กฏหมาย

สั ญ ญ า ค้ ำ ป ร ะ กั น
สั ญ ญ า จ ำ น อ ง
สั ญ ญ า จ ำ น ำ

Business and Commercial Laws

สัญญาค้ำประกัน

สัญญาจำนอง

สัญญาจำนำ

เสนอ
ดร.ใยแก้ว ศีลรักษ์




รายวิชา
14026115 กฎหมายธุรกิจและการพาณิชย์




สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้า
เจ้าคุณทหารลาดกระบัง

คำนำ

หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ (E-book) เล่มนี้ จัดทำขึ้นเพื่อเป็นส่วนหนึ่งของ
รายวิชากฎหมายธุรกิจและพาณิชย์ (BUSINESS AND COMMERCIAL LAWS)
รหัสวิชา 14026115 โดยมีจุดประสงค์เพื่อการศึกษาหาความรู้เรื่อง สัญญาค้ำ
ประกัน สัญญาจำนอง และสัญญาจำนำ ซึ่งหนังสืออิเล็กทรอนิกส์เล่มนี้ได้รวบรวม
ลักษณะของสัญญา แบบของสัญญา คู่สัญญา การทำสัญญา อายุความ ตัวอย่าง
ประกอบการอธิบาย ทั้งกรณีที่สัญญาสมบูรณ์และกรณีที่สัญญาไม่สมบูรณ์ อีกทั้ง
ยังสรุปความแตกต่างระหว่างสัญญาจำนองกับสัญญาจำนำให้ผู้อ่านสามารถเข้าใจ
ได้ง่ายขึ้น

หวังเป็นอย่างยิ่งว่าหนังสืออิเล็กทรอนิกส์ (E-book) เล่มนี้จะเป็นประโยชน์
ต่อผู้อ่าน และผู้ที่สนใจในเรื่องของสัญญาค้ำประกัน สัญญาจำนอง สัญญาจำนำ
ไม่มากก็น้อย หากมีส่วนใดตกขาดบกพร่องประการใด คณะผู้จัดทำขออภัยมา ณ
ที่นี้

คณะผู้จัดทำ

สารบัญ 5
6
สัญญาประธาน 7
สัญญาอุปกรณ์ 7
สัญญาค้ำประกัน 8
9
ลักษณะสัญญาค้ำประกัน 11
หนี้ของการค้ำประกัน 11
สาระสำคัญของสัญญาค้ำประกัน 12
สิทธิของเจ้าหนี้
สิทธิของผู้ค้ำประกันภายหลังชำระหนี้แล้ว 13
กรณีสัญญาค้ำประกันไม่สมบูรณ์ 13
14
สัญญาจำนอง 15
คู่สัญญา 16
ความหมายจำนอง 16
ลักษณะของสัญญาจำนอง 17
ผลการบังคับจำนอง 18
กรณีสัญญาจำนองไม่สมบูรณ์ 18
การทำสัญญาจำนอง 19
ทรัพย์สินที่สามารถนำมาจำนองได้ 19
ตัวอย่างทรัพย์สินที่นำมาจำนองได้ 20
บุคคลใดที่สามารถจำนองได้
อายุความสัญญาจำนอง 21
ประเภทของสัญญาจำนอง 21
22
สัญญาจำนำ 24
คู่สัญญา 25
ลักษณะสำคัญของสัญญาจำนำ 25
กรณีสัญญาจำนำไม่สมบูรณ์ 27
สิทธิของผู้รับจำนำ
สิทธิของผู้รับจำนำ
ความแตกต่างระหว่างสัญญาจำนองกับสัญญาจำนำ

ก่อนจะไปรู้จักกับสัญญาค้ำประกัน สัญญาจำนอง สัญญาจำนำ ต้องรู้เกี่ยวกับ
สัญญาประธาน และสัญญาอุปกรณ์กันก่อนว่าเป็นอย่างไร

สัญญาประธาน

สัญญาประธาน คือ สัญญาแรกที่เจ้าหนี้และลูกหนี้ได้แสดงเจตนา
ทำกันไว้ เช่น สัญญากู้ยืมเงินที่ผู้กู้ยืม คือ ลูกหนี้ขอกู้ยืมเงินจากเจ้าหนี้
ซึ่งสัญญากู้ยืมเงินนี้มีผลสมบูรณ์อยู่ในตัวแล้ว สัญญากู้ยืมเงินดังกล่าวจึง
เป็นสัญญาประธาน ต่อมาหากลูกหนี้ไม่ชำระหนี้แล้วเจ้าหนี้ก็ฟ้องเรียกให้
ชำระได้ ได้แก่ สัญญาซื้อขาย สัญญาเช่าทรัพย์ สัญญาประกันภัย
สัญญากู้ยืมเงิน

ตัวอย่างสัญญาประธาน

กรณีสัญญาซื้อขาย
ฟ้าอยากไปคอนเสิร์ต got7 จึงไปถามพีว่ามีบัตรคอนเสิร์ตไหม กดมา

เหลือหรือป่าว พีตอบกลับมาว่าเหลือ ฟ้าจึงขอซื้อบัตรคอนเสิร์ตจากพี และ
จ่ายเงินเลยและพีก็ส่งมอบบัตรคอนเสิร์ตให้กับฟ้า ฟ้าจึงได้บัตรคอนเสิร์ต
ไปดูคอนเสิร์ต GOT7 (ป.พ.พ. มาตรา 149 ) นิติกรรม หมายความว่า
การใดๆ อันทำลงโดยชอบด้วยกฎหมายและด้วยใจสมัคร มุ่งโดยตรงต่อ
การผูกนิติสัมพันธ์ขึ้นระหว่างบุคคลเพื่อจะก่อเปลี่ยนแปลง โอน สงวน
หรือระงับซึ่งสิทธิ

สัญญาอุปกรณ์

สัญญาอุปกรณ์ (ป.พ.พ. มาตรา 169 วรรค 1) หมายถึง สัญญาที่ไม่
สมบูรณ์โดยลำพังตัวเอง หรืออาจกล่าวได้ว่า เป็นสัญญาซึ่งต้องมีการกระทำ
อย่างอื่นประกอบ กล่าวคือ ความสมบูรณ์ของสัญญาอุปกรณ์นั้นนอกจากจะ
ต้องสมบูรณ์ในตัวเองแล้วยังต้องอาศัยความสมบูรณ์ของสัญญาประธานด้วย
ฉะนั้นแม้สัญญาอุปกรณ์จะสมบูรณ์ตามหลักเกณฑ์ทั่วไป แต่ถ้าสัญญา
ประธานไม่สมบูรณ์สัญญาอุปกรณ์ย่อมไม่สมบูรณ์ไปด้วย สัญญาที่เป็น
สัญญาอุปกรณ์ ได้แก่ สัญญาค้ำประกัน สัญญาจำนองสัญญาจำนำ สัญญา
ที่กำหนดข้อตกลงเกี่ยวกับมัดจำ
หรือเบี้ยปรับ เป็นต้น เช่น สัญญาค้ำประกัน
การ (ป.พ.พ. มาตรา 680) กู้ยืมเงินจะมีขึ้นโดยลำพังไม่ได้เด็ดขาดเพราะจะ
มีได้ก็จะต้องมีสัญญาประธาน คือ สัญญากู้ยืมเงินเกิดขึ้นก่อน

ตัวอย่างสัญญาอุปกรณ์

นางฟ้ากู้เงินจากนางขาว 1 ล้านบาท (สัญญาประธาน) และนางฟ้าทำ
สัญญาจำนองกับนางขาวโดยนำที่ดินของตนมาจดทะเบียนจำนองเพื่อประกัน
หนี้เงินกู้ (สัญญาอุปกรณ์) หากต่อมานางฟ้าไม่ชำระหนี้ภายในกำหนด นาง
ขาวสามารถฟ้องศาลให้บังคับนำที่ดินที่นำมาจำนองไปขายทอดตลาดเพื่อนำ
เงินมาชำระหนี้เงินกู้ได้

สัญญาค้ำประกัน

สัญญาค้ำประกัน คือ สัญญาซึ่งบุคคลภายนอกคนหนึ่งเรียกว่า “ผู้ค้ำประกัน”
ผูกพันตนต่อ “เจ้าหนี้” คนหนึ่ง เพื่อชําระหนี้ในเมื่อ “ลูกหนี้” ไม่ชําระหนี้นั้น

ตัวอย่าง นายเอกู้เงินจากนายซี โดยมีนายบีมาทําสัญญาค้ำประกันอย่างไม่มี
จำกัด (ป.พ.พ มาตรา 683) กับนายซีเพื่อประกันหนี้เงินกู้ของนายเอ เมื่อหนี้ถึงกํา
หนดชําระ นายเอไม่ยอมชําระหนี้เงินกู้ นายซีสามารถเรียกให้นายบีชําระหนี้เงินกู้
ในฐานะเป็นผู้ค้ำประกันได้

ลักษณะของสัญญาค้ำประกัน

สัญญาค้ำประกัน (ป.พ.พ. มาตรา 680) บัญญัติว่า อันว่าค้ำประกันนั้น คือ
สัญญาซึ่งบุคคลภายนอกคนหนึ่งเรียกว่า “ผู้ค้ำประกัน” ผูกพันตนต่อเจ้าหนี้คน
หนึ่ง เพื่อชำระหนี้ในเมื่อลูกหนี้ไม่ชำระหนี้นั้น อนึ่งสัญญาค้ำประกันนั้นถ้ามิได้มี
หลักฐานเป็นหนังสืออย่างใดอย่างหนึ่งลงลายมือชื่อผู้ค้ำประกันเป็นสำคัญ ท่านว่า
จะฟ้องร้องให้บังคับคดีหาได้ไม่

การค้ำประกันจะมีหนี้อยู่ด้วยกัน 2 ประเภท

1. หนี้ระหว่างตัวเจ้าหนี้กับลูกหนี้ กฎหมายเรียกว่า เป็นหนี้ประธาน
2. หนี้ระหว่างตัวเจ้าหนี้กับผู้ค้ำประกัน กฎหมายเรียกว่า เป็นหนี้อุปกรณ์

สาระสำคัญของสัญญาค้ำประกันออกได้เป็น 5 ประการ คือ

1. สัญญาค้ำประกันเป็นสัญญาอุปกรณ์
2. ผู้ค้ำประกันต้องเป็นบุคคลภายนอก
3. บุคคลภายนอกผูกพันตนต่อเจ้าหนี้ว่าเมื่อลูกหนี้ไม่ชำระหนี้นั้นจะชำระ
4. การค้ำประกันนั้นเป็นการทำสัญญาระหว่างเจ้าหนี้กับบุคคลภายนอกผู้ค้ำประกัน
5. กฎหมายมิได้กำหนดแบบของสัญญาค้ำประกันไว้

1. สัญญาค้ำประกันเป็นสัญญาอุปกรณ์

การค้ำประกันตนเองมีหนี้เต็ม (หนี้ประธาน) ระหว่างเจ้าหนี้กับลูกหนี้ก่อนเสมอ สัญญาค้ำ
ประกันนั้นเป็นเพียงสัญญาอุปกรณ์ของหนี้ประธานซึ่งมีขึ้นเพื่อให้เจ้าหนี้มีหลักประกันการชําระ
หนี้ของลูกหนี้ได้มั่นคงยิ่งขึ้น สัญญาค้ำประกันจะมีขึ้นเพียงลําพังโดยปราศจากสัญญาประธานไม่
ได้ ดังนั้นหากหนี้ของลูกหนี้ซึ่งเป็นหนี้ประธานระงับไปจะทําให้สัญญาค้ำประกันซึ่งเป็นสัญญา
อุปกรณ์ระงับไปด้วยมีผลทําให้ผู้ค้ำประกันหลุดพ้นจากความรับผิด

2. ผู้ค้ำประกันต้องเป็นบุคคลภายนอก

ค้ำประกันตนเองเป็นบุคคลภายนอกซึ่งไม่ใช่เจ้าหนี้หรือลูกหนี้ และสัญญาค้ำประกันเป็น
สัญญาสองฝ่ายซึ่งทําขึ้นระหว่างเจ้าหนี้กับผู้ค้ำาประกัน ส่วนลูกหนี้ไม่ได้เป็นคู่สัญญาในสัญญาค้ำ
ประกันด้วยเป็นสัญญาระหว่างเจ้าหนี้กับผู้ค้ำประกัน เจ้าหนี้กับผู้ค้ำประกันจึงสามารถทําสัญญาค้ำ
ประกันได้โดยไม่ต้องได้รับความยินยอมจากลูกหนี้ การตกลงเป็นโมฆะ เจ้าหนี้จะตกลงให้ผู้ค้ำ
ประกันต้องรับผิดอย่างเดียวกับลูกหนี้ร่วมหรือในฐานะเป็นลูกหนี้ร่วมไม่ได้

3. บุคคลภายนอกผูกพันตนต่อเจ้าหนี้ว่าเมื่อลูกหนี้ไม่ชำระหนี้นั้นจะชำระ

เมื่อหนี้ถึงกําหนดชําระหากลูกหนี้ผิดนัดไม่ชําระหนี้ เจ้าหนี้มีสิทธิเรียกให้ผู้ค้ำประกันชําระหนี้
ได้ แต่เจ้าหนี้ต้องมีหนังสือบอกกล่าวไปยังผู้ค้ำประกันภายใน 60 วัน นับแต่วันที่ลูกหนี้ผิดนัด
เสียก่อนเป็นสัญญาที่ผู้ค้ำาประกันจะชําระหนี้แทนเมื่อลูกหนี้ผิดนัดไม่ชําระหนี้เมื่อผู้ค้ำประกันชํา
ระหนี้ให้แก่เจ้าหนี้แล้ว ผู้ค้ำประกันมีสิทธิไล่เบี้ยเรียกเงินที่ตนได้ชําระให้แก่เจ้าหนี้ไปแล้วคืนจาก
ลูกหนี้ได้

4. การค้ำประกันนั้นเป็นการทำสัญญาระหว่างเจ้าหนี้กับบุคคลภายนอก

ผู้ค้ำประกันสัญญาค้ำประกันจึงสมบูรณ์เมื่อมีการตกลงกันระหว่างผู้ค้ำประกัน
กับเจ้าหนี้ไม่ว่าจะตกลงกันด้วยวาจาหรือลายลักษณ์อักษร แต่การที่จะฟ้องให้ผู้ค้ำ
ประกันรับผิดตามสัญญาค้ำประกันได้นั้นจะต้องมีหลักฐานเป็นหนังสือลงลายมือ
ชื่อผู้ค้ำประกันเป็นสําคัญอย่างไรก็ดี สัญญาค้ำประกันที่ไม่มีหลักฐานเป็นหนังสือ
นั้นก็ไม่เป็นโมฆะแต่อย่างใด ยังมีผลสมบูรณ์เพียงแต่ไม่สามารถฟ้องร้องบังคับ
คดีกันได้เท่านั้น

5. กฎหมายมิได้กำหนดแบบของสัญญาค้ำประกันไว้

(ป.พ.พ.มาตรา 680 วรรค 2) บัญญัติไว้เพียง “สัญญาค้ำประกันนั้น ถ้า
มิได้มีหลักฐานเป็นหนังสืออย่างใด อย่างหนึ่งลงลายมือชื่อผู้ค้ำประกันเป็น
สำคัญ ท่านว่าจะฟ้องร้องให้ บังคับคดีหาได้ไม่” หมายความว่ากฎหมายบังคับ
ให้ต้องมีหลักฐานเป็นหนังสือเท่านั้นเพียงแต่ผู้ค้ำประกันลงชื่อ แม้เจ้าหนี้จะไม่
ได้ลงชื่อในสัญญานั้นด้วยสามารถฟ้องร้องบังคับคดีได้

สิทธิของเจ้าหนี้

เรียกให้ผู้ค้ำประกันชําระหนี้เกิดขึ้นเมื่อลูกหนี้ผิดนัดไม่ชําระหนี้ ลูกหนี้ผิดนัด ได้แก่
หนี้ถึงกําหนดชําระแล้วลูกหนี้ไม่ชําระหนี้ตามกําหนดเวลาดังกล่าว หรือเจ้าหนี้เรียกให้ชําระหนี้
โดยกําหนดเวลาให้ชําระหนี้ แต่ลูกหนี้ไม่ชําระภายในเวลาดังกล่าว หรือกรณีที่เป็นหนี้อันเกิด
จากมูลละเมิดลูกหนี้ได้ชื่อว่าผิดนัดนับแต่วันทําละเมิด

สิทธิของผู้ค้ำประกันภายหลังชำระหนี้แล้ว

ถ้าผู้ค้ำประกันได้ชำระหนี้ให้แก่เจ้าหนี้ไปแล้ว ย่อมมีสิทธิไล่เบี้ยเอาคืนจากลูกหนี้เท่า
จำนวนที่ตนได้ชดใช้แทนลูกหนี้ไป เมื่อผู้ค้ำประกันได้ชำระหนี้ให้แก่เจ้าหนี้ไปแล้ว ผู้ค้ำ
ประกันย่อมรับช่วงสิทธิของเจ้าหนี้ที่มีต่อลูกหนี้ดังกล่าวไปด้วย (ป.พ.พ. มาตรา 693) กล่าว
คือ หากลูกหนี้มีทรัพย์เป็นประกันการชำระหนี้ต่อเจ้าหนี้ ผู้ค้ำประกันก็มีสิทธิที่จะบังคับเอากับ
ทรัพย์นั้นได้เหมือนว่าลูกหนี้ได้ประกันไว้กับตน

ผู้ค้ำประกันย่อมพ้นจากความรับผิด ไม่ต้องชำระหนี้ให้แก่เจ้าหนี้ใน
กรณีดังต่อไปนี้

1. ถ้าหนี้ที่ตนค้ำประกันไว้นั้นได้กำหนดวันชำระหนี้ไว้แน่นอนแล้ว ต่อมา
เจ้าหนี้ยอมผ่อนเวลาให้แก่ลูกหนี้แล้ว ผู้ค้ำประกันเป็นอันหลุดพ้นจาก
ความรับผิด (ป.พ.พ. มาตรา 700)

ตัวอย่าง นาย ก. กู้เงินจากนาย ข. กำหนดชำระคืนภายใน 1 ปี โดย
มีนาย ค. เป็นผู้ค้ำประกัน ต่อมานาย ข. ขยายเวลาการชำระหนี้จาก 1 ปี
เป็น 2 โดยนาย ค. ไม่ได้ยินยอมด้วย นาย ค. เป็นอันหลุดพ้นความรับ
ผิดตามสัญญาค้ำประกันแต่ถ้า นาย ค. ยินยอมด้วยในการผ่อนเวลาดัง
กล่าวยังคงต้องรับผิดชอบตามสัญญาค้ำประกันอยู่

2. เมื่อถึงกำหนดชำระหนี้แล้วผู้ค้ำประกันขอชำระหนี้แทนลูกหนี้ แต่ถ้าเจ้า
หนี้ไม่ยอมรับชำระหนี้ ผู้ค้ำประกันก็เป็นอันหลุดพ้นจากความรับผิด
(ป.พ.พ. มาตรา 701)

กรณีสัญญาค้ำประกันไม่สมบูรณ์

ตัวอย่าง นายเอทำสัญญากับนายซี เพื่อเป็นผู้ค้ำประกันให้กับนายบี
แต่ในอีกไม่กี่วันต่อมา นายเอประสบอุบัติเหตุทำให้พิการส่งผลให้สัญญา
ค้ำประกันไม่สมบูรณ์ (ป.พ.พ มาตรา 360 ) กรณีที่ผู้เสนอตายหรือตก
เป็นผู้ไร้ความสามารถคำเสนอนั้นอาจสิ้นผลได้หากว่าก่อนที่จะสนองตอบ
รับผู้สนองได้รู้อยู่แล้วว่าผู้เสนอตายหรือตกเป็นผู้ไร้ความสามารถ

สัญญาจำนอง

คู่สัญญา จำนอง หมายถึง สัญญาซึ่งบุคคลหนึ่งเรียกว่า “ผู้จำนอง” เอา
ทรัพย์สินตราไว้แก่บุคคลอีกคนหนึ่งเรียกว่า “ผู้รับจำนอง” เป็นประกันการชำระ
หนี้โดยไม่ต้องส่งมอบทรัพย์สินนั้นให้แก่ผู้รับจำนอง (ป.พ.พ. มาตรา 702)

ตัวอย่าง นายเอ (ผู้จำนอง) กู้เงินจากนางดี (ผู้รับจำนอง) 5 แสนบาท
และนายเอทำสัญญาจำนองกับนางดีโดยนำที่ดินของตนมาจดทะเบียนจำนอง
เพื่อประกันหนี้เงินกู้ หากต่อมานายเอไม่ชำระหนี้ภายในกำหนดนางดีสามารถ
ฟ้องศาลให้บังคับที่ดินที่นำมาจำนองไปขายทอดตลาดเพื่อนำเงินมาชำระหนี้เงิน
กู้ได้

สัญญาจำนอง

จำนอง หมายถึง เป็นการเอาทรัพย์สินมาประกันการชำระหนี้ใน
การจำนองจึงต้องมีหนี้ที่จำนองเป็นประกัน ส่วนสัญญาจำนองเป็นการ
เอาทรัพย์สินมาเป็นประกันการชำระหนี้ที่จำนองเป็นประกันดังกล่าว
การจำนองจึงประกอบด้วยหนี้ที่จำนองเป็นประกันอันถือว่าเป็นส่วน
ประธานกับสัญญาจำนองอันถือว่าเป็นส่วนอุปกรณ์ ดังนั้นการจำนอง
ขึ้นอยู่กับหนี้ ถ้าหนี้ระงับสิ้นไปการจำนองก็ย่อมระงับสิ้นไปด้วย

ตัวอย่าง นายเอกู้เงินจากนางดี 5 แสนบาท (สัญญากู้เงินเป็น
สัญญาประธาน) และนายเอทำสัญญาจำนองกับนางดีโดยนำที่ดินของ
ตนมาจดทะเบียนจำนองเพื่อประกันหนี้เงินกู้ (สัญญาจำนองเป็น
สัญญาอุปกรณ์) หากต่อมานายเอไม่ชำระหนี้ภายในกำหนดนางดี
สามารถฟ้องศาลให้บังคับที่ดินที่นำมาจำนองไปขายทอดตลาดเพื่อนำ
เงินมาชำระหนี้เงินกู้ได้

ลักษณะของสัญญาจำนอง

เป็นสัญญาอุปกรณ์

สัญญาจำนองนั้นเป็นสัญญาอุปกรณ์เช่นเดียวกับสัญญาค้ำประกัน สัญญาจำนองจะมี
ขึ้นเพียงลำพังโดยปราศจากสัญญาประธานไม่ได้ ดังนั้น หากหนี้ของลูกหนี้ซึ่งเป็นหนี้
ประธานระงับไปย่อมทำให้สัญญาจำนองซึ่งเป็นสัญญาอุปกรณ์ระงับไปด้วย

ผู้จำนองจะเป็นลูกหนี้หรือบุคคลภายนอกก็ได้ แต่ผู้จำนองต้องเป็น
เจ้าของทรัพย์ที่นำมาจำนอง

ตัวอย่าง นายเอกู้เงินจากนางดี 5 แสนบาท นายเอจะนำที่ดินของตนเองมาจดทะเบียน
จำนองเพื่อประกันหนี้ของตนก็ได้หรือบุคคลภายนอกจะนำที่ดินของตนมาจดทะเบียน
จำนองเพื่อประกันหนี้เงินกู้ของนางดีก็ได้

เป็นสัญญาที่ไม่มีการส่งมอบทรัพย์สินที่จำนอง

ซึ่งแตกต่างจาดสัญญาจำนำตรงที่สัญญาจำนำจะต้องส่งมอบทรัพย์สินที่จำนำให้ผู้รับ
จำนำ

เป็นสัญญาที่มีแบบ

สัญญาจำนองต้องทำเป็นหนังสือจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่มิเช่นนั่นสัญญาจำนองจะ
ตกเป็นโมฆะ (ป.พ.พ. มาตรา 714)
ตัวอย่าง การที่ผู้จำนองนำโฉนดที่ดินไปมอบให้แก่เจ้าหนี้ซึ่งเป็นผู้รับจำนอง โดยที่ไม่ได้ทำ
เป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงงานเจ้าหน้าที่ สัญญาจำนองดังกล่าวตกเป็นโมฆะ

ผลการบังคับจำนอง

หากบังคับทรัพย์สินที่จำนองไปขายทอดตลาดได้เงินไม่พอที่จะชำระหนี้ที่ลูกหนี้
ค้างชำระอยู่เจ้าหนี้จะได้รับชำระหนี้เพียงเท่าที่ขายทอดตลาดทรัพย์ที่จำนองได้ ลูกหนี้
ไม่ต้องรับผิดในส่วนที่ขาด

ตัวอย่าง นายเอกู้เงินนางดี 5 แสนบาท(ระบุหน่วยของเงินเป็นสกุลไทย
ป.พ.พ. มาตรา 708) และนายเอทำสัญญาจำนองกับนางดีโดยนำที่ดินของตนมาจด
ทะเบียนจำนองเพื่อประกันหนี้กู้ยืมเงิน ต่อมานายเอไม่ชำระหนี้ นางดีจึงฟ้องศาล
บังคับที่ดินที่จำนองไว้แล้วขายทอดตลาดได้เงินมาเพียง 3 แสนบาท ดังนี้ นางดีได้
รับชำระหนี้เพียง 3 แสนบาทเท่านั้น ส่วนที่ขาดอีก 2 แสนบาท นางดีไม่อาจเรียก
ให้นายเอชำระได้อีก

ข้อตกลงที่เป็นโมฆะ

เจ้าหนี้สามารถตกลงยกเว้นให้ลูกหนี้ต้องรับผิดในส่วนที่ขาดได้แต่จะ
ตกลงให้ผู้จำนองซึ่งไม่ได้เป็นลูกหนี้ต้องรับผิดชอบในส่วนที่ขาดไม่ได้

กรณีสัญญาจำนองไม่สมบูรณ์

นายเอกกู้เงินจากนายตรี 1 ล้านบาท และนายเอกให้นายโทมาทำสัญญา
จำนองกับนายตรีโดยนำที่ดินของนายโทมาจดทะเบียนจำนองเพื่อประกันหนี้เงิน
กู้ แต่นายเอกนั่นได้ข่มขู่ให้นายโทให้นำที่ดินของนายโทมาจดทะเบียนจำนอง
เพื่อประกันหนี้เงินกู้ให้แก่นายเอกโดยข่มขู่ว่าถ้าไม่ทำตามจะแฉความลับของนาย
โทให้ทุกคนรู้ ซึ่งนายโทก็จำยอมทำตามเพราะไม่อยากอับอายจากการถูกแฉ
ความลับ สัญญาจำนองนี้ตกเป็นโมฆะเพราะกฎหมายระบุไว้ว่าสัญญาจำนองต้อง
ทำโดยความสมัครใจ การข่มขู่ถือผิดต่อการแสดงเจตนาในการทำสัญญา

การทำสัญญาจำนอง

1. สัญญาจำนองต้องไม่มีการโอนทรัพย์สินจะเป็น
แค่การนำโฉนดที่ดินนั้นไปจดทะเบียนเพื่อตราไว้
เป็นหลักประกันต่อหน้าเจ้าหน้าที่ ณ สำนักงาน
ที่ดินเท่านั้น

2. ในสัญญาจำนองจะต้องระบุไว้ชัดเจนว่า ผู้จำนอง
ทำการกู้เงินเป็นวงเงินเท่าไหร่ และทรัพย์ที่นำมา
จำนองคืออะไร อัตราดอกเบี้ย และการชำระคืนเป็น
อย่างไร มิเช่นนั้นสัญญาจะไม่สมบูรณ์

3. กรณีที่ผู้จำนอง (ผู้ขอเงินกู้) เกิดผิดสัญญาไม่สามารถชำระหนี้ได้
ผู้รับจำนองก็ไม่สามารถยึดทรัพย์ตามกฎหมายได้ทันทีเพราะทรัพย์สินนั้น
ยังเป็นกรรมสิทธิ์ของลูกหนี้อยู่ ต้องมีกระบวนการฟ้องร้องตามกฎหมายให้
ศาลบังคับให้ลูกหนี้นำที่ดินไปขายทอดตลาดที่กรมบังคับคดีเพื่อนำเงินไป
ชำระหนี้ซึ่งจะเป็นในแบบเดียวกับที่สถาบันการเงินฟ้องลูกหนี้

ทรัพย์สินอะไรที่สามารถจำนองได้

ทรัพย์สินที่จำนองได้ ได้แก่ อสังหาริมทรัพย์และสังหาริมทรัพย์บางอย่าง
ตามที่ระบุไว้ใน (ป.พ.พ. มาตรา 703) แต่ทรัพย์ที่จดทะเบียนจำนองต่อเจ้า
หน้าที่ตามประมวลกฎหมายที่ดินต้องเป็นอสังหาริมทรัพย์เท่านั้น (ประมวล
กฎหมายที่ดิน มาตรา 71) ซึ่งได้แก่ ที่ดินและทรัพย์อันติดอยู่กับที่ดินมี
ลักษณะเป็นการถาวร หรือประกอบเป็นอันเดียวกับที่ดินนั้น และหมายความ
รวมถึงทรัพยสิทธิอันเกี่ยวกับที่ดินหรือทรัพย์ที่ติดอยู่กับที่ดินหรือประกอบเป็น
อันเกี่ยวกับที่ดินนั้นด้วย (ป.พ.พ. มาตรา 139)

ส่วนสังหาริมทรัพย์ต้องไปจดทะเบียนต่อเจ้าหน้าที่อื่นตามที่กฎหมาย
กำหนดไว้ เอกสารสิทธิ์ที่ดินใดจำนองได้ ที่ดินที่จำนองได้ ได้แก่ ที่ดินที่มี
หนังสือแสดงสิทธิในที่ดินแล้ว อันได้แก่ มีโฉนดที่ดินและหนังสือรับรองการ
ทำประโยชน์ (น.ส.3, น.ส.3 ก., น.ส.3 ข. แบบหมายเลข 3 ถ้าออกก่อนใช้
ประมวลกฎหมายที่ดินต้องแจ้ง ส.ค. 1)

ตัวอย่างทรัพย์สินที่นำมาจำนองได้

อสังหาริมทรัพย์ทุกชนิด เช่น โฉนดที่ดิน บ้าน โรงเรือน สิ่งปลูกสร้าง
คอนโด ห้องชุด สังหาริมทรัพย์บางประเภท ได้แก่ เรือ มีระวางตั้งแต่ห้าตันขึ้น
ไป แพ สัตว์พาหนะ และสังหาริมทรัพย์อื่น ๆ ซึ่งกฎหมายหากบัญญัติไว้ให้
จดทะเบียนเฉพาะการ สังหาริมทรัพย์โดยทั่วไปจำนองไม่ได้ เช่น รถยนต์
ทอง นาฬิกา

บุคคลใดสามารถจำนอง
ได้ผู้ที่จะจำนองได้ต้องเป็นเจ้าของทรัพย์สินในขณะที่จำนองเท่านั้น

(ป.พ.พ. มาตรา 705) และต้องเป็นเจ้าของในขณะจำนอง เพียงแต่มีสิทธิ
เป็นเจ้าของในภายหน้าจะจำนองไม่ได้ เช่น ในระหว่างเช่าซื้อไม่อาจเอา
ทรัพย์สินที่เช่าซื้อมาจำนองได้




อายุความสัญญาจำนอง

สัญญาจำนอง ที่จริงแล้วไม่มีอายุความ แต่จะมีการระบุระยะเวลาชำระ
หนี้ และหากมีการผิดชำระหนี้เท่านั้น เช่น ในสัญญาจะมีการระบุเอาไว้
ว่า นาย ก ได้รับจำนองที่ดินไว้กับนาย ข กำหนดเวลารับชำระ คือ 1 ปี
หากไม่ชำระตามกำหนดจะคิดดอกเบี้ยเท่ากับการกู้เงิน (15% ต่อปี) ซึ่ง
เจ้าหนี้สามารถทำการเก็บดอกหลังจากเวลาผิดนัดชำระได้นาน 5 ปี แต่
หากเจ้าหนี้ไม่ได้รับการชำระหนี้ เจ้าหนี้จะสามารถทำการฟ้องให้ชำระหนี้
ที่ค้างตามกฎหมายรวมกับดอกเบี้ยที่ค้างเดิม และดอกเบี้ยตามระยะเวลา
ที่ผิดนัดหรือถ้าหากลูกหนี้ไม่สามารถชดใช้หนี้สินได้จริงๆจะมีการบังคับ
จำนองเพื่อนำที่ดินไปขายทอดตลาดเพื่อนำเงินมาชดใช้

ประเภทการจดทะเบียน

ประเภทการจดทะเบียนมีใช้ทั้ง “จำนอง” และ “ จำนองเป็นประกัน” ไม่ว่าจะใช้
อย่างไรมี ความหมายอย่างเดียวกัน แต่สำหรับธนาคาร และสหกรณ์หรือส่วนราชการเป็นผู้รับ
จำนองได้ปฏิบัติเป็นประเพณีว่าใช้ประเภท “จำนองเป็นประกัน” นอกนั้นใช้ประเภท
“จำนอง” ประเภทการจดทะเบียนได้แบ่งออกเป็นหลายประเภทด้วยกัน ในที่นี้จะขอพูดถึง
ประเภทที่ประชาชนได้เห็นกันเป็นส่วนใหญ่ดังนี้

1. จำนอง หมายถึง การจดทะเบียนจำนองที่ดินทั้งแปลงหรือสิ่งปลูกสร้างทั้งหลังหรือที่ดินทั้ง
แปลงพร้อมสิ่งปลูกสร้างไม่ว่าที่ดินหรือสิ่งปลูกสร้างมีเจ้าของคนเดียวหรือหลายคนผู้ที่เป็น
เจ้าของทุกคนนั้นจำนองพร้อมกัน

2. จำนองเฉพาะส่วน หมายถึง การจำนองอสังหาริมทรัพย์ที่มีเจ้าของรวมกันหลายคนโดยผู้
เป็นเจ้าของคนหนึ่งหรือหลายคนไม่ใช่เจ้าของทั้งหมดจำนองเฉพาะส่วนของตน ส่วนของผู้
เป็นเจ้าของคนอื่นไม่ได้จำนองด้วย จำนองเฉพาะส่วน ผู้จำนองสามารถจำนองได้โดยไม่ต้อง
ให้เจ้าของร่วมคนอื่นที่ไม่ได้จำนองยินยอมหรือให้ถ้อยคำแต่อย่างใด (ป.พ.พ. มาตรา 710)

3. ขึ้นเงินจากจำนอง หมายถึง กรณีที่มีการจดทะเบียนจำนองอสังหาริมทรัพย์เพื่อเป็น
ประกันหนี้ไว้แล้วจำนวนหนึ่ง ต่อมาคู่กรณีตกลงเพิ่มจำนวนเงินที่จำนองเป็นประกันให้สูงขึ้น
จากเดิมจึงมาจดทะเบียนเพิ่มวงเงินที่จำนอง โดยมีเงื่อนไขและข้อตกลงเช่นเดียวกับสัญญา
จำนองเดิมทั้งเป็นมูลหนี้เดียวกันกับสัญญาจำนองเดิม (หากหนี้ต่างรายกันขึ้นเงินจากจำนอง
ไม่ได้จะต้องจำนองอีกลำดับหนึ่ง) ในการขึ้นเงินจากจำนอง หากมีการคิดดอกเบี้ยในวงเงินที่
เพิ่มขึ้นต่างไปจากสัญญาจำนองเดิมก็ทำได้ การขึ้นเงินจากจำนองจะขึ้นกี่ครั้งก็ได้โดยระบุ
จำนวนครั้งต่อท้ายประเภท เช่น “ ขึ้นเงินจากจำนองครั้งที่หนึ่ง” เป็นต้น

4. ไถ่ถอนจากจำนอง หมายถึง กรณีที่ได้ชำระหนี้ที่จำนองเป็นประกันโดยสิ้นเชิงแล้ว การ
จำนองจึงระงับสิ้นไปโดยผลของกฎหมายแม้ไม่จดทะเบียนก็สามารถใช้บังคับในระหว่าง
กันเองได้ แต่ถ้าจะให้ยกขึ้นเป็นข้อต่อสู้บุคคลภายนอกได้ ต้องจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้า
หน้าที่เท่านั้น

สัญญาจำนำ

คู่สัญญา จำนำ (ป.พ.พ. มาตรา 747) หมายถึง สัญญาซึ่งบุคคล

หนึ่งเรียกว่า “ผู้จำนำ” ส่งมอบสังหาริมทรัพย์สิ่งหนึ่งให้แก่
บุคคลอีกคนหนึ่งเรียกว่า “ผู้รับจำนำ”เพื่อเป็นประกันการ
ชำระหนี้

ตัวอย่าง ไก่กู้เงินไข่ 5,000 บาท และไก่ได้ทำสัญญาจำนำโดยนำมอบ
สร้อยคอทองคำให้กับไข่ยึดถือไว้เป็นประกันชำระหนี้ หากไก่ไม่ชำระหนี้
ภายในกำหนด ไข่สามารถนำสร้อยคอทองคำออกขายทอดตลาดใช้หนี้ได้
โดยไม่ต้องฟ้องศาล

ลักษณะสำคัญของสัญญาจำนำมีดังนี้

1. เป็นสัญญาอุปกรณ์

เพราะสัญญาจํานํานั้นเป็นสัญญาอุปกรณ์เช่นเดียวกับสัญญาค้ําประกันและ
สัญญา จํานอง สัญญาจํานําจะมีข้ึนเพียงลําพังโดยปราศจากสัญญาประธานไม่
ได้ หากหนี้ของลูกหนี้ซ่ึงเป็นหน้ีประธาน ระงับไปย่อมทําให้สัญญาจํานําซึ่ง
เป็นสัญญาอุปกรณ์ระงับไปด้วย

2. ผู้จำนำจะเป็นลูกหนี้หรือบุคคลภายนอกก็ได้

แต่ผู้จํานําต้องเป็นเจ้าของทรัพย์ที่นํามาจํานําเช่นกัน โดยผู้จํานําจะเอาทรัพย์
ของบุคคลอื่นมาจํานําไม่ได้ เช่น ไก่กู้เงินจากไข่ 100,000 บาท และไก่จะนํา
แหวนของตนมาจํานําเพื่อประกันหน้ีของตนก็ได้ หรือ งู บุคคลภายนอกจะนํา
แหวนของตนมาจํานําเพื่อประกันนี่เงินกู้ของไก่ก็ได้

3. ต้องส่งมอบทรัพย์สินที่จํานําแก่ผู้รับจํานํา

เพราะหากไม่มีการส่งมอบทรัพย์สัญญาจํานําไม่เกิดข้ึนอันแตกต่างจากสัญญาจํา
นองตรงท่ีสัญญาจํานองนั้น ผู้จํานองจะไม่ต้องส่งมอบทรัพย์สินท่ีจํานองให้แก่ผู้
รับจํานอง และเม่ือใดที่ผู้รับจํานองส่งมอบทรัพย์ที่จํานําคืนแก่ผู้จํานําสัญญาจํานํา
จะระงับทันที

4. เป็นสัญญาไม่มีแบบ

ทําให้สัญญาจํานํามีผลสมบูรณ์เมื่อมีการตกลงกันระหว่างผู้จํานํากับผู้รับจํานํา
ไม่ว่าจะตกลงกันด้วยวาจาหรือลายลักษณ์อักษรก็ได้ อย่างไรก็ดี ผู้จํานําต้อง
ส่งมอบทรัพย์สินที่จํานําให้แก่ผู้รับจํานํา มิเช่นนั้นสัญญาจํานําย่อมไม่เกิดขึ้น

5. ทรัพย์สินที่จํานําได้ต้องเป็นสังหาริมทรัพย์

โดยทรัพย์ที่นํามาจํานําต้องเป็นของผู้จํานําเท่านั้น เพราะจะนําทรัพย์ของผู้อื่น
มาจํานําไม่ได้ อนึ่งสังหาริมทรัพย์ชนิดพิเศษอัน ได้แก่ เรือที่มีระวางตั้งแต่ 5
ตันขึ้นไป สัตว์พาหนะ แพที่อยู่อาศัย รวมไปถึงสังหาริมทรัพย์อื่น ซึ่งกฎหมาย
กําหนดให้จดทะเบียนเป็นการเฉพาะ เช่น เครื่องจักร เครื่องบิน รถยนต์ที่จด
ทะเบียนแล้วเหล่านี้ก็สามารถนําไปจํานองหรือจํานําก็ได้

ผลของการบังคับจำนำ

หากบังคับทรัพย์สินที่จํานําไปขายทอดตลาดได้เงินไม่พอที่จะชําระหนี้ที่ลูกหนี้
ค้างชําระอยู่ลูกหนี้ยังต้องรับผิดในส่วนที่ขาดอยู่ซึ่งแตกต่างจากสัญญาจํานอง

กรณีสัญญาจำนำไม่สมบูรณ์

ตาม ป.พ.พ. มาตรา 756 “การที่จะตกลงกันไว้เสียแต่ก่อนเวลาหน้ีถึงกําหนดชํา
ระเป็นข้อความอย่างใดอย่างหนึ่งว่าถ้าไม่ชําระหนี้ให้ผู้รับจํานําเข้าเป็นเจ้าของทรัพย์
สินจํานําหรือให้จัดการแก่ทรัพย์สินนั้นเป็นประการอ่ืนนอกจากตามบทบัญญัติทั้ง
หลายว่าด้วยการบังคับจํานํานั้นไซร้ข้อตกลงเช่นนั้นท่านว่าไม่สมบูรณ์”

จากมาตราข้างต้น หมายความว่า หากคู่สัญญาตกลงกันไว้ก่อนหนี้ถึงกําหนดชําระ
กฎหมายถือว่าเป็นข้อตกลงที่ไม่สมบูรณ์ กล่าวคือ ตกลงให้ผู้รับจํานําได้กรรมสิทธิ์ใน
ทรัพย์สิน ถ้าผู้จํานําไม่ชําระหนี้หรือตกลงให้ผู้รับจํานําจัดการกับทรัพย์สินท่ีจํานําด้วย
วิธีการอื่นใดที่ไม่เป็นไปตามหลักเกณฑ์การบังคับจํานํา ข้อตกลงที่ไม่สมบูรณ์ ดัง
กล่าวนี้ หากมีการมาฟ้องร้องต่อศาลให้บังคับกันเพื่อให้เป็นไปตามข้อตกลงศาลจะไม่
บังคับให้ แต่ถ้าคู่กรณีปฏิบัติข้อตกลงนั้นไปแล้ว แม้กฎหมายจะบัญญัติว่าไม่
สมบูรณ์การที่ปฏิบัติไปแล้วก็ใช้ได้คู่กรณีฝ่ายหนึ่งจะฟ้องให้ยกเลิกการที่ทําไปแล้ว
นั้นไม่ได้ (พนิตนาถ เย็นทรัพย์ และคณะ. 2558:227)

ตัวอย่าง จํานําทองรูปพรรณไว้แล้วถึงกําหนดชําระราคาทองตกเอาไปขายก็ได้เท่า
กันเลยยอมให้เป็นของผู้รับจํานํา ข้อตกลงนี้ใช้ได้เพราะลูกหนี้มีโอกาสเลือกอยู่แล้ว
หรือจะให้ผู้รับจํานําไปขายที่ร้านทองเอาเงินมาใช้ดีกว่าขายทอดตลาดซึ่งต้องเสียค่า
ใช้จ่ายมากกว่า ยุ่งยากมากว่า แต่จะตกลงอย่างนี้ก่อนหน้ีถึงกําหนดชําระไม่ได้ถึงแม้
วิธีนี้จะดีกว่า เพราะกฎหมายต้องการปิดช่องมิให้สัญญาเอาเปรียบ

สิทธิของผู้จำนำ

ผู้จํานํามีสิทธิไถ่ถอนทรัพย์สินการไถ่ถอนทําได้โดยการชําระหนี้
และค่าอุปกรณ์ให้แก่ผู้รับจํานํา ผู้จํานําที่เป็นลูกหนี้ตนเองหรือบุคคล
ภายนอกที่นําทรัพย์สินมาจํานําเพื่อประกันให้ลูกหนี้ในหนี้ประธาน
ต่างก็มีสิทธิในการไถ่ถอนจํานํา

สิทธิของผู้รับจำนำ

1. สิทธิยึดทรัพย์สินที่จํานําไว้จนกว่าจะได้รับชําระหนี้ครบถ้วน (ป.พ.พ.
มาตรา 785)
2. สิทธิที่จะได้รับชําระหนี้ก่อนเจ้าหนี้รายอื่น โดยผู้รับจํานํามีสิทธิได้รับ
การชําระหนี้เป็นลําดับแรกก่อนเจ้าหนี้อื่นๆ ตาม ปพพ. มาตรา 282 เช่น
นายอามีนจํานํารถยนต์ให้นายอาดัม เพื่อประกันการชําระหนี้ต่อมานายอา
มีนเป็นหนี้เงินกู้นายมนัส และไม่ชําระหนี้นายมนัสจึงฟ้องศาลเพื่อดํา
เนินคดี ศาลพิพากษาให้ยึดทรัพย์นายอามีนเพื่อขายทอดตลาด กรณีนี้
นายอาดัมมีสิทธิได้รับการชําระหนี้จากเงินที่ได้จากการขายทอดตลาด
รถยนต์ก่อนนายมนัสถึงแม้ว่านายมนัสจะเป็นเจ้าหนี้ตามคําพิพากษา

3. สิทธิดอกผลนิตินัยของทรัพย์สินที่จํานํา ผู้รับจํานํามีสิทธิจัดสรรดอกผล
นิตินัยตามแต่จะตกลงกันระหว่างคู่สัญญา แต่ถ้าไม่ได้ตกลงกันไว้กฏหมาย
ให้จัดสรรดอกผลนิตินัยเป็นค่าดอกเบ้ียที่ค้างชําระและหนี้เงินต้น โดยต้องคิด
คำนวณเงินสําหรับค่าดอกเบี้ยที่ค้างชําระเสียก่อน หากไม่มีดอกเบี้ยค้างชําระ
จึงนําเงินดอกผลนิตินัยนั้นมาชําระหนี้เงินต้น (ป.พ.พ. มาตรา ๗๖๑)

ตัวอย่าง นายอามีนจํานํารถยนต์เพื่อเป็นประกันการชําระหนี้และยินยอม
ให้ผู้รับจํานําเอารถยนต์ออกให้เช่าได้ ดังนี้ ค่าเช่ารถยนต์เป็นดอกผลนิตินัย
ที่ผู้รับจํานําจะต้องนามาชชําระค่าดอกเบี้นตามสัญญาจํานํา หากมีเงินเหลืออีก
ก็ให้นํามาชําระหนี้เงินต้น แต่หากในสัญญามีการตกลงกันไว้เป็นอย่างอื่นก็
ให้เป็นไปตามความประสงค์ของคู่สัญญา เช่น ตกลงให้ดอกผลนิตินัยเป็นค่า
ใช้จ่ายในการบํารุงรักษาทรัพย์

4. สิทธิเรียกเอาจากผู้รับประกันภัย กรณีทรัพย์จํานํามีสัญญาประกันภัย
คุ้มครอง ผู้รับจํานําย่อมมีสิทธิเรียกร้องเอาจากผู้รับประกันภัยด้วย (พนิตนาถ
เย็นทรัพย์ และคณะ. 2558:228-229)

ตัวอย่าง นายอามีนกู้เงินนายอาดัมโดยนารถยนต์ที่มีสัญญาประกันภัย
มาจํานํา หากเกิดอุบัติเหตุนายอาดัมมีสิทธิเรียกร้องค่าสินไหมทดแทนจาก
บริษัทประกันภัยนั้นได

ความแตกต่างระหว่างสัญญาจำนองและสัญญาจำนำ

ทรัพย์ที่นำมาประกัน

สัญญาจำนอง อสังหาริมทรัพย์ สังหาริมทรัพย์ชนิดพิเศษและสังหาริมทรัพย์ซึ่ง
กฎหมาย กำหนดให้จดทะเบียนการเฉพาะ

สัญญาจำนำ สังหาริมทรัพย์ทุกชนิด

แบบของสัญญา

สำญญาจำนอง ทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่
สัญญาจำนำ ไม่มีแบบกฎหมายกำหนด

การส่งมอบทรัพย์ที่นำมาประกัน

สัญญาจำนอง ไม่ต้องส่งมอบทรัพย์ที่จำนอง
สัญญาจำนำ ต้องส่งมอบทรัพย์ที่จำนำ

การบังคับทรัพย์ที่นำมาประกัน

สัญญาจำนอง ต้องฟ้องศาลเพื่อขายทอดตลาด
สัญญาจำนำ ขายทอดตลาดได้เองโดยไม่ต้องฟ้องศาล

ความรับผิดของลูกหนี้ในหนี้ที่เหลือจากการบังคับทรัพย์ที่ประกัน

สัญญาจำนอง ลูกหนี้ไม่ต้องรับผิดในส่วนที่เหลือ
สัญญาจำนำ ลูกหนี้ต้องรับผิดในส่วนที่เหลือ

คณะผู้จัดทำ

นางสาว จิดาภา จริตซื่อ นางสาว ปานวาส อุดมศรี
62100359 62100460

นางสาว ธัญญานุช ใจสืบ นางสาว พนิดา แก้วแสนเมือง
62100423 62100472

นางสาว พันธ์ญาพร แจ่มจัน นางสาว หัสดี จาริ
62100486 62100579

นาย สุธนะ แซ่เล้า
62100572

บรรณานุกรม

สัญญาประธาน สืบค้าจาก
http://www.manoontham.com/page010.html
และ https://www.drthawip.com/civilandcommercialcode/098

กรณีสัญญาค้ําประกันไม่สมบูรณ์ สืบค้นจาก
https://law.dpu.ac.th/upload/content/files/13.doc

ความหมายสัญญาค้ําประกัน สืบค้าจาก
http://web.krisdika.go.th/data/legalform/form_178/form_17
8.pdf

จํานองคืออะไร ทรัพสินย์สินอะไรที่สามารถจํานองได้ บคุคลใดสามารถจํา
นองได้ ประเภทของการจดทะเบียน สืบค้นจาก
http://www.landfin247.com

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๓๔๓-๑๒๙๗ บรรพ ๓
ลักษณะ ๑๒ จํานอง มาตรา ๗๐๒-๗๔๖ส สืบค้นจาก
https://www.drthawip.com/civilandcommercialcode/103
.
ลักษณะสําคัญของสัญญาจํานํา สืบค้นจาก
https://old.elearning.yru.ac.th/pluginfile.php/43126/mod_res
ource/content/1