หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ เรื่อง สำนวนสุภาษิต และคำพังเพย ป.5

หนังสืออิเลก็ ทรอนกิ ส์

(E- book)

วิชาภาษาไทย

เรื่อง สานวน สุภาษติ และคาพงั เพย
ช้นั ประถมศึกษาปีที่ ๕

โรงเรียนวดั สวุ รรณ
เขตคลองสาน กรงุ เทพมหานคร

จดั ทาโดย

นางสาวภสั นนั ท์ ลาใย

ตาแหนง่ ครรู บั เงินเดือนอนั ดับ คศ. ๑

หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ (E – book) เล่มนี้ จัดทาขึ้นเพื่อ

เป็นสื่อการเรียนรเู้ กีย่ วกบั เรือ่ ง สานวน สภุ าษิต และ
คาพถอ้ ังยเคพาทยีก่ ลซ่าวึง่เปไรียดบเแ้ ทียกบ่ ลกั ษณะขอถง้อสยคาาในทหีเ่ ้ควปตนน็ ิสหสอลนกัภุ ใคาจวษามจติ ริง และคา

เพื่อตีความให้เขา้ กบั เรอื่ ง

พังเพย ตวั อย่างสานวนสภุ าษติ และคาพังเพย สถานการณ์

ตวั อย่างทีใ่ ช้สานวนสภุ าษิตคาพังเพย กจิ กรรมทดสอบ

ความรู้ ผจู้ ดั ทาเห็นความสาคัญ และจึงได้จัดทาหนงั สือ
คาพังเพย และสุภาษติ เป็นสานวน
ไทย

อิเลก็ ทรอนิกส์ (E-book) เพือ่ ให้ผ้เู รียทนีม่ ีควหามหรมาือยใผนเชู้ทงิ เปีส่ รียนบเทใยี บจศึกษา
และใหค้ ตสิ อนใจ

ไดม้ ีความรู้ และมคี วามเข้าใจในเนื้อหามากยง่ิ ขึ้น
ผู้จดั ทาหวงั วา่ หนงั สืออเิ ลก็ ทรอนิกส์ (e – book) เล่มนี้

จะใหค้ วามรู้ และเป็นประโยชนแ์ ก่ผูอ้ ่านทกุ ๆ ทา่ นตอ่ ไป

เรือ่ ง หนา้
ก
คานา ข
๑
สารบญั ๒
๘
สานวนสุภาษติ คาพังเพย ๑๔
๑๙
ตัวอยา่ งสานวน
๒๓
ตัวอย่างคาพังเพย ๒๖

ตวั อย่างสุภาษิต
กจิ กรรมฝกึ สมองประลอง

ความรู้
พชิ ติ แบบฝึกหดั
เฉลยกจิ กรรมและ

แบบฝกึ หดั

ถ้อยคาที่เป็นหลักความจริง
ให้คตสิ อนใจ

ถ้อยคาทีก่ ล่าวเปรียบเทยี บ
เพือ่ ตีความใหเ้ ข้ากับเรื่อง

คาพังเพย และสุภาษิตเป็นสานวนไทย
ที่มีความหมายในเชงิ เปรียบเทียบ
และให้คตสิ อนใจ

ถอ้ ยคา หรือ ข้อความที่กลา่ วสืบ
ต่อกนั มาช้านานแล้ว

กาคาบพริก แกะดา

ปากหนกั

นกสองหัว

ตัวอยา่ งสานวน

ความหมาย

การแตง่ งานที่ผู้ใหญจ่ ดั การให้ โดยทีเ่ จา้ ตัว
ไมร่ ู้จกั คนุ้ เคยหรือรักกันมาก่อน

ตัวอยา่ งสถานการณ์

หนุม่ สาวสมยั นี้มีโอกาสได้เลือกคู่ครองดว้ ยตนเอง
นบั เป็นเรื่องโชคดีไมเ่ หมือนกับหนุม่ สาวสมยั กอ่ น
ทีม่ กั จะถกู ผูใ้ หญ่จบั คลมุ ถงุ ชน การจับคลมุ ถุงชน
ก็หมายถึงการถูกบังคับแต่งงานโดยไม่ได้ยนิ ยอม

นัน่ เอง

ตวั อยา่ งสานวน

ความหมาย

การยืนกรานไม่ยอมรับ

ตวั อยา่ งสถานการณ์
เด็กชายสมมตุ ยิ ืนกระตา่ ยขาเดียว
ไมย่ อมรบั ความผดิ หลังถูกคุณครู
จับได้ว่าแอบกนิ ขนมในหอ้ งเรียน
กระตา่ ยขาเดียวในท่นี ีก้ ็หมายถึง
การไมย่ อมรบั ความผิดนน่ั เอง

ตัวอยา่ งสานวน

ความหมาย

การเปรียบเทียบสง่ิ ของหรือส่ิงมีชีวติ
ที่ตอ้ งดแู ลอย่างดี ไมใ่ ห้แตกหกั สญู เสีย
สูญหาย ซึ่งสานวนนีม้ ักจะใช้เปรียบเทียบ
การเลีย้ งลูก เลี้ยงดูอยา่ งดีมากซึ่งกไ็ มใ่ ชเ่ รื่องดี

ตัวอยา่ งสถานการณ์

พอ่ แม่บางคนน้นั เลี้ยงลูกแบบ ไข่ในหนิ
ไมใ่ ห้ลกู ทาอะไรเลย กลัวจะลาบาก
กลัวจะไมส่ บาย กลัวจะไดร้ บั อนั ตราย

ทาให้เดก็ โตขึ้นเปน็ คนออ่ นแอ ชว่ ยเหลือ
ตวั เองไมไ่ ด้

ตัวอยา่ งสานวน

ความหมาย

คนทีม่ ีความคิดแตกตา่ งจากเพื่อนๆ ในกลุ่ม
พวกพ้องหรือคนในครอบครัว โดยอาจจะทา
อะไรทีต่ า่ งออกไป ไมเ่ หมือนกัน แปลกกว่า

คนอืน่ และมักจะเป็นพฤติกรรมหรือ
การกระทาเรือ่ งไม่ดี

ตัวอยา่ งสถานการณ์

ครอบครวั หนึง่ มีพีน่ ้อง ๔ คน ๓ คนแรกมหี นา้ ที่
การงานที่ดี สว่ นคนที่ ๔ ไมท่ าการทางาน

เที่ยวเตร่ ทาตวั เสเพล จึงถกู มองว่าเปน็ แกะดา
ในบรรดาลกู ๆทัง้ ๔ คน

ตัวอยา่ งสานวน

ความหมาย
การตัดขาด ไมย่ อม
คบค้าสมาคมดว้ ย

ตวั อยา่ งสถานการณ์

บรษิ ัทใหญห่ ลายแหง่ ได้ทาการ
ควา่ บาตรโรงงานผู้ผลติ สนิ คา้ จาก
ตา่ งประเทศ เนื่องจากผลิตสินค้า

ออกมาไม่ตรงตามมาตรฐาน
ทีร่ ะบุเอาไว้ การควา่ บาตรก็ หมายถึง

การไมซ่ ือ้ สนิ คา้ จาก
ประเทศนัน้ ๆ อีกตลอดไป

ถอ้ ยคา หรือ ขอ้ ความทีก่ ลา่ วสืบต่อกันมา
ช้านานแล้ว โดยกลา่ วเป็นกลาง ๆ
เพอ่ื ใหต้ ีความใหเ้ ขา้ กบั เรื่อง

ทานาบนหลังคน สีซอให้ควายฟัง

ไดท้ ีขีแ่ พะไล่

จบั แพะชนไก่

ตวั อยา่ งคาพงั เพย

ความหมาย
ทางานรว่ มกัน รว่ มรบั ผล
การกระทาด้วยกนั

ตัวอยา่ งสถานการณ์

ธรุ กจิ ของเรากาลังประสบปัญหา พวกเราทกุ คนตอ้ ง
หาทางชว่ ยกนั ฟ้นื ฟธู รุ กิจใหก้ ลับมารงุ่ เรืองดังเดิม
เพราะพวกเราเปรียบเสมอื นลงเรือลาเดียวกัน นน่ั
หมายความวา่ ถ้าบรษิ ทั กลบั มารุ่งเรือ่ งทุกคนกม็ ีงาน
ทา แตถ่ า้ บริษัทต้องปดิ ลง ทุกคนก็อาจจะต้องตก

งาน ไดผ้ ลการกระทาร่วมกัน

ตัวอยา่ งคาพงั เพย

ความหมาย

การเอารัดเอาเปรียบ การหา
ผลประโยชนใ์ ส่ตัวอยา่ งสบาย ๆ
บนความลาบากทุกขย์ ากของผู้อืน่

ตัวอยา่ งสถานการณ์
ชายผหู้ นึ่งร่ารวยจากอาชีพปลอ่ ยเงินก้ใู ห้
ชาวบ้านโดยคิดดอกเบย้ี สูง ชาวบ้านยากจน
ต้องหาเงินมาจา่ ยดอกเบ้ยี ใหเ้ ขา ชายผนู้ น้ั ก็
เปรียบเหมือนกบั คนที่ทานาบนหลงั คน นัน่ ก็

คือได้เงนิ ไปอยา่ งสบาย ๆ
ท้งั ที่ชาวบา้ นตอ้ งลาบากหาเงนิ น่นั เอง

ตัวอยา่ งคาพงั เพย

ความหมาย

การทาความดีเพียงผิวเผิน
มักถูกใชไ้ ปในทิศทางแงล่ บ

ตัวอยา่ งสถานการณ์

จบุ๊ จิ๊บไม่ทาการบ้านหลาย ๆ
วิชา เมอ่ื ถึงกาหนดสง่

จุ๊บจิ๊บจึงมาเรง่ มือทาแบบผกั ชี
โรยหนา้ ใหง้ านเสรจ็ ๆ เพื่อให้

มีส่งทนั กาหนด

ตวั อยา่ งคาพังเพย

ความหมาย
การยกเอาเอาเรือ่ งทีผ่ า่ นไปแล้ว
มาพูดใหส้ ะเทือนใจ
ทาให้มีประเดน็ ปญั หาขึ้นอีก
ทง้ั ๆ ทีเ่ รื่องราวน้นั ได้จบลงแลว้

ตัวอยา่ งสถานการณ์

ภรรยาคนหนึง่ มกั จะชอบพูดจาฟ้ืนฝอยหา
ตะเขบ็ กบั สามีอย่เู สมอ ท้งั ทีห่ ลาย ๆ เรือ่ ง
มันผ่านไปนานแล้ว แต่เพราะการชอบขุด

เรือ่ งเกา่ ๆ
มาพูดนีเ้ องทีท่ าให้เธอกบั สามีทะเลาะกัน

จนถึงข้ันเลิกรากันไป

ตัวอยา่ งคาพังเพย

ความหมาย

ตา่ งมีอารมณร์ อ้ นพอ ๆ
กนั ต่างไม่ยอมลดละกัน

ตวั อยา่ งสถานการณ์

คณุ โสภา และคณุ สาลีมกั ขดั แย้ง
กนั เสมอ

เพราะขงิ ก็รา ขา่ กแ็ รงด้วยกนั ทง้ั คู่

ถ้อยคา หรือ ข้อความทีก่ ล่าว
สืบต่อกนั มาช้านานแลว้

มักเก่ยี วข้องกบั สศาสนา ความดี
ความช่ัว

แพเ้ ปน็ พระ ชนะเป็นมาร

รกั ดีหามจว่ั รัก
ชว่ั หามเสา

ทาดีได้ดี
ทาช่ัวได้ช่วั

ตัวอยา่ งสภุ าษติ

ความหมาย

การกระทาความดียอ่ ม
ไดผ้ ลดีต่อตวั

การกระทาความชั่วย่อม
ไดร้ ับผลร้าย

ตวั อยา่ งสถานการณ์

ผู้ทีม่ ีน้าใจชอบชว่ ยเหลือผู้อื่น ย่อมไดร้ บั
ส่ิงดีๆตอบแทน ตรงกนั ข้ามกับผทู้ ีไ่ ม่มี
น้าใจเอารัดเอาเปรียบ เมือ่ ยามตกทุกข์

ได้ยากก็คงไมม่ ีใครอยากช่วยเหลือ
ตรงกบั สภุ าษิตที่ว่า ทาดีได้ดี ทาชวั่ ได้ช่ัว

ตวั อยา่ งสภุ าษติ

ความหมาย

การจะคบคา้ สมาคมกบั ใคร
ควรพิจารณานสิ ยั ใจคอกันให้ดี
เสียกอ่ น เหมือนกับการเลือกซอ้ื ผ้า

กต็ อ้ งดเู นื้อผ้าเสียก่อน

ตัวอยา่ งสถานการณ์

คุณยายบอกวา่ คบคนให้ดูหนา้ ซื้อ
ผ้าใหด้ เู นือ้ จะได้

ไม่ตอ้ งมานั่งเสยี ใจทีหลงั ก็
หมายความวา่ สอนใหร้ ูจ้ กั พจิ ารณา

คนนนั่ เอง

ตวั อยา่ งสภุ าษติ

ความหมาย

อย่าปลอ่ ยปละละเลย
ในสงิ่ ทร่ี ัก อย่านงิ่ นอนใจ

ตัวอยา่ งสถานการณ์
พอ่ แมค่ ู่หนึ่งเลี้ยงลูกมาดีมาก ไม่
เคยให้ท้ายลกู เลย เวลาลูกทาผิด ก็
วา่ กลา่ วตกั เตือนหรือลงโทษ ตรง

กับสภุ าษิตทีว่ ่า
รกั วัวให้ รกั ลูกใหต้ ี

ตวั อยา่ งสภุ าษติ

ความหมาย

รจู้ กั สะสม รู้จักหา

ตัวอยา่ งสถานการณ์

ครอบครัวนี้ไม่เคยลาบาก
ไมว่ า่ เศรษฐกจิ ของประเทศ
จะเปน็ อยา่ งไร เพราะพวก

เขารูจ้ ักเก็บ รู้จกั เขี่ย

กิจกรรม

ฝกึ สมองประลองความรู้

กบั เกม.... สานวนไทยใครร้บู า้ ง

เรมิ่ เลย

ลห ก

ทาตัวเรียบร้อยเฉพาะเมอ่ื อย่ตู ่อหน้าผ้ใู หญ่
แตพ่ อลับหลงั ก็ทาตัวอีกแบบ

เริ่มเลย

ไไ ล ย

ผทู้ ีไ่ ดส้ ่ิงของมีค่า แต่ไมเ่ ห็นค่าของมัน
กก็ ลายเป็นสิ่งของไม่มคี ่า

เร่ิมเลย

ไเา น

การทาตัวเหลวไหล พึง่ พาไมไ่ ด้
ไมเ่ อาใส่ใจใส่ในการเรียน หรือการทางาน

ถึงเวลาพชิ ิตแบบฝึกหดั

ชื่อ...........................................................................................................................ชั้น.............................เลขที่..............................

ใบงำนเรือ่ ง
สำนวน สุภำษิต คำพงั เพย

คำสั่ง : ให้นักเรียนโยงเส้นจับคูส่ ำนวน สุภำษติ คำพังเพย ใหถ้ ูกต้อง

คดในขอ้ เอำตัวไมร่ อด

ชำ้ งตำยทัง้ ตัว คดกนิ ไมน่ ำน

ชกั น้ำเขำ้ ลึก งอในกระดูก
ควำมรูท้ ว่ มหัว ซื้อผำ้ ใหด้ เู นื้อ

ดชู ้ำงใหด้ หู ำง เอำใบบัวมำปิดไม่มิด

คบคนให้ดหู น้ำ ชักศกึ เข้ำบำ้ น
รกั วัวใหผ้ ูก ถำกดว้ ยตำ

ขดุ ดว้ ยปำก ดนู ำงใหด้ แู ม่
ควำมววั ยงั ไมท่ ันหำย รักลกู ให้ตี
ควำมควำยเข้ำมำแทรก
ซือ่ กนิ ไมห่ มด

ชือ่ ...........................................................................................................................ช้นั .............................เลขที่..............................

ใบงำนเรือ่ ง
สำนวน สุภำษิต คำพงั เพย

คำส่ัง : ให้นกั เรียนนำสำนวน คำพังเพย สุภำษติ ทีก่ ำหนดใหด้ ังต่อไปนี้
เติมลงในช่องว่ำงด้ำนลำ่ งใหต้ รงกับควำมหมำย

๑. ตำนำ้ พรกิ ละลำยแมน่ ำ้ ๒. ปอกกลว้ ยเข้ำปำก
๓. ทำดีได้ดี ทำช่วั ไดช้ ั่ว ๔. เรียนผู้กตอ้ งเรียนแก้
๕. ลูกไม้หล่นไม่ไกลต้น ๖. ขบเขี้ยว เคี้ยวฟนั
๗. เขำ้ ตำมตรอก ออกตำมประตู ๘. ปลำหมอตำยเพรำะปำก
๙. เดนิ ตำมหลังผู้ใหญห่ มำไมก่ ดั ๑๐. ได้ทีขีแ่ พะไล่

๑. ............................................................................ หมำยถึง ซำ้ เติมเมือ่ ผอู้ ื่นเพลีย่ งพล้ำ
๒. ............................................................................ หมำยถึง ประพฤติตำมอยำ่ งผูใ้ หญ่ย่อมปลอดภยั
๓. ........................................................................... หมำยถึง คนที่พูดพล่อยจนได้รับอันตรำย
๔. ............................................................................ หมำยถึง ทำส่ิงไรยอ่ มได้รบั สงิ่ นนั้ ตอบแทน
๕. ............................................................................ หมำยถึง เสียทรพั ย์ไปโดยไม่ได้ประโยชน์อะไร
๖. ............................................................................ หมำยถึง งำ่ ย สะดวก
๗. ........................................................................... หมำยถึง ลูกยอ่ มไม่ต่ำงกบั พอ่ แม่มมำกนกั
๘. ............................................................................ หมำยถึง รูว้ ธิ ที ำก็ตอ้ งรู้วธิ ีแก้
๙. ............................................................................ หมำยถึง ทำให้ถูกกฎเกณฑ์ ขนบธรรมเนยี ม
๑๐. ......................................................................... หมำยถึง แสดงอำกำรโกรธ เมื่อยงั ทำอะไรเขำไม่ได้

เฉลยกจิ กรรมและ
แบบฝึกหดั

เฉลย

พะ

ลงหลอก เ จา

ทาตัวเรียบรอ้ ยเฉพาะเม่อื อยตู่ ่อหนา้ ผ้ใู หญ่
แต่พอลับหลงั ก็ทาตวั อีกแบบ

เฉลย

ไก ได พ ล อ ย

ผู้ทีไ่ ด้ส่ิงของมีคา่ แต่ไมเ่ หน็ ค่าของมนั
ก็กลายเป็นสงิ่ ของไมม่ คี า่

เฉลย
ไม เ อ า ถ า น

การทาตวั เหลวไหล พึ่งพาไม่ได้
ไมเ่ อาใส่ใจใสใ่ นการเรียน หรือการทางาน

ชือ่ ...........................................................................................................................ช้ัน.............................เลขที่..............................

ใบงำนเรื่อง
สำนวน สุภำษิต คำพังเพย

คำสงั่ : ให้นกั เรียนโยงเส้นจับคสู่ ำนวน สภุ ำษติ คำพังเพย ให้ถกู ต้อง

คดในข้อ เอำตัวไม่รอด

ชำ้ งตำยท้งั ตัว คดกนิ ไม่นำน

ชกั น้ำเข้ำลึก งอในกระดูก

ควำมร้ทู ว่ มหัว ซือ้ ผำ้ ให้ดูเนือ้

ดชู ้ำงใหด้ ูหำง เอำใบบวั มำปดิ ไมม่ ิด

คบคนใหด้ ูหน้ำ ชักศกึ เข้ำบำ้ น

รกั วัวให้ผูก ถำกดว้ ยตำ

ขุดดว้ ยปำก ดนู ำงใหด้ ูแม่
ควำมววั ยงั ไมท่ ันหำย รักลกู ใหต้ ี

ซือ่ กินไม่หมด ควำมควำยเข้ำมำแทรก

ชื่อ...........................................................................................................................ชน้ั .............................เลขที่..............................

ใบงำนเรือ่ ง
สำนวน สุภำษติ คำพงั เพย

คำสั่ง : ใหน้ ักเรียนนำสำนวน คำพังเพย สุภำษติ ทีก่ ำหนดใหด้ งั ต่อไปนี้
เตมิ ลงในชอ่ งว่ำงดำ้ นลำ่ งใหต้ รงกบั ควำมหมำย

๑. ตำนำ้ พริกละลำยแมน่ ้ำ ๒. ปอกกลว้ ยเขำ้ ปำก
๓. ทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชว่ั ๔. เรียนผกู ต้องเรียนแก้
๕. ลูกไม้หล่นไม่ไกลตน้ ๖. ขบเขี้ยว เคี้ยวฟัน
๗. เขำ้ ตำมตรอก ออกตำมประตู ๘. ปลำหมอตำยเพรำะปำก
๙. เดนิ ตำมหลังผูใ้ หญห่ มำไม่กดั ๑๐. ได้ทีขีแ่ พะไล่

๑. ...ไ....ด....ท้.....ีข...ีแ่....พ.....ะ..ไ....ล....่..................................... หมำยถึง ซ้ำเติมเมือ่ ผู้อืน่ เพลีย่ งพลำ้
๒. ....เ...ด...ิน.....ต....ำ...ม...ห....ล....งั ..ผ....ู้ใ....ห....ญ.....ห่....ม...ำ...ไ....ม....ก่....ดั . หมำยถึง ประพฤตติ ำมอย่ำงผู้ใหญย่ ่อมปลอดภยั
๓. .....ป....ล....ำ..ห....ม....อ...ต....ำ...ย...เ..พ.....ร...ำ..ะ..ป....ำ...ก.................. หมำยถึง คนที่พดู พลอ่ ยจนได้รบั อนั ตรำย
๔. .....ท.....ำ..ด....ีไ.....ด...ด้....ี..ท....ำ...ช...่ัว...ไ.....ด....้ช...่ัว.................... หมำยถึง ทำส่ิงไรยอ่ มได้รบั สิง่ นัน้ ตอบแทน
๕. .....ต....ำ...น....ำ้...พ....ร...กิ....ล...ะ..ล....ำ..ย...แ.....ม...่น.....้ำ................... หมำยถึง เสียทรพั ยไ์ ปโดยไม่ไดป้ ระโยชนอ์ ะไร
๖. .....ป....อ....ก....ก...ล....้ว...ย...เ..ข....ำ้ ..ป....ำ...ก................................ หมำยถึง งำ่ ย สะดวก
๗. ....ล....ูก...ไ.....ม....ห้ ...ล....่น....ไ.....ม....ไ่ ....ก....ล...ต....้น..................... หมำยถึง ลูกยอ่ มไม่ต่ำงกับพ่อแมม่ มำกนกั
๘. .....เ..ร...ีย....น....ผ....ูก...ต.....อ้ ...ง...เ..ร...ีย...น.....แ....ก...้..................... หมำยถึง รูว้ ธิ ที ำกต็ ้องรู้วธิ ีแก้
๙. ....เ...ข...้ำ..ต.....ำ..ม....ต....ร...อ....ก.....อ....อ...ก....ต....ำ..ม....ป....ร...ะ..ต....ู.... หมำยถึง ทำให้ถกู กฎเกณฑ์ ขนบธรรมเนยี ม
๑๐. ....ข...บ....เ..ข....ีย้ ...ว.....เ..ค....ีย้...ว...ฟ.....นั ................................ หมำยถึง แสดงอำกำรโกรธ เมื่อยงั ทำอะไรเขำไม่ได้

หมั่นทบทวนความรู้
บ่อย ๆ นะคะ