ວັດສະດຸ

ວຊິ າ ວດັ ສະດຸກສ່ໍ ້າງ
1. ຈຸດປະສົງ

ພາຍຫັງ ຮຽນຈົບວຊິ ານແີ້ ລວ້ ນກັ ຮຽນຈະຮນ້ າໃຊວ້ ດັ ສະດຸໄດ້ ຢາ່ ງຖກຶ ຕອ້ ງ ແລະ ເໝາະ
ສົມກັບໜ້າວຽກ
2. ເນອີ້ ໃນ

ລ/ດ ຫົວບົດສດິ ສອນ
1 ວັດຖຸທາມະຊາດ
2 ວັດຖປຸ ະລດິ
3 ໄມ້ກ່ໍສ້າງ

ບດົ ທ່ໍ 1 ວັດຖຸທາມະຊາດ

I. ຊາຍ
ຊາຍເປັນວັດສະດຸທໍ່ໃຊ້ຫາຍທງັ ໃນການກສ່ໍ າ້ ງເຊີ້ນັ : ໃຊໃ້ ນການປະດັບສວນ ຫ ສະໜາມ, ປ

ຮອງພີນ້ , ປກະໂລ, ໃຊໃ້ ນການປະສົມເບຕົງ, ໃຊ້ປະສມົ ກບັ ປນຂາວ ແລະ ຊມັງ, ປະທາຍກໍ່ ແລະ
ປະທາຍໂບກ ໃຊປ້ ະກອບການເຮດັ ຫນຂັດ ແລະ ຫນລ້າງໃຊໃ້ ນການເຮດັ ບ໋ຼອກຊມັງ.

ຊາຍຈດັ ຢໃ່ ນປະເພດຫນຊີ້ັນ ເຊໍ່ງແຕກແຍກອອກເປັນສວ່ ນລະອຽດນອ້ ຍໆ ອາດຈະເປນັ ການ
ແຕກຂອງເປອກຫອຍໃທະເລ ແລະ ຖກນາຊດັ ກງ້ີ ໄປມາຈົນແຕກລະອຽດ ເປນັ ອະນພຸ າກນອ້ ຍໆ
ອາດຈະເປັນເອນີ້ ວ່າຊາຍເຊັີນ້ : ມຢ່ຕາມຊາຍທະເລທີົ້ວໄປ ຫ ອາດເປັນກ້ອນຫນທໄໍ່ ຫ ລົງມາຕາມ
ແມ່ນີາ້ ແລະ ກະທບົ ກນັ ແຕກອອກເປນັ ສວ່ ນນ້ອຍໆ ຖາ້ ຍງັ ໃຫຍ່ຢ່ກເໍ່ ອນວາ່ : ແຮ່ ບ່າງແຫ່ໍງຈະຂຸດ
ຈາກໃນນີາ້ ຫ ເປນັ ບໍ່ຊາຍ ເຊ່ໍງເປນັ ບລິເວນກວ້ າງ ມຊາຍເປັນຈານວນຫາຍ.
1. ຂະໜາດຂອງຊາຍ

ຊາຍຕາມຄວາມໝາຍທວໍ່ົ ໆ ໄປໝາຍເຖິງເມັດແຮນ່ ອ້ ຍໆ ເຊງ່ໍ ມຂະໜາດເສັີ້ນຜ່າສນກາງ
ຕີ້ັງແຕ່ 1/16– 2mm ເທາ່ໍົ ນີ້ນັ ຖາ້ ນ້ອຍກວ່ານ້ລີ ົງໄປເອ້ນີ ວ່າຕມົ (silt) ຖ້າໃຫຍກ່ ວາ່ ຂະໜາດດໍ່ັງກ່າວ
ຂະໜາດດໍັ່ງກ່າວເອນວາ່ ແຮ.່
2. ການທດົ ລອງຊາຍ.

ການທດົ ລອງຊາຍຕໄ່ໍ ປນ້ີ ຈະເປັນການທດົ ລອງຄຸນສົມບດັ ທາງກາຍະພາບ ກບັ ຄວາມແຂງ
ແລະ ຄວາມສະອາດຂອງຊາຍ

1. ການທດົ ລອງຄວາມແຂງແຮງ
ການທດົ ລອງຄວາມແຂງແຮງຂອງຊາຍແບບງ່າຍໆ ອາດເຮດັ ໄດໂ້ ດຍການນາຊາຍມາວາງເທງິ
ອ້ງີົ ມແລວ້ ລອງໃຊມ້ ຂະຍໍເ່ ບງໍ່ ຖ້າຫາກເມດັ ຊາຍນີັນ້ ແຕກອອກສະແດງວ່າມຕມົ ຫ ວັດສະດຸທອ່ໍ ອ່ ນ
ເຈອປຸນຢ່ຫາຍບແໍ່ ຂງແຮງ, ບເ່ໍ ໝາະສົມທຈ່ໍ ະນາມາໃຊໃ້ ນການກ່ໍສາ້ ງ, ຊາຍທ່ໍດຈະຕອ້ ງແຂງແຮງ
ມຫຽມຄມົ , ສະອາດປາສະຈາກອນິ ຊວດັ ຖເຸ ຈອປົນ.
2. ການທດົ ລອງຊາຍການທດົ ລອງແບບນພ້ີ ິຈາລະນາໄດ້ຈາກສ ແລະ ການຕກົ ຕະກອນຫັງ
ນ້:ີ
1. ການທດົ ລອງຊາຍ ທໍເ່ ປ້ີອນເປິຈະບເ່ໍ ໝາະກັບການກ່ໍສາ້ ງ ວທິ ທຈໍ່ ະເບງ່ໍິ ຄວາມສະອາດ
ຂອງຊາຍ ມຄດໍັ່ງນ:ີ້ ນາຊາຍທ່ຈໍ ະທດົ ລອງປະມານ 568 ເທົີາ້ ກບັ ນ້ີານນັີ້ ມ ຄອສ ຕກິ ໂຊດາ
ສ ລະລາຍປະສົມຢ່ 14,17 g ແລວ້ ຄົນໃຫເ້ ຂີົ້າກນັ ປະໄວ້ 12 ຊົວໂມງ ຖາ້ ຫາກຂອງແຫວ ຫ
ສານອນ່ໍ ທຢໍ່ ເ່ ທງິ ຂອງຊາຍເປັນສຊາຈນອອ່ ນໆ ຫ ບໃ່ໍ ສສະແດງວາ່ ຊາຍນນ້ີັ ບສ່ໍ ະອາດພ,່ໍ ບໍ່ເ
ໝາະທຈໍ່ ະໃຊ້ໃນການກໍສ່ າ້ ງຊະນດິ ມາດຕະຖານ ຫາກນາໄປໃຊປະສົມເບຕງົ ຄວນທດົ ສອບ
ແຮງອັດຂອງຊາຍກອ່ ນ.ໃນການກໍ່ສ້າງທໍວົ່ ໆ ໄປຈະທາຄວາມສະອາດຊາຍ ໂດຍໃຊວ້ ິທຊດັ
ຜາ່ ນຕະແກງຫົກຫຫຽມຂະໜາດຕາ 4,76 mm (3/16 ນວ້ີ )ຊ້ອນເຫອໍ່ ມກັນເຄິໍ່ງໜໍ່ງຶ ໂດຍ

ການວາງຕະແກງຊ້ວນຊາຍທ່ສໍ ະອາດພ ທ່ໍຈະໃຊ້ກໍ່ສ້າງໃນວຽກສາຄັນ ເຊ່ໍັນ: ປະສົມເບຕງົ ຫ
ປະສົມປະທາຍກໄໍ່ ດ້ ສາລບັ ຊາຍທໍຈ່ ະໃຊໃ້ ນການປະສົມເບຕງົ ຫ ປະສມົ ປະທາຍກໄ່ໍ ດ້ ສາລັບ
ຊາຍທຈໍ່ ະໃຊໃ້ ນການປະສມົ ປະທາຍໂບກນນ້ີັ ຕອ້ ງຮອ່ ນຜ່ານຕະແກງເຊ່ງິໍ ຕາລະອຽດຂນີ້ ໄປ
ອກ.
2. ໂດຍການເບໍງິ່ ປະລິມານຂອງຕະກອນ ວທິ ເຮັດໂດຍນາຊາຍໃສກ່ ວດ ໃສນ່ າ້ີ ລງົ ໄປໃຫ້ຖ້ວມ
ຊາຍ ແລ້ວຄົນປະໄວ ດນ ຫ ຕະກອນ ຫ ສານອໍ່ນໆ ຈະຕກົ ຕະກອນ ຢໃ່ ນສວ່ ນເທງິ ໃຫ້ເບິໍງ່
ຄວາມໝາຂອງຕະກອນບຫ່ໍ າຍກວາ່ 3% ກເໍ່ ປນັ ຊາຍທໍປ່ ະສມົ ເບຕງົ ໄດ້ ໂດຍບມ່ໍ ຄວາມເສຍ
ຫາຍ ບາ່ ງຄງັີ້ ອາດເຮດັ ໃຫເ້ ບຕງົ ເນ້ີອແໜ້ນກນັ ນ້ີາຊມໄດ້ດອກິ ແຕ່ຖາ້ ມຕະກອນຫາຍກວ່າ 3
% ກອ່ ນໃຊຄ້ ວນລາ້ ງເສຍກອ່ ນ

ຕາມປກົ ກະຕຊິ າຍຫຍາບຊໃໍ່ ຊ້ປະສົມເບຕົງນນ້ັີ ໃຊ້ຊວ້ານຊດັ ຜ່ານຕະແກງດງໍ່ັ ກາ່ ວມາແລວ້
ບ່ໍຕອ້ ງເຖິງກບັ ລາ້ ງນີ້າກ່ໄໍ ດ.້
3. ຄນຸ ສົມບັດຂອງຊາຍ

ການທເ່ໍ ຮາົ ນາຊາຍມາໃຊ້ໃນການກ່ສໍ າ້ ງເຊນໍັ່ : ປະສມົ ເບຕົງ ຫ ປະສມົ ປະທາຍໂບກນ້ັີນມ
ເຫດຜນົ ຫາຍປະການດັໍງ່ ຕໍ່ໄປນ້:ີ

1. ຊາຍສາມາດແຊກເຂ້າີົ ໄປໃນຊອ່ ງຫວ່າງ ຂອງຫນໃນເບຕງົ ເຮັດໃຫເ້ ບຕົງແໜ້ນ
2. ຊວ່ ຍບນັ ເທົາການຢດຶ ຫດົ ແລະ ການແຕກແຫງໃນປະທາຍໂບກ, ຖ້າປະທາຍໂບກໃສ່
ຊມງັ ຫາຍເກນໄປຈະແຕກແຫງ ຕອ້ ງຕ້ອງເພມຊາຍເຂົີາ້ ໄປເພໍ່ອໃຫ້ມທາງຂະຫຍາຍຕວົ .
3. ຊວ່ ຍເພມປະລິມານຂອງສ່ວນປະສົມ ເຮດັ ໃຫ້ອາຄານຂອງເບຕົງ ຫ ປະທາຍກ,ໍ່ ໂບກ ,
ຖຶກລງົ ເພາະຊາຍຫາໄດ້ງາຍທວົ ໄປລາຄາຖກຶ .
4. ແຫງ່ ທ່ໍ ມາຂອງຊາຍ.

ມຊາຍຊະນດິ ພເິ ສດເຊິງ່ໍ ລາຄາສງ ແລະ ໃຊ້ໃນງານສະເພາະ ກຽ່ ວກບັ ການທົດສອບ ເບຕົງ
ເອນ້ີ ວ່າ: ອອດຕາວາແຊນ (Ottawa sand) ເປັນຊາຍທມາຈາກເມອງ ອອດຕາວາ ຄາ້ ຍຄກນັ ກບັ
ນາ້ີ ຕານຊາຍຂະໜາດເມດັ ຊາຍສະໝາສະເໝປະມານ 1 mm ເປັນແຮ່ ເກອບທັງໝົດບໍ່ມແຄລໄຊ
ປນົ ແບບຊາຍໃນປະເທດຂະໜາດເມັດຜາ່ ນຕະແກງຮອ່ ນເບ 20 ແຕຄ່ ້າງເທງິ ຕະແກງເບ 30 ຊະຊິດ
ນີ້ໃຊ້ໃນການທດົ ສອບແທງຊມັງ (cement cube)

ແຫ່ງໍ ຊາຍທໃໍ່ ຊໃ້ ນການກສໍ່ າ້ ງທົວໆໄປ ມທັງຊາຍບກົ ທ່ຂໍ ດຸ ເທງພ້ີນດິນ ແລະ ຊາຍແມນ່ ້ີາ
ເມັດຊາຍບກົ ລະອຽດກວ່າຊາຍແມ່ນາ້ີ ແຕ່ເປ້ອີ ນກວ່າ ຊາຍຫຍາບສວ່ ນຫາຍໃຊປ້ ະສົມເບຕົງ ແລະ
ປະທາຍກ.່ໍ

ການຂຸດຊາຍມາຈາໜາຍນ້ັີນ ຖ້າເປນັ ຊາຍໃນແມ່ນາ້ີ ມັກໃຊ້ເຮອ ຫ ມສາຍຜາ່ ນເຊິ່ໍງທ
ສາຍພານນ້ັີນ ມຖງັ ລາລຽງຕກັ ລົງໃນແມນ່ າ້ີ ສວ່ ນລມຸ່ ທຊ່ໍ າຍກອງຢສ່ າຍພານຈະລາລຽງຊາຍຂນ້ີ ມາ
ແລ້ວສໍົງ່ ໄປໃສບ່ ດົ ບນັ ທກຸ ຊະນິດ 10 ລ້ີ ຄັນໜ່ງໍຶ ບນັ ຈໄຸ ດ້ 10 ລົດບນັ ທຸກນ້ອຍລງົ ໄປຄລົດບນັ ທກຸ

ຊະນິດ 6 ລີ້ ເຊິງບນັ ຈຊຸ າຍໄດ້ 6 ແລະ 3 ລົດຊະນິດນ້ີເອີນ້ ວ່າລົດສະເພາະມເຄອ່ໍ ງຍນົ ໄຮໂຣ
ລິກ ດັນກະບະສ່ວນໜ້າໃຫ້ສງຂ້ນີ ໄດເ້ ພ່ໍອເທຊາຍລງົ ໄປໂດຍບໍໄ່ ດໃ້ ຊແ້ ຮງຄນົ .
5. ນີາ້ ໜັກຂອງຊາຍ

ນີ້າໜັກຂອງຊາຍແຫ້ງ ແລະ ຊາຍປຽກຈະແຕກຕາ່ ງກັນ ເນ່ໍອງຈາກຄະນະທປໍ່ ຽກຈະມນ້ີາ
ປະສມົ ຢນ່ າ ນີາ້ ໜກັ ທໍ່ຕາ່ ງກັນຈະເປັນດ່ງໍັ ນ:້ີ

ຊາຍແຫງ້ : ໜກັ ປະມານ 1400-1650 kg/
ຊາຍປຽກ: ໜກັ ປະມານ 1800-2000 kg/
6. ການຊຂີ້ າຍຊາຍ
ຊາຍເປນັ ວັດສະດຸລະອຽດ ເປັນເມດັ ນອ້ ຍໆ ເວລາຂນົ ສ່ງໍົ ຕອ້ ງໃຊ້ລດົ ຫ ເຮອບນັ ທຸກ ແລະ
ວດັ ແທກບລິມາດຂາຍເປນັ ຊາຍແຫ້ງ: ໜັກປະມານ 1400-1650 ລວມທງັ ຄາ່ ຂົນສົໍງ່ ເຖງິ ສະຖານ
ທກສໍ່ າ້ ງໃນປັດຈຸບນັ ນີລ້ າຄາຊາຍຫຍາບທ່ໍໃຊ້ປະສົມເບຕງົ ຫ ປະທາຍກ່ໍ , ໂບກລາຄາຈະເທາົ່ໍ ໆ ກນັ
ແຕຊ່ າຍລະອຽດ ທໃໍ່ ຊຖ້ ົມພີ້ນນນີັ້ ລາຄາຈະຖຶກລງົ ກວາ່ ແຕ່ລາຄາຈະເພມຂີນ້ ຖ້າບໄໍ່ ດໃ້ ຊ້ລົດລາມສົງ່ໍ
ເພາະເປັນຄາ່ ໃຊຈ້ ່າຍໃນການເຮັດວຽກນັນີ້ ຄ: ການເດນເຄ່ອໍ ງຈກັ ດດ, ການຂນົ ສົງ່ໍ ໂດຍລດົ ທາມະດາ
ແລະ ຄ່າທໍໃ່ ຊຄ້ ົນຂົນສ່ົໍງຈາກລົດ....
II. ຫນ
ຄາວາ່ ຫນໝາຍລວມໄປເຖິງຊາຍ ແລະ ດິນ. ຫນບາງຊະນດິ ປະກອບແຮທ່ າດພຽງ 3 ຊະນດິ
ແຕບ່ າ່ ງຊະນດິ ປະກອບດວ້ ຍແຮທ່ າດພຽງ 2-3 ຊະນດິ ແຕ່ບ່າງຊະນິດປະກອບດ້ວຍແຮ່ເກອບ 10
ຊະນິດ ແລະ ບ່າງຊະນດິ ປະກອບດວ້ ຍແຮແ່ ຄວໄຊ ເປັນຕນີ້ົ :
ທາດທປະກອບເປນັ ຫນທໍຮ່ ້ຈກັ ກັນມຢ່ 8 ຊະນິດ ແລະ ປະກອບອັດຕາສນ່ ຕາ່ ງໆ ດັງ່ໍ ຕໄໍ່ ປນີ້:
1. ອອກຊເຈນ 46,71 %
2. ຊລຄອນ 27,69 %
3. ອາລມນຽມ 8,07 %
4. ເຫກັ 5,05%
5. ແຄລຊຽມ 3-65 %
6. ໂຊດຽມ 2,75 %
7. ໂປແຕລຊຽມ 2,58 %
8.ແມກນຊຽນ 2,08 %
9. ທາດອນ່ໍ ໆ 1,42 %
2.1 ແຮ່ຕ່າງ ທ່ປໍ ະກອບເປນັ ຫນ
ແຮທ່ າດສ່ວນຫາຍມກັ ເກດຈາກການເປັນສານປະກອບກັນທາງເຄມເຊ່ນໍັ : ທາດໂຊດຽມຄຣ
ລນ ກໄດເ້ ປັນເກອທເ່ໍ ຮາົ ໃຊບລິໂພກຮຽກວາ່ : ໂຊດຽມຄຣໄຣ ແຮ່ແຄລໄຊ ກຄ່ໍ ສານປະກອບຂອງທາດ

ແຄລຊຽມຄາບອນ ແລະ ອອກຊເຈນຮວ່ ມກັນ ແຮພ່ ວກເຟຣສປາ ປະກອບດວ້ ຍທາດໂປແຕສຊຽມ,
ອາລມນຽມ, ຊິຊໂຄນ ແລະ ອອກຊເຈນ.

ແຮ່ທາດທໍ່ປະກອບເປັນຫນສວ່ ນໃຫຍມ່ 3 ປະເພດດວ້ ຍກນັ ຄ:
1 ແຮຊ່ ລິ ິກາ (silica minerals)

ແຮຊ່ ິລກາປະກອບດ້ວຍຊລກິ າ (ມສດທາງເຄມວ່າ SiO2) ໃນລກັ ສະນະຕາ່ ງກນັ ຄ: ແຂວຫະນຸ
ມານ ແຮທ່ ມ່ໍ ຄວາມແຂງຫາຍ ໂດຍສວ່ ນຫາຍແຮນ່ ເີ້ ກດເປັນຜກຶ ຫກົ ຫຽມ ແລະ ຕອນທ້າຍ
ຂອງຜກຶ ເຫມຂີ້ນໄປ ຄາຍຄປລະມິດ ສ່ວນຄາຕວົ ຂອງຜກຶ ມຮອຍຜວິ ຕາມຂວາງ ມຄວາມໃສຄ່ າ້ ຍຄ
ແກ້ວ, ມສໃສ, ສຊົມພ ຫ ສມວງແດງ ເປນັ ທາດທມຫາຍໃນຫນຫາຍໆຊະນດິ ຄວາມແຂງຢໃນອນັ
ລັບ 7 ເບໍິງ່ ຄວາມໝາຍໃນຕາຕະລາງ.

2. ຟຣນ (Filint) ຫ ທໃ່ໍ ຊ້ເປັນຫນເຫກັ ໄຟ ເປນັ ແຮທ່ ໍ່ມຄວາມແຂງ ມສຂາວຂນຸ່ ແລະ ມ
ສໃສຄາ້ ຍຄແກວ້
2 ທາດຊລເິ ກດ

ແຮ່ຊລກິ ເກ ຫ ສ່ວນປະສມົ ຂອງຊລິກາ ແລະ ທາດອໍນ່ ໆ ມດງ່ໍັ ຕໍໄ່ ປນ:້ີ
1. ເຟລສປາ (Feldspar) ຫ ເອ້ນີ ວາ່ ຫນິ ແຂວ້ ມາ້ ເປນັ ສວ່ ນປະກອບສາຄັນຂອງຫນ ແກຣນ

ນດິ ແລະ ຫນ ອຫລາຍໆ ຊະນິດເຟລປາ ເປນັ ຊລເກດ ຂອງອາລມນຽມ ເຊ່ງໍິ ມໂປ
ແຕສຊຽມ, ໂຊດຽມ ແລະ ແຄລຊຽມ ປະກອບກັນລວມຕວົ ກນັ ໂດຍນາ້ີ ເຊິ່ງໍ ພດັ ພາແຮ່
ຕ່າງໆ ດັໍງ່ ກ່າວມາລວມເຂາ້ົີ ກນັ ຢາ່ ງຊາ້ ໆ ເຮດັ ໃຫເກດຊລເກດ ຂອງອາລມນຽມ ລວມຕົວ
ກັນລະຫວາ່ ງດໜ່ຽວ ແລະ ຜກຶ ຂອງຄວອສ ແລະ ໄມກາ ແລວ້ ຮບັ ຄວາມຮອ້ ນສງ ແຮ່
ເຟລສປາ ມສຂາວ, ເທາົ , ແດງ, ເຫອງຈາ່ ງໆ, ຂຽວ ແລະ ໃສ ບໍ່ມສ ເປັນເງົາແວວວາວ
ຄ້າຍຄແກ້ວ ແລະ ໄຂ່ມຸກ, ຄວາມແຂງຢ່ລະດບັ 6
2. ໄມກາ (Mica) ໄມ້ກາ ຫາຍໆ ຊະນດິ ເປັນຊລເກດ ຂອງອາລມນຽມ ເຊ່ງໍ ໂປແຕສຊຽມ ແລະ
ທາດອນໍ່ ໆ ເປັນສວ່ ນປະກອບລກັ ສະນະຂອງໄມກາເປັນແຜນ່ ບາ່ ງໆ ໃສຄກັບແຜນ່ ຂອງເຊ
ລລດລອຍ ເຮົາຈະເຫນັ ສວ່ ນຂອງໄມກາໄດ້ຊດັ ເຈນໃນເມດັ ຊາຍ ເຊງ່ໍິ ເປັນແຜນ່ ນອ້ ຍໆ ໃສ
ແລະ ເຫີອ້ ມ.
3. ຄຣໄຣ (Calcite) ແລະ ຊາເວໄທ (soap stone travertine) ເປນັ ໄຣເດລຕະຊລເກດ ເກດຂນີ້
ຈາກຊລເກດອ່ໍນໆ ໂດຍການປ່ຽນແປງທາງເຄມ, ເຊງໍ່ ນ້ີາບ່າງສວ່ ນຈະຄອ່ ຍໆ ຖກຶ ດດເຂ້າີົ ໄປ
ລວມແຮ່ທາດເຫົໍາ່ ນ້ີ ເວລາເຮົາຈັບຈະອອ່ ນຄກັບສະບ.
3 ແຮ່ປນ (Calcareous minerals)
1.ແຄລໄຊ
2. ໂດໂລໄມ
3. ຊລິໄນ
2.2 ຄວາມແຂງແຮງແຮທ່ າດທປ່ໍ ະກອບເປນັ ຫນ

ຄວາມແຂງຂອງແຮທ່ າດທຈໍ່ ະເວ້ີົາເຖິງນ້ີ ໝາຍເຖງິ ຄວາມຕາ້ ນທານຕ່ກໍ ານຂດຂດິ ຂອງທາດ
ເທງິ ໜາ້ ພຽງຂອງແຮ່ນ້ີັນໆ. ອດັ ຕາຄວາມທົນທານຕ່ກໍ ານຂດຂດ ຫ ພີນ້ ເປັນຄວາມແຂງສະແດງດໍ່ັງ
ຕາຕະລາງລ່ມຸ ນ້ີ:

ລະດັບຄວາມ ຕາຕະລາງ: ສະແດງຄວາມແຂງລະດບັ ຕ່າງໆ ຂອງແຮທ່ າດ
ແຂງ ຄນສມົ ບັດ
1
2 ອອ່ ນ, ມນ່ໍ ມ ແລະ ຂດເຂ້າງາ່ ຍດ້ວຍເລັບເຊໍ່ນັ : ແຮທ່ ັລ
3 ຂດເຂາ້ົີ ດວ້ ຍເລບັ ເຊໍ່ນັ : ແຮ່ຫຍບິ ຊາ
4 ຂດເຂ້ີົາດ້ວຍຫຽນເຊນ່ັໍ : ແຮແ່ ຄລໄຊ
5 ຂດເຂາ້ົີ ດ້ວຍມດແຕຂ່ ດດວ້ ຍແກວ້ ບເໍ່ ຂາີົ້ ເຊນ່ໍັ : ແຮ່ຟອຣາຍ
6 ຂດເຂີ້າົ ດວ້ ຍມດ ແລະ ແກ້ວເຊນັໍ່ : ແຮອ່ ະພາໄທ
7 ຂດເດວ້ ຍມດບເໍ່ ຂາ້ົີ ແຕ່ຂດດ້ວຍແກວ້ ທາມະດາເຂົ້າີ ງາ່ ຍເຊໍນັ່ : ແຮ່ແອໂທເຄລສ
8 ຂດດ້ວຍມດບໍເ່ ຂີ້ົາແຕຂ່ ດດ້ວຍແກວ້ ແຂງໆ ເຂີາ້ົ ງ່າຍເຊໍນ່ັ : ແຮ່ ຄວອສ
9 ແຂງກວາ່ ສານທາມະດາຂດດ້ວຍມດບເໍ່ ຂົາີ້ ເຊໍ່ັນ: ແຮໂ່ ທແພຊ
10 ແຂງຫາຍຂດດວ້ ຍມດບໍ່ເຂ້ີົາເຊໍັນ່ : ທາດຄຣັນດາ
ແຂງທສ່ໍ ດຸ ໃນແຮທ່ າດທກຸ ປະເດເຊ່ໍັນ: ເພດັ

2.3 ການແບງ່ ປະເພດຂອງຫນ
ແມນ່ ວາ່ ຫນຈະມຫາຍໆ ຊະນດິ ກ່ຕໍ າມ ແຕ່ທກຸ ຊະນິດເກດຈາກການລວມຕວົ ຂອງແຮທ່ າດ

ຕ່າງໆ ເຊ່ງໍິ ອາດຈະເກດໂດຍການຫລອມແຮທ່ າດດວ້ ຍກັນໂດຍຄວາມຮ້ອນໃຕຜ້ ວິ ໂລກ ການສະສມົ
ຕວົ ຂອງແຮທ່ າດຕ່າງໆ ອນັ ເນ່ໍອງມາຈາກນ້າີ , ລມົ , ຫມິ ະ, ນີາ້ ກອ້ ນ ຫ ເກດຈາກການປຽ່ ນແປງທາງ
ໂຄງສ້າງ ແລະ ຮບຮ່າງໃນທາງວຊິ າການຈະແຍກອອກຕາມວທິ ກາເນດ ເປນັ 3 ປະເພດຄ:
1. ຫນອັດສະນ

ຫນອັສ ເຊໍງ່ິ ເປັນຫນເກດຈາກການຫອມຕວົ ຂອງແຮ່ທາດ ໂດຍຄວາມຮອ້ ນ ໃຫ້ພນພພິ ົບ
ເມັດແຮ່ທໍ່ປະກອບລັກສະນະເປນັ ຫ່ໍຽມມການປະສານຕົວກນັ ຢາ່ ງອັດແຈບ, ຫນອດັ ສະນບ່ໍມຊີັ້ນໃຫ້
ເຫັນ ແລະ ບ່ມໍ ຊາກສດັ ດກຶ ດາບນັ ມາກ່ອນທ່ໍຫນອສັ ນ ຈະພີົນ້ ຂນ້ີ ມາເທິງໜາ້ ໂລກເອນີ້ ວ່າ: ແມັກ
ມາ ມອນຸ ຫະພມ 800-100 .c
2. ຫນຊີນັ້

ແຮ່ທາດທ່ໍປະກອບໃນຫນ
3. ຫນແປ

4. ຄວາມທົນທານຂອງຫນທໍ່ມຕໍ່ຄວາມຮ້ອນ

ຫນປະເພດຕ່າງ ມຄວາມທົນທານຕໍ່ຄວາມຮ້ອນແຕກຕາ່ ງກນັ ນີັນ້ ຄຫນປນສາມາດທນົ ໄດ້
ເຖງິ 400 °ຫນແກຣມດິ , ຫນໄນສຸ ແລະ ຫນຊາຍສາມາດທົນໄດເ້ ຖງິ 550 °ສວ່ ນຫນແກຣນິດທໍ່
ເນີ້ອລະອຽດຊລິ ກາຫາຍທນົ ໄດເ້ ຖິງ 850 °

ຖາ້ ຫນຖຶກຄວາມຮອ້ ນຫາຍກວາ່ ທກໍ່ ່າວມາເບອ້ີ ງຕນ້ີົ ອາດມການແຕກ ແລະ ເຮັດໃຫ້ເສຍ
ຫາຍໄດ.້

5. ການຂຸດຫນ

ການຂຸດຫນຈາກທ່ໍຢ່ໃນທາມະຊາດມາໃຊ້ນ້ນີັ ສວ່ ນໃຫຍເ່ ປນັ ການຂຸດເລກລງົ ໄປໃນເປກໂລກ
ທໍ່ເອ້ີນວາ່ ບ່ເໍ ປດ ເຊິງເຮັດການຂຸດຂີ້ນມາເປັນປະລມິ ານຫາຍໆ ຫນເຊງິ ຂດຸ ດວ້ ຍວິທນໄ້ີ ດ້ແກ່: ຫນ
ອ່ອນ, ຫນແກລມດິ , ຫນປນ ຫນຊາຍ ແລະ ອ່ນໍ ໆ ສາມາດນາມາໃຊປ້ ະດັບ, ໃຊສ້ ່ວນຂອງສໍິ່ງກໍ່ສາ້ ງ
ຕ່າງ ການຂຸດຫນນີບ້ ່ອໍ າດຈະກວາ້ ງ ເປນັ ຫາຍຮອ້ ຍເມັດ ແລະ ບ່ໍເລກິ ກວາ່ 30 ແມັດກ່ໍໄດ.້
1. ການໃຊເ້ ຄໍອ່ ງມທາມາດາ (plug and feather method)
2. ໃຊ້ດນິ ລະເບດ
3. ໃຊເ້ ຄອໍ່ ງຈັກຕດັ (channeling by Machinery)

6. ການຕັດຫນ

ຫນເປັນວັດຖທຸ ໍແ່ ຂງ ແຕກ່ ສ່ໍ າມາດຕັດອອກເປັນຮບທ່ຕໍ ອ້ ງໃຊ້ງານໄດ້ ຫນບ່າງຊະນິດ
ສາມາດຕດັ ດວ້ ຍມດໄດເ້ ຊນັ່ໍ : ຫນສະບ, ຫນບ່າງຊະນິດສາມາດຖາກອອກດວ້ ຍ ມດເຊ່ໍັນ: ສລາແດງ
ແລະ ຫນບາ່ ງຊະນດິ ສາມາດຖາກອອກດວ້ ຍມດເຊໍ່ນັ : ສລາແດງ ແລະ ຫນບາ່ ງຊະນິດສາມາດຕດັ
ດ້ວຍເລ່ອໍ ຍໄດ້ເຊັນໍ່ : ພວກຫນສະນວນທ່ໍເປນັ ຊນີັ້ ບາ່ ງໆ ແຕ່ການຕັດຫນທແໍ່ ຂງເຊໍນັ່ : ຫນແກລນດິ
ນນ້ັີ ຈາເປັນທຕໍ່ ອ້ ງມເຄ່ອໍ ງມພິເສດ ທ່ເໍ ຮດັ ມາເພໍ່ອຈດຸ ປະສົງນີ້

7. ການຂດັ ມັນຫນ

ການຂດັ ຫນນັນ້ີ ແຕກຕາ່ ງກນັ ໄປຕາມຊະນດິ ແລະ ລກັ ສະນະຂອງຫນ ສາລບັ ຫນອອ່ ນ ອາດ
ຈະໃຊ້ຫນພມິຊຂັດກ່ໍໄດ້ ເມໍອ່ ຂດັ ດວ້ ຍຫນພມຊແລວ້ ໃຫ້ຜງົ ພມຊ ປະສົມກາມະຖນັ ຂັດອກຄ້ີັງໜງ່ໍຶ .

ຖ້າເປັນຫນແຂງວທິ ທງ່ໍ າ່ ຍ ແລະ ນຍິ ມົ ໃຊກ້ ່ໍຄ: ໃຫ້ແນບຜວຫນ 2 ກອ້ ນທ່ຈໍ ະຂດັ ມນັ ເຂົ້າີ
ດ້ວຍກນັ ແລ້ວໃຊເ້ ຄໍ່ອງໝນ ໃຫຫ້ ນນນັ້ີ ຂັດສກນັ ແບບເຄໍ່ອງໂມແ້ ປງ້ ຫນທັງສອງກ້ອນຈະຂດັ ຖກັນ
ເອງ ຈນົ ໜາ້ ກຽ້ ງເປນັ ມັນ

ຫນທໍ່ບແ່ໍ ຂງຫາຍປານໃດບ່າງຄີ້ັງ ຂັດໂດຍໃຊ້ເມັດກວ່ໍົ ກັບຜງົ ເອມເມຣ໌ (ເປັນຜງົ ແຂງໃຊ້ໃນ
ການຂັດມນັ ) ຖໄປມາຈນົ ມນັ ແລວ້ ໃຊຂ້ ້ີຕະໄບຂອງເມັດກໍົວ່ ຂດັ ອກິ ຄີັ້ງໜຶໍ່ງຈນົ ມັນກຽ້ ງ.

8. ຫນຍອ່ ຍທ່ໍໃຊງ້ ານການກສໍ່ າ້ ງ

ວິທການຜະລດິ ຫນຍ່ອຍແບງ່ ເປນັ 2 ໄລຍະດໍັ່ງນ:້ີ

➢ ໄລຍະ 1: ເປັນການທາຫນໃຫຍ່ຈາກໜາ້ ຜາ ໂດຍການເຈາະຝງັ ດນລະເບດ ອອກມາ

ໃຫມ້ ຂະໜາດໃຫຍທ່ ສໍ່ ອງບ່ເໍ ກນ 38x50 cm ເພໍ່ອໃຫ້ເຂ້າົີ ເຄອ່ໍ ງ ຍ່ອຍຫນໄດຫ້ ລັງ

ຈາກນີນັ້ ຈ່ງໍິ ໃຊ້ລົດຕັກຫນໃຫຍ່ນີ້ນັ ບັນທກຸ ໄປເຂີ້ົາເຄອໍ່ ງຫຍອ່ ຍຫນຕໄ່ໍ ປ.
➢ ໄລຍະ 2 ເປນັ ການຫຍ່ອຍຫນຂະໜາດໃຫຍໃ່ ຫນ້ ອ້ ຍລົງ ໂດຍການປອ້ ນຫນໃຫຍ່

ເຂີາົ້ ເຄໍ່ອງຍ່ອຍຫນທ່ໍ 1 ຈະອອກມາເປນັ ຫນຍອ່ ຍຂະໜາດ 10 cm ແລວ້ ສໍ່ງົ ໄປຕະ

ແກງຍອ່ ຍອິກຕວົ ໜງ່ໍຶ ເຊິໍ່ງປະກອບດ້ວຍຕະແກງ 3 ຊນ້ັີ ແຜ່ນຕະແກງຂະໜາດ 12.5-

25 mm ຂະໜາດ 25 mm ແລະ ຂະໜາດ 18,75 mm ຕາມລາດບັ ເພອແຍກຂະຽາດ
25 – 12,5 mmຈະສ່ໍົງມາເຂາ້ີົ ເຄໍອ່ ງຍອ່ ຍໃຫນ້ ້ອຍລົງ ຫນຂະໜາດຕັີງ້ ແຕ່ 25-12.5

mm ຈະຖຶກສ່ົໍງໄປຍງັ ຕະແກງ ຮອ່ ນອກຄງ້ີັ ໜຶ່ໍງເພ່ອໍ ແຍກຂະໜາດຫນຕໄໍ່ ປ.

ຂະໜາດຫນຍອ່ ຍທຍ່ໍ ອ່ ຍ ອອກມາຈາໜ່າຍເປນັ ຂະໜາດຕ່າງໆ ດງ່ັໍ ຕໍໄ່ ປນີ້:

1. ຫນຍ່ອຍຂະໜາດດຽ່ ວໃຊຂ້ ະໜາດ 0,5x0,5 ນີ້ວ, 1x0,5 ນວີ້ , 1x1 ນີ້ວ, 3/4x3/4

ນ້ີວ, 3/8x3/8 ນວີ້ ,# 4 ນ້ີວ.
2. ຫນຮອງພ້ີນເຮດັ ຖະໜນົ ໃຊຂ້ ະໜາດ 1-#200 ນ້ີວ. ຫ 1 ⁄ -#200 ນີ້ວ
3. ຫນຝຸນໃຊ້ຂໜາດ 4-#200 ນີ້ວໃນຕາຕະລາງ 2,3,4 ສະແດງ ສະແດງມາດຕະຖານ

ຄຸນນະພາບຂອງຫນຍອ່ ຍ ທ່ໍໃຊກ້ ັບວຽກໃນລກັ ສະນະຕ່າງ.

ຕາຕະລາງ 2: ຫນຍ່ອຍໃຊ້ກັບງານເບຕງົ ຕາມມາດຕະຖານ ASTMC-33

ຂະໜ ເປເຊັນຜ່ານຕະແກງ
າດ
(ນີວ້ ) 2 ⁄ ” 2” 2 ⁄ ” 1” ⁄ ” ⁄ ” #4

III. ໄມ້ (wood)
ໄມເ້ ປນັ ຜນົ ຜະລດິ ອນັ ຍງິ ໃຫຍຈ່ າກທາມະຊາດ ເປັນວັດຖດຸ ບິ ທມຄາ່ ສງ ໃນສະໄໝບຮານ

ມະນດຸ ໃຊໄ້ ມເ້ ປນັ ທຢອ່ າໃສ ໃຊໄ້ ມ້ເຮດັ ໃຫເ້ ກດໄຟ ໂດຍການສຽດສກນັ , ໃຊ້ເປັນເຊີອ້ ເພງ, ດ້າມອາວດຸ
ຕ່ມໍ າເມອໍ່ ມະນດຸ ຈະເລນຂນ້ີ ມະນດຸ ໃຊ້ປະໂຫຍດ ຂອງໄມຢ້ ່າງ ກວາ້ ງຂວາງເຊນໍັ່ ໃນການຜະລດິ ເຊີ້ອ
ໄຟ... ປະຈຸບນັ ການພດັ ທະນາທາງດາ້ ນວທິ ະຍາສາດ ໂດຍສະເພາະທາງເຄມ ໄດ້ຈະເລນກວາ້ ໜ້າ
ຫາຍ ສາມາດໃຊ້ປະໂຫຍດຈາກໄມຫ້ າຍຂນີ້ : ໃຊ້ເປນັ ສວ່ ນປະສມົ ຂອງທາດດນລະເບດ, ປງຸ ແຕ່ງເປັນ
ຢາປວົ ພະຍາດ, ຜະລິດປຣາສະຕກິ , ຜ້າໄໝທຽມ.

- ຄວາມແຂງ ແລະ ສາມາດໃຊ້ປະໂຫຍດໄດຫ້ າຍກວ່າວດັ ຖອຸ ນໍ່ ທມ່ໍ ນາ້ີ ໜກັ ເທີ້າົ ກັນ
- ສະດວກໃນການແປຮບ ເຊໍັນ່ : ການເຈາະ, ການບາກ, ການເລອ່ໍ ຍ.
- ໄມກ້ ນັ ຄວາມຮອ້ ນໄດ້ດ ເມໍ່ອສາ້ ງເປັນອາຄານຈະໃຫຄ້ ວາມຮ້ມົີ ເຢນັ
- ລາຍຂອງໄມ້ງາມ ເໜາະສມົ ເຮດັ ເຄໍ່ອງເຟນເຈ, ປພ້ີນກມ່ໍ ຄວາມສວຍງາມ ແລະ ນ້ີາໜກັ
ເບາົ ກວ່າເບຕງົ
- ໃນເຂດທ່ໍມແຜນ່ ດນິ ໄຫວ ໂຄງສາ້ ງອາຄານທ່ໍເປນັ ໄມ້ຈະມຄວມເໜງັ ຕິງໄດ້ ເຮັດໃຫອ້ າຄານ
ບຍ່ໍ ຸບລງົ ມາຄໂຄງສາ້ ງເຫກັ ແລະ ເບຕງົ ເສມເຫກັ .
- ຖາ້ ມການບວົ ລະບັດທດໍ່ ຈະທນົ ກວ່າເຫັກ ເພາະບເ່ໍ ຂາີົ້ ໝ້ຽງ ຫ ແຕກຫກັ ໄດງ້ າ່ ຍ.
- ຄວາມຮ້ອນ, ຄວາມເຢັນ, ຄວາມຊມຸ່ ແລະ ການປຽ່ ນແປງຂອງສະພາບອາກາດ ຂະບ່ໍມຜນົ
ກະທບົ ຕ່ໍໄມ່ຫາຍ.
- ໄມ້ເປນັ ວັດສະດກຸ ່ໍສ້າງທ່ໍ ນຍິ ົມໃຊກ້ ັນຫາຍມນທົວປະເທດ ແລະ ຫາໄດ້ງ່າຍ ລາຄບ່ສໍ ງເກນ
ໄປ
- ໄມ້ສາມາດປບັ ປງຸ ຄນຸ ນະພາບໃຫດ້ ຂ້ີນ ເຊ່ນໍັ ເອົາໄປອົບນາ້ີ ຢາທນົ ໄຟ ໄມ້ເນອີ້ ອ່ອນທຮບັ ນາ້ີ
ໜັກບໄ່ໍ ດ້ ອບົ ນີ້າຢາໃຫແ້ ຂງຂີ້ນໄດ້ອິກ.
1. ສວ່ ນຕ່າງໆ ຂອງໜ້າຕັດໄມ້
ໄມ້ເປັນອນິ ຊວດັ ຖຸ ປະກອບດ້ວຍສານ 2 ຊະນິດຄ: ແຊນລໂລ (cellulose) ເປນັ ພາກສ່ວນສ້ຽນ
ໄມ້ 60% ແລະ ລນິ ິນ (lignin) ເຮດັ ໃຫໄ້ ມ້ມສ ແລະ ລາຍຕ່າງກັນ ເຊິໍງ່ ມປະມານ 12%
ສວ່ ນປະກອບຂອງລາຕ້ນີົ ໄມ້ມດັງໍ່ ນ:ີ້
1. ໄສ້ໄມ້
2. ແກ່ນໄມ້
3. ກະພໄີ້ ມ້
4. ເຫຍໍບ່ ໂຕ
5. ເປອກໃນ
6. ເປອກນອກ
7. ລັດສະໝ

8. ວງົ ປ

2. ການຈາແນກປະເພດຂອງໄມ້

1. ໃຫແ່ ບ່ງໄມ້ອອກເປນັ 3 ປະເພດໂດຍຖເອົາຄ່າຄວາມແຂງແຮງໃນການດັດ ຂອງໄມ້ແຫງ້

ແລະ ຄວາມທນົ ທານຕາມທາມະຊາດຂອງໄມ້ນັີ້.

ຕາຕະລາງ 1 ໂດຍແບ່ງປະເພດໄມ້ໂດຍຍຶດເອາົ ຄ່າຄວາມແຂງ

ປະເພດໄມ້ ຄວາມແຂງແຮງ kg / ຄວາມທນົ ທານຕ່ປໍ

ໄມ້ເນອ້ີ ແຂງ ສງກວ່າ 1000 ສງກວ່າ 6 ປ

ໄມ້ເນອ້ີ ແຂງແຂງປານກາງ 600-1000 2-6 ປ

ໄມ້ເນອ້ີ ອ່ອນ ຕ່ໍກວາ່ 600 ຕ່ໍກວາ່ 2 ປ

2. ສາລັບວຽກກສ່ໍ ້າງຖາວອນ ຫາກມການການດົ ລະອຽດໃນແຜນ່ ຜງັ ໃຫໃ້ ຊ້ໄມ້ເນ້ອີ ແຂງ, ເນີອ້ ແຂງ
ປານກາງ, ເນອີ້ ອອ່ ນຕອ້ ງຜ່ານການເຄອນ້າີ ຢາ

ຕາຕະລາງ 1.2 ການການດົ ການເຄອບນີ້າຢາຂອງໄມ້

ສະຖານທໃຊ້ ຢາປະເພດນາ້ີ ມັນ ຢາປະເພດເກອລະລາຍ ຢາປະເພດເກອລະລາຍໃນ
ໃນນ້ີາ ນີ້າມັນ
ໃນຮມົໍ່ - - 5.6
ກາງແຈງ້ 96 4.8 8
ທໍ່ຊຸ່ມຊນ້ີ 128 6.4 12
ໃນນີາ້ ຈດ 192 10 16
ໃນນີ້າທະເລ 320 _ 24

3. ໄມ້ທໍ່ໃຊເ້ ປນັ ສວ່ ນປະກອບທໍ່ສາຄັນ ເປນັ ວງົ ກບົ ປະຕ ແລະ ປອ່ ງຢ້ຽມ ; ບານປະຕ ແລະ ປ່ອງຢຽມ,
ແມ່ຂັີ້ນໄດ ແລະ ຂີັ້ນໄດ ແລະ ພ້ີນໃນຮໍມ່ົ ສາລັບວຽກທ່ໍເຫນັ ວ່າຕ້ອງການຄວາມປານດ ແລະ ສວຍ
ງາມເປັນພິເສດ ໃຫກ້ ານດົ ຊະນິດໄມ້ໃຫຊ້ ັດເຈນ ໂດຍບໃ່ໍ ຫໃ້ ຊ້ໄມ້ເນ້ອີ ແຂງແທນ ສາລບັ ພີ້ນໃຫໃ້ ຊ້ທ້ີ
ອົບແຫງ້ ແລວ້ ສະເໝ

4. ໄມ້ທໍ່ໃຊຈ້ ະຕ້ອງບມໍ່ ຕານິ ທ່ໍເຮດັ ໃຫເ້ ສຍກາລງັ ຢາ່ ງສາຄັນ ກະພໄີ້ ມບ້ ໃໍ່ ຫມ້ ຕານິ

3. ຄນຸ ປະໂຫຍດຂອງໄມ້

1. ໄມ້ເນອື້ ແຂງ ລັກສະນະໄມ້ເນອ້ື ແຂງ, ສແີ ຕກຕາ່ ງກັນ ບ່າງຊະນດິ ຈະຫຍ້ງຍາກ ໃນການເລອ່ື ຍ ການກບົ ແລະ
ການຕົບແຕ່ງ … ເຄອື່ ງກະສກິ າ, ໂຄ້ງສ້າງອາຄານ ທຮີື່ ັບນາື້ ໜັກຫຼາຍ ທນົ ທານ ຕືກ່ ານປ່ຽນແປງສະພາບ

ອາກາດເຊັ່ືນ: ໄມ້ຂາງ, ໄມ້ຕົງ, ໄມວົງກົບ, ໄມ້ໂຄງ້ ຫງັຼ ຄາ ແລະ ເສາົ . ນື້າໜກັ ສະເລ່ຍ 700-1000 kg/ 3
ໄມ້ເນອື້ ແຂງ ມຫີ ຼາຍ ຊະນິດເຊ່ັືນ: ໄມ້ເຕັງ, ໄມ້ຮັງ, ໄມ້ແດງ, ໄມ້ແຕ້ຄາ່ ໄມ້ດ…້
2. ໄມ້ເນອື້ ແຂງປານກາງ: ລັກສະນະເນ້ອື ໄມ້ແຂງປານກາງ ສະໜາສະເໜ,ີ ໃນການເລື່ອຍການກົບ ແລະ ການຕົບ
ແຕງ່ ໄດ້ງ່າຍ … ໃຊເ້ ຮັດໂຄງສ້າງອາຄານທຮືີ່ ບັ ນ້າື ໜກັ ໜ້ອຍ ເຊ່ືັນ:ໄມ້ໂຄງເພດານ, ໄມ້ແປ້ນຝາ. ນື້າໜັກສະ
ເລຍ່ 600 – 700 kg / 3 ໄມ້ເນອ້ື ແຂງປານກາງ ມຫີ າຼ ຍຊະນິດເຊັນື່ : ໄມຍ້ າງ, ໄມ້ບາກ, ໄມມ້ ່ວງປ່າ.
3. ໄມ້ເນອ້ື ອ່ອນ: ລກັ ສະນະເນອ້ື ໄມ້ອ່ອນ, ເນ້ືອມນັ ເຫືອຼ້ ມຂອ້ ນຂ້າງໜຽວ ສີແຕກຕາ່ ງກນັ ບາ່ ງຊະນດິ ການ
ເລືອ່ ຍການກົບ ແລະ ການຕົບແຕ່ງໄດ້ງາ່ ຍ … ໃຊ້ເຮັດເຄື່ອງເຟີນເີ ຈີ , ໂຄງສາ້ ງອາຄານໃນທື່ີຮມື່ົ ເຊ່ືັນ: ໄມ້ພ້ືນ,
ໄມ້ຝາ ແລະ ຫບີ ໃສເ່ ຄອື່ ງ … ນາື້ ໜັກສະເລຍ່ 400-600 kg / 3

4. ຄວາມເສຍຫາຍຂອງໄມ້

ໄມ້ເປນັ ອນີ ຊວີ ັດຖ ທ່ີືເກດີ ຂນ້ື ຕາມທາມະຊາດ ຈິ່ງື ມສີ ວ່ ນທືີ່ເປນັ ອາຫານຂອງສງ່ືິ ທີມ່ື ີຊິວິດ ເຊນ່ືັ : ແມງໄມ້,
ປວກ, ມອດ ເຮັດໃຫ້ໄມ້ເສຍຫາຍ ລວມທັງການເນື່າົ ເປ່ອື ຍຂອງໄມ້ ຈາກສາເຫດຕ່າງດືງັ່ ຕ່ືໄປນ:ີື້

1. ທາງຊວີ ະວທິ ະຍາ ເຊນືັ່ :ເຊ້ອື ແບກທີເລຍ, ເຊືອ້ ລາ, ມອດ, ປວກແມງໄມ້ ແລະ ເພຍື້ັ .
2. ທາງຟີຊກິ ເຊັືນ່ : ການແຕກ, ການບິດ, ງ ເນ່ືອງຈາກຄວາມຊ່ມຊນື້ ຫຼ ຈາກສະພາບອາກາດປຽ່ ນແປງ

ບົດທ 2 ວັດຖຸປະລິດ

I. ຊມັງ

ວດັ ຖທຸ ່ເໍ ອນວາ່ : ຊມງັ ໝາຍເຖງິ ສານປະກອບຢາ່ ງໜງໍຶ່ ເຊ່ໍງເມອໍ່ ໄດ້ປະສມົ ກບັ ນາ້ີ ຕາມອດັ ຕາ
ສວ່ ນແລວ້ ປະໄວ້ໄລຍະໜຶງໍ່ ຈະແຂງຕວົ ຊມັງທາມະຊາດ ເປນັ ຫນຟອດໂຊລານາເຊ່ິໍງຊາວໂລມນັ
ສາມາດສາ້ ງອາຄານໃຫຍ່ ຫ ກວ້າງ ໄດໝ້ ນັ ຄງົ ຖາວອນ ຊມັງປັດຈບຸ ນັ ເຮດັ ຈາກວດັ ຖຸດິບ ທມໍ່ ທາດ
ອາລມນຽມ ແລະ ຊິລກາ ເຊງໍ່ິ ໄດ້ແກ່ ດນິ ດາ, ດິນຂາວ ແລະ ສລິ າແດງ ເຊໍ່ິງມທາດເຫັກມາປະສົມ.

1. ຊະນິດຂອງຊມງັ

ຊມງັ ໄດແ້ ບ່ງອອກເປນັ ຊະນດິ ຕ່າງໆ ດໍັງ່ ຕໍ່ໄປນ:້ີ

1.1 ຊມງັ ປອດແລນ (Portland cement)

ວັດຖຊຸ ະນິດນ້ີພົບຄັີ້ງທາອດິ ທເໍ່ ມອງປອດແລນປະເທດອງັ ກິດ ຫນປນທເ່ໍ ມອງນີມ້ ດນິ ປນົ
ຫາຍເມອ່ໍ ນາດິນທ່ໍນີ້ ໄປເຜົາຈະໄດຊ້ ມັງປອດແລນທັນທ ຊມັງປອດແລນແຂງຕົວໃນນີາ້ ໄດ້ ມຊລກິ າ
ອາລມນຽມ ແລະ ເຫກັ ອອກໄຊ ຊມງັ ຊະນິດນເີ້ ຮດັ ໂດຍປະສົມປນຂາວ ແລະ ດິນໜຽວມາປະສົມກນັ
ໃຫ້ຖກຶ ສວ່ ນແລວ້ ແລວ້ ເຜາົ ໃຫຮ້ ອ້ ນຈັດຈນົ ເປນັ ກອ້ ນໆ ແລວ້ ຈິງໍ່ ນາເອາົ ກອ້ ນມາບດົ ໃຫ້ລອຽດຈົນ
ເປັນຝ່ນຸ ໂດຍບ່ໍຕອ້ ງຕ່ໍມວດັ ຖໃຸ ດໆ ລົງໄປອກ ຍກົ ເວນ້ັີ ນ້ີາ ແລະ ຍິບຊາ ການທຕ່ໍ ມ່ໍ ຍິບຊາເຂ້ີາົ ໄປເພອໍ່
ຊ່ວຍໃຫຊ້ ມງັ ແຂງຕົວຊ້າລງົ ເພາະຖາ້ ບປ່ໍ ະສົມຍບິ ຊາ ຊມງັ ຈະແຂງຕົວໄວເຮດັ ໃຫ້ເຮັດວຽກບ່ໍ
ສະດວກ ອາດຈະເທລງົ ໃນແບບຫໍເ່ ບຕງົ ທັນ ຊມງັ ປອດແລນແບງ່ ອອກເປນັ 3 ຊະນິດດງ່ໍັ ນ:ີ້

1. ຊມງັ ປອດແລນແຂງໄວ

ຊມງັ ຊະນິດນເີ້ ມອ່ໍ ນາໄປປະສົມເບຕົງໃນອັດຕາສວ່ ນ 1:2:4 ຈະຕາ້ ນທານແຮງອດັ ໄດ້ 140 kg
/ ເມ່ອໍ ຫໍໄ່ ດ້ 24 ຊວົໍ່ ໂມງ ແລະ ຮັບໄດ້ 350 kg/ ເມ່ໍອໄດ້ 7 ວັນ ເຊງິໍ່ ໝາຍຄວາມວາ່ ເບຕງົ ທໍຫ່ ່ໍ
ດ້ວຍຊມງັ ຊະນດິ ນີ້ພຽງ 3 ມີ້ ຈະມກາລັງອດັ ເທີົ້າເບຕງົ ທປ່ໍ ະສົມດວ້ ຍຊມງັ ປອດແລນທາມະດາ 28 ມ້ີ
ຊມັງຊະນດິ ນ້ີເໝມາະກັບວຽກເຊນັ : ຮາກຖາ, ຄານ ແລະ ພນ້ີ .

2. ຊມງັ ຂາວ

ມຄຸນນະພາບເປນັ ຊມັງປອດແລນທກຸ ຢ່າງ ແຕມ່ ສຂາວສະອາດ ແລະ ລາຄາສງກວ່າຊມງັ ທາ
ມະດາ, ຊມງັ ຊະນດິ ນີໃ້ ຊ້ສາລບັ ຫນຂດັ ເຮັດຫນລາ້ ງ ແຕ່ງຫ້ອງກາໂລ ເຄອໍ່ ບທໃໍ່ ຊ້ຕດິ ຝາ ແລະ ອນ່ໍ ໆ
ສວ່ ນຫາຍບນັ ຈຸຖງົ ລະ 40 kg .

3. ຊມັງສ

ໃຊປ້ ະສົມເບຕົງໃຫ້ເປນັ ສ ຫ ປະສົມປະທາຍໂບກໃຫ້ເປັນສຕາ່ ງ ການທຈໍ່ ະໃຊຊ້ ມງັ ທາມະດາ
ແລວ້ ປະສມົ ສ ຫ ຝຸ່ນສລງົ ໄປໃຫເ້ ປັນສຕາມຕອ້ ງການ ສອາດບ່ໍສະໝາ ສະເໝກນັ ບ່າງບລສດັ ໃນ
ຕ່າງປະເທດຈໍ່ງຶ ໄດຜ້ ະລດິ ຊມັງສຂນ້ີ ໂດຍສະເພາະເຊນໍັ່ : ປະເທດອັງກດິ .

1.2. ຊມງັ ທາມະດາ

ຊມັງຊະນດິ ນເີ້ ຮດັ ໄດຈ້ າກຫນທໍ່ຂຸດໄດໃ້ ນດນິ ເຊງ່ິໍ ມສ່ວນປະສມົ ຄາ້ ຍຄ ຊມງັ ປອດແລນຢແ່ ລ້ວ
ໂດຍເອາົ ຫນເຜາົ ແຕກ່ ານເຜົາບໃ່ໍ ຊຄ້ ວາມຮອ້ ນສງ ແບບເຜາົ ຊມງັ ປອດແລນ ເມໍ່ອເຜົາແລວ້ ເອາົ ມາ
ບົດເປັນຜງົ , ຊມງັ ຊະນດິ ນມ້ີ ຄນຸ ນະພາບແຂງໃນນາ້ີ ໄດ້ຄກັນ ແຕມ່ ກາລັງຕໍ່າກວາ່ ຊມັງປອດແລນຫາຍ
ແລະ ມສວ່ ນປະສົມບໍ່ແນນອນ ເພາະຂ້ນີ ຢກັບຄນຸ ສມົ ບັດຂອງຫນທໍ່ໄດ້ຈາກທາມະຊາດ.
1.3 ຊມັງພອຊໂຊລະນາ

ບາ່ ງຄງ້ັີ ເອີນ້ ວາ່ ຊມງັ ຊະແລກ ເຮດັ ໄດ້ໂດຍເອາົ ປນຂາວ ແລກກາກຈາກເຕາົ ເຜາົ ເຫກັ ຫ ພອຊ
ໂຊລະນາ ເຊ່ິໍງເກດຂນ້ີ ຕາມທາມະຊາດ ແລະ ຫນພເຂົາໄຟ ມາປະສົມກັນແລວ້ ບົດໃຫ້ລະອຽດຊມງັ ທ່ໍ
ຊາວໂຣແມງສະໄໝບຮານກ່ໍ ຫ ເບຕົງ ແລວ້ ຈະໜຽວດ ແລະ ແຕກຍາກກວ່າປະທາຍກ່ໍ ຫ ເບຕົງ
ປະສົມດ້ວຍຊມັງປອດແລນໃຊໄ້ ດດ້ ໃນງານທໍ່ ຢໃ່ ນນາ້ີ ເຄມັ ແລະ ເໝາະສາລັບໃຊ້ງານໃນທະເລ ຫ
ໃນທ່ໍປຽກຊຸ່ມເຊ່ນັໍ : ຮາກຖານ, ທນ່ໍ ້ີາ ແລະ ວຽກໃຕດ້ ນທວົ ໆໄປ.
1.4 ຊມັງອາລມນດັ

ຜະລດິ ຂນ້ີ ຄງັ ທາອດິ ໃນປະເທດຝຣັງເສດ ໂດຍເອາົ ບອກໄຊ (Bauxite)ເຊິ່ງໍ ເປັນແຮທ່ ມອາລ
ມນັສ ຫາຍ ແລະ ມລາຄາແພງມາປະສມົ ກັບປນຂາວແລ້ວເຜາົ ຫັງຈາກນັນີ້ ນາມາບດົ ໃຫ້ລະອຽດ
ເຊໍນັ່ ດຽວກັບການເຮດັ ຊມງັ ປອດແລນ ຊມັງຊະນດິ ນເ້ີ ຮດັ ໃຫກ້ າລັງໄວ ເບຕົງທປ່ໍ ະສົມດວ້ ຍຊມັງ
ຊະນິດນ້ີ ເມ່ອໍ ຫໄ່ໍ ດ້ 24 ຊວົ ໂມງ ແລະ ມກາລັງເທໍົ່າກັບເບຕງົ ເຊງິໍ່ ຫໍ່ດວ້ ຍຊມງັ ປອດແລນ 3 ເດອນ
ເສົາເຂັມເບຕົງສາເລັດຮບຫໍດ່ ້ວຍຊມັງຊະນດິ ນ້ພີ ຽງ 24 ຊວົ ໂມງສາມາດນາມາຕອກໄດ.້

ຊມັງຊະນດິ ນ ເມໍ່ອນາໄປໃຊໃ້ ນປະເທດ ທໍມ່ ພມອາກາດໜາວຫາຍກ່ໍໄດ້ ໂດຍບໍຕ່ ອ້ ງປ້ອງກນັ
ຄວາມໜາວແບບຊມງັ ປອດແລນ ເມໍອ່ ເອົາຊມັງຊະນດິ ນ້ີມາປະສມົ ນີ້າຈະເກດຄວາມຮອ້ ນຂ້ີນຫາຍ
ເຊໍງິ່ ປອ້ ງກນັ ບໍໃ່ ຫ້ເບຕງົ ແຂງຕວົ ດ້ວຄວາມເຢັນຈດັ ເສຍກອ່ ນເບຕົງເຊ່ງໍິ ປະສມົ ດວ້ ຍຊມງັ ເມອ່ໍ ແຂງ
ຕົວແລວ້ ລະຫວ່າງ (4-6 ຊົວໂມງ) ຕ້ອງຫດົ ນ້າີ ຫ ເຮັດໃຫປ້ ຽກຢ່ສະເໝ ຈນົ ຄົບ 24 ຊວົ ໂມງ ເພໍ່ອ
ຊດົ ເຊຍນາ້ີ ທເ່ໍ ສຍຫາຍໄປ ໂດຍຄວາມຮອ້ ນອນັ ເກດຂີ້ນໃນຄະນະເບຕົງກາລັງແຂງຕວົ .

1.5 ຊມັງຊິລກາ (Silica cement)

ຊມງັ ຊລິ ກາ ເປັນຊມັງປອດແລນ ເຊິງ່ໍ ນາມາປະສມົ ກບັ ຊາຍ ເພໍ່ອໃຫ້ລາຄາຖຶກລງົ ໂດຍບດົ
ຊມງັ ປອດແລນຊະນິດເມດັ 70 % ມາປະສມົ ຊາຍ 30 %ແລະ ປະສມົ ຍິບຊາລງົ ໄປນາເດັກນອ້ ຍ ໃນ
ປະເທດອງັ ກດິ ແລະ ປະເທດອໍນ່ ໆໃນຢລບົ ສວ່ ນຫາຍກຜ່ໍ ະລິດຊມັງຊະນດິ ນີ້ ຂ້ນີ ໃຊກ້ ນັ ຢາ່ ງ
ຫວງຫາຍ ໃນປະເທດທບ່ໍຄ່ອຍມເພງ ໃນການຜະລດິ ໜອ່ ຍກວ່າການຜະລດິ ຊມງັ ປອດແລນ ມາດ
ຕະການຂອງຊມງັ ຊລິ ກາ ສ່ວຍຫາຍການດົ ສ່ວນຕ່າໍ ສດຸ ຂອງຊມັງປອດແລນ ເຊ່ງໍິ ໃຊ້ປະສມົ ໄວ້ 50 %
ຊມັງຊລິ ກາຄຊມງັ ກາເສອ.

2. ສານວັດຖຸທປໍ່ ະກອບໃນຊມັງ

ຊມັງປະກອບດ້ວຍສານວດັ ຖຸທສ່ໍ າຄັນ 4 ຢາ່ ງຄ:

1. ໄຕແຄລຊຽມຊິລິເກດ ( Tricalcium silicate ) ມສດທາງເຄມວາ່ : . ຊາຫຍີ້ວ່າ s

ເຊໍງ່ິ ເຮດັ ໃຫ້ຊມງັ ສ້າງກາລງັ ໄດໄ້ ວ.

2. ໄດແຄຊຽມຊລເກດ ( Dicalcium silicate ) ມສດທາງເຄມວາ່ : 2 o. ຊ່ໍຫຍ້ຄີ : s ເຊ່ິງໍ

ເຮັດໃຫ້ຊມງັ ສາ້ ງກາລງັ ໄດຊ້ າ້ .
3. ໄຕແຄລຊຽມອາລມເນດ ( TricalciumAluminnatae ) ມສດທາງເຄມວາ່ : . ຊໍ່ຫຍຄ

Aເຊໍິງ່ ເຮດັ ໃຫປ້ ນເກດປະຕິກິລຍິ າເລມແຂງຕວົ ແລະ ຍບິ ທາເປັນຕົວຖ່ວງ ໃຫ້ຊມງັ ແຂງ

ຕົວຕາມຄວາມຕ້ອງການ.
4. ເຕຕຣະແຄລຊຽມອາລມໂນເຟໄຣ ( Tetra-caliumimoferrit) ມສດທາງເຄມວາ່ :

. ຊໍ່ຫຍ້ີ

3. ຄາ ແລະ ຄວາມໝາຍຂອງຊມັງຊະນິດຕ່າງໆ.

1. ຊມັງ (cenment) ໝາຍເຖງິ ຜງົ ບົດລະອຽດຊະນດິ ໜໍຶ່ງ ຊຶງ່ໍ ເມ່ອໍ ປະສມົ ກັບນາ້ີ ດວ້ ຍປະລິມານ
ພດຈະຈັບຕວົ ແຂງ ແລະ ເກາະແໜນວດັ ສະດທຸ ເ່ໍ ໝາະສົມ ເຮດັ ໃຫ້ລວມຕວົ ກັບເປນັ ກອ້ ນ
ແຂງ ເອນວ່າ ເບຕງົ ຫ ປະທາຍກໍ່.

2. ຊມງັ ໄຮດຣລິກ ໝາຍເຖິງຊມັງ ຊໍຶ່ງສາມາດຢຶດໜ່ຽວວັດສະດປຸ ະສມົ ດວ້ ຍກັນເປນັ ເບຕົງ ແລະ
ສາມາດກຕໍ່ ົວ ແລະ ແຂງຕົວໃນນີາ້ ໄດ້.

3. ຊມງັ ປອດແລນທາມະດາ ໝາຍເຖງິ ຊມັງໄຣດລິກອຸ
4. ຊມງປັ ອດແລນແຂງຕົວ
5. ຊມັງປອດແລນກຕວົ ໄວ
6. ຊມັງປອດແລນຄວາມຮອ້ ນຕໍາ່
7. ຊມັງປອດແລນຊັລເຟຊ
8. ຊມງັ ປອດແລນເຕົາຖະລງຸ
9. ຊມງັ ພອຊໂຊລານາ
10. ຊມງັ ແຂງຕວົ ໄວພິເສດ
11. ຊມງັ ຊລັ ເຟຕສງ
12. ຊມັງອາລມນາສງ
13. ຊມັງຂະຫຍາຍຕວົ

14. ຊມັງບ່ໍນ້ີາມນັ
15. ຊມັງຊັບນາ້ີ

4. ຊະນິດ ແລະ ຄນຸ ສມົ ບດັ ຊມັງພາຍໃນປະເທດ

1) ຊມງັ ປະສົມ ຫ ຊມັງຊລກາ

1. ຊມງັ ກາເສອ
2. ຊມັງກາງູເຫ່ໍາົ
3. ຊມັງການົກອນຊ

2) ຊມງັ ປອດແລນ

1. ຊມັງກາຊາ້ ງ
2. ຊມັງກາພະຍານາກຫົວຂຽວ
3. ຊຊັງກາພະຍານາກ 7 ຫົວ
4. ຊມງັ ກາເພັດ
5. ຊມັງກາປາສະຫາມ

3) ຊມັງແຂງຕົວໄວ

1. ຊມງັ ກາເອລາວນັ
2. ຊມັງກາພະຍານາກສແດງຊະນິດແຂງຕວົ ໄວ
3. ຊມັງກາສາມເພັດ
4. ຊມັງກາກະທິງ

- ຊມງັ ກາກະທິງແດງ: ສາຫບັ ການກໍ່ສ້າງໂຄງສາ້ ງທຮໍ່ ບັ ນີາ້ ໜັກ
- ຊມັງກາກະທງິ ຟ້າ: ສາລບັ ກ່ໍສາ້ ງທວົ ໄປ, ໂຄງສ້າງທຮ່ໍ ບັ ນາໜັກ ແລະ ແຮງດນັ ປານກາງ
- ຊມັງກາກະທງິ ຂຽວ: ສາລບັ ການກ,່ໍ ໂບກ, ຕດິ ກາໂລ ແລະ ຕບົ ແຕງ່ ຕ່າງ

II. ປນຂາວ

1. ຊທາງເຄມ

ຊະນິດຂອງປນຂາວ ເອ້ີນຊໍທ່ າງເຄມດງໍັ່ ນ:້ີ

1. ຊະນິດແຄຊຽມໄລ: ແຄລຊຽມໄລເປນັ ປນຂາວ ທມ່ໍ ແຄລຊຽມອອກໄຊ ປະມານ 85-90 %
2. ຊະນິດແຄລຊຽມໄລສງ: ເປັນປນຂາວທໍ່ມແຄລຊຽມອອກໄຊຕາ່ໍ ສດຸ 90%
3. ຊະນດິ ແມກຊຊຽມໄລ: ເປນັ ປຸນຂາວທມ່ໍ ແຄລຊຽມແມກັ ນຊຽມອອກໄຊ 85-90 % ສວ່ ນນນັີ້ ມ

ແມກັ ຊຽມອອກໄຊປນຸ ຢ່ 10-25 %
4. ຊະນິດແມກັ ນຊຽມສງ: ເປນັ ປນຂາວທໍມ່ ແຄລ ແລະ ແມກັ ນຊຽມອອກໄຊ ຢຫ່ າຍກວາ່ 85 %

ແລະ ໃນຈານວນນນ້ັີ ມແມກັ ນຊຽມອອກໄຊຫາຍກວ່າ 25%
5. ຊະນດິ ໄຮດຣລກິ ໄລ: ເປັນປນຂາວທມ່ໍ ໄລຊລິ ິເກດ ແລະ ອາລມເນດ ຫເພເລດ ຫາຍ ເພໍ່ອໃຫ້

ມຄນຸ ສົມບດັ ແຂງໃນນາີ້ ໄດ.້

2. ຊະນິດປນຂາວ

ຊະນິດປນຂາວຊະນິດຕ່າງໆ ທໍໃ່ ຊໃ້ ນວຽກກສ່ໍ ້າງມດ່ໍັງນີ:້

1. ປນຂາວທາມະດາ ( quick lime ) ປນຂາວທາມະດາມລກັ ສະນະເປນັ ກອ້ ນໆ ແຕ່ອາດບດົ ໃຫ້
ເປນັ ຜົງໄດເ້ ປັນປນຂາວທເອົາອອກມາຈາກເຕາົ ເຜາົ ໂດຍບ່ໄໍ ດລ້ ດັ ເລອ.ມຄນຸ ສມົ ບັດໃນການຢດຶ
ໜຽວດ ແຕມ່ ການຫົດຕວົ ຫາຍ ເວລາໃຊ້ຕອ້ ງປະສມົ ກັບຊາ່ ຍ. ປນຂາວຊະນດິ ນສ້ີ ່ວນຫາຍ
ໃຊກ້ ບັ ການກໍ່ສາ້ ງດນຈ່ໍ ເປນັ ກາແພງທໍ່ບຕ່ໍ ້ອງຮບັ ນາ້ີ ໜກັ ຫາຍ ສາລບັ ໃຊ້ໃນວຽກທາມະດາ.

2. ປນຂາວຕບົ ແຕ່ງ ( Finishing lime ): ປນຂາວຕົບແຕງ່ ປນັ ປນຂາວທາມະດາຄກນັ ແຕນ່ າມາ
ບົດໃຫລ້ ະອຽດຢ່າງດ ໂດຍມບດັ ຖອຸ ນ່ໍ ໆ ເຈອປນຸ ໜອ້ ຍທສໍ່ ຸດ ແລະ ລະອຽດທສ່ໍ ດຸ ໃຊ້ໃນວຽກ
ເນນັໍ່ ຄນຸ ນະພາບເຊນ່ັໍ : ວຽກໂບກລະອຽດ ປນຂາວຊະນດິ ນ້ີມຄນຸ ສມົ ບັດໃນການຢຶດໜຽວດ.

3. ປນຂາວໄຣເດຣດ (Hydraulic lime) ປນຂາວຮເດຣດ ປນຂາວທໍປ່ ະສົມ ຫຖກຶ ນາີ້ ແລວ້ ໂດຍ
ເອາົ ນາປະສົມກບັ ປນຂາວທາມະດາ ເມອເຜາົ ຫນປນຂາວທາມະດາ ເມອໍ່ ເຜາົ ຫນປນແລວ້
ອອກມາເປນັ ປນຂາວນັີນ້ ຍັງຄົງມລັກສະນະເປນັ ກອ້ ນໆ ຂະໜາດເທ້າີົ ກບັ ຫນທໃໍ່ ສເ່ ຂາ້ີົ ໄປໃນ
ເຕາົ ເຜາົ ຫັງຈາກທເ່ໍ ຜາົ ອອກມາຈາກເຕາົ ເວລາ ທໍ່ກາລັງຮ້ອນ ເມອໍ່ ສິດນີາ້ ຈະແຕກອອກເປນັ
ກອ້ ນນ້ອຍໆອແລວ້ ຈ່ງິໍ ນາມາຮອ່ ນເອົາແຕສ່ ວ່ ນທລ່ໍ ະອຽດ ປນຂາວຊະນິດນ້ີ ເມອຊ້ມີ າກໍ່
ສາມາດປະສມົ ນີ້າໃຊ້ໄດທ້ ນັ ທໂດຍບ່ໍຕອ້ ງແຊນາ້ີ ກອ່ ນ

4. ປນຂາວໄຮດຣລກິ ( Hydraulin lime ) : ປນຂາວໄຮດຣລິກ ຫ ປນຂາວແຂງໃນນາີ້ ໄດ້ເປນັ ປນ
ຂາວທໍໄ່ ດມ້ າຈາການເຜົາຫນປນ ຊເຊງໍິ່ ມຊິລກິ າ ແລະ ດິນໜຽວໄອອອນ ອອກໄຊ ແລະທາດ
ຕ່າງໆ ບ່າງຊະນດິ ເຊງໍ່ິ ຫນປນເຫົ່າໍ ນ້ເີ ມອໍ່ ເຜົາແລ້ວ ຈະເກດເປັນວດັ ຖຸປະສມົ ທມ່ໍ ລກັ ສະນະ

ຊມງັ ຄວາມຮອ້ ນ ໃນການເຜາົ ຈະໄລຄ່ າວອນອອກໄຊ ອອກຈາກຫນປນ. ການທຫໍ່ ນປນ
ຊະນດິ ນແ້ີ ຂງໄດນ້ ນ້ັີ ກຕໍ່ ອ້ ງໃຊເ້ ວລາດນົ ແຕກ່ ່ໍແຂງດທໍ່ສຸດ.

3. ການເຜາົ ປນຂາວ

ການເຜົາ: ເມອ່ໍ ລຽນຫນເຕມແລວ້ ໃຫ້ກ່ກໍ າແພງດນຈໍໜ່ າເຄໍ່ິງກ້ອນ ເພໍອ່ ຕນັ ຊອ່ ງປະຕແລ້ວ
ໂບກທບັ ດ້ວຍຕມົ ອກິ ເທອໜ່ຶໍງ.

ໃສພ່ ນເຂາົີ້ ໄປໃນຊອງພນແລ້ວຈດໄຟ, ຫງັ ຈາກຈດໄຟແລ້ວຕອ້ ງລຖ້າຕໍ່ມພນໃຫໄ້ ໝຢ່
ຕະຫອດເວລາ 6 ວັນ 6 ຄນ ແລ້ວປະໄວໃ້ ຫເ້ ຢນັ ພທຈ່ໍ ະນາອອກມາຈາກເຕົາໄດ້ການເຜົາຄັີ້ງໜໍຶງ່ ຈະ
ປນຂາວປະມານ 60 T ໃຊ້ພນປະມານ 100 ແມດັ ກອ້ ນ.

III. ດນຈໍ່

1. ຊະນດິ ດນຈ່ໍ

1 ດນຈ່ຜໍ ະລິດດ້ວຍມ

ຂະໜາດຂອງດຈ່ແໍ ຄຕ່ລະກອ້ ນບເທີົ້າກນັ ທກຸ ກອ້ ນ ອາດມການຄາດເຄອ່ໍ ນ ຂະໜາດໄດ້ເຊ່ງໍິ
ມາຈາກຫາຍສາເຫດເຊັນໍ່ : ແບບບເໍ່ ທົີ້າກັນ ອດັ ດນເຂີົາ້ ໃນແບບບ່ແໍ ໜ້ນ ຫ ການຫົດໂຕຂອງດນບໍ່
ເທົີ້າກັນ ເພາະສ່ວນປະສມົ ບສ່ໍ ະໝາສະເໝ ແຕກ່ ຍ່ໍ ງັ ໄດໃ້ ນການກສ່ໍ າ້ ງໄດເ້ ປັນຢາ່ ງດພສົມຄວນ ແລະ
ເປນັ ທໍ່ນຍົມໃຊກ້ ັນທົວໄປ ໃນປດັ ຈບຸ ັນບ່ອນຜະລິດມຢ່ທຸກແຂວງ.

1.1 ການເລອກດນິ

ດິນທນ່ໍ າມາໃຊ້ເຮັດດິນຈນໍ່ ັີ້ນ ຈະຕ້ອງບໍມ່ ຊາຍເຈອປົນຫາຍເກນໄປ ຫ ບ່ເໍ ປັນດນໜຽວເກນ
ໄປ ຖາ້ ມຊາຍຫາຍກເໍ່ ຮດັ ໃຫ້ດິນຈນ່ໍ ນັ້ີ ບຕໍ່ ດິ ກນັ ແລະຖາ້ ດນໜຽວເກນໄປ ເມອ່ໍ ຕາກແດດກໍຈ່ ະເຮດັ
ໃຫ້ເກດການແຕກຫາຍ ວທິ ທດກຄ່ໍ ວນເຮັດຕົວຢາ່ ງປະລມິ ານທໍ່ນອ້ ຍໆ ໄວ້ເບງ່ໍິ ກ່ອນ ຫາກດິນໜ
ຽວເກນໄປ ຕ້ອງປະສົມຊາຍ ຫ ບາ່ ງຄີງ້ັ ປະສມົ ແກບ ເຊງິ່ໍ ຈະຊ່ວຍທັງໃຫ້ດິນບ່ໜໍ ຽວ ແລະ ຊ່ວຍໃນ
ການເຜາົ ໄໝ້ຂອງດນຈ່.ໍ

1.2 ການຂຸດ ແລະ ຢຽບ

1.3 ການເຮດັ ໃຫ້ເປນັ ຮບແບບທໍ່ຕອ້ ງການ

ແບບທ່ໍໃຊ້ຫດິນເປັນແຜນ່ ນນີັ້ ເປັນໄມ້ 4 ດາ້ ນ ມສະເພາະດາ້ ນຂ້າງບມ່ໍ ສວ່ ນເທງິ ແລະ ສວ່ ນ
ລ່ມຸ ໄມທ້ ເ່ໍ ຮດັ ແບບຄວນເປນັ ໄມທ້ ມ່ໍ ຄຸນລກັ ສະນະທດໍ່ ຄ: ເມ່ອໍ ຖກຶ ນາີ້ ຫ ຄວາມປຽກແລ້ວບບ່ໍ ິດງທົນ
ທານ ດາ້ ນໃນແບບກ້ຽງ ຂະໜາດຂອງໄມແ້ ບບຄວນໃຫຍກ່ ວາ່ ຂະໜາດຂອງດິນຈໍ່ທຕໍ່ ້ອງການ
ປະມານ 5-10 % ເພອໍ່ ເມ່ອໍ ເອົາດນິ ທປະສມົ ລງົ ແບບ ແລະ ຕາກໃຫແ້ ຫ້ງແລວ້ ຂະໜາດ ຂອງດນິ ທໍ່
ຕາກແດດຈະຫດົ ຕວົ ລງົ .

ເມໍອ່ ແບບພອ້ ມແລວ້ ວາງລງົ ເທງິ ພນ້ີ ພຽງ ຈະເປັນພີ້ນທບໍ່ ລິເວນທຕ່ໍ າກແດດກ່ໄໍ ດ້ ນາຕມົ ທໍ່
ປະສມົ ແລວ້ ມາກຽມໄວ້ໃກໆ້ ແບບ ເອາົ ໄມ້ແບບຊຸບນ້າີ ( ເພ່ໍອກນັ ມໍ່ນ ) ແລວ້ ພຽງລົງ ຈັກຕົມທໍປ່ ະສົມ
ເທລົງໃນແບບ ໃຊ້ໄມຕ້ ບົ ໃຫຕ້ ມົ ອດັ ແໜນ້ ໃຫ້ທໍ່ວົ ແລວ້ ປາດສ່ວນເທງິ ໃຫພ້ ຽງສະເໝ ໄມ້ແບບ
ແລ້ວໃຫ້ຍກົ ໄມແ້ ບບອອກນາໄມ້ແບບໄປຊບຸ ນີ້າ ແລວ້ ເທລົງເຮັດກອ້ ນໃໝ່ຕໄໍ່ ປຈນົ ໄດ້ຈານວນທ່ໍ
ຕ້ອງການ.

1.4ການຕາກແດດໃຫ້ແຫງ້

ເມອຖອດແບບອອກແລວ້ ຕອ້ ງປະໃຫແ້ ຫງ້ ດ ການການົດໄລຍະເວລາໃນການຕາກແດດຂ້ີນ
ກບັ ລະດການ ແລະ ສະພາບອາກາດ ຖ້າເຮດັ ໃນລະດແລງ້ ອາດໃຊເ້ ວລາປະມານ 3-5 ວນັ ໃນ
ລະດອນ່ໍ ໆ ສະເລຍ່ ໂດຍທວົ ໆໄປ ປະມານ 7-8 ວັນ ແຕ່ໃນໄລຍະລະດຝົນບເໍ່ ໝາະທ່ຈໍ ະເຮັດດນິ ຈໍ່
ເພາະເວລາຕາກແດດ ຝນົ ອາດຈະຕກົ ລງົ ມາເຮັດໃຫ້ດນິ ຕາກແດດຢເ່ ກດການເສຍຫາຍໄດ້ ເວນັ ໄວ້
ແຕມ່ ວດັ ສະດຸປກົ ຫຸ້ມໃນເວລາຝນົ ຕກົ ລງົ ມາ.

1.5 ການປາດແຕ່ງດນິ ຈທໍ່ ເ່ໍ ຜົາ

ດນິ ທໍອ່ ດັ ລງົ ໄປໃນແບບ ແລະ ເອົາແບບອອກແລວ້ ເອາົ ໄປຕາກແດດຈນົ ແຫງ້ ຈະ
ເຫນັ ວາ່ ທສໍ່ ່ວນຂາ້ ງຂອ້ ງກອ້ ນບ່ກໍ ຽ້ ງ ເພາະມເນ້ີອດນິ ທ່ອໍ ດັ ເຂີ້ົາແບບເກນອອກມາ ຈໍ່ງຶ ຕອ້ ງໃຊ້ມິດປາດ
ແຕ່ງ ກອ້ ນດິນທຈ່ໍ ະນາເຂາີົ້ ເຕົາເຜາົ ໃຫຮ້ ບຮາ່ ງ ທກ່ໍ ຽ້ ງສະໝາສະເໜທງັ ກ້ອນຈ່ຶງໍ ພ້ອມທໍ່ຈະເຜາົ .

6. ການເຜົາດນິ ຈໍ່

ເມ່ໍອແທງດິນຕາກແດດແຫ້ງພທໍ່ຈະເຜົາເປັນໆ ໄດ້ແລ້ວຈະນາມາວາງກອງເປັນແຖວ, ແຕ່
ລະແຖວກວ້າງເທີ້ົາກັບຄວາມຍາວຂອງແຜ່ນດິນຈໍ່ ຈະເຜົາດິນຈ່ໍ ໂດຍເວນັ ໄລຍະຫ່າງແຖວເທາ້ີົ ແຖວ
ການລຽນຂະໜາດກອງທັງໝົດຈະມຂະ ໜາດເທີົ້າໃດນີັ້ນ ແລ້ວແຕ່ປະລິມານຂອງແທ່ງດິນທໍ່ຈະ
ເຜົາໃນແຕ່ລະຄ້ັີງຂະໜາດທ່ໍ ປະຕິບັດກັນເທ້ົີາໄປກ່ໍຄ ກອງກວ້າງປະມານ 4m ຍາວປະມານ 6-7m
ຄວາມສງຂອງກອງປະມານ 1,6m ຖ້າສງເກນໄປຈະເຮັດໄດ້ບ່ສໍ ະດວກ ທໍ່ຈະໃສ່ແກບທ່ໍສວ່ ນເທງິ ຂອງ
ກອງ ໃນເວລາທໍ່ເຜົາຖ້າກອງກວ້າງເກນໄປ ກ່ໍຈະເຮັດໃຫ້ການໂຮຍແກບ ເພໍ່ມທໍ່ສ່ວນເທງບ່ໍສະດວກ
ເຊັນດຽວກັນ ເມໍ່ອກອງສາເລັດຮຽບຮ້ອຍ ທ່ໍດ້ານນ້ອກທັງ 4 ດ້ານໃຊ້ດິນຈໍ່ທ່ໍເຜົາສຸກແລ້ວກ້ອງລ້ອມ

ຮອບໄວ ເພໍ່ອເປັນເຄ່ໍອງກັນຄວາມຮ້ອນບໍ່ໃຫ້ຈະກາຍອອກໄປ ໄລຍະຊ່ອງ ລະຫວ່າງແຖວທ່ໍກອງໄວ້
ນນ້ີັ ເທແກບລງົ ໄປໃຫເ້ ຕມທຸກໆຊ່ອງ ສວ່ ນເທິງຂອງ

ກອງໂຮຍແກບໃຫ້ທົວປະມານ 7-10 cm ແລ້ວຈດໃຫ້ແກບໄໝ້ໂດຍທໍົ່ວໄປແກບຈະຄ່ອຍໆລາມໄປ
ທົໍ່ວກອງເມ່ໍອແກບໄໝ້ ແລະ ຍຸບຕົວລົງຄ່ອຍຕໍ່ມ ໄດ້ລະດັບເກ່ໍົາຢສະເໝ ໄຫ້ໄດແບບນີ້ປະມານ 15
ວັນແລ້ວຈຶໍ່ງຄ່ອຍປ່ອຍໃຫ້ໄຟມອດໄປເອງ ຖ້າຈົນເປັນແລ້ວຈຶ່ໍງມາງກອງອອກກ່ໍໄດ້ດິນຈ່ໍຕາມ
ຕ້ອງການ.

ຂະໜາດຂອງດິນຈ່ໍຜະລດິ ດ້ວຍມນ້ີຕ່າງກນັ ແລ້ວແຕ່ຄວາມນຍິ ມົ ຄວາມສະດວກໃນການເຜົາ
, ໃຫ້ສຸກທໍົ່ວຄວາມສະດວກໃນການຍິບຍົກມາກໍ່ ເປັນຝາເປັນຕີ້ົນ. ໃນສະໄໝກ່ອນນ້ີັນຈະເຫັນວ່າ
ດິນຈໍ່ທໍ່ ໃຊ້ມຂະໜາດໃຫຍ່ກວ່າໃນປັດຈຸບັນຫາຍ ດິນຈ່ໍທໍ່ນິຍົມເຜາົ ກັນ ໃນປັດຈຸບັນນີ້ ມຂະໜາດທ່ໍ
ດຈະຕອ້ ງມຄວາມຍາວເທ່ໍົາກັນສອງເທໍົ່າຂອງຄວາມກວ້າງບວກໄລຍະປະທາຍກ່ໍ (ຄ 1cm) ເພ່ໍອໃຫ້ກໍ່
ກາແພງໜາ 1 ກອ້ ນແລວ້ ຈະໄດສ້ ະເໜ ເປັນແນວດຽວກັນທັງກາແພງ.

2. ດິນຈທໍ່ ່ອໍ ັດດວ້ ຍເຄອ່ໍ ງຈກັ

ດິນຈໍ່ທໍ່ອັດດ້ວຍເຄໍ່ອງຈັກ ເປັນດນຈ່ໍທມຄວາມແໜ້ນດ ກາມະວິທການຜະລິດດກວ່າດນຈ່ໍ
ທາມະດາ ທໍ່ເຮັດດວ້ ຍມເອີ້ນໃນວົງການກ່ໍສ້າງວາ່ : ດິນຈໍ່ມຂະໜາດສະໝາສະເໝ ແຮງອດັ ທໍ່ໃຊອ້ ັດ
ສະເໝເຮດັ ໃຫ້ມຂະໜາດສະໝາສະ ເໝ ເຮັດໃຫ້ມຄວາມແໜນສະເໝກນັ ດ.

ວັດສະດຸທ່ໍໃຊ້ໃນການເຮັດດິນຈ່ໍຊະນິດດນໜຽວເຊ່ັໍນດຽວ ກັບດນທໍ່ໃຊ້ໃນການຜະລິດດິນຈ່ໍ
ທາມະດາ. ວິທການໃນການຜະລິດມດງ່ັໍ ຕໄ່ໍ ປນ້ີ:

1. ນາເອົາດິນຕາມທາມະຊາດ ມາປະສົມກບັ ນີ້າປະໄວໃ້ ຫ້ລະລາຍຕວົ ລວມກັນປະມານ 2 ວັນ
2. ກັບດນອກິ ຄງັ້ີ ໜຶໍງ່ ແລວ້ ເອົາໄປຕາກໄວອກປະມານ 2-3 ວນັ
3. ເອາົ ຂເ້ີ ທົ່າໍ ແກບ ປະສົມກັບດນທຕໍ່ າກໄວ້ແລ້ວຢຽບ ແລະ ກບັ ໃຫ້ເຂົ້າີ ກັນເປນັ ເນອີ້ ດຽວກັນ.
4. ນາດິນທໍ່ປະສົມ ແລະ ຢຽບແລ້ວເຂົ້ີາເຄໍ່ອງບົດ ແລະ ລດອອກມາເປັນແທງ ໂດຍເຄ່ໍອງລິດ

ເສັ້ີນດິນທ່ໍລດອອກມານີັ້ນ ມຂະໜາດຂອງແທງດິນນີ້ ຖ້າຕ້ອງການຂະໜາດໃດກໍ່ສາມາດ
ປ່ຽນຫົວແບບໄດ້ຕາມຕ້ອງການຄະນະທເຄໍ່ອງລດດິນອອກມານີ້ັນຈະມເຄໍ່ອງຕັດໃຫ້ຂາດ
ອອກເປັນກ້ອນໆ ໂດຍລວດຂຶງຕງໃນໂຄງເຫກັ ເຊງິ ຕິດຢທ່ ເໍ່ ຄ່ອໍ ງລດ.
5. ດິນທໍ່ລດ ແລະ ຕັດເປັນກ້ອນແລ້ວໄປຕາກທໍ່ຮ່ົໍມ ເຊິງມຫັງຄາກັນແດດ, ກັນຝົນໄດ້ໂດຍວ່າງ
ຕາກເປນັ ຊນີັ້ ໆ ຢາ່ ໃຫທ້ ບັ ກນັ ໄລຍະທໍຕ່ າກປະມານ 3 ວນັ .
6. ນາເອົາດນທໍ່ຕາກແລ້ວເຂາີົ້ ໄປເຄ່ໍອງອັດໄຮດຣລິກ ເຊໍ່ິງອັດດ້ວຍແຮງຂະໜາດສະໜາສະເໜ
ກັນ ແບບທ່ໍອັດນ້ີຈະມກົດຂອງບລິສັດຜະລິດ ຫ ລວດລາຍທໍ່ຕ້ອງການອັດລົງໄປໃນເວລາ
ຄະນະດຽວກນັ ກບັ ຂະນະທອໍ່ ັດໃຫດ້ ິນແໜນ້ .

7. ນາເອົາດິນຈໍ່ທໍ່ຕາກແລ້ວໄປຕາກອິກຄີ້ັງໜໍ່ຶງ ຕາກໄວ້ປະມານ 7-10 ວັນໃນບ່ອນທ່ໍ ມຫັງຄາ
ກັນແດດ, ກນັ ຝນົ .

8. ນາກ້ອນດິນຈ່ໍທ່ໍ ອັດແລ້ວ ໄປລຽນເຂ້ົີາເຕົາເຜົາ ໂດຍລຽນໃຫ້ໂປງພດຄວາມຮ້ອນຈະກະຈາຍ
ໄປທົວ ໄລຍະເວລາໃນການເຜາົ ປະມານ 6 ວນັ 6 ຄນ.

9. ມອດເຕາົ ໂດຍບໍຕ່ ມໍ່ ຟນລງົ ໄປ ເມອຟນໝົດແລ້ວປະໄວໃຫອ້ ່ນຸ ແລະ ເຢນັ ອກ 4-5 ວັນ.
10. ຂນົ ສງໍ່ົ ດນິ ຈໍອ່ ອກຈາກເຕົານາໄປເຂົີາ້ ສາງເກບັ ໄວເ້ ພອ່ໍ ກຽມການຈາໜາຍຕໄໍ່ ປ.

❖ ລາຍລະອຽດອໍນ່ ໆ ທໍຄ່ ວນຮ້ໃນການເຜົາດິນຈໍ່ຄ:
1. ອນຸ ຫະພມທໍ່ໃຊໃ້ ນການເຜົາປະມານ 900- 1000 ອົງສາເຊ
2. ຄ່າໃຊ້ຈ່າຍໃນການຜະລິດດິນຈ່ໍເມ່ໍອທຽບລະຫວ່າງວັດສະດຸ ແລະ ເຊ້ີອເພງ (ພນ) ແລ້ວ ມ

ອດັ ຕາສ່ວນດັ່ໍງນ້ີ ດນິ 30% ແລະ ພນ 70%
3. ເຊີອ້ ເພງທໃ່ໍ ຊ້ຄພນເນ້ີອແຂງ.
4. ການເຜົາ 1 ຄີ້ັງເຕົາສາມາດບັນຈຸດິນຈໍ່ໄດ້ປະມານ 30.000 ກ້ອນ ເຜົາແລ້ວມດິນ ຈໍ່ແຕກ

ປະມານ 1 %
5. ພນທ່ໃໍ ຊ້ເຜົານ້ັນີ ຕ້ອງມກາມະກອນປ່ຽນກັນ ຕໍ່ມເປັນໄລຍະ ຂ ຊວົ ໂມງຕະຫອດໄລຍະ ເວລາ

ທເຜົາ 6 ວັນ 6 ຄນ ພນທບ່ໍ ນັ ຈຸລ້ີຍ້ 1 ຄນັ ປະມານ 1 ແມດັ ກອ້ ນ ເຜາົ ໄດ້ປະມານ 20 ນາທ.
6. ມນຄ່າກ່ສໍ າ້ ງເຕາົ ປະມານ 30 ລ້ານກບ ປ 1983
7. ຂະໜາດມາດຕະຖານສາລັບການກໍ່ສ້າງທົວໄປ ຜະລດິ ຈາກເຄ່ອໍ ງອອກມາການົດເປັນນີ້ວ ຂະ

ໜ າດ ຍາວ 9 ນີ້ວ ກວ້າງ 4 ນີ້ວ ໜ າ 3 ນ້ີວ ນອອກຈາກນີ້ ມຂະໜ າດ ອໍ່ນ ອິກຕາມ
ເອກະສານຂອງໂຮງງານຜຜ້ ະລິດ.
8. ລດົ 10 ລີ້ ( ບລິມາດ 10 ແມັດກ້ອນ ສາມາດບນັ ຈຸດິນຈໄໍ່ ດ້ປະມານ 4800-5000 ກ້ອນ ).
9. ນາ້ີ ໜກັ ດິນຈໍຂ່ ະໜາດ 9x4x3 ນວ້ີ ກ້ອນລະ 0, 25 kg

IV. ວດັ ສະດຸມງົ ຫັງຄາ

1. ແຝກ ຫ ຫຍ້າຄາ

ວັດສະດມຸ ຸງ ຫງັ ຄາຊະນິດນ້ີ ສ່ວນຫາຍຊາວບາ້ ນເຮດັ ຂນ້ີ ເອງໂດຍຊາວນາ ຊໍງ່ຶ ບລິເວນກສ່ໍ ້າງ
ນັີ້ນມຫຍາ້ ຄາ ຫ ຫຍ້າບ່າງຊະນິດ ຫາຍພທ່ໍຈະນາມາໃຊ້ ກໍຈ່ ະຕດັ ຫຍາ້ ຄາ ຫ ຫຍາ້ ອນໍ່ ໆ ທໃບຍາວ
ຮຽວມາຕິດກັນເປນັ ແຜງທານອງດຽວກັບຕັບ ຈາກແຕຈ່ ະຊ້ອນກນັ ຫາຍກວາ່ ແລະ ໝາກວ່າການມຸງ
ໃຊຕ້ ອກມດັ ຕິດກັບໂຄງຫງັ ຄາ ເຊໍ່ັນດຽວກັນຈາກຫັງຄາທມ່ໍ ງຸ ດ້ວຍແຝກຕອ້ ງມຄວາມຊນັ ຫາຍບ່ໍ
ດໍັງ່ ນີ້ນັ ຫັງຄາຈະຮວ່ໍົ ຂີ້ດກຄ່ໍ ປ້ອງກນັ ຄວາມຮອ້ ນຈາກແສງແດດໄດດ້ ແຕ່ ແຝກ ຫ ຫຍາ້ ຄາກເໍ່ ປັນວັດ
ສະດທຸ ຕ່ໍ ດິ ໄຟໄດງ້ າ່ ຍ ເຊນ່ໍັ ດຽວກັບຈາກວດັ ສະດຸຊະນດິ ນ້ີ ບາ່ ງເທໍອ່ ເປນັ ທໍນ່ ຍິ ົມເຮດັ ອາຄານທເ່ໍ ຂີາ້ົ
ກັບທາມະຊາດເຊນໍ່ັ : ມຸງຕບ, ເຮອໍ່ ນພກັ ແຄມນາ້ີ ຫ ຊນົ ນະບດົ ຫ ໃຊ້ມຸງຫັງຄາຊວົ ຄາວ ທບໍ່ ່ສໍ າມາດ

ທາສວັດສະດອຸ ນໍ່ ໆ ໃນທອ້ ງຖ່ນໍ ນ້ນັີ ໄດໃ້ ນລາຄາຖຶກ ຂ້ີເສຍອກຢ່າງໜໍ່ງຶ ຂອງຫຍາ້ ຄາ ບ່ທໍ ົນທານຄ
ສງັ ກະສ ຫ ກະເບ້ີອງ.

2. ໄມ້

ໃນພາກເໜອ ຊງຶ່ໍ ເປັນແຫໍ່ງທໍມ່ ໄມ້ຫາຍໄດມ້ ການນາເສດໄມມ້ າມງຸ , ມາປບັ ປຸງໃຫເ້ ປັນແຜ່ນ
ຄກບັ ກະເບີອ້ ງຫາງມນົ ຫ ກະເບອ້ີ ງຫາງຕັດຂະໜາດແຜ່ນກວ້າງປະມານ 15 cm ແລະ ຍາວ
ປະມານ 40 cm ນາມາມງຸ ຫັງຄາໂດຍໃຊຕ້ ະຕຊ້ອນກນັ ແບບມງຸ ກະເບອ້ີ ງດິນເຜາົ ວດັ ສະດຸມງຸ ຫງັ ຄາ
ຊະນິດນເ້ີ ຮດັ ໃຫບ້ ້ານມຄວາມເຢນັ ດ ເພາະໄມ້ເປນັ ສະນວນກັນຄວາມຮ້ອນທດໍ່ ຫາຍ ແລະ
ລັກສະນະຂອງຫງັ ຄາກ່ໍງາມ.

3. ກະເບອີ້ ງດິນເຜາົ

ກະເບີອ້ ງດນິ ເຜົາເຮດັ ມາຈາກ ການເອາົ ດິນມາຢຽບໃຫ້ລະອຽດ ບາງເທ່ໍອຫາກດນິ ໜຽວເກນ
ໄປກໍຕ່ ອ້ ງປະສມົ ຂເີ້ ຖົາ້ີ ແກບລງົ ໄປໜອ້ ຍໜງໍຶ່ ເພອໍ່ ງປ້ອງກນັ ບ່ໍໃຫກ້ ະເບອີ້ ງແຕກ ເມອ່ໍ ປະສມົ ສວ່ ນ
ປະສົມທ່ໄໍ ດແ້ ລ້ວ ຈໍຶ່ງນາມາອັດແບບແຜ່ນກະເບີ້ອງແລ້ວຈຶໍງ່ ໄປຕາກໃຫ້ແຫງ້ ໃນໂຮງຮ່ໍົມບອ່ ນຮ່ົໍມ
ປະມານ 2-3 ວນັ ຫັງຈາກນັ້ີນນາເຂີ້າົ ເຕົາເຜາົ ເມອສກຸ ມສແດງຄດິນຈ່ໍ ແລວ້ ມອດໄຟໃນເຕົາ ແລ້ວ
ປະໄວ້ໃຫ້ເຢນັ ແລວ້ ຈ່ງຶໍ ນາອອກມາຈາກເຕົາເຜາົ ຕ້ງີັ ຮຽງໄວ້ ຖ້າການຈາໜ່າຍຕໍ່ໄປ.

ຂະໜາດກະເບອີ້ ງດນິ ເຜົາ 15x17 cm ສະນ້ນັີ ຫັງຄາຕອ້ ງຊັນ ຖາ້ ບ່ໍຫັງນນ້ີັ ຫັງຄາຈະຮໍ່ວົ ການ
ມຸງຕ້ອງຊອ້ ນກນັ ຫາຍ ຕົວກະເບີອ້ ງມຂ ເຊໍິ່ງມດິນຂຕດິ ຢ່ສວ່ ນເທິງຂອງກະເບີ້ອງ ເພ່ໍອຢດຶ ຈ່ອງຕດິ ກບັ
ຂາ້ ວເວລາມງຸ ຂາ້ ວ ຈະຕອ້ ງເປນັ ໄມທ້ ່ມໍ ປະສດິ ທພິ າບບໍບ່ ິດງງ່າຍ ເປັນເປັນໄມຂ້ ະໜາດໜ້າຕັດ
2.5x2.5cm ຫ່າງກນັ ປະມານ 13 cm .

ກະເບີອ້ ງດນິ ເຜາົ ນນ້ອກຈາກເປນັ ສດນິ ເຜົາແລວ້ ຍັງມເຄບສເປນັ ສຕາ່ ງໆ ເຊັນ່ໍ ສແດງແສດ,
ສແດງ, ສເຫອງ, ສຂຽວ.

4. ກະເບອີ້ ງຊມັງ

ຮບລັກສະນະຂອງກະເບອ້ີ ງຊມງັ ມທງັ ຮບສຫໍ່ ຽມຜນ້ີ ຜາ້ ເຊັນ່ໍ : ຂະໜາດ 15x28 cm ໜ
າປະມານ 8 mm ສ່ວນເທງິ ຂອງແຜ່ນມລັກສະນະເປນັ ແນວຕະຫອດ ຍກົ ສງປະມານ 1,5 – 2 cm
ເພ່ໍອຍຶດຈ່ອງກບັ ຂາ້ ວໃນເວລາມຸງແລ້ວພະເບີອ້ ງຊມງັ ອາດມທງັ ສຊມງັ ຫ ສແດງ, ສເຫອງດ ສຂຽວ
ເມໍ່ອຕອ້ ງການໃຫເ້ ປນັ ສໃດກໍ່ໂຮຍຜງົ ຊມັງສລງົ ໄປ ເມ່ອໍ ອັດລງົ ເປນັ ຜ່ນແລວ້ ປາດໃຫ້ສກ້ຽງສະເໝ
ນອກຈາກຮບຮາງຈະເປັນສຫຽມ ຊງຶ່ໍ ເອ້ີນວ່າ: ”ກະເບ້ີອງຫາງຕັດ” ແລວ້ ປາຍຂອງກະເບອ້ີ ງຍັງເຮດັ
ໃຫມ້ ນົ ແບບກະເບງ້ີ ດິນເຜາົ ກໍ່ມ ຊຶງ່ໍ ມແບບໃກ້ຄຽງກບັ ກະເບີອ້ ງຫາງຕັດ ສະໄໝກ່ອນນຍິ ົມໃຊ້

ກະເບອີ້ ງຊະນດິ ນີຫ້ າຍໃນການມງຸ ຫງັ ຄາທພັກອາໃສ ແຕຄ່ ວາມນິຍມົ ໃນປດັ ຈບຸ ັນໜ້ອຍອາດເປນັ
ເພາະຕ້ອງໃຊ້ຂາ້ ວ ຊໍ່ຶງເປັນໄມ້ 4 ຫຽມຂະໜາດ 2.5x2.5cm ເປນັ ເຄອ່ໍ ງຍຶດຈອ່ ງ ຊ່ໍງຕ້ອງການຖໍ່ ເຊໍັນ່ :
ໄລຍະຫາງປະມານ 14 cm ຕອ້ ງເປັນໄມຄ້ ນຸ ນະພາບດບ່ດໍ ໍງ່ັ ນນັ້ີ ຖາ້ ຂາ້ ວສງກວ່າທໍຈ່ ະໃຊກ້ ະເບີ້ອງ
ແຜ່ນໃຫຍ່ໆ ມງຸ ຫັງຄາ.

ກະເບີ້ອງຫາງມນົ ຈະມທງັ ແບບໂຕຜ້ ຂະໜາດ 14x21 cm . ມສຕ່າງ.

5. ກະເບີອ້ ງເບຕົງ

ໃນການໃຊ້ມຸງຫັງຄານ້ັີນ ນອກຈາກມກະເບີ້ອງຊະນິດເຕັມແຜ່ນ ດ່ໍັງກ່າວມາແລ້ວຈະຕ້ອງມ

ກະເບີ້ອງເສມປະກອບ. ເຊ້ິີງໝາຍເຖິງກະເບ້ີອງຮບລັກສະນະອໍ່ນໆ ເຊ່ໍັນ: ກະເບີ້ອງສັນຫັງຄາ ຄອບ

ສາມທາງເປນັ ຕີ້ນົ ກະເບ້ີອງເຫາົ ນ້ີເຮດັ ຈາກເບຕົງເຊັນ່ໍ ດຽວກັນ ຂະໜາດຂອງກະເບອີ້ ງນ້ີັນບລິສັດເປັນ

ຜຜ້ ະລິດເຊ່ັນໍ ເປັນຜກ້ ານົດເຊັນ່ໍ : ຂະໜາດຂອງກະເບ້ອີ ງນ້ນັີ ບລິສດັ ຜຜ້ ະລິດເປນັ ຜກ້ ານົດ ເຊໍ່ັນ: ຂະໜ

າດ 33x42 cm ແຕ່ຕາມມາດຕະຖານທ່ໍການົດໄວ້ວ່າ: ຄວາມຍາວ ແລະ ຄວາມກວ້າງ ຕ້ອງບໍ່ຫ່າງ
ຈາກຂະໜາດທໍ່ຜ້ເຮັດການົດບໍ່ເກນ ± 3 mm ຄວາມໜາເມໍ່ອແທກທໍ່ພາດຕັດຂວາງໃດໆ ຕ້ອງບ່ໍ

ນ້ອຍກວ່າ 9 mm ຍກົ ເວນ້ີັ ຮາງລິນທຂໍ່ ອບດ້ານຂ້າງແຜ່ນກະເບີອ້ ງຕອ້ ງບນ່ໍ ອ້ ຍກວາ່ 25 mm

- ກະເບ້ອີ ງຊແິ ຟກັ ໂມເນຍ

ກະເບ້ີອງຊະນິດນີ້ຜະລິດອອກມາ 2 ລັກສະນະຄ: ແບບລ້ອນໂຄ້ງ ແລະ ແບບລອນ

ກາບກ້ວຍ ລັກສະນະຂອງກະເບີ້ອງນ້ີັນເປັນກະເບ້ີອງລອນຫ້ີຽມ ກວ້າງ 32 cm ຍາວ 42

cm ຕອນຫົວກະເບີ້ອງມທ່ໍຍຶດຈ່ອງຂາວ ຈະມຮເຈາະໄວ້ ສາລັບຕະປເພໍ່ອໃຫ້ແຂງແຮງ

ຂ້ນີ ຕ່ມໍ ດ້ານຂ້າງຂອງກະເບ້ີອງມຮາ່ ງ ລິນ 2 ແນວ ເພ່ໍອຊອ້ ນກັນໃຫ້ແຈບ ສວ່ ນຫາງປາຍ

ກະເບ້ອີ ງເຮດັ ເປັນຂອບບົວກນັ ນີາ້ ໄຫຍ້ອນເຂ້າີົ ໄປ ໄລຍະຫ່າງຂອງຂາ້ ວຢ່ລະຫວ່າງ 32-34

cm ໃຊ້ຂາວໄມ້ຂະໜາດ 3.5 cm ສ່ໍຫຽມ ຫ ອາດໃຊ້ເຫັກຂະໜາດໃກ້ຄຽງຄາວນີ້ກ່ໍໄດ້

ຂະໜາດຂອງຂ້າວນີ້ຂນີ້ ຢ່ກັບໄລຍະຫ່າງຂອງສຍົວເຊໍ່ັນ: ໄລຍະຫ່າງຂອງສຍົວ 60 cm ໃຈ

ໃຊ້ຂ້າວຂະໜາດ 3x5 cm ສຍົວຊ່ວງ 75-90 cm ຈະໃຊ້ໄມ້ຂ້າວ 4x4 cm ສຍົວຫ່າງ 90-

120 cm ໃຊ້ຂາ້ ວ 4x8 cm ເປນັ ຕນ້ີົ .

6. ກະເບ້ີອງໃຍຫນແຜນ່ ລອນ

1. ກະເບອີ້ ງຊມັງແຜນ່ ລອ້ ນ: ລອນຄ່

ກະເບ້ີອງໃຍຫນແຜ່ນລອນ: ລອນຄ່ ໝາຍເຖງິ ກະເບ້ອີ ງຊມງັ ໃຍຫນທມລອນເປນັ ແບບສົມ

ມາດມຂມ້ີ ນດງັ ນ:ີ້

ຄວາມກວາ້ ງ 500 mm ຄາດເຄໍອ່ ນໄດ້ +5 mm - 5 mm

ຄວາມຍາວຊະນດິ 1200 mm ຄາດເຄ່ອໍ ນໄດ້ + 10mm - 10 mm

ຊະນດິ 1500 mm ຄາດເຄໍອ່ ນໄດ້ + 10mm - 10 mm

ຄວາມໜາ 5 mm ຄາດເຄໍອ່ ນໄດ້ +0,5 mm

ໄລຍະຫ່າງຂອບລອນ (a) 225 mm ຄາດເຄອ່ໍ ນໄດ້ + 2mm - 2 mm
ຄວາມສງຂອງລອນ(h) 50 mm ຄາດເຄ່ອໍ ນໄດ້ + 3mm - 3 mm

ກະເບ້ອີ ງຊະນິດນເີ້ ອີ້ນທວົ ໄປວ່າ: ກະເບ້ີອຢລອນຄ່