ข้อมูลพื้นฐานชุมชน บ้านป่าโป่ง1

ข้อ ข้ มูล มู พื้น พื้ ฐานชุม ชุ ชน บ้า บ้ นป่า ป่ โปง

ตอนที่1ข้อมูลทั่วไปของชุมชน 1.ประวัติและความเป็นมาของหมู่บ้าน(บ้านป่าโปง) บ้านป่ าโปง หมู่ที่ 1 ปัจจุบัน มีอยู่ด้วยกัน 2 หย่อม คือ บ้านป่ าโปงสูงกับป่ าโปงต ่า ห่างจากกัน ประมาณ 3 กิโลเมตร ประวตัิการจดัต้งัชุมชนมายาวนานกว่า 180 ปีโดยบา้นป่าโปงสูงจากการนา ของนาย มูลแก้ว (ปอเดะซอ)ส่วนบ้านป่าโปงต่า ยา้ยมาคร้ังแรกโดยทาหน่า(ปอถุ่ยพอ)ในอดีตชาวบ้านได้มีการ เคลื่อนยา้ยจัดต้ังชุมชน(บ้านเก่า)ในรัศมี1-3 กิโลเมตร มาแล้ว หลายจุด ด้วยเหตุผลตามความเชื่อต่างๆ โดยเฉพาะเคยมีโรคระบาด (ต่าชาโดะ)ฝี ดาษ มีคนตายจ านวนมาก ชาวบ้านได้แยกย้ายกันกระจัดกระจายกัน ในที่ต่างๆและต่อมามีชาวบ้านใกล้เคียงมาสมทบส่วนหนึ่งและลูกหลานได้ขยายครอบครัวขยายเป็ นชุมชน เท่าทุกวนัน้ี พ้ืนที่แห่งน้ีเคยมีผูม้าต้งัถิ่นฐานมาก่อน สันนิฐานว่าเป็นชนเผ่าลวะั๊โดยมีสุสานลวะั๊ที่เรียกกนัว่า “โกหว่าโล” ที่สันเขา โต่แวโจ๊อนัมีเศษเครื่องป้ัน ดินเผา่มีใหเ้ห็นกนัอยู่ ประวัติหย่อมบ้านป่าโปงสูง จากคา บอกเล่าของผูเ้ฒ่าในหมู่บา้นป่าโปงสูง ก่อต้งัเมื่อ180 ปี(ประมาณ ปีพ.ศ. 2371 )คนที่ต้งับา้นป่า โปงสูง คนแรกคือ นายตือลาไม่มีนามสกุล ซึ่งตระกูลหรือลูกหลานที่มีอยู่คือนายกะรา ใฝ่ กุศลอภิชน ซึ่ง เป็นหลานของนายตือลา ซ่ึงคนเมื่อก่อนยงันบัถือประเพณีอย่างเคร่งครัด ตามขนบธรรมเนียมของชนเผ่าป กาเกอะญอ ซึ่งผู้น าศาสนาคนแรกคือนายตือลา และมีการสืบทอดจนถึงปัจจุบนัหลายคน บางคร้ังหมู่บา้น

มี3 คน อันเกิดเนื่องมาจากความแตกแยกหรือแยกหย่อมบ้านแล้วสุดท้ายก็กลับมาอยู่ที่เดียวกันส าหรับผู้น า ศาสนาคนปัจจุบันคือ นายคอมุ ชีวน าไพบูลย์ ประวัติหย่อมบ้านป่ าโปงต ่า ประวตัิบา้นป่าโปงต่า ก่อต้งัเมื่อประมาณ 160 ปีที่ผ่านมา (ประมาณปีพ.ศ. 2342) เริ่มต้งัรกราก โดยนายมอหน่า และไม่กี่ปี ต่อมาได้เกิดโรคระบาดจนท าให้นายมอหน่าและครอบครัวย้ายออกจากบ้านป่ า โปงต ่าโดยย้ายไปอยู่บ้านห้วยกุ้งใหม่ 13 ปี ต่อมา นายลิลุ,นายนุนุ(ปอเก๊ละ),นายมอหน่า (ถะหน่า) ก็ได้พา กนัมาท้งั3ครอบครัว มาต้งับา้นที่บา้นป่าโปงต่า อีกคร้ังและอยจู่นถึงปัจจุบนั ส าหรับผู้น าทางศาสนาของบ้านป่ าโปงต ่าคนแรกคือ นายมอหน่า(ถะหน่า),นายลิลุและซินิ ตามล าดับและต่อมามีความแตกแยกกันทางความคิดของผู้น าศาสนาท าให้ผู้น าศาสนา 3 คนในหย่อมบ้านป่ า โปงต ่า ในพ.ศ.2511 คือนายซินิ,นายกอวอและนายตุ๊นุ และต่อมานายซินิก็ย้ายไปอยู่ที่อื่นท าให้เหลือผู้น า ศาสนา 2คน 2 สาย จนถึงปัจจุบนัโดยมีผูส้ืบทอดแต่ละสายดงัน้ีสายกอวอมีนายวาดูและสายนายตุ๊นุมี นายแกว้จนถึงปัจจุบนัท้งันายแกว้และนายวาดู คือ คนปัจจุบันที่เป็ นผู้น าศาสนาในบ้านป่ าโปงต ่า ส าหรับศาสนาอื่นที่เข้ามามีบทบาทในหมู่บ้านปัจจุบันคือ ศาสนาคริสต์ คนที่น าศาสนาคริสต์เข้า มาในบ้านป่ าโปงสูง คือ นางแจบือ กุหลาบคีรีไพร ศาสนา คริสต์ นิกายคาทอลิก และนายพาหยื่อ บุญดวง น าศาสนาคริสต์ นิกายโปแตสสแตนท์ท้งั2 นิกายน้ีเขา้มาเมื่อปี2524 ส าหรับบา้นป่าโปงต่า ผูท้ี่นา เผยแพร่ท้งั2 นิกายคือ นางชาญชยัภูผาสูงส่งคริสตน์ ิกายคาทอลิก ส าหรับศาสนาคริสต์ นิกายโปแตสแตนท์ น าเข้าด้วยนายโหละโก๊ะ พุทธพงศ์ ปี 2528

ส าหรับบ้านป่ าโปงสูงและบ้านป่าโปงต่า ก่อนที่จะมาเป็น2 หย่อม บา้นที่ส าคญัที่มีการยกยา้ยหรือ ต้งัหย่อมบา้นหลายๆหย่อมในระหว่างน้นัดว้ยอนัเนื่องจากปัญหา การระบาดของโรคต่างๆที่มีในหมู่บา้น และปัญหาความขัดแย้งในเรื่องของการแย่งกันเป็ นผู้น าศาสนาหรือความขัดแย้งกันในเรื่องที่ท ากินเป็ นต้น ซึ่งหยอ่มบา้นที่สา คญั ในอดีตมีดงัน้ี 1.เดลอ พุชิ 2.ป่ าโปงต ่า 3.ป่ าโปงสูง 4.เดลอ เคลอะ ออน 5.เดลอ เซอ มี เปอ โข่ 6.เดลอต่าโจ๊ะโข่ 7.เดลอ แดวะ เก๊าะปู 8. เดลอ ต่าลอโป่ งเด 9.เดลอ เพาะเก๊วะ 10.เดลอ เก่อปึเด 11.เดลอเก่อวอปู 12.เดลอ ห้วยสิบสอง 13.เดลอ คลิขวิคี *หมายเหตุ*ค าว่าเดลอ หมายถึงหมู่บ้านเก่า,ที่ต้งัหมู่บา้นเก่า ท้งัหมดน้ีก็อยใู่นพ้ืนที่บา้นป่าโปง หมู่1 ส าหรับผู้น าหมู่บ้านป่าโปง (ผู้น าจากการแต่งต้ัง ,ผู้ใหญ่บ้าน)มีดังนี้ 1.นายตือลา 2.นายมูลแก้ว

3.แหนวะเชอ 4.นายถะหน่า (มอหน่า) 5.นายพาเหน่แฮ, นายกอวอ(เป็ นพร้อมกันไม่ปฎิบัติหน้าที่) 6.นายปอเนะ(ปอเงตือ)มีผู้ช่วย 2 คนคือ นายตุ๊นุกับนายเก๊าะเนาะ 7.นายโหละโก๊ะ พุทธพงศ์ มีผู้ช่วย คือ นายตุ๊นุกับนายเก๊าะเนาะ 8. นายโหละโก๊ะ พุทธพงศ์ มีผู้ช่วย คือ นายบารมีกับนายแควแหน่ 9.นายบารมี บุญดวง( ด ารงต าแหน่งก านันคนแรก ) มีผู้ช่วยคือ นายโตแฮ,นายหล้า,นายแก้ว 10.นายจตุพล ใฝ่ กุศลอภิชน (ก านันต าบลป่ าโปงคนปัจจุบัน) มีผู้ช่วยคือ นายบุญค า พะติแฮ,โดย มี นายห่อดู บุญดวง,นายจรูญ สง่าไพศาลกิจ นายแจงวา พะชี (เป็ นผู้ช่วยคนปัจจุบัน) ลักษณะการตั้งถิ่นฐานในอดีต 1.การยา้ยบา้นตามลกัษณะการทา ไร่ ปกาเกอะญอจะทา ไร่ขา้วตามฤดูกาลเท่าน้นัจะไม่ทา ซ้า ที่เก่า ติดต่อกนัหลายปี(ไร่หมุนเวียน) เมื่อประชากรเพิ่มข้ึนระยะหมุนเวียนจะส้ันลงและไกลออกไปจึงแยกยา้ยหา ที่ท ากินแห่งใหม่แต่จะไม่ไกลจากเดิมมากนักและจะย้ายกลับมาที่เดิมอีกเมื่อป่าสมบูรณ์พอที่จะท าการเกษตร ได้อีก เป็ นลักษณะหมุนเวียนตามไร่ 2.ความเชื่อเรื่องคนเจ็บป่วย ลม้ตาย ตอ้งร้ือบา้นยา้ยบา้นเป็นการหนีโรคภยัไขเ้จ็บ ปกาเกอะญอ สมยัก่อนจะไม่สร้างบา้นแบบถวาร ลักษณะบ้านเป็ นกระท่อมสร้างด้วยไม้ไผ่เป็ นส่วนใหญ่ จึงโยกย้ายง่าย 3.เมื่อชุมชนไดต้้งันาน การเพิ่มจา นวนของสัตวเ์ล้ียง ววัควายและประชากรก็จะทา ให้หมู่บา้นเกิด ความสกปรกความเป็นอยกู่ ็แยล่ง โรคภยัไขเ้จ็บก็เริ่มคุกคาม จึงตอ้งยา้ยหนีสิ่งเหล่าน้ี

4.ความเชื่อเกี่ยวกบัผีสถานที่บางแห่งเมื่อมีการต้งัหมู่บา้นทา ให้เกิดโรคระบาด หรือมีสัตว์เช่นงู เหลือม เสือ เกง้กวาง เขา้หมู่บา้น ชุมชนแห่งน้นัตอ้งยา้ย เพราะเชื่อวา่เจา้ที่เจา้ทางไม่อนุญาตใหอ้ยู่ 5.เกิดความขัดแย้งหรือมีการผิดจารีตประเพณีก็จะมีการโยกย้ายเพราะไม่ต้องการเผชิญกับความ ขดัแยง้ที่รุนแรงแต่ขอ้น้ีจะเกิดข้ึนไดน้อ้ยมากในชนเผา่ ปกาเกอะญอในอดีต “แดลอ” หรือบา้นเก่าในอดีต แดลอคือสถานที่ต้งัหมู่บา้นในอดีตแลว้มีการโยกยา้ยออกแดลอบางแห่งจะอยู่กนันานเป็นสิบปี่ – ยสี่ิบปีบางแห่งก็มีอายุแค่หน่ึงปีข้ึนอยกู่บัเงื่อนไขดว้ยสาเหตุอะไรก็ตาม ปกาเกอะญอเรียกว่า “แดลอ” ซึ่ง สังเกตไดง้่ายๆคือบริเวณน้นัจะมีไมผ้ล ไมย้ืนตน้อาทิเช่น ขนุน มะม่วง ส้มโอ หรือไผ่ตง เป็ นต้นและมี เสาบา้น ครกกระเดื่อง รางอาหารหมูทิ้งซากไว้หมู่บา้นเก่าปกาเกอะญออาจจะยา้ยกลบัมาอยู่ที่ เดิมใหม่ก็ได้แต่จะไม่มีการปลูกตรงหลุมเก่า อาจจะปรับที่ใหม่และขดุหลุมเสาที่ไม่ตรงกบัที่เดิมหรือปาก ประตูบ้านอาจจะหันไปอีกด้านหนึ่งตามลักษณะความเชื่อ 2.ที่ต้ังของหมู่บ้าน ชื่อหมู่บ้าน บ้านป่ าโปง หมู่ที่ 1ต าบลป่ าโปง อ าเภอสบเมย จังหวัดแม่ฮ่องสอน อยู่ทางทิศเหนือของ อ าเภอสบเมย จังหวัดแม่ฮ่องสอน ระยะทางจากหมู่บ้านถึงตัวอ าเภอสบเมย ห่าง 61 กิโลเมตร โดยแบ่งการ ใช้เส้นทางคอนกรีตจากหมู่บ้าน1กิโลเมตรถึงปากทางหมู่บ้านและใช้ถนนหลวงลาดยางถึงตัวอ าเภอ แผนผังชุมชน ถนนหลวงหมายเลข108แม่สะเรียง-ฮอด

อบต.ป่ าโปง บ้านห้วยกุ้ง จุดตรวจต ารวจห้วยกุ้ง บ้านป่ าโปงสูง บ้านป่ าโปงต ่า 3.ขนาดของหมู่บ้าน จ านวนหลังคาเรือน 122 หลังคาเรือน โดยมีประชากรท้งัหมด 385คนจ าแนกเป็ นชาย201คนจ าแนกเป็ นหญิง184 คน 4.จ านวนพื้นที่หมู่บ้านประมาณ ไร่/ ตารางกโิลเมตร จา แนกเป็นพ้ืนที่ พ้ืนที่ป่าอนุรักษจ์า นวน 2,250 ไร่ พ้ืนที่ป่าชุมชนใชส้อย จ านวน 2,397 ไร่ พ้ืนที่ทา กินท้งัหมด จ านวน 2,100 ไร่ - นา จ านวน 363 ไร่ ห้วยแม่ลิด

- สวน จ านวน 481 ไร่ -ไร่หมุนเวียน จ านวน 1,100ไร่ - ที่อยู่อาศัย จ านวน 50 ไร่ - ที่สาธารณะประโยชน์ จ านวน 9 ไร่ รวมพ้ืนที่ท้งัหมดของบา้นป่าโปง หมู่ที่1จา นวน 8,750 ไร่ แหล่งข้อมูล การจัดเกบ็ข้อมูลบ้านป่าโปง 5.อาณาเขตติดต่อ ทิศเหนือ ติดต่อเขตบ้านสุดห้วยนา ต าบลแม่เหาะ อ าเภอแม่สะเรียง ทิศใต้ ติดต่อเขต บ้านกองแป ต าบลป่ าโปง อ าเภอสบเมย ทิศตะวันออก ติดต่อเขต บ้านแม่แวน ต าบลบ่อสลี อ าเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม่ ทิศตะวันตก ติดต่อเขต บ้านห้วยโป่ ง ต าบลป่ าโปง อ าเภอสบเมย 6.ลกัษณะที่ต้ังและภูมิประเทศ บา้นป่าโปงสูง ต้งอยู่บนไหล่เขา สภาพรอบๆบ้านเป็ นป่ าไม้ที่มี่ความอุดมสมบูรณ์เป็ นสภาพป่ า ั “เก่อเนอพา” ป่าดิบแลง้ต้งัอยู่ในความสูงระดับน้ าทะเล ประมาณ 1020 เมตร พิกัด แผนที่MV. 103044 ระวางแผนที่ 4645 III ล าดับชุด L 7017 S บา้นป่าโปงต่า ต้งัอยู่หุบเขา ติดกบัน้า แม่ลิด พ้ืนที่บา้นมีป่าไมอุ้ดม สมบูรณ์ดา้นหน้าหมู่บา้นทาง ทิศตะวันออก 50 เมตร เป็ นเขตติดต่อจังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งมีสภาพป่ าไม้ที่อุดมสมบูรณ์ เนื่องจากชาวบ้าน จะใช้พ้ืนที่เล้ียงสัตว์ส่วนใหญ่ต้งัอยู่ในความสูงจากระดับน้ าทะเล ประมาณ 860 เมตร พิกัดแผนที่MV. 093059ระวางแผนที่ 4645 III ล าดับชุด L 7017 S ท้งัสองหย่อมบา้น ระยะทางเดิน(ทางลดั) 3กิโลเมตร ใช้เวลาเดิน 1.00 ชวั่โมงหรือเดินทางดว้ยรถ ออ้มทางบา้นหว้ยกุง้ใชเ้วลาคร่ึงชวั่โมง 7.ลกัษณะภูมิอากาศ

สภาพภูมิอากาศในหมู่บ้านป่าโปงมีอากาศเยน็ตลอดท้งัปีในช่วงฤดูร้อนในตอนกลางวนัอากาศร้อนบา้งใน ฤดูหนาวอากาศหนาวมาก 8.ลักษณะ(สภาพ)ดิน สภาพดินเป็นดินเหนียวเหมาะแก่การเพาะปลูก 9.แหล่งน ้าในหมู่บ้าน(แม่น ้า ห้วย หนอง บึงลา ห้วย) ห้วยแม่ลิด 1.ห้วยแม่ลิด 3.ห้วยโป่ งตะวันตก 5.ห้วยสิบสอง 7.ห้วยหวาย 2.ห้วยโป่ งตะวันออก 4.ห้วยกุ้ง (กริโกล๊ะ) 6.ห้วยบุก 10.พืชพรรณในท้องถิ่น(พืชพนัธ์ุธรรมชาติ, พืชเศรษฐกจิ) พืชในทอ้งถิ่นส่วนใหญ่ที่มีในทอ้งถิ่นเช่นผกักุด ผกัเผด็ พืชเศรษฐกิจ ไดแ้ก่ขา้ว,ฟักทอง ,แตงกวาปี,พริกกะเหรี่ยง แตงกวาปี ผักเผ็ด

ตอนที่ 2ลกัษณะสังคมเชิงชุมชนและเศรษฐกจิ 2.1 สภาพของที่อยู่อาศัย -บ้านส่วนใหญ่ของชาวบ้านป่าโปงเป็นบ้านยกพนื้สูงแยกบ้านที่นอนหลังหนึ่งและโรงครัวที่ท าพธิีหลังหนึ่ง 2.2 สภาพเศรษฐกิจ(อาชีพของคนในชุมชน) -สภาพเศรษฐกิจของชุมชนบ้านป่ าโปงส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรมการปลูกข้าวนาและข้าวไร่มา เป็ นอ าดับแรกและรองลงมาก็คือการปลูกแตงกวาและการปลูกฟักทองโดยมีอาชีพเล้ียงสัตวแ์ละการรับจา้ง เป็ นตัวเสริม

2.3 สภาพการศึกษาชุมชน (ศูนย์เด็กเล็ก โรงเรียนประถม โรงเรียนมัธยม ศูนย์การศึกษานอกโรงเรียน โรงเรียนเอกชน) -บา้นป่าโปงมีโรงเรียนประถมหน่ึงแห่งทา การเรียนการสอนต้งัแต่ง ประถมปี ที่หนึ่ งถึงประถมปี ที่หกมี นักเรียน54คนมีบุคลากรห้าค 2.4 สาธารณูปโภค (ไฟฟ้า น้า ประปา โทรศพัท์ไฟฟ้าส่องสวา่งสาธารณะ) -ชุมชนบา้นป่าโปงท้งัสองหยอ่มบา้นใชไ้ฟฟ้าจากการไฟฟ้าส่วนภูมิภาคแม่สะเรียง -ชุมชนบา้นป่าโปงท้งัสองหยอ่มบา้นใชร้ะบบประปาภูเขา -ชุมชนบ้านป่ าโปงหย่อมบ้านป่ าโปงต ่าใช้สัญญาณคลื่นโทรศัพท์ดีแทค -ชุมชนบ้านป่ าโปงหย่อมบ้านป่ าโปงสูงใช้สัญญาณคลื่นโทรศัพท์วันทูคอล

2.5 สภาพเส้นทางคมนาคน (ทางเดินเท้า ถนนดิน ถนนลูกรัง ถนนลาดยาง สะพาน) -สภาพถนนในชุมชนบา้นป่าโปงเป็นถนนคอนกรีตท้งสองหย่อมบ้าน ั 2.6 ศาสนาสถานและสถานที่ประกอบพิธีกรรม (วัด ส านักสงฆ์ โบสถ์คริสต์ศาสนา มัสยิด ศาลเจ้า จีน ส านักทรงเจ้า หมอดู) -ชุมชนบ้านป่าโปงยังคงนับถือประเพณีดั้งเดิมเป็นส่วนใหญ่แต่มีแนวโน้มที่ศาสนาคริสต์เข้ามามีบทบาทใน ชุมชนมากขึ้นตามการเผยแพร่ของศาสนาคริสต์

2.7 หน่วยงานราชการที่ต้ังอยู่ในชุมชน (ระบุจ านวน ชื่อ สภาพ ข้อมูลที่ได้พบ) หอประชุมหมู่บ้าน 2.8 สถานที่พักผ่อนหย่อนใจ (สวนสาธารณะ ลานกีฬา สถานบันเทิง) -สนามกีฬาโรงเรียนบ้านป่ าโปง

ตอนที่3 สภาพทางสังคมและวัฒนธรรมโดยทั่วไป 1. ภาษาที่ใช้ในชุมชน -ภาษาปาเกอญอสกอว์(กะเหรี่ยง) 2. การแต่งกายโดยทั่วไป -แต่งกายชุดกะเหรี่ยงและชุดไทยทวั่ ไป 3. ศิลปะพื้นบ้านที่นิยมในชุมชน 4. อาหารประจ าชุมชน (อาหารที่นิยมรับประทาน) -แกงข้าวเบอะ -แกงเย็นปลา

ตอนที่ 4 การรวมกลุ่มและองค์ภายในชุมชน -กลุ่มทอผ้าแม่บ้าน -กลุ่มออมทรัพย์กองทุนหมู่บ้านป่ าโปง -กลุ่มออมทรัพย์วันละบาท -กลุ่มอนุรักษว์ฒันธรรมและสิ่งแวดลอ้ม ต.ป่าโปง -กลุ่มออมทรัพย์ห้าสิบบาท -กลุ่มสหการร้านค้าชุมชนบ้านป่ าโปง -กลุ่มเกษตรนา ร่องบนพ้ืนที่สูง ตอนที่ 5 ปัญหาที่สังเกตเห็นได้ในหมู่บ้านเป้าหมาย - ตอนที่ 6 ภูมิปัญญาที่ใช้ในท้องถิ่น -การทอผ้ากะเหรี่ยง -การจักสาน -การวิจัยรวบรวมการรักษาทางสมุนไพร

ตอนที่ 7 ข้อสังเกตอื่นๆ -ไม่มี