฐมพยาบาลสำหรับ
ผไู้ ดร้ ับพิษจากสารเคมี เคร่งครดั

7.วางแผนรบั สถานการณ์ไว้ล่วงหน้า

8.จดั แหลง่ ขอ้ มลู ทีส่ ามารถตดิ ต่อขอความช่วยเหลือไว้

ลว่ งหน้า

1. หลกี เล่ยี งการจัดกิจกรรมท่ีครไู มส่ ามารถควบคุมดแู ล 1.ผ้บู ริหารโรงเรียน

นักเรียน ไดท้ ้งั หมดและความเส่ยี งตอ่ การเกิดอันตราย 2.ครู

2.จัดระบบดแู ลความปลอดภัยอย่างใกล้ชิด 3.ผู้ปกครอง

3.ใหค้ วามรนู้ ักเรยี นในการร่วมกิจกรรมอย่างปลอดภยั ทกุ 4.นักเรยี น

ครัง้

4.จดั ครูคอยควบคุม ดแู ลให้อย่ใู นระเบยี บวินัยทุกครัง้

5.ตรวจดคู วามเหมาะสมของสถานทท่ี ี่ปลอดภัย

6.จัดเตรยี มสถานที่ปฐมพยาบาลเบือ้ งตน้ ทุกครง้ั

1.ให้ความรูเ้ ก่ยี วกับโรค และการปฐมพยาบาลเบื้องต้น 1.ผบู้ ริหารโรงเรียน

จาก สารเคมี 2.ครู

2. จัดเก็บอปุ กรณ์ทเี่ ป็นสารอันตรายให้ปลอดภัยกับ 3.ผู้ปกครอง

นักเรียน 4.นกั เรยี น

3.จดั ให้มีครผู ้รู บั ผิดชอบดแู ลสารเคมแี ละอปุ กรณท์ ี่มีความ

เสีย่ ง เกีย่ วกบั สารอนั ตราย

1.จัดครรู บั ผิดชอบถังดบั เพลงิ ประจำอาคารเรยี น 1.ผบู้ ริหารโรงเรียน

2.ครผู ูร้ ับผิดชอบจดั เตรยี มตเู้ ก็บอปุ กรณ์ จัดเรยี งอปุ กรณ์ 2.ครู

และ จดั เรียงสารเคมีต่างๆอย่างเปน็ ระบบ 3.นกั เรียน

3.จดั เตรยี มอปุ กรณ์การล้างมือ ล้างอปุ กรณ์ ต่างๆให้

พร้อม

1.บรู ณาการจัดการเรียนการสอนในรายวชิ าลกู เสือเรื่อง 1.ผูบ้ รหิ ารโรงเรยี น

การปฐม พยาบาลเบื้องต้น 2.ครู

2.ครอู บรม การปฐมพยาบาลเบอ้ื งตน้ 3.นกั เรยี น

3.ประสานหน่วยงานท่ีเก่ยี วข้องใหค้ วามร้กู บั นักเรยี นและ

คณะครู

สาเหตุ มาตรการป้องกนั และแก้ไข ผรู้ ับผดิ ชอบ
6.ข้อปฏบิ ัติในการเตรียม
รบั เหตุฉกุ เฉนิ จากสารเคมี 1. ครูเวรประจำวันพูดหน้าแถวเกยี่ วกับขอ้ ปฏบิ ตั ิในการ 1.ผู้บรหิ ารโรงเรยี น

7. การปอ้ งกนั อนั ตรายจาก เตรียมรบั เหตุฉกุ เฉนิ ตา่ งๆ 2.ครู
สารเคมแี ละการปฏบิ ตั ิตน
ภายใต้ภาวะมลพษิ ใน 2. ครูผรู้ บั ผิดชอบกจิ กรรมวางแผนงานตามขอ้ ปฏบิ ตั ใิ ห้ 3.นกั เรียน
ชุมชน
ชดั เจน เพือ่ เตรียมลดความเสี่ยงต่อการเกดิ เหตุฉุกเฉนิ จาก

สารเคมี

1. ศึกษาคุณสมบัติของสารเคมีให้รู้ถึงการทำงานทีอ่ าจจะ 1.ผู้บริหารโรงเรยี น

กอ่ ให้ อคั คีภัยและอนั ตราย 2.ครู

2. ให้ความรนู้ กั เรียนถงึ สารที่อาจจะกอ่ ให้เกิดอันตราย 3.ผู้ปกครอง

3.ครคู อยควบคุม ดูแลนักเรยี นใหอ้ ยู่ในระเบียบวินยั 4.ชุมชน

4.จัดให้มีปา้ ยช่ือแสดงรายละเอยี ดนกั เรียน 5.นักเรียน

5.แตง่ ต้งั กรรมการรบั ผิดชอบตรวจสอบอุปกรณ์อยา่ ง

สม่ำเสมอ

6.จัดอบรมใหค้ วามรคู้ ณะครู นักเรยี น และชมุ ชน

7.จดั ใหม้ เี จ้าหน้าที่อยูเ่ วรรักษาสถานท่ีราชการอยา่ ง

เคร่งครดั

8.วางแผนรับสถานการณ์ไว้ล่วงหน้า

9.จดั แหล่งขอ้ มลู ท่สี ามารถตดิ ต่อขอความชว่ ยเหลือไว้

ลว่ งหน้า