การอนุมาน

การอนุมาน
กระบวนการคิด
คาดคะเนหาขอ้ สรุป
จากเหตผุ ลทีม่ ีอยู่

การอนุมาน

แบ่งเป็น 2 ลกั ษณะ ไดแ้ ก่

นิรนัย อปุ นยั

(Deductive (Inductive
reasoning) reasoning)

การอนุมานแบบนิรนยั

พจิ ารณาจาก

หลกั การนาไปสู่ขอ้ สรปุ

(ใหญ่ -> ยอ่ ย)

ทาให้ข้อสรุปเป็นจริง 100%

(ยกเว้นบางกรณ)ี

การอนุมานแบบนิรนัย

คดิ จากหลักความเป็นจริง/หลกั การ ไปหากรณเี ฉพาะ และไดเ้ ปน็ ข้อสรปุ

สง่ิ มชี ีวติ ทุกชนิดต้องตาย

แมวเป็นสง่ิ มชี ีวติ
แมวต้องตาย

การอนุมานแบบนิรนยั

คิดจากหลักความเปน็ จริง/หลักการ ไปหากรณเี ฉพาะ และไดเ้ ป็นขอ้ สรปุ

มนุษย์ทกุ คนตอ้ งการปจั จยั ส่ี

ฉันเปน็ มนษุ ย์
ฉนั ต้องการปจั จยั ส่ี

การอนุมานแบบนิรนัย

หลกั เกณฑ์
ขอ้ สรปุ

ขอ้ บกพร่องในการอนุมานแบบนิรนัย
1. ข้อสรุปผดิ พลาดเพราะสมมตฐิ านบกพรอ่ ง
หลักการ สิ่งท่ีมปี ีกล้วนแตเ่ ปน็ สัตว์ ไม่ทง้ั หมด
อันนถี้ ูก
กรณีเฉพาะ เครือ่ งบนิ มีปกี

ข้อสรปุ ดังน้นั เครอื่ งบนิ เป็นสตั ว์ เอ๊ะ!

ผา้ อนามัยกม็ ปี กี นะ...

ข้อบกพรอ่ งในการอนุมานแบบนิรนัย
1. ข้อสรุปผดิ พลาดเพราะสมมตฐิ านบกพร่อง

หลกั การ คนไทยทกุ คนรกั ลุงตู่ ...ไมท่ ้ังหมด
กรณีเฉพาะ พวกเธอเปน็ คนไทย อันนถ้ี ูก

ขอ้ สรุป ดังน้นั พวกเธอต้องรกั ลงุ ตู่ เอะ๊ !

ขอ้ บกพร่องในการอนมุ านแบบนิรนยั
2. ข้อสรุปผดิ พลาดเพราะวิธีอนมุ านบกพรอ่ ง (โยงมว่ั )

หลกั การ คนไทยทุกคนชอบกนิ ตม้ ยากุง้ ไมแ่ นเ่ สมอไป

กรณเี ฉพาะ ลูกปลาเปน็ คนไทย อนั นถ้ี กู

ขอ้ สรปุ ดงั นัน้ ลูกปลาชอบกนิ ตม้ ยากงุ้

เอ๊ะ! ไม่จาเปน็

ข้อบกพร่องในการอนมุ านแบบนิรนยั
2. ข้อสรปุ ผดิ พลาดเพราะวิธีอนมุ านบกพรอ่ ง (โยงมวั่ )
หลักการ ปลาทกุ ชนิดวา่ ยนา้ ได้ อันนถ้ี กู
อนั นถี้ กู
กรณเี ฉพาะ ฉันว่ายน้าได้

ขอ้ สรปุ ฉันเป็นปลา เอะ๊ ! อิหยงั

ข้อบกพร่องในการอนมุ านแบบนิรนยั
2. ข้อสรปุ ผดิ พลาดเพราะวิธีอนมุ านบกพรอ่ ง (โยงมวั่ )
หลักการ ปลาทกุ ชนิดวา่ ยนา้ ได้ อันนถ้ี กู
อนั นถี้ กู
กรณเี ฉพาะ ฉันว่ายน้าได้

ขอ้ สรปุ ฉันเป็นปลา เอะ๊ ! อิหยงั

การอนุมานแบบอุปนยั

พิจารณาจาก

การสงั เกตทดลองซ้า ๆ
นาไปตง้ั ขอ้ สรุปเป็นหลักการ

(ย่อย ๆ -> ใหญ่)

ทาใหข้ ้อสรุปอาจจะเป็นจริงหรือไมก่ ไ็ ด้
ความนา่ จะเป็น 50/50

การอนุมานแบบอุปนยั
คิดจากเหตยุ ่อย ๆ (การสงั เกต การทดลอง) นาไปสู่การตงั้ ข้อสรุป

นกเขาขบอ้ สินรไุปด้ “ควรจะ/นา่ จะ” เปน็ เช่นนั้น
นกเอย้ี งบินได้
นกพริ าบบินได้
แนห่ รอื ? นกกระจอกบินได้ นกกระจอกเทศบินไม่ได้
นกเพนกวนิ บนิ ไมไ่ ด้
ดังนัน้ นกทกุ ชนดิ บินได้

การอนมุ านแบบอุปนยั

เหตุผล 1 ครูเมษ์เปน็ คนนา่ รัก
ใจดี
เหตุผล 2

เหตุผล 3 มคี วามสามารถ
สรุป ดงั นนั้ ครเู มษ์นา่ จะมแี ฟนแล้ว

ไมเ่ สมอไป อาจจะมสี าเหตอุ ่นื ที่ทาให้ครโู สดกไ็ ด้ T-T

การอนมุ านแบบอปุ นัย

เหตุผล 1 เดก็ จอมเรยี บรอ้ ย
เหตผุ ล 2 มคี วามสามารถ
เหตผุ ล 3 วาจาสภุ าพอ่อนโยน
สรุป ดงั นนั้ มินตราท่เี ปน็ เดก็ จอมคงเป็นแบบน้นั

ก็ไมแ่ นเ่ สมอไป...

การอนุมานแบบอุปนัย

การสงั เกต ซา้ ๆ
ขอ้ สรุป

อนุมกาานรจอานกุมเาหนตแบุ บ>อผุปลนัยโดยพจิ ารณาเหตุ-ผล

ถ้าอา่ นหนงั สอื ทกุ วนั ก็จะทาให้เราทาข้อสอบผ่าน

อนมุ านจาก ผล > เหตุ
อนุมานนกั จเารยีกนมผาลโรงเร>ียนผสาลยหล(ามยีเวหันตคุแงทเพรรกา)ะเล่นเกมจนดกึ

มินน่สี อบตกวชิ าคณติ ศาสตร์ เนื่องจากไมถ่ นดั คานวณ ดังนน้ั คงจะตกวิชาฟิสกิ สด์ ว้ ย
คนไม่ชอบนั่งรถไฟ เนอ่ื งจากใชเ้ วลาเดนิ ทางนาน ดงั น้ันก็ไมช่ อบรถทวั รด์ ว้ ยเชน่ กนั

การอนุมานแบบนิรนัย การอนมุ านแบบอุปนยั

การอนมุ านแบบไหน?

วันไหนท่จี ้ิงจกทักก่อนออกจากบา้ นจะโชคไมด่ ี
วันน้ีฉนั นา่ จะโชคไม่ดแี น่ ๆ

เพราะเมือ่ เชา้ จิ้งจกทักเสียงดังมาก

การอนมุ านแบบอุปนัย

การอนมุ านแบบไหน?

สตั วเ์ ลีย้ งลูกด้วยนมเปน็ สตั ว์เลือดอ่นุ
สนุ ัขเลย้ี งลกู ด้วยนม

ดงั น้นั สนุ ขั เปน็ สตั วเ์ ลอื ดอุ่น

การอนุมานแบบนิรนัย