ข้อมูลพื้นฐานชุมชน บ้านแม่สะงะ1

ข้อ ข้ มูล มู พื้น พื้ ฐานชุม ชุ ชน บ้า บ้ นแม่สม่ ะงะ

1 แบบสำรวจข้อมูลชุมชนต้นแบบ โครงการเสริมพลังสร้างสุขภาวะชุมชนชาติพันธุ์และเครือข่ายชนเผ่าพื้นเมือง 1. ชื่อชุมชน 1.1 ชื่อชุมชน (ทางการ) บ้านแม่สะงะ 1.2 ชื่อชุมชน (ภาษาชนเผ่าพื้นเมือง) ................................................... 2. ที่ตั้งชุมชน หมู่ที่............. ตำบลแม่นาจร อำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่ รหัสไปรษณีย์ ....................... 3. ประวัติศาสตร์ชุมชน การอพยพจากประเทศจีนมานั้นเขามาตั้งหมู่บ้านอีกกี่จุดนั้น ยังไม่อาจที่จะทราบได้แน่ชัด จากจีนก็เข้ามา ตั้งหมู่บ้านที่ ไหล่ชี่เล้ง ( ปัจจุบัน อยู่ที่บริเวร บ้าน หนองอู๊ก เปียงหลวง อ.เวียงแหง จว.เชียงใหม่ ชื่อทางการ คือ ดอยขี้เหล็ก ) การอพยพจากไหลชี่เล้งมาในพื้นใกล้เคียงนี้ล้วนแล้วแต่เป็นโม้งลาย หรือ เป็นโม้งเขียว โดยการ อพยพมา 2 กลุ่มๆที่ 1 มี ตระกุล แซ่จ๋าว,แซ่ลี,แซ่ว่าง,แซ่ย่าง,แซ่เฮ่อ,แซ่เฒ่า โดยการนำ 1.นาย จู้นั้ง แซ่จ๋าว 2. นาย เซ้าจ่อ แซ่เฮ่อ อพยพย้ายออกมาก่อน กลุ่มที่ 2 กลุ่มแซ่โซ้ง โดยตกลงว่าจะตามไป 1 ปีให้หลัง แกนนำคือ นาย ใฉสู แซ่โซ้ง จากบ้านไหลชี่เล้งก็มาตั้งหมู่บ้าน ชื่อแม่ลาอู อยู่ที่นี่ได้ประมาณ 7-8 ปี ประมาณปี พ.ศ.2478 – 2482( ใกล้เคียง บ้านเสาแดง อ.กัลยานิวัฒนา ในปัจจุบัน) จากนั้นก็ย้ายตามกันไปตั้งหมู่บ้าน ชื่อบ้านปางเกี๊ยะ อยู่นานแค่ 1 ปี ก็แยกย้ายกันอีก โดยแยกย้ายกันในครั้งนี้แบ่งเป็น 2 กลุ่ม โดยแต่ละกลุ่มมีรายเอียดดังต่อไปนี้ 1 กลุ่มใหญ่ไปตั้งบ้านใหม่ ชื่อบ้านผาละปิ ซึ่งอยู่ไม่ไกลกันนัก ก็อยู่ได้นานแค่ 1 ปีเท่านั้น (ซึ่งในปัจจุบันก็ยังใช้ชื่อ หมู่บ้าน ชื่อนี้อยู่ คือ บ้านปางเกี๊ยะ และ บ้านผาละปิ ต.แม่ศึก อ.แม่แจ่ม จากนั้นก็ย้ายกันไปอีกที่ คือบ้าน แม่ซู้ตุ (แม่สบต๊อบ ในปัจจุบัน )ตั้งถิ่นฐานที่นี่ได้นาน 9-10 ปี จึงได้ย้ายมาอยู่ที่ สามแยกแม่สะงะ- ห้วยเย็นม้งในปัจจุบัน ประมาณปี พ.ศ.2499 ใช้ชื่อ บ้านแม่สะงะแล้ว จึงถือได้ว่าเข้ามาในพื้นที่นี้แล้ว. อยู่ได้นาน ประมาณ 3-4 ปี แกน นำ คือ 1 นาย ปล้าหล่าว เซ่งจ่าว 2 นาย ใฉเก๊า เซ่งจ่าว 3 นาย กากัวะ เซ่งจ่าว 4 นาย เซ้าตั่ว เซ่งจ่าว (แต่ไม่มีที่ ทำกิน จึงได้ย้ายตั้งหมู่บ้านที่ตีนดอย ป๋อ ดรอ เฮา ชื่อหมู่บ้าน ว่า บ้านขุนห้วยมะดะ ซึ่งอยู่ขุนห้วยแม่น้ำแม่เอาะ และอีกชื่อคือ เส่คิจุ๊ บ้านเส่คิจุ๊อยู่ได้นาน 22 ปี จึงได้สลายตัว สาเหตุที่ทำให้หมู่นี้บ้านแตก คือ 1.มีการเสียชีวิต ของคนอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะ ลูกหลานของ นาย แซงฝั่ว เซ่งจ่าว ส่วนใหญ่ล้วนเสียชีวิตพร้อมกันเป็นคู่ ชาย หญิง 2.การมีปัญหาพิพาทระหว่างกันในหมู่บ้าน ที่ค่อนข้างมาก 3.ความเชื่อ ในเรื่อง คาถาอาคม หรือ มนต์ดำ และ ความเชื่อสิ่งศักดิ์สิทธ์ในพื้นที่ถูกทำลาย (ตามคำบอกเล่า จะมีสัตว์ป่าที่มีขนาดใหญ่เข้ามาในหมู่บ้าน เช่น หมู

2 ป่าตัวใหญ่ๆ เก้ง กวาง) จึงได้ย้ายลงทางใต้ ประมาณ 3-4 กิโลเมตรตั้งบ้านใหม่ชื่อ บ้านกิ่วป่าคา อยู่ที่นี่ได้ ประมาณ 4-5 ปี ด้วยความเชื่อ และ มีผู้พบเห็นผู้คน เป็นคณะเดินผ่านกลางหมู่บ้านบ่อยๆ ในคืนเดือนเต็ม โดยใส่ ชุดขาว และหมอทรง ว่าเป็นทางเดินของภูตผี จึงได้มีการโยกย้ายกันอีกระลอก ในครั้งนี้ การย้ายไม่เป็นขบวนเลย เพราะต่างคนต่างย้ายไปอยู่ตามสวนไร่ของตัวเอง เช่น บ้านเก่าลั๊วะ,ป่าเอาะ,ห้วยเสือ,และบ้านแม่สะงะเหนือ ที่ตั้ง หมู่บ้านใหม่( ที่ปัจจุบัน แรกเข้ามามี 2 หลัง ) และมีบางส่วนย้ายกลับไปอยู่ที่บ้านเก่า ดอยเส่คิจุ๊อีกครั้ง และที่ อื่นๆ ในปีต่อมานาย ใฉเก๊า เซ่งจ่าวได้เสียชีวิตลง พี่น้องแกนนำในตระกุล เซ่งจ่าว ที่อยู่ทางบ้านปางอุ๋ง มาในงาน ศพ จึงได้มาดูสถานที่ตั้งบ้านใหม่ และมีคำสั่งจากผู้อาวุโส ในตระกุล เซ่งจ่าว ให้มาอยู่รวมตัวกัน ที่หมู่บ้านแห่งนี้ ตาม นาย หลื่อ และ นาย จ้านั้ง เซ่งจ่าว ภายใน 1 ปีต้องมารวมตัวให้เสร็จ ที่หมู่บ้านแม่สะงะเหนือในปัจจุบัน. เดิมพื้นที่ที่ตั้งหมู่บ้านนี้ เป็นพื้นที่ทำกินของ นาย เซ้าช่าง แซ่ลี และ นาย ใจ่โต้ง แซ่ลี แต่ นาย หลื่อ และ นาย จ้านั้ง ได้มาขอเพื่อตั้งหมู่บ้านใหม่ จึงใช้ชื่อ บ้านแม่สะงะกันอีกครั้ง เพราะอยู่ติด ลำห้วยแม่สะงะน้อย นับแต่ นาย หลื่อ และนาย นั้ง มาตั้งบ้านครั้งแรก คือประมาณ กลางปี พ.ศ. 2524 และย้ายมาอยู่รวมกันเสร็จภายในปี พ.ศ. 2525 จึงตั้งหมู่บ้านเป็นการถาวรที่นี่ จนถึงปัจจุบันนับเวลาได้ 29-30 ปีแล้ว (แม่สะงะ เรียก เพี้ยนมาจากคำว่า แม่ ทรายงาม คนในสมัยก่อนไม่ได้เรียนหนังสือ พูดไม่ชัด จึงเพี้ยนไป เหตุที่ได้ชื่อว่า แม่ทรายงามคือ ทรายในลำน้ำแม่ สะงะ นี้มีสีเหลือง และทรายเป็นเม็ดโตๆ สวยงาม จึงเรียกแม่ทรายงาม ) *(ป๋อ ดรอ เฮา ดอยหัวโล้น ความหมาย ในภาษาโม้ง เป็นภูเขาที่สูงที่สุดในภูมิประเทศแถบนี้ ซึ่งอยู่ที่ใหนก็มองเห็นอย่างเด่นชัด อยู่ทางทิศเหนือของบ้าน แม่สะงะปัจจุบัน ) 4. ข้อมูลประชากรในชุมชน ประกอบด้วย หลังคาเรือน กลุ่มชาติพันธุ์ได้แก่ ม้ง บ้านแม่สะงะ มีจำนวนประชากร 673 คน แบ่งเป็นประชากรชาย 369 คน ประชากรหญิง 374 คน 5. ความเชื่อ/ศาสนา ชุมชนบ้านแม่สะงะ นับถือ ศานาพุทธ คริสต์ และดั้งเดิม 6. ลักษณะทางกายภาพและสภาพอากาศ บ้านแม่สะงะ สภาพพื้นที่เป็นที่บนที่สูง ล้อมรอบด้วยภูเขา มีอาณาเขตติดต่อ ดังนี้ ® ทิศเหนือ ติดต่อกับบ้านแม่แจ๊ะ หมู่ที่13 ตำบลแม่นาจร ® ทิศใต้ ติดต่อกับบ้านแม่มุ หมู่ที่ 4 ตำบลแม่นาจร ® ทิศตะวันออก ติดต่อกับบ้านแม่แฮเหนือ หมู่ที่ 3 ตำบลแม่นาจร ® ทิศตะวันตก ติดต่อกับบ้านแม่เอาะ หมู่ที่ 10 ตำบลแม่นาจร

3 7. การคมนาคม การคมนาคมบ้านแม่สะงะ เข้าจาก.............. 8. โครงสร้างทางสังคมและการปกครอง 9.1 ผู้นำทางการ ...................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................... ..................................................... .................................................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................................................... 9.2 ผู้นำทางธรรมชาติ/ศาสนา ...................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................ ............................ .................................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................................... 10. อาชีพของคนในชุมชน 1) สตรอเบอร์รี่ 2) ผักสลัด 3) ผักกะหล่ำปลี 4) ผักกาดขาวปลี 5) บีทรูท 6) ต้นกระเทียม 7) แครอท 8) ลูกหนาย 9) ลิ้นจี่ 10) ส้มเขียวหวาน 11) กาแฟ 12) พลับ

4 11. กลุ่มองค์กร เครือข่ายในชุมชน (เช่น /กลุ่มสตรี /กลุ่มออมทรัพย์ ฯลฯ) ที่ ชื่อกลุ่ม/องค์กร กิจกรรม ปีที่ก่อตั้ง จำนวนสมาชิก เงินทุน 1 กลุ่มกองทุนหมู่บ้าน - ให้กู้เงิน 2544 150 1,200,000 2 กลุ่มเครือข่ายลุ่มน้ำแม่สะงะ - อนุรักษ์ป่าไม้และน้ำ 2544 90 3 กลุ่มแม่บ้าน - พัฒนาอาชีพสตรี 2538 41 4 กลุ่มงบกระตุ้นเศรษฐกิจ - ให้กู้ยืมเงิน 2543 150 12. องค์กร หน่วยงานที่เข้ามาส่งเสริมสนับสนุนตั้งแต่อดีตถึงปัจจุบัน 12.1 องค์กรภาครัฐ ชื่อหน่วยงาน ช่วงระยะเวลา บทบาทในชุมชน หรือ สนับสนุนด้าน ศูนย์สาธารณสุขมูลฐานชุมชน ( ศสมช.) 2546 เป็นที่ให้การบริการพยาบาลเบื้องต้น ในชุมชน โครงการหลวง ศูนย์ ทุ่งหลวง 2530 ส่งเสริมอาชีพ,ความรู้,พัฒนา หน่วยจัดการต้นน้ำ แม่สะงะ 2522 ปลูกป่าสน 12.2. องค์กรเอกชน/ องค์กรภาคประชาชน ชื่อหน่วยงาน ช่วงระยะเวลา บทบาทในชุมชน หรือ สนับสนุนด้าน สมาคม Impect 2538 -การศึกษา -การอนุรักษ์วัฒนธรรมประเพณี -การอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม เครือข่ายสิ่งแวดล้อมม้ง 2537 -การจัดการทรัพยากรสิ่งแวดล้อม เครือข่าย พัฒนาม้งสายกลาง 9 หมู่บ้าน 2545 -จัดกิจกรรมงานประเพณีปีใหม่ ร่วมกัน เครือข่าย ฌาปนกิจสงเคราะห์ 10 หย่อม บ้าน 2505 -เก็บเงินสมาชิก ช่วยเหลืองานศพ

5 13.ปัญหาและอุปสรรคที่สำคัญของชุมชน (จากมากไปยังน้อย) 1) หนี้สินมีมาก 2) รายได้น้อย 3) ที่ทำกินไม่มีเอกสารสิทธิ์ 4) ค่าใช้จ่ายในครัวเรือนสูง 5) เส้นทางคมนาคมในหมู่บ้านไม่สะดวก 6) ขาดความรู้ในการประกอบอาชีพเสริม 7) ขาดความต่อเนื่องในพัฒนาอาชีพ และส่งเสริม จากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง 14. แผนที่ชุมชนและทรัพยากรธรรมชาติ รายชื่อผู้ให้ข้อมูล 1) ........................................................................................ 2) ........................................................................................ ผู้เก็บข้อมูล................................................................... วันที่...................เดือน..........................พ.ศ.2561