PRICE OFINEQUALITY
Patrick Radden Keefe เขีียนTrue Stories of Grifters, Killers, Rebels and Crooksสุุวิิชชา จัันทร แปลทำำ�เนีียบนัักต้้มตุ๋น๋�ROGUESPRICE OFINEQUALITYเรื่่�องจริิงนอกจอของสิิบแปดมงกุุฎ ฆาตกรหััวขบถ และคนโกง
ทำำ�เนีียบนัักต้้มตุ๋น๋� :เรื่่�องจริิงนอกจอของสิิบแปดมงกุุฎ ฆาตกร หััวขบถ และคนโกงสุุวิิชชา จันทรัROGUES True Stories of Grifters, Killers, Rebels and CrooksPatrick Radden Keefeพิิมพ์์ครั้้�งแรก: สำำ�นัักพิิมพ์์ Salt, มีนาีคม 2569 ราคา 550 บาทISBN 978-616-8266-60-1คณะบรรณาธิิการอำำ�นวยการโตมร ศุุขปรีีชา ทีีปกร วุุฒิิพิิทยามงคล สฤณีี อาชวานัันทกุุล สรณรััชฎ์์ กาญจนะวณิิชย์์ แอลสิิทธิ์ เ์�วอร์์การา สุธุรรม ธรรมรงค์วิ์ิทย์์ผู้้จััดการสำำ�นัักพิิมพ์์ณภััทร ปััญกาญจน์์ ธุุรการสำำ�นัักพิิมพ์์พิิทวัสั ปานแก้ว้บรรณาธิิการเล่่มปััญญลัักษณ์์ มณีีงาม ไพค์์ออกแบบปกWonderwhaleรููปเล่่มปรััชญา กำำ�ลัังแพทย์์พิิสููจน์์อัักษรนิินนาราจััดทำำ�โดยบริษัิ ัท ซอลท์์ พัับลิิชชิ่่�ง จำำ�กััดเลขที่่� 63/168 ห้้อง 534 ซอยวิภาวดีิ ี 16 แขวงจอมพล เขตจตุุจัักร กรุุงเทพฯ 10900 E-mail: [email protected]: https://salt.co.th/Facebook: www.facebook.com/saltreadFollow us: https://linktr.ee/saltreadจััดจำำ�หน่่ายบริษัิ ัท รี้้�ดดี้้� ดิสิทริบิิวชั่่ ิน�จำำ�กััด47/9 หมู่ที่่ ่� � 4 ตำำ�บลบางขนุุน อำำ�เภอบางกรวย จัังหวััดนนทบุุรีี 11130โทรศัพท์ั ์ 0 2120 4229E-mail: [email protected]: www.facebook.com/readydistribution
สำำ�หรัับหน่่วยงานรััฐ องค์์กร สถาบันัการศึึกษา หรืือบุุคคลทั่่ว� ไป ที่่ต้�้องการสั่่�งซื้้�อหนัังสืือเป็็นจำำ�นวนมาก สามารถสั่่�งซื้้�อได้้ในราคาลดพิิเศษ ติิดต่่อสั่่�งซื้้�อได้ที่่ ้ห�มายเลข 09 9342 0558 หรืือ E-mail: [email protected]ข้้อมููลทางบรรณานุุกรมของหอสมุุดแห่่งชาติิNational Library of Thailand Cataloging in Publication Dataคีีฟ, แพทริิก แรดเดน. ทำำ�เนีียบนัักต้้มตุ๋๋�น: เรื่่�องจริิงนอกจอของสิิบแปดมงกุุฎ ฆาตกร หัวัขบถ และคนโกง .-- กรุุงเทพฯ : ซอลท์์ , 2569. 536 หน้้า. 1. อาชญาวิิทยา. 2. จิิตวิิทยาอาชญากรรม. 3. ความรู้้ทั่่ว� ไป. I. สุวิุิชชา จันัทร, ผู้แปล. II. ้ ชื่่�อ เรื่่�อง. 364 ISBN 978-616-8266-60-1ROGUES True Stories of Grifters, Killers, Rebels and CrooksPatrick Radden KeefeCopyright © 2022 by Patrick Radden KeefePublished by arrangement with Bennett Literary LLC. Thai language translation copyright © 2026 by Salt Publishing Co.,Ltd.ALL RIGHTS RESERVED.
แด่่ จััสตีีนา
สารบััญ
สารบััญ
อารััมภบทหนึ่่�งในช่่วงเวลาที่่�แปลกประหลาดในอาชีพีการงานของผมในฐานะนัักข่่าวนิิตยสารเกิิดขึ้้น�เมื่่�อผมได้รั้ับโทรศัพท์ั ์ในเดืือนพฤษภาคมปีี 2014 หลัังจากที่่ผ�มเพิ่่�งตีีพิิมพ์์บทความเรื่่�อง “ตามล่่าเอล ชาโป” ลงในนิิตยสาร The New Yorker ซึ่่�งเล่่าถึึงเส้น้ทางอาชญากรและการจัับกุุมในท้า้ยที่่สุ�ุดของวาคีนีกุุซมาน โลเอรา พ่่อค้า้ยาเสพติิดชื่่�อดัังชาวเม็็กซิิโกที่่กำ�ำ�ลัังหลบหนีีการจัับกุุม และผมได้รั้ับข้้อความเสีียงในที่่ทำ�ำ�งานจากทนายความคนหนึ่่�งที่่�แจ้้งว่่าเขาเป็็นตัวัแทนของครอบครัวกุัุซมาน หากกล่่าวอย่่างสุภาพก็ุคื็ือผมรู้้สึึกตกใจไม่่น้้อย ตลอดหลายปีีที่่ผ่่าน�มา ผมได้พั้ฒนาัความเชี่่�ยวชาญเล็็กๆ ในสิ่่�งที่่�บรรณาธิิการเรีียกว่่า “การเขีียนข่่าวอ้้อมประเด็น็ ” ซึ่่�งหมายถึึงบทความเกี่่�ยวกัับบุุคคลที่่�ปฏิิเสธการให้้สััมภาษณ์์ แม้้นัักข่่าวหลายคนจะไม่่ชอบงานแบบนี้้� แต่่ผมกลัับสนุุกกัับความท้า้ทายที่่�เกิิดขึ้้น�
12 ทำำ�เนีียบนัักต้้มตุ๋๋�นเสมอ ต้้องอาศััยการรายงานข่่าวเชิิงสร้า้งสรรค์์อย่่างมากในการสร้า้งภาพลัักษณ์์ของใครบางคนให้้ชััดเจนโดยไม่่เคยได้พูู้ดคุุยกัับพวกเขาเลย แต่่บทความประเภทนี้้�มัักเปิิดเผยเรื่่�องราวได้้มากกว่่าการสััมภาษณ์์ซึ่่�งหน้้าที่่�เป็็นไปตามกรอบหรืือบทที่่วา� งไว้ล่่ว้งหน้า้ ซึ่่�งคุณมัุักได้้เจอเมื่่�อนัักการเมืืองหรืือซีีอีีโอยอมให้้ความร่่วมมืือ เมื่่�อผมเขีียนถึึงมาร์์ก เบอร์์เนตต์์ โปรดิวิเซอร์์รายการเรีียลลิตี้้ิที�วีีี เขาไม่่ยอมคุุยกัับผม แต่่อดีีตภรรยาของเขา 2 คนกลัับยอมคุุยกัับผม และท้า้ยที่่สุ�ุดผมคิิดว่่าผมได้้เรีียนรู้้เกี่่�ยวกัับเบอร์์เนตต์์จากการพููดคุุยกัับพวกเธอมากกว่่าที่่ผ� มจะได้้จากเขาเองเสีียอีีกในกรณีีของเอล ชาโป เจ้าพ่่ ้อค้า้ยาเสพติิดคนนี้้�ถููกคุุมขัังอยู่่�ในเรืือนจำำ�เม็็กซิิโกก่่อนที่่ผ�มจะเริ่่�มเขีียนบทความนี้้� และเขาปฏิิเสธการให้้สััมภาษณ์์ ด้ว้ยเหตุุนี้้�ผมจึึงถืือวิสาสิะว่่าเขาคงไม่่มานั่่�งพููดคุุยกัับผมแน่่และผมก็็ไม่่เคยคาดคิิดเลยว่่าเมื่่�อบทความนั้้นตี�ีพิิมพ์์ออกมา เขาอาจจะได้อ่่านมั ้นั แม้ว่่า้เขาจะบริหาิรอาณาจัักรค้า้ยาเสพติิดมููลค่่าหลายพันล้ัาน้ดอลลาร์์ แต่่ว่่ากันว่่า ัเขาแทบอ่่านหนัังสืือไม่่ออก และแม้้เขาจะอ่่านออก เขาก็ดูู็ไม่่เหมืือนคนที่่ผ�มคิิดว่่าจะเป็็นสมาชิิกนิิตยสาร New Yorker อย่่างแน่่นอน แต่่เมื่่�อบทความของผมตีีพิิมพ์์ ก็มี็ ีการเปิิดเผยข้้อมููลหลายอย่่างซึ่่�งต่่อมาถููกเลืือกไปตีีพิิมพ์์ในสื่่�อเม็็กซิิโก ดัังนั้้น� ไม่่รู้้ว่่าอย่่างไร เรื่่�องนี้้�ก็็ไปเข้าหูู้เขาจนได้้ผมรีีรอสัักพัักก่่อนจะโทร.หาทนายความคนนั้้น�ผมคิิดว่่าเขาน่่าจะคััดค้าน้รายละเอีียดบางอย่่างในบทความ (และกัังวลว่่าอาจเป็็นข้้อความท่่อนที่่ผ�มเปิิดเผยว่่าเอล ชาโป เป็็นผู้้ที่่�ใช้้ไวอากร้า้อย่่างหนัักหน่่วง) ผมพููดคุุยกัับแหล่่งข่่าวคนหนึ่่�งของผม ซึ่่�งได้ส้อบถามข้้อมููลอย่่างระมััดระวััง และยืนยัืนัได้ว่่า้ทนายความคนนี้้�ทำำ�งานให้้กัับครอบครัวกุัุซมาน จริิงๆ “แค่่โทร.หาเขาก็พ็ อ ฉัันมั่่น� ใจว่่าไม่่ใช่่เรื่่�องใหญ่่” แหล่่งข่่าวของผมบอก จากนั้้น�เขาก็็เสริิมว่่า “แต่่ใช้้โทรศัพท์ั ์ในที่่ทำ�ำ�งานนะ และอย่่าให้้ที่่�อยู่บ้่� าน้ของ
อารััมภบท 13คุณกัุับพวกเขาโดยเด็็ดขาด ไม่่ว่่าจะในกรณีีไหนก็็ตาม” ผมรวบรวมความกล้า้แล้ว้โทร.กลัับหาทนายคนนั้้น� เขาพููดด้ว้ยสำำ�เนีียงที่่�ฟัังดููแข็็งทื่่�อและเป็็นทางการมาก เมื่่�อผมบอกเขาอย่่างเป็็นกันัเองที่่สุ�ุดว่่าผมคืือแพทริิก คีีฟ จากนิิตยสาร The New Yorker เขาก็็ประกาศด้ว้ยน้ำำ��เสีียงจริิงจัังราวกัับกำำ�ลัังแสดงละครว่่า “เราได้อ่่าน ้บทความของคุณุแล้ว้” “อ้้อ” ผมกล่่าว พร้้อมกัับเตรีียมใจ “มันช่่า ัง” —ชั่่ว�ขณะที่่�แสนอึึดอััด— “น่่าสนใจมาก\"“จริิงเหรอ!” ผมเผลอหลุุดปาก “ขอบคุุณครัับ” ผมว่่าเอาแค่่ “น่่าสนใจ” ก็ดี็ ีแล้ว้ยัังดีที่่ ี�ไม่่แย่่กว่่านี้้� “เอล เซญอร์์…” เขาเริ่่�มพููด ก่่อนหยุุดเว้นจั้ ังหวะอีีกครั้้�งอย่่างชวนลุ้้น “พร้้อมแล้ว้...” แต่่ละวินาทีิ ผ่่าน ี ไปอย่่างเชื่่�องช้า้ผมกำำ�โทรศัพท์ั ์แน่่น ใจเต้นรั้วั “ที่่�จะเขีียนบันทึั ึกความทรงจำำ�ของท่่าน” ก่่อนโทร.คุุย ผมวางแผนการสนทนาไว้ล่่ว้งหน้้าเหมืือนนัักโต้วาที้ ชั้้ีนมั�ธัยมปลาย ถ้า้เขาพููดแบบนี้้� ผมจะตอบแบบนั้้น�ผมเตรีียมพร้้อมสำำ�หรัับทุุกสถานการณ์์เฉพาะหน้้าที่่�อาจเกิิดขึ้้น�ทุุกเส้น้ทางที่่�บทสนทนาอาจพาไป แต่่ไม่่ใช่่สถานการณ์์นี้้� “เอ่่อ” ผมพููดตะกุุกตะกััก พยายามสรรหาคำำ�ตอบที่่�เข้าท่่าสั ้ ักอย่่าง “นั่่น�จะเป็็นหนัังสืือที่่ผ�มอยากอ่่านมากจริิงๆ ครัับ” “แต่่คุุณครัับ” ทนายความขััดจัังหวะ “มันัเป็็นหนัังสืือที่่คุ�ุณอยากจะเขีียนไหมครัับ” ผมยอมรัับว่่าเมื่่�อโอกาสที่่�จะได้้เป็็นมืือปืืนรัับจ้า้งเพื่่�อเขีียนบันทึั ึกความทรงจำำ�ของเอล ชาโป มาถึึงเป็็นครั้้�งแรก ผมได้้พิิจารณามันัอย่่างจริิงจัังอยู่่�พัักหนึ่่�ง ในช่่วงหลายปีีที่่�เขาหลบหนีี เขากลายเป็็นบุุคคลในตำำ�นานแทบจะในทันทีั ี และในฐานะนัักข่่าว ความคิิดที่่ว่่าผ�มอาจได้ฟั้ ังเรื่่�องราวของเขาจากปากคำำ�ของเขาเองนั้้นช่่า �งเย้า้ยวนใจจริิงๆ แต่่ก่่อนที่่�จะวาง
14 ทำำ�เนีียบนัักต้้มตุ๋๋�นสายในวันนั้้ ัน�ผมได้้ปฏิิเสธข้้อเสนอนั้้น�ไปแล้ว้กุุซมานต้้องรัับผิิดชอบทั้้�งทางตรงและทางอ้้อมต่่อการสัังหารผู้ค้ นหลายพันชีัวิีิต หรืืออาจหลายหมื่่น�ชีวิีิตก็็เป็็นได้้ ไม่่มีีทางเลยที่่�จะเขีียนเรื่่�องราวของเขาได้้อย่่างสมจริิงหากไม่่สำำ�รวจเรื่่�องราวในแง่่มุุมนั้้น� รวมถึึงชีวิีิตของเหยื่่�อจำำ�นวนมากของเขาอย่่างละเอีียดถี่่ถ้�วน้ แต่่ดููเหมืือนว่่านั่่น� คงไม่่น่่าจะเป็็นหนัังสืือแบบที่่�เอล เซญอร์์ นึึกภาพไว้้ สถานการณ์์ทั้้�งหมดให้้ความรู้้สึึกเหมืือนองค์์แรกของหนัังระทึึกขวััญ ที่่�นัักเขีียนนิิตยสารผู้โชค ้ ร้า้ยถููกความอยากได้้เรื่่�องราวบัังตา จนไม่่แน่่ว่่าจะรอดชีวิีิตไปจนถึึงองค์ที่่ ์ � 3 หรืือไม่่“ต่่อให้้เป็็นสถานการณ์์ที่่�ดีีที่่�สุุด” ผมชี้้�แจงกัับทนายความโดยพยายามพููดอย่่างใช้้ไหวพริิบที่่สุ�ุด “ความสััมพันธ์ั ์ระหว่่างนัักเขีียนผีกัีับคนต้น้เรื่่�องก็็อาจกระทบกระทั่่�งกันั...ได้้เป็็นครั้้�งคราว” ทนายความคนนี้้�จััดการเรื่่�องทั้้�งหมดได้้อย่่างสุภาพนุอบน้้อมมาก หลัังจากโทรศัพท์ั ์คุุยกันสั้้ ัน�ๆ อีีกครั้้�งในสััปดาห์ต่่ ์อมา (ซึ่่�งเขากล่่าวว่่า“ในขณะที่่คุ�ุณยัังคงพิิจารณาข้้อเสนอของเราอยู่่�...” และผมตอบว่่า “ไม่่ผมพิิจารณาไปแล้ว้ครัับ! ผมพิิจารณาเสร็็จแล้ว้!”) ผมก็็ไม่่เคยได้ยิ้ นข่่าว ิคราวจากเขาอีีกเลย สิ่่�งที่่�เริ่่�มต้น้จากประสบการณ์์ชวนสะพรึึงอย่่างแท้้จริิงกลัับกลายเป็็นเรื่่�องเล่่าส่่วนตัวัเล็็กๆ ที่่น่่า�ขบขันัในงานเลี้้�ยงอาหารค่ำำ�� แต่่อีีกแง่่หนึ่่�ง การเผชิิญหน้้ากันัครั้้�งนั้้นก็�ดูู็เหมืือนจะเป็็นสััญลัักษณ์์ของการผจญภััยในโลกของการเขีียนบทความนิิตยสารเช่่นกันั นั่่นคื�ือความใกล้้ชิิดอย่่างน่่าประหลาดที่่�นัักข่่าวรู้้สึึกได้กั้ ับคนที่่�ไม่่เคยพบหน้้ามาก่่อน เป็็นความแปลกประหลาดของการเผยแพร่่เรื่่�องราวออกไปสู่่�โลกกว้า้งให้้ทุุกคนได้อ่่าน ้ และเฝ้้าดููเรื่่�องราวเหล่่านั้้นดำ�ำ�เนิินไปในแบบของมันัเอง• • •ผมเริ่่�มสนใจนิิตยสารตั้้�งแต่่สมััยเรีียนมัธัยมต้้น ตอนนั้้น�เป็็นช่่วงปลายยุุค 1980 และนิิตยสารที่่จั�ับต้้องได้้จริิง ซึ่่�งทำำ�ด้ว้ยกระดาษเย็็บติิดกันัเป็็น14 ทำำ�เนีียบนัักต้้มตุ๋๋�น
อารััมภบท 15เล่่มสีสัีนสั ดใส มีีอยู่่�แพร่่หลายทั่่ว� ไปและดููเหมืือนจะคงอยู่่�ไปอีีกนานชั่่ว�กััลปาวสาน ในห้้องสมุุดของโรงเรีียนเรามีี “ห้้องวารสาร” ซึ่่�งผนัังด้านหนึ่่ ้ �งประดัับเรีียงรายด้ว้ยนิิตยสารฉบัับล่่าสุุด เช่่น Time, Rolling Stone, Spin, U.S. News & World Report และแน่่นอนมีี The New Yorker อยู่ด้่� ว้ยเมื่่�อก่่อนไม่่มีีใครใช้คำ้ ำ�ว่่า “บทความยาว” กันหัรอก คำำ�นี้้�เพิ่่�งจะมามีภาียหลััง เพื่่�อจำำ�แนกระหว่่างเรื่่�องราวยาวเหยีียดที่่พ�บเห็น็ดารดาษในนิิตยสารกัับเรื่่�องราวสั้้น�กระชัับชวนติิดตามบนเว็็บ ทว่่าแม้้ตอนที่่ผ�มเป็็นนัักเรีียน ผมก็็เริ่่�มคิิดว่่าอย่่างน้้อยหากเป็็นบทความประเภทสารคดีี บทความใหญ่่ในนิิตยสารก็็อาจเป็็นรููปแบบที่่�ยอดเยี่่�ยมที่่สุ�ุด บทความเหล่่านี้้�มีีเนื้้�อหายาวพอให้้คุณดำุำ�ดิ่่�งได้้เต็็มที่่� แต่่สั้้นพ�อที่่�จะอ่่านจบในคราวเดีียวโดยมีีโครงสร้า้งที่่�ประณีีตในแบบของตัวัเอง การเล่่าเรื่่�องมีีความกระชัับ ซึ่่�งให้้ความรู้้สึึกว่่าต่่างจากหนัังสืือสารคดีที่่ีผ�มกำำ�ลัังอ่่านอยู่่� ทั้้�งใส่่ใจต่่อความสนใจและเคารพเวลาของผู้้อ่่านในคราวเดีียวกันัดัังนั้้นผ�มจึึงเติิบโตมากัับการอ่่านนิิตยสาร The New Yorker และแอบฝัันว่่าสัักวันหนึ่่ ั �งจะได้้เขีียนบทความลงในนิิตยสารฉบัับนี้้� นานมาแล้ว้เรื่่�องนี้้�อยู่่�แค่่ในความฝััน ต้้องเริ่่�มต้น้อย่่างผิิดพลาดและคลำำ�ทางไปเรื่่�อยๆ อย่่างแปลกประหลาดเป็็นเวลาหลายปีี (หากฝัันอยากเป็็นนัักข่่าวผมไม่่แนะนำำ�ให้้เรีียนกฎหมาย) ก่่อนที่่นิ�ิตยสารจะตีีพิิมพ์์บทความอิสิระชิ้้น�แรกของผมในปีี 2006ความย้้อนแย้้งของนิิตยสารคืือ พวกมันทั้้ ั �งเปราะบางและคงทนถาวร นิิตยสารเหล่่านี้้�พิิมพ์์บนกระดาษบางๆ จึึงทิ้้�งได้ง่่า้ยเหมืือนแก้ว้กระดาษที่่ถูู�กออกแบบมาให้้ใช้้แล้วทิ้้ ้ �ง ทว่่าขณะเดีียวกันั ผู้้คนยัังเก็็บนิิตยสารเหล่่านี้้�ไว้กั้ ับตัวัสมััยเป็็นเด็็กส ผมเคยพึึงใจมากเวลาไปบ้าน้เพื่่�อนของครอบครัวั แล้ว้เจอชั้้นวา �งนิิตยสาร National Geographicใ ที่่�มีสัีนัปกสี่่�เหลี่่�ยมสีีเหลืืองอร่่ามเรืืองวางเรีียงกันัเป็็นแถวอย่่างเป็็นระเบีียบ
ในเรื่่�องเล่่าแต่่เก่่าก่่อน อินิเทอร์์เน็็ตได้้ทำำ�ลายนิิตยสาร และในหลายๆ ด้้าน มันทำั ำ�เช่่นนั้้น�จริิง มันัไม่่เพีียงพลิิกสถานการณ์์สภาพเศรษฐกิิจที่่�เคยหนุุนให้้นิิตยสารได้้เฟื่่�องฟูู แต่่ยัังทำำ�ลายวัฒนธัรรมทั้้�งหมดในการย่่อยข้้อมููลจากสื่่�อสิ่่�งพิิมพ์์ เช่่น การรีีบกลัับบ้าน้เพื่่�อคว้านิ้ ิตยสารฉบัับล่่าสุุดจากตู้้ไปรษณีีย์์ หรืือการยืนพลิื ิกดููเนื้้�อหาในนิิตยสารที่่�แผงหนัังสืือเป็็นชั่่ว� โมง หรืือการหอบหิ้้วนิ�ิตยสารเก่่าๆ ที่่ค่่ �อยๆ ขาดวิ่่น� ในกระเป๋๋าเป้้ อย่่างไรก็็ตาม ในอีีกแง่่หนึ่่�ง เว็็บได้้ช่่วยรัักษาเรื่่�องราวในนิิตยสารเอาไว้้ โดยดึึงมันัออกจากถัังขยะรีีไซเคิิลและมอบชีวิีิตอมตะให้้ บทความชููโรงในนิิตยสารซึ่่�งเคยเป็็นสิ่่�งที่่หา�ยวัับไปอย่่างรวดเร็ว็ราวกัับดอกซากุุระ ที่่วั�นนี้้ ั�ยัังคงมีีอยู่่� แต่่สััปดาห์หน้์ ้ากลัับเลืือนลัับไป ตอนนี้้�แค่่เพีียงคลิิกเดีียวก็็เข้าถึ้ ึงได้้ตลอดไปและสิ่่�งนี้้�ยิ่่�งตอกย้ำำ��ให้้เห็นถึ็ ึงความย้้อนแย้้งที่่รุ�ุนแรงยิ่่�งขึ้้น� ในรููปแบบนั้้น�เอง หากผมจะอุุทิศิเวลาเกืือบทั้้�งปีีเพื่่�อค้น้คว้า้และเขีียนบทความ และคุุณจะอุุทิศิเวลาเกืือบทั้้�งชั่่ว� โมงในการอ่่านบทความนั้้น�ผมอยากจะพยายามเล่่าเรื่่�องราวนี้้�ให้้ครบถ้วนส้มบููรณ์์ที่่สุ�ุด ผมอยากถ่่ายทอดเรื่่�องราวที่่�เป็็นจริิงในแง่่ที่่�งดงาม สดใส และมีชีีวิีิตชีวาี และตอกตรึึงมันัไว้้ ราวกัับผู้้เชี่่�ยวชาญด้าน้แมลงที่่จั�ัดเรีียงผีีเสื้้�อไว้้ใต้้แผ่่นกระจกแบบนั้้น�เลยแต่่แน่่นอนว่่าชีวิีิตไม่่ได้หยุุ้ดนิ่่�งเมื่่�อคุณตีุีพิิมพ์์ เรื่่�องราวยัังคงดำำ�เนินิต่่อไป คลี่่�คลาย และกระพืือปีีก ตัวัละครของคุณยัุังคงแสดงต่่อไป โดยมัักจะทำำ�ในสิ่่�งที่่�คาดไม่่ถึึง เมื่่�อคิิดดููให้้ดีพวีกเขาคืือคนจริิงๆ บ้า้งก็็แหกคุุกอีีกครั้้�งเหมืือนชาโป กุุซมาน บ้า้งก็็เห็น็ความพ่่ายแพ้้ทางกฎหมายพลิิกกลายเป็็นชััยชนะ เช่่น จููดี้้� คลาร์์ก ทนายความผู้ไ้ม่่เคยแพ้้ในคดีีประหารชีวิีิต หรืือบางครั้้�งพวกเขาก็ฆ่่าตั ็วัตายเสีียอย่่างนั้้น� เช่่น แอนโทนีี บอร์์เดนเรื่่�องราวเหล่่านี้้�ถููกเขีียนขึ้้น�มาตลอดเวลากว่่า 12 ปีี และสะท้้อนถึึงความสนใจที่่�ครอบงำ�ผมมาตลอด เช่่น อาชญากรรมและการคอร์รั์ัปชันั16 ทำำ�เนีียบนัักต้้มตุ๋๋�น
อารััมภบท 17ความลัับและเรื่่�องโกหก เส้น้บางๆ ที่่กั้้�น�ระหว่่างโลกถููกกฎหมายและโลกผิิดกฏหมาย สายสััมพันธ์ั ์ในครอบครัวัอำำ�นาจของการปฏิิเสธ ผมไม่่เคยมีีแนวทางที่่�เฉพาะเจาะจง (ซึ่่�งถืือเป็็นความหรููหราอย่่างหนึ่่�งของการเขีียนนิิตยสาร) ดัังนั้้นผ�มจึึงมัักตามติิดเรื่่�องราวที่่ดึ� ึงดููดใจผมด้ว้ยเหตุุผลบางอย่่าง ไม่่ว่่าจะเป็็นความซัับซ้้อนของตัวัละครหรืือความน่่าสนใจของเหตุุการณ์์ ถึึงกระนั้้น� เค้า้โครงบางอย่่างยัังคงปรากฏซ้ำำ�� และบทความเหล่่านี้้�เชื่่�อมโยงกันด้ัว้ยความบัังเอิิญเล็็กน้้อยบางอย่่าง เอล ชาโป ต้้องเข้า้ไปอยู่่�ในเรืือนจำำ�อันัแสนหดหู่ที่่ ่� มี�ีมาตรการรัักษาความปลอดภััยสููงสุุดแห่่งเดีียวกัับโจฮาร์์ ซาร์นา์ เยฟ ลููกความของจููดี้้� คลาร์์ก ส่่วนนัักค้า้อาวุุธที่่รู้้จั�ักกันัในชื่่�อเจ้า้ชายแห่่งมาร์์เบยาถููกปรัักปรำ�เพราะความเข้า้ใจผิิดว่่าเขามีส่่วน ีเกี่่�ยวข้้องกัับเหตุุระเบิิดเครื่่�องบินิแพนอเมริกัินัเที่่�ยวบินที่่ ิ � 103 ซึ่่�งเป็็นอาชญากรรมที่่�เคน ดอร์นสตี์นี ผู้้มีพี่่ ี �ชายอยู่่�บนเครื่่�องบินลำิ ำ�นั้้น� ใช้้เวลากว่่า 25 ปีีในการพยายามไขคดีีการรายงานเรื่่�องราวสัักเรื่่�องอาจเป็็นโครงการที่่ต้�้องทุ่่�มเทเวลาให้้อย่่างน่่าอัศัจรรย์์ใจ จนบางครั้้�งเมื่่�ออารมณ์์นั้้น�เข้า้ครอบงำ� ผมรู้้สึึกราวกัับล่่องลอยไปอย่่างมีีความสุุข ตามการค้น้คว้า้ไปทุุกหนทุุกแห่่งที่่มั�นพาั ไป แต่่ผมเตืือนตัวัเองอยู่่�เสมอว่่าต้้องกลัับมาเล่่าเรื่่�องนี้้� และหวัังว่่าจะถ่่ายทอดสิ่่�งที่่ทำ� ำ�ให้้ผมหลงใหลตั้้�งแต่่แรกได้้ เรื่่�องราวเหล่่านี้้�อาจแสนบ้า้ระห่ำำ�� แต่่ล้วน้เป็็นเรื่่�องจริิง แต่่ละเรื่่�องได้รั้ับการตรวจสอบข้้อเท็็จจริิงโดยละเอีียดถี่่ถ้�วน้จากเพื่่�อนร่่วมงานผู้ยอดเ ้ ยี่่�ยมของผมที่่� The New Yorker และเมื่่�อเราร่่วมมืือกันัผมหวัังว่่าเรื่่�องราวเหล่่านี้้�จะช่่วยเปิิดมุุมมองใหม่่เกี่่�ยวกัับอาชญากรรมและการลงทัณั ฑ์์ ความลื่่น� ไหลของจริิยธรรมตามสถานการณ์์ ทางเลืือกที่่�เราตััดสินิใจเมื่่�อเราดำำ�เนิินชีวิีิตในโลกนี้้� และเรื่่�องราวที่่�เราเล่่าให้้ตัวัเองและคนอื่่�นฟัังเกี่่�ยวกัับทางเลืือกเหล่่านั้้น�
ไวน์์ของเจฟเฟอร์์สัันนัักสะสมคนหนึ่่�งจะสรรหาไวน์์ชั้น้�เลิิศหายากมากมายขนาดนี้ไ้�ด้้อย่่างไร (2007)ไวน์์แพงที่่สุ�ุดที่่�เคยถููกประมููลมาขายได้ที่่ ้ �สำำ�นัักประมููลคริสตี้้ ิส์� ์ ในกรุุงลอนดอน เมื่่�อวันที่่ ั � 5 ธันวาัคม ปีี 1985 ไวน์์ขวดนี้้�ทำำ�จากแก้ว้เป่่ามืือสีีเขีียวเข้้ม และปิิดฝาด้ว้ยขี้้ผึ้้� �งหนาสีดำีำ�สนิิท ไม่่มีฉีลาก แต่่มีีรอยแกะสลัักบนขวดเป็็นเส้น้เล็็กเรีียวคล้า้ยลายมืือ ระบุุปีี 1787 คำำ�ว่่า “ลาฟีีตต์์” และอัักษรย่่อ “ทีีเอช.เจ.”ไวน์์ดัังกล่่าวมาจากห้้องเก็็บไวน์์ที่่มี�ีรายงานว่่าค้นพ้บหลัังกำำ�แพงอิิฐในห้้องใต้ดิ้นิของอาคารเก่่าในกรุุงปารีสี ไวน์์เหล่่านี้้�มีชื่่ี�อจากไร่่องุ่่นชั้้ �น�นำำ� รวมถึึงลาฟีีตต์์ (ปััจจุบัุนสัะกดว่่า “ลาฟีีตย์์”) นอกจากนี้้�ยัังมีีไวน์์จากชาโตว์์ ดีี เคมย์์, มููตง และมาร์์โกต์์ และไวน์์ที่่�แกะสลัักอัักษรย่่อ “ทีีเอช.เจ.” ตามรายการสินค้ิา้มีหลัี ักฐานบ่่งชี้้ว่่า� ไวน์์นี้้�เคยเป็็นของทอมัสั เจฟเฟอร์์สันั และขวดที่่นำ�ำ�มาประมููล “อาจถืือได้ว่่า้เป็็นไวน์์ขวดหนึ่่�งที่่หา�ยากที่่สุ�ุดในโลก” ระดัับของไวน์์อยู่่�ในเกณฑ์์ “สููงเป็็นประวัติัิการณ์์” สำำ�หรัับไวน์์เก่่า
20 ทำำ�เนีียบนัักต้้มตุ๋๋�นเช่่นนี้้� คืืออยู่ต่ำ่� ำ��กว่่าจุุกขวดเพีียงครึ่่�งนิ้้�ว และสีีของไวน์์ก็็ “เข้้มมากเมื่่�อเทีียบกัับอายุุ” มููลค่่าของไวน์์ถููกระบุุว่่า “ประเมินค่่า ิ ไม่่ได้้”ก่่อนการประมููลไวน์์ขวดนี้้� ไมเคิิล บรอดเบนต์์ หัวหน้ั ้าแผนกไวน์์ของคริสตี้้ ิ�ส์์ ได้้ปรึึกษากัับผู้เ้ชี่่�ยวชาญด้าน้แก้ว้ของบริษัิ ัท ซึ่่�งยืนยัื นว่่า ัทั้้�งตัวัขวดและการแกะสลัักเป็็นผลงานในแนวฝรั่่�งเศสยุุคศตวรรษที่่� 18 เจฟเฟอร์สั์นัเคยดำำ�รงตำำ�แหน่่งรััฐมนตรีีอเมริิกาประจำำ�ฝรั่่�งเศสระหว่่างปีี 1785 จนถึึงช่่วงที่่�การปฏิิวัติัฝรั่่ ิ �งเศสปะทุุ และเริ่่�มพัฒนาัความหลงใหลในไวน์์ฝรั่่�งเศสอย่่างจริิงจััง เมื่่�อกลัับมาที่่�อเมริิกา เขายัังคงสั่่�งซื้้�อไวน์์บอร์์โดซ์จำ์ ำ�นวนมากสำำ�หรัับตัวัเองและจอร์์จ วอชิิงตันั และในจดหมายฉบัับหนึ่่�งปีี 1790 ฉบัับหนึ่่�ง เขายัังระบุุว่่าขวดไวน์์ที่่จั�ัดส่่งให้้แต่่ละครั้้�งควรประทัับตราอัักษรย่่อของพวกเขาลงบนขวดด้ว้ ย ในช่่วงดำำ�รงตำำ�แหน่่งประธานาธิิบดีสมัี ัยแรก เจฟเฟอร์สั์นัใช้้เงินิไปถึึง 7,500 ดอลลาร์หรื์ ือราว120,000 ดอลลาร์์ในปััจจุุบันัเพื่่�อซื้้�อไวน์์ และโดยทั่่ว� ไป เขาก็็เลยได้รั้ับการยกย่่องว่่าเป็็นผู้เ้ชี่่�ยวชาญด้าน้ ไวน์์คนแรกของอเมริิกา (เขาอาจเป็็นนัักพล่่ามเรื่่�องไวน์์ตัวัยงคนแรกในอเมริิกาอีีกด้ว้ ย “ตามปกติมัิ ักมีีการบรรยายเรื่่�องไวน์์อยู่่�เสมอ” จอห์น์ ควินซีิ ี อดััมส์์ บันทึั ึกไว้้ในไดอารีีของเขาหลัังจากร่่วมรัับประทานอาหารค่ำำ��กัับเจฟเฟอร์สั์นัในปีี 1807 “ซึ่่�งก็็ไม่่ได้มี้สาี ระอะไรมากนััก”)นอกจากการสืืบค้น้ ประวัติัข้ิ้อมููลที่่�เกี่่�ยวข้้องแล้ว้ บรอดเบนต์ยั์ ังได้้ลองชิิมไวน์์อีีกสองขวดจากไวน์์ชุุดนี้้� บางขวดจากที่่�บรรจุุในศตวรรษที่่� 19 ยัังคงมีีรสชาติิยอดเยี่่�ยม หากได้รั้ับการเก็็บรัักษาอย่่างเหมาะสม แต่่ไวน์์ศตวรรษที่่� 18 นั้้นหา �ยากมาก และไม่่มีีความแน่่ชััดว่่าไวน์์ทีีเอช.เจ.จะยัังคงสภาพดีีอยู่หรื่� ือไม่่ บรอดเบนต์์เป็็น “ปรมาจารย์ด้์าน้ ไวน์์” หรืือผู้้ที่่�ได้้รัับใบรัับรองวิิชาชีพีสำำ�หรัับนัักเขีียนเรื่่�องไวน์์ ตัวัแทนจำำ�หน่่าย และซอมเมลิิเยร์์ ซึ่่�งบ่่งบอกถึึงประสบการณ์์อันักว้า้งขวางกัับไวน์์ชั้้น�เลิศิและความสามารถในการตััดสินิไวน์์อย่่างพิิถีีพิิถันั เขาประกาศว่่าไวน์์ทีีเอช.เจ. เคมย์์
ไวน์์ของเจฟเฟอร์์สััน 21ปีี 1784 “สมบููรณ์์แบบในทุุกแง่่มุุม ไม่่ว่่าจะเป็็นสีสัีนั กลิ่่นห�อม หรืือรสชาติิ”บ่่ายสองโมงครึ่่�งวันหนึ่่ ั �งในเดืือนธันวาัคมปีีนั้้น� บรอดเบนต์์เปิิดการประมููลที่่�ราคา 10,000 ปอนด์์ เพีียงไม่่ถึึงสองนาทีี เขาก็ทุ็ุบค้้อนปิิดการประมููล ผู้ช้ นะการประมููลคืือคริสิโตเฟอร์์ ฟอร์์บส์์ บุุตรชายของมััลคอล์์ม ฟอร์์บส์์ และรองประธานนิิตยสาร Forbes โดยราคาสุุดท้า้ยปิิดที่่� 105,000 ปอนด์์ หรืือราว 157,000 ดอลลาร์์ “มันสนุัุกยิ่่�งกว่่าแว่่นโอเปร่่าที่่ลิ�นิคอล์น์ถืืออยู่่�ตอนที่่�เขาโดนยิิงเสีียอีีก” ฟอร์์บส์์กล่่าว พร้้อมเสริิมว่่า “และเราก็มี็ ีแว่่นคู่นั้้่� นด้�ว้ย”หลัังการประมููล นัักสะสมระดัับจริิงจัังคนอื่่�นๆ ก็็เสาะหาไวน์์ของเจฟเฟอร์สั์นั สำำ�นัักพิิมพ์์ Wine Spectator ได้ซื้้ ้ �อไวน์์หนึ่่�งขวดผ่่านคริิสตี้้ส์� ์ ส่่วนนัักธุุรกิิจลึึกลัับชาวตะวันัออกกลางซื้้�อไวน์์อีีกขวดหนึ่่�ง และในช่่วงปลายปีี 1988 นัักธุุรกิิจผู้้มั่่�งคั่่�งและทรงอิิทธิพิลชาวอเมริกัินนาัมว่่าบิิล โคค ได้ซื้้้ �อไวน์์เหล่่านี้้�ไปถึึง 4 ขวด เขาเป็็นบุุตรชายของเฟรด โคค ผู้้ก่่อตั้้�งบริษัิ ัทโคค อินดัิสัตรีส์ี์และอาศััยอยู่ที่่ ่� �เมืืองโดเวอร์์ รััฐแมสซาชููเซตส์์ และบริหาิรบริษัิ ัทพลัังงานที่่ทำ�ำ�กำำ�ไรมหาศาลของตัวัเองในชื่่�ออ็็อกซ์์โบว์์ คอร์์ปอเรชั่่น� (ขณะที่่�ชาลส์์และเดวิิด พี่่น้�้องของเขามีชื่่ี�อเสีียงจากการสนัับสนุุนผู้้สมััครรัับเลืือกตั้้�งและกลุ่่�มการเมืืองฝ่่ายอนุุรัักษ์์นิิยม) ในเดืือนพฤศจิิกายน ปีี 1988 บิิล โคคซื้้�อไวน์์บรานน์์ มููตง ปีี 1787 จากชิิคาโก ไวน์์ คััมปะนีี และในเดืือนถััดมา เขาซื้้�อไวน์์บรานน์์ มููตง ปีี 1784 ลาฟีีตต์์ ปีี 1784 และลาฟีีตต์์ ปีี 1787 จากฟาร์์ วินต์ิ ์เนอร์ส์ ซึ่่�งเป็็นผู้้ค้า้ปลีีกไวน์์ในอัังกฤษ รวมทั้้�งหมดแล้ว้ โคคใช้้เงินิไปครึ่่�งล้าน้ดอลลาร์กั์ ับไวน์์เหล่่านี้้� เขาเก็็บไวน์์ดัังกล่่าวอย่่างดีีในห้้องเก็็บไวน์์ขนาดใหญ่่ที่่�ควบคุุมอุุณหภููมิิ และนำำ�ออกมาให้้เพื่่�อนฝููงดููเป็็นครั้้�งคราวตลอดระยะเวลา 15 ปีีต่่อมาชุุดสะสมงานศิิลปะและของเก่่าของโคคมีมููีลค่่าหลายร้้อยล้้านดอลลาร์์ และในปีี 2005 พิิพิิธภััณฑ์์ศิิลปะบอสตันัได้จั้ัดนิิทรรศการที่่นำ�ำ�เสนอทรัพย์ั ์สินหิลายชิ้้�นของเขา พนัักงานของโคคเริ่่�มสืืบค้นที่่ ้ �มาของ
22 ทำำ�เนีียบนัักต้้มตุ๋๋�นไวน์์เจฟเฟอร์สั์ นทั้้ ั �ง 4 ขวด และพบว่่านอกจากการพิิสููจน์์ยืนยัืนัไวน์์ขวดของฟอร์์บส์์โดยบรอดเบนต์์แล้ว้พวกเขาก็็ไม่่มีข้ี้อมููลเพิ่่�มเติิมเลย พวกเขาจึึงพยายามหาหลัักฐานทางประวัติัศาสิตร์์เพื่่�อยืนยัืนั โดยติิดต่่อไปยัังมููลนิิธิิทอมัสั เจฟเฟอร์สั์ นที่่ ั �คฤหาสถ์์มอนติิเชลโล เมืืองชาร์ล็์ ็อตส์วิ์ิลล์์ รััฐเวอร์จิ์ิเนีีย ไม่่กี่่วั�นต่่ ัอมา ซููซาน สไตน์์ ภััณฑารัักษ์์ของมอนติิเชลโลโทรกลัับมาหา “เราเชื่่�อว่่าไวน์์เหล่่านั้้น� ไม่่เคยเป็็นของทอมัสั เจฟเฟอร์สั์นั” เธอกล่่าว• • •โคคอาศััยอยู่่�กัับบริิดเจ็็ต รููนีีย์์ ภรรยาคนที่่สา�ม และลููกอีีก 6 คนจากการแต่่งงานครั้้�งนี้้�และครั้้�งก่่อนๆ ในบ้าน้ แบบแองโกล-แคริิบเบีียนขนาด 35,000 ตารางฟุุตในปาล์์มบีีช เมื่่�อไม่่นานมานี้้� ตอนที่่ผ� มไปเยี่่�ยมเขาที่่นั่่�น�สนามหญ้าหน้้ ้าบ้านกำ้ ำ�ลัังถููกขุุดเพื่่�อขยายห้้องใต้ดิ้นิของบ้าน้ โคคอธิิบายว่่าเขาต้้องการพื้้นที่่� �เก็็บของเพิ่่�ม “ผมค่่อนข้า้งเป็็นคนที่่มี�นิีิสััยชอบสะสมของ” เขากล่่าว เราเดินิเอื่่�อยผ่่านผลงานศิิลปะมากมาย ตั้้�งแต่่ภาพ Reclining Nude ปีี 1917 ของโมดิิกลิิอานีี และ Nightclub Singer ในยุุคสีน้ำีำ��เงินิของปิิกัสัโซ ไปจนถึึงภาพวาดของเรอนััวร์์ โรแดง และผลงานของเดการ์์ ชากาลล์์ เซซานน์์ โมเนต์์ มิิโร ดาลีี เลเฌร์์ และโบเทโร กล้้องวงจรปิิดที่่�หุ้้มด้ว้ยหลอดแก้วสี้ดำีำ�เล็็กๆ ยื่่น�ออกมาจากเพดาน “พ่่อของผมก็็เป็็นนัักสะสมเหมืือนกันั” โคคเล่่า “ผมเดาว่่าคงได้มั้นัมาจากเขา เขามีชุีุดผลงานศิิลปะอิิมเพรสชันนิั ิสม์์เล็็กๆ สะสมปืืนลููกซอง แล้วก็้ส็ะสมฟาร์์มปศุุสััตว์์”เรานั่่�งลงใน “ห้้องคาวบอย” ของโคค ซึ่่�งรายล้้อมไปด้ว้ยภาพวาดของชาลส์์ แมเรีียน รัสัเซลล์์ รููปปั้้น�ทองสััมฤทธิ์ของเฟรเดอ ์�ริิก เรมิิงตันที่่ ั�แสดงรููปชายขี่่ม้� า้หมวกคาวบอยโบราณ มีีดโบวี่่� และปืืนหลายสิิบกระบอกที่่จั�ัดแสดงอยู่่�ในตู้้ที่่มี�ีกระจกด้าน้บน รวมถึึงปืืนของเจสซีี เจมส์์ ปืืนของคน
ไวน์์ของเจฟเฟอร์์สััน 23ที่่ฆ่่า�ของเจสซีี เจมส์์ ปืืนพกของซิิตติิง บููลล์์ และปืืนไรเฟิิลของนายพลคัสัเตอร์์ โคควััย 67 ปีี มีรููีปร่่างสููงโปร่่ง ผมขาวยุ่่�งเหยิิง สวมแว่่นกลม และหัวัเราะเสีียงแหลมแบบเด็็กๆ เขาสำำ�เร็็จการศึึกษาระดัับปริิญญาตรีีและปริิญญาเอกด้านวิ้ศวิกรรมเคมีีจากมหาวิิทยาลััยเทคโนโลยีีแมสซาชููเซตส์์ (MIT) ระหว่่างเรีียนเขาติิดโรคตัับอัักเสบ ทำำ�ให้้ดื่่�มเหล้า้แรงๆ ไม่่ได้้อีีกต่่อไป แต่่เขายัังดื่่�มไวน์์ได้้ ในร้าน้อาหาร เขาเริ่่�มสั่่�งไวน์์ที่่�แพงที่่สุ� ุดในรายการ และด้ว้ยวิธีินี้้ี�เอง เขาได้ค้้นพ้ บไวน์์ที่่ถูู� กใจเขา ในที่่สุ�ุด เขาก็็เริ่่�มซื้้�อไวน์์จากการประมููล โดยเฉพาะไวน์์ชั้้น�ยอดจากบอร์์โดซ์์ เช่่น ลาฟีีตย์์ และลาตููร์์ รวมถึึงไวน์์เบอร์กั์นดีั ที่่ ีมี�ชื่่ี�อเสีียงอย่่างโรมาเน่่ กงติิ“ตอนที่่ผ�มเริ่่�มบ้า้ไวน์์คืือตอนที่่�ขายหุ้้นของโคค อินดัิสัตรีส์ี์” โคคเล่่า เหตุุการณ์์นั้้น�เกิิดขึ้้น� ในปีี 1983 ซึ่่�งเขาทำำ�รายได้ถึ้ ึง 550 ล้าน้ดอลลาร์์จากการขายหุ้้นครั้้�งนั้้น�หลัังจากนั้้น� เขาก็ตั็ ัดสินิใจว่่าจะสร้า้งห้้องเก็็บไวน์์ระดัับโลกขึ้้น� เมื่่�อผมถามถึึงเหตุผุล เขามองมาที่่ผ�มราวกัับว่่าสิ่่�งนี้้�ควรเป็็นเรื่่�องที่่�ใครๆ ก็็เข้า้ใจ “เพราะมันัเป็็นเครื่่�องดื่่�มแอลกอฮอล์ที่่ ์มี�ีรสชาติดีิที่่ีสุ�ุดในโลกน่่ะสิิ” เขากล่่าว “นั่่น�แหละเหตุุผล”โคคอาจมีนิีสัิัยบ้าฟ้้ ้องร้้องเหมืือนกัับที่่�เขาบ้าส้ะสมของ เขาเคยต่่อสู้้คดีีในศาลกัับพี่่น้�้องของเขาเองเป็็นเวลานานถึึง 20 ปีีเกี่่�ยวกัับธุุรกิิจของครอบครัวั (คดีนี้้ี�จบลงในปีี 2001) เขายัังเคยฟ้้องรััฐแมสซาชููเซตส์์เกี่่�ยวกัับการเก็็บภาษีีจากธุุรกรรมการซื้้�อขายหุ้้นที่่�ไม่่เหมาะสม และชนะคดีีได้้รัับเงินิชดเชยถึึง 46 ล้าน้ดอลลาร์์ เมื่่�ออดีีตแฟนสาวที่่�เขาจััดให้้พัักที่่�คอนโดในโรงแรมโฟร์ซี์ซัีนส์ั ที่่ ์ �บอสตันัปฏิิเสธที่่�จะย้า้ยออก โคคก็ยื่่็ นฟ้�้องเธอในศาลที่่�อยู่่�อาศััยจนเธอถููกขัับไล่่ เขาพููดถึึงการ “ยื่่นห�มายศาล” กัับคนอื่่�นด้ว้ยน้ำำ��เสีียงราวกัับว่่ามันัเป็็นการขว้า้งระเบิิดมืือ ในยุุคที่่�โคคซื้้�อไวน์์ทีีเอช.เจ.บอร์์โดซ์ทั้้ ์ �ง 4 ขวด การฉ้้อโกงไวน์์ชั้้น�เลิศิแทบไม่่เคยมีีใครพููดถึึง และการรัับรองเดีียวที่่�เขาขอในตอนนั้้นคื�ือการยืนยัืนัไวน์์เหล่่านี้้�มาจากชุุดสะสมเดีียวกัับที่่�ไมเคิิล บรอดเบนต์์เคยรัับรอง เขาโกรธมากเมื่่�อ
24 ทำำ�เนีียบนัักต้้มตุ๋๋�นรู้้ว่่ามอนติิเชลโลคิิดว่่าไวน์์ของเขาเป็็นของปลอม “ผมซื้้�องานศิิลปะ ปืืนและของอื่่�นๆ มามากมาย ดัังนั้้น�ถ้ามี้ ีใครคิิดจะหลอกผม ผมอยากให้้ไอ้้สารเลวคนนั้้น�ได้รั้ับผลกรรมอย่่างสาสม” เขาบอกกัับผมด้ว้ยใบหน้้าที่่�เริ่่�มแดงขึ้้น� “นอกจากนี้้�” เขาพููดอย่่างผ่่อนคลายลงเล็็กน้้อย และเผยรอยยิ้้�มออกมา “มันัคงเป็็นนิิยายสืืบสวนที่่น่่าสนุ�ุก”• • •ราคาไวน์์หายากที่่�พุ่่�งสููงขึ้้น�อย่่างผิิดปกติิ โดยมีีไวน์์เจฟเฟอร์์สันัเป็็นตัวัอย่่างที่่�โดดเด่่นที่่สุ� ุด ได้ส่่ ้งผลให้้ในช่่วงไม่่กี่่ปี�ีที่่ผ่่าน�มา มีีการปลอมแปลงในตลาดค้า้ไวน์์เพิ่่�มขึ้้น�อย่่างมากมายมหาศาล ในปีี 2000 ตำำ�รวจอิิตาลีีได้ยึ้ ึดไวน์์ปลอมซาซสิิกายา ซึ่่�งเป็็นไวน์์แดงจากแคว้นทั้สัคานีีที่่มี�ีความนิิยมอย่่างสููงเป็็นจำำ�นวนถึึง 20,000 ขวด นัักปลอมแปลงไวน์์ชาวจีนก็ี ็ได้้เริ่่�มจำำ�หน่่ายไวน์์ลาฟีีตย์์ปลอม ไวน์์ที่่�เรีียกว่่าโทรฟีีไวน์์ ซึ่่�งเป็็นไวน์์ชั้้น�เลิศิแห่่งศตวรรษของแคว้น้บอร์์โดซ์์รุ่่�นเก่่าที่่�เคยหายากในการประมููลในช่่วงทศวรรษ 1970 และ 1980 กลัับมาปรากฏในตลาดอีีกครั้้�งในปริิมาณมาก ซารีนาีซััตคลิิฟฟ์์ หัวหน้ั ้าแผนกไวน์์ระหว่่างประเทศของสถาบันัประมููลซอเธอบีส์ี์กล่่าวติิดตลกว่่าวันัครบรอบ 50 ปีีของไวน์์มููตง ปีี 1945 ในปีี 1995 มีีคนดื่่�มไวน์์รุ่่�นนี้้�มากกว่่าจำำ�นวนที่่�เคยผลิิตมาเสีียอีีก ซััตคลิิฟฟ์์ยัังบอกอีีกว่่าปััญหาการปลอมแปลงไวน์์นี้้�รุนุแรงเป็็นพิิเศษในสหรััฐอเมริิกาและเอเชีีย ซึ่่�งผู้้ที่่ชื่่�น�ชอบและมีีฐานะร่ำ��รวยมัักสะสมไวน์์จำำ�นวนมากในเวลาอันสั้้ ัน� “คุณสาุมารถเข้า้ไปในห้้องเก็็บไวน์์ที่่�สำำ�คััญ และเจอไวน์์ปลอมมููลค่่าหลายล้าน้ดอลลาร์์ปะปนอยู่กั่� ับไวน์์ชั้้น�เลิศมููิลค่่า 5 หรืือ 6 ล้าน้ดอลลาร์์” เธอกล่่าวเนื่่�องจากธุุรกิิจไวน์์ชั้้น�เลิศส่่วน ิ ใหญ่่มัักดำำ�เนิินการในลัักษณะไม่่เป็็นทางการผ่่าน “ตลาดสีีเทา” ที่่�เป็็นการแลกเปลี่่�ยนระหว่่างผู้้ซื้้�อและผู้้
ไวน์์ของเจฟเฟอร์์สััน 25ขายส่่งโดยไม่่มีีความเกี่่�ยวข้้องโดยตรงกัับแหล่่งผลิิต การระบุุว่่าใครเป็็นผู้้ที่่นำ� ำ�ไวน์์ขวดไหนเข้าสู่้ ห่่ว่� งโซ่่การค้าจึ้ ึงเป็็นเรื่่�องยาก แต่่โคคได้ส่่ ้งตัวัแทนไปยัังบริษัิ ัทชิิคาโก ไวน์์ คััมปะนีีและฟาร์์ วินต์ิ ์เนอร์ส์ และได้้ทราบว่่าไวน์์ทั้้�ง 4 ขวดมาจากบุุคคลเดีียวกัับที่่จั�ัดหาไวน์์ขวดที่่นำ� ำ�ไปประมููลที่่�คริสตี้้ ิส์� ์ บุุคคลนั้้นคื�ือฮาร์ดี์ ี โรเดนสต็็อก นัักสะสมไวน์์ชาวเยอรมันัผู้้มีีรสนิิยมโดดเด่่น โรเดนสต็็อกเคยเป็็นอดีีตผู้้ดููแลลิิขสิิทธิ์เ์�พลงและผู้้จััดการวงดนตรีป๊ี๊ อปของเยอรมนีีในช่่วงทศวรรษ 1970 เขามีบ้ีานพั้ ักหรููหราในเมืืองมิวนิิ ิก บอร์์โดซ์์ และมอนติิคาร์์โล และมีข่่าวลื ี ือว่่าเขาเป็็นสมาชิิกของตระกููลโรเดนสต็็อกผู้้มั่่�งคั่่�ง ซึ่่�งผลิิตแว่่นตาคุณภาพสูู ุง เขาเล่่าให้้คนอื่่�นฟัังว่่าเริ่่�มต้น้อาชีพี ในฐานะอาจารย์์ และบอกเป็็นนััยว่่าเขาสร้า้งความมั่่�งคั่่�งจากการลงทุนุในตลาดหุ้้นโรเดนสต็็อกเริ่่�มสนใจไวน์์ในช่่วงทศวรรษ 1970 และเริ่่�มหลงใหลในไวน์์ขาวชนิิดหวานจากชาโตว์์ ดีี เคมย์์ โดยเฉพาะเขาชื่่น� ชอบไวน์์ที่่�ผลิิตก่่อนการแพร่่ระบาดของฟีีลล็็อกเซราในช่่วงปลายศตวรรษที่่� 19 เมื่่�อแมลงศััตรููพืืชในต้้นองุ่่�นทำำ�ลายไร่่องุ่่�นของยุุโรปจนหมดสิ้้น�ส่่งผลให้้ผู้้ปลููกองุ่่นต้� ้องปลููกต้น้องุ่่น� ใหม่่โดยใช้้รากที่่ต้� าน้ทานโรคฟีีลล็็อกเซราจากอเมริิกาเหนืือ “ในไวน์์ก่่อนการระบาดของฟีีลล็็อกเซราของเคมย์์ คุณุจะพบกัับรสชาติที่่ ิซั�ับซ้้อนขึ้้น� คาราเมลที่่�เข้้มข้นขึ้้ ้น� ความพิิเศษเฉพาะตัวัพลััง และความมีีระดัับที่่�มากขึ้้น� ” เขาเคยให้้สััมภาษณ์์ไว้้ เขายัังคุุยโวกัับ Wine Spectator ว่่าเขาเคยชิิมไวน์์เคมย์รุ่่์น�เก่่ามากกว่่าเจ้า้ของแหล่่งผลิิตเองเสีียอีีก และเจ้า้ของแหล่่งผลิิตก็ดูู็จะเห็นด้็ว้ยกัับคำำ�กล่่าวนั้้น�ตั้้�งแต่่ปีี 1980 เป็็นต้น้มา โรเดนสต็็อกเริ่่�มจััดงานชิิมไวน์์ประจำำ�ปีีอย่่างหรููหรา ซึ่่�งจััดขึ้้น�ยาวนานตลอดสุุดสััปดาห์์ โดยมีีนัักวิิจารณ์์ไวน์์ เจ้า้ของร้าน้ ไวน์์ รวมถึึงบุุคคลสำำ�คััญและคนดัังของเยอรมนีหีลากหลายเข้า้ร่่วมงาน เขาเปิิดไวน์์เก่่าและหายากจำำ�นวนมาก ซึ่่�งเขาล้วน้ควัักกระเป๋๋าจ่่ายเองทั้้�งหมด และเสิร์ิ์ฟในแก้ว้ “โรเดนสต็็อก” ที่่สั่่� �งทำำ�พิิเศษจากจอร์์จ
26 ทำำ�เนีียบนัักต้้มตุ๋๋�นรีย์ี์เดล เพื่่�อนที่่�เป็็นช่่างทำำ�แก้ว้ของเขา โรเดนสต็็อกแต่่งกายอย่่างไร้ที่่ ้�ติิ สวมแว่่นตาดีีไซน์์โฉบเฉี่่�ยวแบบโรเดนสต็็อก และเสื้้�อเชิ้้�ตที่่มี�ีปกตั้้�งสีีขาวสุุดเนี้้�ยบ เขาหยอกล้้อและพููดคุุยกัับแขกอย่่างสนุุกสนาน บางครั้้�งถึึงกัับอุุทานออกมาเมื่่�อดื่่�มไวน์์ที่่ดี�ีงามเป็็นพิิเศษว่่า “โอ้้โห สุุดยอด! ร้้อยคะแนนเต็็ม!” เขาเข้้มงวดเรื่่�องเวลาเป็็นอย่่างมาก ไม่่อนุุญาตให้้ผู้ม้าสายเข้าร่่ว ้มงาน และเมื่่�อเสิร์ิ์ฟไวน์์เก่่า เขาห้้ามแขกถ่่มทิ้้�ง ซึ่่�งทำำ�ให้้แขกหลายคนตกใจกัับไวน์์จำำ�นวนมากที่่พว�กเขาจะได้ชิ้ ิม จนบางคนแอบเอากระโถนบ้วนน้ำ้ ำ��ลายไว้้บนตััก “อย่่าคายประวัติัศาสิตร์ทิ้้ ์ �ง” โรเดนสต็็อกเตืือนพวกเขา “คุณตุ้้องดื่่�มมันั”โรเดนสต็็อกไม่่ได้ปิ้ิดบัังเรื่่�องการค้นพ้ บไวน์์ของเจฟเฟอร์สั์นั ตรงกันข้ัา้ม การขายไวน์์เหล่่านั้้น� ในราคาแพงเป็็นประวัติัิการณ์์ให้้กัับฟอร์์บส์์ทำำ�ให้้เขากลายเป็็นคนดัังในวงการไวน์์ เขาอธิิบายในภายหลัังว่่าในฤดููใบไม้ผลิ้ ปีิี 1985 เขาได้รั้ับโทรศัพท์ั ์เกี่่�ยวกัับการค้นพ้บที่่น่่าสน� ใจในกรุุงปารีสี ซึ่่�งมีีคนบัังเอิิญเจอขวดไวน์์เก่่าที่่มี�ฝุ่่ ี�นเขลอะ และมีตัีวอัั ักษร “ทีีเอช.เจ.” สลัักอยู่่�บนแต่่ละขวด โรเดนสต็็อกปฏิิเสธที่่�จะเปิิดเผยว่่าใครเป็็นคนขายไวน์์เหล่่านี้้�ให้้เขา แต่่กล่่าวว่่าผู้ข้ายดููจะไม่่รู้้ถึึงความสำำ�คััญของตัวอัั ักษรย่่อเหล่่านี้้� “มันัเหมืือนกัับถููกลอตเตอรีี” โรเดนสต็็อกกล่่าวถึึงประสบการณ์์นี้้� “มันคืั ือโชคดีล้ีวน้ ๆ” เขาไม่่ยอมบอกว่่ามีีไวน์์ทั้้�งหมดกี่่�ขวด โดยบางรายงานระบุุว่่ามีี “ประมาณหนึ่่�งโหล” ในขณะที่่�บางรายงานกล่่าวว่่ามีีมากถึึง 30 ขวด และเขาก็็ไม่่ยอมเปิิดเผยสถานที่่�ในปารีสที่่ ีพ�บไวน์์เหล่่านี้้�เช่่นกันั ไวน์์ของเจฟเฟอร์สั์นถืั ือเป็็นจุุดเริ่่�มต้น้ของการค้นพ้บอันน่่าทึ่่ ั �งที่่�ตามมาเป็็นชุุด โรเดนสต็็อกกลายเป็็นที่่รู้้จั� ักในฐานะนัักล่่าไวน์์หายากผู้ก้ล้าหา้ ญ นัักสะสมไวน์์คนหนึ่่�งซึ่่�งเป็็นเพื่่�อนของโรเดนสต็็อกในช่่วงทศวรรษ 1980 และ 1990 เล่่าให้้ผมฟัังว่่าในปีี 1989 เขาได้จั้ัดงานชิิมไวน์์ในรููปแบบ “แนวนอน” โดยชิิมไวน์์จากปีี 1929 ของผู้้ผลิิตหลายราย ขวดเดีียวที่่�เขาหาไม่่พบคืือชาโตว์์ โอโซน ปีี 1929 แต่่ไม่่กี่่วั�นก่่ ัอน
ไวน์์ของเจฟเฟอร์์สััน 27งานชิิม เขาได้รั้ับโทรศัพท์ั ์จากโรเดนสต็็อก “ผมอยู่ที่่ ่� ส�กอตแลนด์์” โรเดนสต็็อกประกาศ “ผมเจอไวน์์โอโซน ปีี 29 แล้ว้!” โรเดนสต็็อกยัังเดินิทางไปเวเนซุุเอลา ซึ่่�งสื่่�อได้้รายงานว่่า เขาค้นพ้ บไวน์์บอร์์โดซ์์กว่่า 100 ลััง ส่่วนในรัสัเซีีย เขาพบไวน์์ที่่�เรีียกว่่า “สมบัติัที่่ ิ�ซาร์ทำ์ ำ�หล่่นหาย” ซึ่่�งเป็็นไวน์์จากศตวรรษที่่� 19 ในปีี 1998 เขาได้จั้ัดงานชิิมไวน์์ชาโตว์์ ดีี เคมย์์แบบ “แนวตั้้�ง” ขึ้้นที่่� �โรงแรมโคนิิกชอฟในเมืืองมิวนิิ ิก โดยมีีไวน์์จาก 125 ปีีที่่�แตกต่่างกันั รวมถึึงไวน์์สองขวดจากชุุดสะสมของเจฟเฟอร์สั์นด้ัว้ย “น่่าทึ่่�งที่่�ไวน์์ยัังไม่่เสีียรสชาติหรืิ ือไวน์์บููด” ผู้้สื่่�อข่่าวของ Wine Spectator กล่่าว“ไวน์์ปีี 1784 มีีรสชาติิราวกัับว่่ามีีอายุนุ้้อยกว่่านั้้น�เป็็นเวลาหลายสิิบปีี”สมาชิิกหลายคนจากสื่่�อสิ่่�งพิิมพ์์เกี่่�ยวกัับไวน์์หลีีกเลี่่�ยงการเข้าร่่ว ้มงานนี้้� โรเบิร์ิ์ต ปาร์์คเกอร์์ นัักวิิจารณ์์ไวน์์ชื่่�อดััง เข้าร่่ว ้มงานชิิมไวน์์เพีียงครั้้�งเดีียว เขาบอกกัับผมว่่าความหรููหราและฟุ่่�มเฟืือยของงานทำำ�ให้้เขาไม่่อยากเข้าร่่ว ้ม การให้้คะแนนไวน์์ที่่คั�ัดมานั้้น�แทบไม่่มีีประโยชน์์สำำ�หรัับผู้้อ่่านของเขาส่่วนใหญ่่ เพราะไม่่เพีียงคนเหล่่านั้้น�จะหาไวน์์เหล่่านี้้�ได้้ยาก การซื้้�อยิ่่�งไม่่ต้้องพููดถึึง และนโยบายห้้ามบ้วน้ ไวน์์ ประกอบกัับนิิสััยของโรเดนสต็็อกที่่�ชอบเก็็บไวน์์ที่่น่่าตื่่� �นเต้นที่่ ้สุ� ุดไว้้จนช่่วงท้า้ยของการชิิม ก็็อาจทำำ�ให้้การประเมินิไวน์์อย่่างเป็็นกลางเป็็นไปได้้ยากยิ่่�งขึ้้น� “ดููเหมืือนว่่าเขามัักนำำ�ไวน์์ชั้้น�เลิศิออกมาหลัังจากที่่คุ�ุณดื่่�มจนได้ที่่ ้กั� ับไวน์์ตัวอื่่ ั�นๆ” ปาร์์คเกอร์์กล่่าวถึึงงานหนึ่่�งที่่�เขาเข้าร่่ว ้ม ซึ่่�งเป็็นงานชิิมไวน์์ที่่มิ�วนิิ ิกในปีี 1995 “ทุุกคนเมาหัวัราน้ำำ��”แม้้เหตุุการณ์์จะเป็็นเช่่นนั้้น� ปาร์์คเกอร์ก็์ยั็ ังคงทึ่่�งกัับไวน์์บางขวดของโรเดนสต็็อก “เหนืือคำำ�บรรยายจริิงๆ!” เขาเขีียนถึึงไวน์์ขนาดแม็็กนั่่�มหรืือใหญ่่เป็็นพิิเศษจากเปตรุสุปีี 1921 ที่่�โรเดนสต็็อกนำำ�มาให้้ชิิม “ไวน์์ที่่�มีีรสชาติิเข้้มข้น้อย่่างเหลืือเชื่่�อขวดนี้้�อาจทำำ�ให้้เข้า้ใจผิิดว่่าเป็็นไวน์์จากปีี 1950 หรืือ 1947” ในบันทึั ึกของเขาจากนิิตยสาร Wine Advocate ปาร์์คเกอร์ถื์ ือว่่าการชิิมไวน์์สามวันนี้้ ั �นัับเป็็น “สุุดยอดงานชิิมไวน์์ครั้้�งหนึ่่�งใน
28 ทำำ�เนีียบนัักต้้มตุ๋๋�นชีวิีิตของผม” เขายัังเขีียนอีีกว่่า “ผมได้้เรีียนรู้้อย่่างรวดเร็วว่่า ็ เมื่่�อฮาร์ดี์ ี โรเดนสต็็อกพููดถึึงไวน์์ปีี 59 หรืือ 47 ผมต้้องตรวจสอบให้้แน่่ใจก่่อนว่่าเขาหมายถึึงศตวรรษที่่� 19 หรืือ 20!”ไมเคิิล บรอดเบนต์์เข้าร่่ว ้มงานของโรเดนสต็็อกเป็็นประจำำ� ในหนัังสืือของเขา Vintage Wine: Fifty Years of Tasting Three Centuries of Wines บรอดเบนต์์ยอมรัับว่่าเป็็นเพราะ “ความใจกว้า้งเหลืือล้น้ ” ของโรเดนสต็็อกที่่ทำ� ำ�ให้้เขาได้มี้ ีโอกาสชิิมไวน์์หายากหลายขวด บทความส่่วนใหญ่่เกี่่�ยวกัับไวน์์ในศตวรรษที่่� 18 ของเขามาจากบันทึั ึกการชิิมไวน์์ในงานของโรเดนสต็็อก บิิล โคคไม่่เคยได้รั้ับเชิิญให้้เข้าร่่ว ้มงานชิิมไวน์์เหล่่านี้้� แต่่เขาเคยได้ยิ้ นชื่่ ิ �อเสีียงของโรเดนสต็็อก และทั้้�งสองเคยพบกันัครั้้�งหนึ่่�งในปีี 2000 เมื่่�อคริสตี้้ ิส์�จั์ัดงานชิิมไวน์์ลาตููร์ที่่ ์ �สำำ�นัักงานในนิิวยอร์์ก ตามคำำ�บอกเล่่าของโคค โรเดนสต็็อกมาถึึงงานสาย และโคคก็็เดินิเข้า้ไปหาเขา “สวัสดีั ีครัับ ผมชื่่�อบิิล โคค ผมเคยซื้้�อไวน์์จากคุณุ” โรเดนสต็็อกจัับมืือโคค แต่่เขาดููไม่่ค่่อยสบายใจนััก โคคคิิด“งั้้นคุ�ณก็ุคื็ ือนัักสะสมไวน์์ชื่่�อดัังสินิะ” โรเดนสต็็อกเอ่่ยขึ้้น�ก่่อนจะรีีบเดินิจากไปอย่่างรวดเร็ว็• • •เมื่่�อมีข้ี้อพิิพาททางกฎหมาย โคคมัักอาศััยบริิการของจิิม เอลรอย อดีีตเจ้า้หน้้าที่่�เอฟบีีไอ ซึ่่�งในช่่วงชีวิีิตการทำำ�งานด้าน้การบัังคัับใช้้กฎหมายเคยรัับปิิดชอบคดีฉ้ี้อโกง และเมื่่�อมีคำีำ�ถามเกี่่�ยวกัับไวน์์เจฟเฟอร์สั์นัเกิิดขึ้้น� เขาบอกโคคว่่า “ถ้าคุ้ณุอยากได้้เงินคืินืผมจะเอาคืนืให้้” แต่่แค่่นั้้นยั� ังไม่่เพีียงพอสำำ�หรัับโคค “ผมอยากเอาเขาเข้าคุ้ ุก” เขาบอกกัับเอลรอย “เตรีียมตัวัให้้พร้้อม” (ความคลั่่�งไคล้้ในวัฒนธัรรมคาวบอยของโคคได้ส่่ ้งผลกระทบถึึงเอลรอย ซึ่่�งเรีียกเจ้านา้ยของเขาว่่า “นายอำำ�เภอคนใหม่่ของเมืืองนี้้�”
ไวน์์ของเจฟเฟอร์์สััน 29เสีียงเรีียกเข้า้โทรศัพท์ัมื์ ือถืือของเขาคืือเสีียงหวีีดหวิวิจากเพลงประกอบภาพยนตร์์เรื่่�อง The Good, the Bad, and the Ugly)เอลรอยในวััยหกสิิบกว่่าปีี มีีใบหน้้าซีีดเซีียวคล้ำำ��แดด และรอยยิ้้�มที่่�ดููเหมืือนซุุกซ่่อนความลัับบางอย่่าง เขาเป็็นคนช่่างเล่่าช่่างคุุย และเมื่่�อเราได้้นััดรัับประทานอาหารกลางวันกัันัเมื่่�อไม่่นานนี้้� เขาเล่่ารายละเอีียดของการสืืบสวนด้ว้ยจัังหวะที่่ตั้้� �งใจราวกัับผู้้ที่่�เคยเล่่าเรื่่�องนี้้�มาก่่อน “คดีมัีักมีีแค่่สองทาง คืือดีขึ้้ีนหรื�ือแย่่ลง” เขาบอกผม “แต่่คดีนี้้ี�มันดีั ขึ้้ีน�เรื่่�อยๆ” ทีีแรก โคคสนใจที่่�จะฟ้้องร้้องโรเดนสต็็อก เอลรอยอธิิบาย แต่่โคคยัังต้้องการใช้้เงินทุิ นส่่วนตัุวัเพื่่�อเตรีียมคดีีอาญาที่่สา�มารถส่่งต่่อไปยัังหน่่วยงานรััฐบาลกลางได้้ในที่่สุ�ุด ความทะเยอทะยานของโคคทำำ�ให้้เอลรอยรู้้สึึกตื่่นตั�วั “การสืืบสวนนี้้�มีลัีักษณะครบถ้วน้เหมืือนกัับการสืืบสวนของเอฟบีีไอ” เขาบอกผม “แต่่คนมืือดีที่่ ีสุ� ุดในโลกพร้้อมทำำ�งานทันทีั ี และไม่่มีีระบบราชการที่่�เชื่่�องช้า้เข้า้มาขวางทาง” เขาประเมินว่่า ิ นัับตั้้�งแต่่ปีี 2005 โคคได้้ใช้้เงินิไปกัับคดีีของโรเดนสต็็อกมากกว่่า 1 ล้าน้ดอลลาร์์ ซึ่่�งเป็็นจำำ�นวนเงินถึิ ึงสองเท่่าของที่่�เขาเคยจ่่ายเพื่่�อซื้้�อไวน์์เหล่่านั้้น�ขณะที่่�เอลรอยและทีีมงานของเขา ซึ่่�งประกอบด้ว้ยอดีีตเจ้าหน้้ ้าที่่�สืืบสวนของสกอตแลนด์์ยาร์์ดในอัังกฤษ อดีีตเจ้้าหน้้าที่่�เอ็็มไอไฟว์์ในเยอรมนีี และผู้เ้ชี่่�ยวชาญด้าน้ ไวน์์หลายคนทั้้�งในยุุโรปและสหรััฐอเมริิกาเริ่่�มทำำ�การสืืบสวนในปีี 2005 พวกเขาได้้ทราบจากเจ้าหน้้ ้าที่่ที่่� �มอนติิเชลโลว่่า ข้้อสงสััยเกี่่�ยวกัับความแท้้ของไวน์์เจฟเฟอร์สั์นมีั ีมาตั้้�งแต่่การประมููลไวน์์ขวดแรก ในฤดููใบไม้ร่่ว้งปีี 1985 บรอดเบนต์์ได้ติ้ ิดต่่อมอนติิเชลโลเพื่่�อสอบถามข้้อมููลเกี่่�ยวกัับการอ้า้งอิิงถึึงไวน์์ในจดหมายบางฉบัับของเจฟเฟอร์สั์นัซินิเดอร์์ กู๊๊ดวินิ นัักวิจัิัยที่่ซึ่่� �งใช้้เวลากว่่า 15 ปีีในการศึึกษาเอกสารจำำ�นวนมหาศาลของเจฟเฟอร์สั์นั ได้้ตอบกลัับบรอดเบนต์์ในเดืือนพฤศจิิกายนปีีนั้้น� โดยแสดงความไม่่มั่่น� ใจ เธอกล่่าวว่่า “สมุุดบััญชีีรายวันั ของเจฟเฟอร์สั์นั จดหมายแทบทั้้�งหมด ใบแจ้้งยอดของธนาคาร
30 ทำำ�เนีียบนัักต้้มตุ๋๋�นและเอกสารศุุลกากรภายในของฝรั่่�งเศสจากช่่วงเวลานั้้นยั�ังคงอยู่่�ครบถ้วน้แต่่ไม่่ได้้กล่่าวถึึงไวน์์ ปีี 1787 เลย” เมื่่�อผู้้สื่่�อข่่าวจากหนัังสืือพิิมพ์์ The New York Times ติิดต่่อกู๊๊ดวินก่่ ิอนการประมููล เพื่่�อสอบถามถึึงความเชื่่�อมโยง เธอตั้้�งข้้อสัังเกตว่่า แม้อั้ ักษรย่่อบนขวดไวน์์ของโรเดนสต็็อกจะเขีียนว่่า “ทีีเอช.เจ.” แต่่ในจดหมายโต้้ตอบของเจฟเฟอร์สั์นั เขามัักใช้้เครื่่�องหมายทวิภาิค เช่่น “ทีีเอช:เจ.” บรอดเบนต์์ไม่่ได้้กล่่าวถึึงข้้อสงสััยเหล่่านี้้�ในรายการแนะนำำ�ไวน์์ และบทความของหนัังสืือพิิมพ์์ Times ก็็ไม่่ได้ทำ้ ำ�ให้้ผู้เ้ข้า้ประมููลเปลี่่�ยนใจ (ในบทความที่่ตี�ีพิิมพ์์ในนิิตยสาร The New Yorker เมื่่�อครั้้�งนั้้น� บรอดเบนต์์บอกกัับผู้้สื่่�อข่่าวว่่าเขา “ไม่่พบหลัักฐานที่่�หนัักแน่่น” แต่่ก็มี็หลัี ักฐานแวดล้้อมอยู่่�มากมาย “เป็็นกองพะเนิิน” ที่่ชี้้�ว่่า�เจฟเฟอร์สั์ นน่่า ัจะเป็็นเจ้า้ของไวน์์เหล่่านั้้น�จริิง)ไม่่นานหลัังจากการประมููล ซินิเดอร์์ กู๊๊ดวินิได้จั้ัดทำำ�รายงานการวิจัิัยเกี่่�ยวกัับไวน์์ ซึ่่�งเธอสรุุปว่่า แม้ว่่า้ ไวน์์เหล่่านั้้น�อาจเป็็นของแท้้จากศตวรรษที่่� 18 แต่่การเชื่่�อมโยงกัับเจฟเฟอร์สั์นัอย่่างเฉพาะเจาะจงนั้้น�ไม่่ได้รั้ับการยืนยัืนัจากบันทึั ึกทางประวัติัศาสิตร์์ เธอย้ำำ��ชััดว่่าไม่่ได้ตั้้้ �งคำำ�ถามถึึงความซื่่�อสััตย์์ของโรเดนสต็็อกหรืือบรอดเบนต์์ แต่่เธอตั้้�งข้้อสงสััยว่่า “จะไม่่มีีทอมัสัธีีโอดอร์์ ธีีโอไฟล์์ แจ็็คสันั โจนส์์ หรืือจููเลีียนคนอื่่น�ๆ ที่่ชื่่�น�ชอบไวน์์บอร์์โดซ์ชั้้์น�เลิศิและเคยอาศััยอยู่่�ในกรุุงปารีสบ้ีา้งเลยหรืือ” เธอยัังชี้้ว่่า�เอกสารทางประวัติัศาสิตร์์ได้บั้นทึั ึกชื่่�อของผู้อ้ ยู่่�อาศััยตามที่่�อยู่ต่่า่� งๆ ในกรุุงปารีสีหากโรเดนสต็็อกจะยอมเปิิดเผยที่่�อยู่ที่่ ่� �เขาได้ค้้นพ้ บไวน์์เหล่่านี้้� “ก็็อาจทำำ�ให้้เกิิดการเชื่่�อมโยงที่่�เหมาะสมได้้”ในไม่่ช้า้ จดหมายจำำ�นวนมากจากโรเดนสต็็อกก็็เริ่่�มส่่งมาถึึงมอนติิเชลโล แม้ว่่า้เขาจะพููดภาษาอัังกฤษได้พ้อสมควร แต่่จดหมายเหล่่านั้้น�เขีียนเป็็นภาษาเยอรมันั และมััคคุุเทศก์์ของมอนติิเชลโลเป็็นผู้แปลเ ้ นื้้�อหาเมื่่�อวันที่่ ั � 28 ธันวาัคม ปีี 1985 โรเดนสต็็อกเขีียนถึึงกู๊๊ดวินว่่า ิ “เราควรรัักษามารยาทโดยการเก็็บความคิิดเห็นที่่ ็ น่่าส�งสััยและไม่่มีมููีลไว้กั้ ับตัวั และไม่่
ไวน์์ของเจฟเฟอร์์สััน 31ควรทำำ�ให้้ตัวัเองดููสำำ�คััญต่่อหน้้าสื่่�อมวลชน” แดน จอร์์แดน ผู้้อำำ�นวยการฝ่่ายบริหาิรของมอนติิเชลโล ได้้เขีียนตอบกลัับโดยคััดค้านว่่ากู๊๊ ้ดวินิเป็็นนัักวิิชาการด้าน้ เจฟเฟอร์สั์ นที่่ ั �ได้รั้ับการยกย่่องอย่่างสููง และแตกต่่างจากโรเดนสต็็อกหรืือคริสตี้้ ิส์� ์ตรงที่่�เธอไม่่มีผีลประโยชน์์ทางการเงินิในเรื่่�องการพิิจารณาความแท้้ของไวน์์“คุุณเรีียนเรื่่�อง ‘เจฟเฟอร์สั์นั’ ที่่�มหาวิิทยาลััยได้้ไหม” โรเดนสต็็อกตอบ “เธอไม่่รู้้อะไรเลยเกี่่�ยวกัับไวน์์ที่่�เกี่่�ยวข้้องกัับเจฟเฟอร์สั์นั ไม่่รู้้ว่่าไวน์์จากช่่วงปีี 1780-1800 มีลัีักษณะอย่่างไร ไม่่รู้้ด้ว้ยซ้ำำ��ว่่ารสชาติิเป็็นแบบไหน” บรอดเบนต์ยั์ ังเขีียนจดหมายถึึงมอนติิเชลโลด้ว้ย โดยยืนหยัื ัดเคีียงข้า้งโรเดนสต็็อกและไวน์์เหล่่านั้้น�ช่่องว่่างทางปรััชญาบางอย่่างที่่�ไม่่อาจต่่อกันติั ิดดููเหมืือนจะแยกนัักประวัติัศาสิตร์์ในเวอร์จิ์ิเนีียและนัักชิิมในยุุโรปออกจากกันั เช่่นเดีียวกัับโรเดนสต็็อก บรอดเบนต์์แสดงความมั่่น� ใจว่่าประสบการณ์์ทางประสาทสััมผัสัจากการดื่่�มไวน์์หนึ่่�งขวดมีน้ำีำ��หนัักเหนืือกว่่าหลัักฐานทางประวัติัศาสิตร์์ ในเดืือนมิถุิุนายน ปีี 1986 เขาว่่าสัังเกตว่่าเขาเพิ่่�งได้ชิ้ ิมไวน์์ทีีเอช.เจ. บรานน์์ มููตง ปีี 1787 ของโรเดนสต็็อก และเขีียนว่่าไวน์์ขวดนั้้น� “รสชาติิเลิศล้ำิ ำ��จนเหลืือเชื่่�อ” “หากใครยัังคงมีข้ี้อสงสััยเกี่่�ยวกัับความแท้้ของไวน์์เก่่าแก่่พิิเศษนี้้� คำำ�ตอบก็คื็ือหมดข้้อสงสััยได้้แล้ว้... ยอมรัับว่่าไม่่มีหลัี ักฐานเป็็นลายลัักษณ์์อัักษรที่่ยื�นยัื นว่่า ั ไวน์์เหล่่านี้้�เคยเป็็นของเจฟเฟอร์สั์นั แต่่ตอนนี้้�ผมเชื่่�อสุุดใจเลยว่่านี่่�คืือไวน์์ที่่�เจฟเฟอร์สั์นัเคยสั่่�งซื้้�อจริิงๆ”ไม่่เพีียงแต่่บรรดานัักวิจัิัยที่่�มอนติิเซลโลเท่่านั้้นที่่�ตั้้� �งข้้อสงสััยเกี่่�ยวกัับไวน์์ดัังกล่่าว ก่่อนที่่�คริสตี้้ ิส์� ์จะประมููลไวน์์ให้้ฟอร์์บส์์ โรเดนสต็็อกเคยเสนอขายไวน์์ทีีเอช.เจ.ลาฟีีตต์์ให้้กัับนัักสะสมชาวเยอรมันชื่่ ั �อฮันส์ั ์-ปีีเตอร์์ เฟรริิกส์์ ในราคาประมาณ 10,000 มาร์์กเยอรมันัหลัังจากที่่�ฟอร์์บส์จ่่า์ยเงินิไปถึึง 40 เท่่าของราคานั้้น� เฟรริิกส์จึ์ึงตััดสินิใจนำำ�ไวน์์ของตัวัเองออกประมููลและติิดต่่อบรอดเบนต์์ แต่่โรเดนสต็็อกเข้า้มาขวาง โดยกล่่าวว่่าเขา
32 ทำำ�เนีียบนัักต้้มตุ๋๋�นขายไวน์์ให้้เฟรริิกส์์โดยมีีเงื่่�อนไขว่่าเฟรริิกส์ต้์ ้องไม่่นำำ�ไปขายต่่อ (ซึ่่�งเฟรริิกส์์ปฏิิเสธว่่าไม่่มีีเงื่่�อนไขดัังกล่่าว) เฟรริิกส์หั์นัไปหาซอเธอบีส์ี์ แต่่หลัังจากตรวจสอบหลัักฐานแล้ว้ สำำ�นัักประมููลก็็ปฏิิเสธ โดยอ้า้งว่่าแหล่่งที่่�มาของไวน์์ไม่่แน่่ชััด ความพยายามของโรเดนสต็็อกที่่�จะหยุุดการขาย ตลอดจนข้้อสงสััยของซอเธอบีส์ี์เกี่่�ยวกัับไวน์์ดัังกล่่าว ทำำ�ให้้เฟรริิกส์์เริ่่�มสงสััย และในปีี 1991 เขาได้ส่่ ้งไวน์์ขวดดัังกล่่าวไปยัังห้้องทดลองในมิวนิิ ิกเพื่่�อตรวจสอบอายุดุ้ว้ยการหาอายุุคาร์์บอนจากสิ่่�งที่่�บรรจุุอยู่ภา่� ยในขวดวัสดุัอิุนิทรีย์ีทุ์ุกชนิิดมีีคาร์์บอน 14 ซึ่่�งเป็็นไอโซโทปกััมมันัตภาพรัังสีีที่่มี�อัีัตราการสลายตัวที่่ ั �คาดเดาได้้ นัักวิิทยาศาสตร์จึ์ึงสามารถวิิเคราะห์์ปริิมาณไอโซโทปนี้้�ในไวน์์ขวดหนึ่่�งเพื่่�อประเมินิอายุุของไวน์์ได้้ แม้้คาร์์บอน 14 มีีครึ่่�งชีวิีิตที่่�ยาวนาน แต่่การหาอายุดุ้ว้ยคาร์์บอนเป็็นวิธีิที่่ ี�ไม่่ค่่อยแม่่นยำำ�เมื่่�อต้้องประเมินวัิ ัตถุุที่่มี�ีอายุหุลายร้้อยปีี อย่่างไรก็็ตาม การทดสอบนิิวเคลีียร์์ในบรรยากาศในช่่วงทศวรรษ 1950 และ 1960 ได้้กลายเป็็นตัวชี้้ ัวั�ัดสำำ�คััญอย่่างหนึ่่�ง เนื่่�องจากระดัับคาร์์บอน 14 พุ่่�งสููงขึ้้น�อย่่างรวดเร็ว็ในช่่วงเวลาดัังกล่่าว ในกรณีีนี้้� ปริิมาณคาร์์บอน 14 และไอโซโทปอีีกชนิิดหนึ่่�งคืือทริิเทีียมในไวน์์ขวดนี้้�สููงกว่่าที่่�คาดไว้้มากสำำ�หรัับไวน์์ที่่อ้� า้งว่่ามีีอายุุ 200 ปีี นัักวิิทยาศาสตร์จึ์ึงสรุุปว่่าไวน์์ขวดนี้้�มีส่่วนผส ี มของไวน์์หลายชนิิด โดยเกืือบครึ่่�งหนึ่่�งผลิิตขึ้้นหลั�ังจากปีี 1962เฟรริิกส์์ฟ้้องโรเดนสต็็อก และในเดืือนธันวาัคม ปีี 1992 ศาลเยอรมันตัั ัดสินิให้้เฟรริิกส์์ชนะคดีี โดยระบุว่่าุโรเดนสต็็อก “ปลอมแปลงไวน์์หรืือจงใจขายไวน์์ปลอม” (โรเดนสต็็อกยื่่นอุ�ุทธรณ์์และฟ้้องเฟรริิกส์์กลัับในข้้อหาหมิ่่น�ประมาท แต่่สุุดท้า้ยเรื่่�องจบลงด้ว้ยการยุติุนิอกศาล) นอกจากอดีีตสายลัับเอ็็มไอไฟว์์แล้ว้ เอลรอยผู้ไ้ม่่รู้้จัักย่่อท้้อยัังจ้า้งนัักสืืบเอกชนอีีกสองคนในเยอรมนีี ซึ่่�งค้นพ้บว่่าฮาร์ดี์ ี โรเดนสต็็อกเป็็นชื่่�อปลอม นัักสืืบเดินิทางไปยัังเมืืองมาเรีียนเวอร์์เดอร์์ บ้าน้เกิิดของโรเดนสต็็อก ซึ่่�งปััจจุุบันัอยู่่�ในประเทศโปแลนด์์ พวกเขารายงานให้้โคคทราบว่่าโรเดนสต็็อกเริ่่�ม
ไวน์์ของเจฟเฟอร์์สััน 33ต้นชี้วิีิตในชื่่�อไมน์์ฮาร์์ด เกอร์์เค บุุตรชายของเจ้าหน้้ ้าที่่�การรถไฟในท้้องถิ่่น� นัักสืืบสััมภาษณ์์แม่่ของโรเดนสต็็อกและไปเยี่่�ยมโรงเรีียนประถมของเขา ทั้้�งยัังรายงานกัับโคคว่่าโรเดนสต็็อกเคยเรีียนวิศวิกรรมและทำำ�งานกัับบริษัิ ัทการรถไฟแห่่งสหพันธรัั ัฐเยอรมันั แต่่ไม่่พบหลัักฐานที่่ส�นัับสนุุนคำำ�กล่่าวอ้า้งว่่าเขาเคยเป็็นอาจารย์์ นัักสืืบยัังได้สั้ ัมภาษณ์์ทีน่่าี ยอร์์ก นัักร้้องเพลงป็็อปชาวเยอรมันที่่ ั �เคยมีีความสััมพันธ์ั ์เชิิงชู้้สาวกัับโรเดนสต็็อกในช่่วงทศวรรษ 1970 และ 1980 ยอร์์กเล่่าว่่าระหว่่างที่่�คบหาดููใจกัับโรเดนสต็็อกนานกว่่าสิิบปีี โรเดนสต็็อกปกปิิดเรื่่�องที่่�เขามีลููีกชายสองคนจากการแต่่งงานครั้้�งก่่อน เธอเล่่าว่่า “เขาพููดถึึงหลานชายทั้้�งสองคนอยู่่�เสมอ”นัักสืืบเล่่าว่่าโรเดนสต็็อกสร้า้งตัวัตนใหม่่ในช่่วงเวลาที่่�เขาพบกัับยอร์์ก และบอกกัับเธอว่่าเขาเป็็นสมาชิิกของครอบครัวัโรเดนสต็็อกที่่มี�ชื่่ี�อเสีียง ขณะที่่�เขาคบหากัับยอร์์ก เขาเริ่่�มสนใจเรื่่�องไวน์์เป็็นครั้้�งแรก เธอไม่่ได้ห้มกมุ่่นกั� ับงานอดิิเรกนี้้�เหมืือนกัับเขา เธอจำำ�ได้ว่่าวั ้ นหนึ่่ ั �งเคยวางสลััดมันฝรั่่ ั �งไว้้ในห้้องเก็็บไวน์์ที่่มี�ีเครื่่�องปรัับอากาศเพื่่�อให้้เย็น็ เธอเล่่าว่่า “โรเดนสต็็อกถึึงกัับฉุุนขาด” โรเดนสต็็อกขึ้้นชื่่� �อเรื่่�องจมููกที่่�เฉีียบแหลมและความสามารถในการแยกแยะไวน์์จากการชิิมแบบปิิดตา เอลรอยสงสััยว่่าเขาอาจมีทัี ักษะของนัักผสมไวน์์ ผู้เ้ชี่่�ยวชาญที่่�ไร่่องุ่่นว่่าจ้ � า้งเพื่่�อให้้ได้้สััดส่่วนองุ่่นที่่ � �ลงตัวัยัังไม่่มีวิีธีิีการทางวิิทยาศาสตร์ที่่ ์สา�มารถระบุสาุยพันธุ์์ ัองุ่่น� ในไวน์์ได้้อย่่างน่่าเชื่่�อถืือ และเอลรอยคาดว่่าโรเดนสต็็อกอาจปลอมแปลงไวน์์โดยการผสมไวน์์หลายชนิิดเข้าด้้ว้ยกันั รวมถึึงเติิมไวน์์พอร์์ตเล็็กน้้อย ตามกลวิธีิทั่่ ีว� ไปของนัักปลอมแปลง เพื่่�อสร้า้งเครื่่�องดื่่�มผสมที่่�ให้้รสชาติิใกล้้เคีียงของจริิงเพื่่�อไล่่ตามข้้อสงสััยเหล่่านี้้� ทีีมสืืบสวนของเอลรอยได้ส้อบถามผู้ค้ นที่่พว�กเขาสััมภาษณ์์ว่่าพวกเขาจำำ�ได้้ไหมว่่าโรเดนสต็็อกเคยมีีห้้องทดลองที่่ผลิ� ิตไวน์์ปลอมได้้ ต่่อมาในเดืือนตุุลาคม ปีี 2006 ชายชาวเยอรมันชื่่ ั �อแอนเดรีียส ไคลน์์ได้ติ้ ิดต่่อทีีมของโคค และบอกว่่าโรเดนสต็็อกเคยอาศััยอยู่่�
34 ทำำ�เนีียบนัักต้้มตุ๋๋�นในอพาร์์ตเมนต์์ของครอบครัวัเขามานานหลายปีี ทั้้�งสองมีปัีัญหากันัเรื่่�องที่่�ไคลน์์ต้้องการต่่อเติิมอพาร์์ตเมนต์ด้์าน้บนของโรเดนสต็็อก และจบลงที่่�ศาล ในปีี 2004 หลัังจากที่่�โรเดนสต็็อกย้า้ยออกจากอพาร์์ตเมนต์์ ไคลน์์ได้้เข้า้ไปในห้้องใต้ดิ้นิของอดีีตผู้เ้ช่่าและพบขวดไวน์์เปล่่าจำำ�นวนมาก รวมถึึงกองฉลากไวน์์ที่่ดูู�เหมืือนจะเพิ่่�งพิิมพ์์มา• • •นัักปลอมแปลงไวน์์มีีอยู่่� 2 ประเภท คืือประเภทที่่�ไม่่ยุ่่�งเกี่่�ยวกัับของในขวดและประเภทที่่�เปลี่่�ยนแปลงของในขวด เนื่่�องจากไวน์์ชั้้น�เลิศมัิ ักมีีราคาสููงกว่่าไวน์์ธรรมดามาก นัักปลอมแปลงหลายคนจึึงเริ่่�มต้นด้้ว้ยขวดไวน์์แท้้ เช่่น เปตรุสุปีี 1980 แล้ว้เปลี่่�ยนฉลากเป็็นปีี 1982 (ไวน์์ปีี 1982 เป็็นที่่�ต้้องการมากและมีีราคาสููงเป็็นพิิเศษ) หากมีีเครื่่�องแสกนและเครื่่�องพิิมพ์์สีคุีณภาพดีุี การผลิิตฉลากปลอมก็ทำ็ ำ�ได้ง่่า้ยมาก อดีีตนัักประมููลคนหนึ่่�งที่่ผ� มได้พูู้ดคุุยด้ว้ยถึึงกัับเรีียกสิ่่�งนี้้�ว่่า “สำำ�นัักพิิมพ์ตั้้์ �งโต๊๊ะ” จุุกไม้ก๊้๊อกในขวดจะมีปีีีพิิมพ์กำ์ ำ�กัับไว้้ แต่่บางครั้้�งนัักปลอมแปลงจะขููดเลขตัวสุัุดท้า้ยออก โดยคิิดว่่าผู้้ซื้้�อจะไม่่สัังเกตเห็น็นอกจากนี้้� เนื่่�องจากจุุกไม้ก๊้๊อกมีีแนวโน้้มที่่�จะเสื่่�อมสภาพหลัังจากอยู่่�ในขวดมาเป็็นเวลาหลายสิิบปีี ไร่่องุ่่น�บางแห่่งจึึงมีีบริิการเปลี่่�ยนจุุกไม้ก๊้๊อกใหม่่ ด้ว้ยเหตุุนี้้� ขวดที่่มี�จุีุกไม้ก๊้๊อกใหม่่กว่่าอาจไม่่สร้า้งความสงสััยในทันทีั ี อย่่างไรก็ดี็ ี จุุกไม้ก๊้๊อกมัักถููกปิิดทัับด้ว้ยฝาครอบฟอยด์์จนกว่่าผู้้ซื้้�อจะเปิิดขวดไวน์์ข้้อได้้เปรีียบที่่ยิ่่� �งใหญ่่ที่่สุ�ุดของนัักปลอมแปลงคืือ ผู้้ซื้้�อจำำ�นวนมากมัักรอหลายปีีกว่่าที่่�จะเปิิดไวน์์ปลอม หากพวกเขาคิิดจะเปิิดมันนัะ บิิล โคคบอกผมว่่าเขามีีไวน์์หลายขวดที่่�เขาไม่่คิิดจะดื่่�มเลย เขาสะสมขวดไวน์์จากไร่่องุ่่น�บางแห่่งราวกัับสะสมการ์์ดเบสบอล โดยตั้้�งเป้้าที่่�จะเก็็บให้้ครบชุุด เขากล่่าวว่่า “ผมแค่่อยากมีีไวน์์ลาฟิิตย์์ครบ 150 ปีีวางไว้้บนผนััง” เขา
ไวน์์ของเจฟเฟอร์์สััน 35ลัังเลที่่�จะดื่่�มไวน์์หายาก เนื่่�องจากหากทำำ�แบบนั้้น�นอกจากจะทำำ�ให้้ไวน์์ชุุดนั้้น�ขาดความสมบููรณ์์แล้ว้ยัังเป็็นเพราะไวน์์เก่่าที่่หา�ยากที่่สุ�ุดมัักไม่่ได้้มาจากปีีที่่ดี�ที่่ ีสุ�ุด แต่่กลัับมาจากปีีที่่�แย่่ที่่สุ� ุด โคคอธิิบายว่่าในอดีีต เมื่่�อไร่่องุ่่นที่่ �มี�ชื่่ี�อเสีียงผลิิตไวน์์ที่่ดี�ีออกมา นัักสะสมมัักเก็็บไวน์์รุ่่นนั้้ �น�ไว้้เพื่่�อดููว่่ามันัจะพัฒนาั ไปอย่่างไร แต่่เมื่่�อผลิิตไวน์์ธรรมดา ผู้ค้ นมัักดื่่�มไวน์์นั้้น�ไม่่นานหลัังจากบรรจุุขวด ทำำ�ให้้ไวน์์ปีีนั้้นหา �ยาก เมื่่�อผมถามว่่าทำำ�ไมเขาถึึงซื้้�อไวน์์เก่่าที่่�ไม่่มีวัีนคิั ิดจะดื่่�ม โคคยัักไหล่่แล้ว้ตอบว่่า “ผมไม่่มีีทางยิิงปืืนไรเฟิิลของคัสัเตอร์์แน่่”ข้้อดีอีีีกประการสำำ�หรัับนัักปลอมแปลงไวน์์คืือ เมื่่�อนัักสะสมเปิิดขวดไวน์์ปลอม พวกเขามัักขาดประสบการณ์์และความสามารถในการรัับรสที่่�จะทำำ�ให้้รู้้ตัวว่่าถูู ักหลอก ตั้้�งแต่่ต้น้ แม้้แต่่ไวน์์เก่่าแท้้ๆ ก็ยั็ ังแตกต่่างกันัอย่่างมากในแต่่ละขวด “ไวน์์เป็็นสิ่่�งมีชีีวิีิต” เซรีนาีซััตคลิิฟฟ์์ จากซอเธอบีส์ี์กล่่าวกัับผม “มันัเคลื่่�อนไหว เปลี่่�ยนแปลง และพัฒนาั เมื่่�อคุณุได้้ลองไวน์์ที่่มี�ีอายุสีุ่่สิ�ิบ ห้้าสิิบ หรืือหกสิิบปีี แม้ว่่า้จะเก็็บขวดไวน์์ไว้้ใกล้กั้นัในสภาพแวดล้้อมที่่�คล้า้ยกันัคุณก็ุยั็ ังจะพบว่่าไวน์์แต่่ละขวดมีีความแตกต่่างกันัอย่่างมาก” งานวิจัิัยชี้้�ให้้เห็นว่่า ็ ประสบการณ์์ในการดมและชิิมไวน์์ได้รั้ับอิิทธิพิลจากการรัับรู้้ของสมองเป็็นอย่่างมาก หลายปีีก่่อน เฟรเดอริิก โบรเชต์์ นัักศึึกษาระดัับปริิญญาเอกสาขาไวน์์วิิทยาแห่่งมหาวิิทยาลััยบอร์์โดซ์์ ได้้ทดลองโดยมอบไวน์์แดงบอร์์โดซ์์ระดัับกลางให้้กัับผู้เ้ข้า้ร่่วม 57 คนจากขวดที่่มี�ฉีลากระบุุว่่าเป็็นไวน์์ทั่่ว� ไปหรืือเทเบิิลไวน์์ หนึ่่�งสััปดาห์ต่่ ์อมา เขามอบไวน์์ชนิิดเดีียวกันัให้้กัับผู้เ้ข้าร่่ว ้มคนเดิิม แต่่คราวนี้้�รินิจากขวดที่่�ระบุุว่่าเป็็นไวน์์ระดัับสููงสุุด หรืือที่่�เรีียกว่่ากรองด์์ ครูู ผู้้ชิิมให้้ความเห็นว่่า ็ ไวน์์จากขวดแรก “เรีียบง่่าย” “ขาดสมดุุล” และ “เบาบาง” ขณะที่่�ไวน์์จากขวดที่่ส� องได้รั้ับคำำ�ชมว่่า “ซัับซ้้อน” “สมดุุล” และ “เข้้มข้น้ ” โบร์์เชต์์ให้้เหตุุผลว่่า “อคติิจากความคาดหวััง” ของเราที่่�เกิิดจากฉลากมัักมีอิีิทธิพิลต่่อประสบการณ์์การดื่่�มไวน์์ จนบดบัังการตอบสนองทางประสาท
36 ทำำ�เนีียบนัักต้้มตุ๋๋�นสััมผัสที่่ ั �แท้้จริิงของเราต่่อสิ่่�งที่่�อยู่่�ในขวดด้ว้ยเหตุนีุ้้� จึึงมีีนัักปลอมแปลงประเภทที่่�กล้า้กว่่านั้้น� โดยสัับเปลี่่�ยนไวน์์ชนิิดหนึ่่�งเป็็นอีีกชนิิดหนึ่่�ง เขามัักทำำ�งานกัับขวดไวน์์แท้ที่่ ้มี�ฉีลากแท้้ โดยซื้้�อขวดเปล่่าจากร้าน้อาหารหรืือร้าน้ขายของเก่่า แล้ว้เติิมไวน์์ชนิิดหนึ่่�งหรืือหลายชนิิดลงไปก่่อนจะเปลี่่�ยนจุุกและฝาครอบฟอยด์์ โดยคาดหวัังว่่าผู้้ซื้้�อที่่�ใส่่ใจแต่่ภาพลัักษณ์์จะไม่่มีีทางแยกแยะความแตกต่่างได้้ ซึ่่�งในหลายกรณีี สมมติิฐานนี้้�ถููกต้้อง ซััตคลิิฟฟ์์ เชื่่�อว่่าไวน์์ปลอมส่่วนใหญ่่จะถููกดื่่�มอย่่างมีีความสุุข ส่่วนราจััต พาร์์ ผู้้จััดการไวน์์ชื่่�อดัังที่่ดูู�แลร้าน้อาหารในลาสเวกัสับอกกัับผมว่่าเมื่่�อหลายปีีก่่อน ลููกค้า้ของเขาบางคนสั่่�งไวน์์เปตรุสุปีี 1982 หนึ่่�งขวด ซึ่่�งสามารถขายในร้าน้อาหารได้้ในราคาสููงถึึง 6,000 ดอลลาร์์ ลููกค้าดื่่ ้ �มหมดแล้วจึ้ ึงสั่่�งขวดที่่ส�อง แต่่กลัับพบว่่ามีีรสชาติิแตกต่่างชััดเจน จึึงขอเปลี่่�ยน พนัักงานนำำ�ขวดที่่� 3 ออกมาพร้้อมกัับคำำ�ขอโทษ ซึ่่�งลููกค้าก็้ ดื่่็�มจนหมดด้ว้ยความพึึงพอใจ พาร์์ตรวจสอบไวน์์ทั้้�งสามขวดอย่่างละเอีียด และค้นพ้บปััญหาจากขวดที่่ส� อง ไวน์์นั้้น�เป็็นของแท้้หากไวน์์ทีีเอช.เจ.เป็็นของปลอม คำำ�ถามที่่จิ�ิม เอลรอยต้้องเผชิิญก็คื็ ือ ไวน์์ศตวรรษที่่� 18 เหล่่านั้้น�เป็็นของคนอื่่�นที่่ถูู�กอ้า้งว่่าเป็็นของทอมััส เจฟเฟอร์สั์นัหรืือแท้้จริิงแล้ว้ไวน์์นั้้นถูู�กปลอมแปลงกันัแน่่ การที่่�บรอดเบนต์์และผู้เ้ชี่่�ยวชาญคนอื่่�นๆ ได้ชิ้ ิมไวน์์เจฟเฟอร์สั์นหัลายขวด และประกาศว่่าเป็็นของแท้้ ดููเหมืือนจะบ่่งบอกว่่าไวน์์ในขวดเป็็นของจริิง แจนซิสิ โรบินสัินั ผู้เ้ชี่่�ยวชาญด้าน้ ไวน์์อีีกคนหนึ่่�งและคอลััมนิิสต์์ไวน์์ของ Financial Times ได้้เข้าร่่ว ้มการชิิมไวน์์ชาโตว์์ ดีี เคมย์์ในปีี 1998 และพบว่่าไวน์์ทีีเอช.เจ.ทั้้�งสองขวดนั้้น� “เชื่่�อได้ว่่า้เก่่า” โดยมีีกลิ่่น�ราเล็็กน้้อยในตอนแรก แต่่หลัังจากนั้้น� เมื่่�อ “ความมหัศัจรรย์์ของไวน์์เก่่าชั้้น�เลิศิเริ่่�มส่่งผล” กลิ่่น�รสของไวน์์เริ่่�มเผยออกมา โดยปีี 1784 ให้้ “กลิ่่นห�อมของกุหุลาบที่่อ่่ �อนหวาน” ส่่วนไวน์์ปีี 1787 ให้้ “กลิ่่นห�อมของน้ำำ��ตาลไหม้้และพุ่่�มไม้้ในฤดููใบไม้ร่่ว้ ง” แต่่โบรเชต์์บอกผมว่่าในการชิิมไวน์์ ผู้เ้ชี่่�ยวชาญมัักอ่่อนไหว
ไวน์์ของเจฟเฟอร์์สััน 37ต่่อการแทรกแซงจากประสบการณ์์และการสันนิั ิษฐานของตนเองมากกว่่านัักดื่่�มทั่่ว� ไป และการยืนยัืนัเหล่่านี้้�ดููเหมืือนจะถููกโต้้แย้้งโดยการทดสอบทางวิิทยาศาสตร์ที่่ ์ฮั�นส์ั ์-ปีีเตอร์์ เฟรริิกส์ว่่าจ้ ์า้งให้้ทำำ� ซึ่่�งพบว่่าไวน์์เกืือบครึ่่�งหนึ่่�งในลาฟีีตต์์ ปีี 1787 ของเขากลัับถููกผลิิตขึ้้นหลั�ังปีี 1962ภายหลัังจากการทดสอบของเฟรริิกส์์ โรเดนสต็็อกได้้ว่่าจ้้าง ดร.จอร์์จส์์ โบนานีี นัักวิิทยาศาสตร์์จากซููริิก ให้้ทำำ�การทดสอบของตัวัเองกัับไวน์์ลาฟีีตต์์ ปีี 1787 อีีกขวดหนึ่่�ง โบนานีีได้้ใช้วิ้ธีิีการหาอายุดุ้ว้ยคาร์์บอน และพบว่่าไวน์์ในขวดนี้้�ไม่่ได้ผลิ้ ิตขึ้้นหลั�ังปีี 1962 ซึ่่�งขััดแย้้งกัับผลการศึึกษาของเฟรริิกส์์โดยตรง โรเดนสต็็อกมัักอ้า้งว่่าผลการทดสอบของโบนานีีถืือเป็็น “ข้้อสรุุปที่่�แน่่ชััด” ในการรัับรองความแท้้ของไวน์์ดัังกล่่าว แต่่ดููเหมืือนว่่าหากจะนัับการทดสอบเหล่่านี้้�เป็็นข้้อสรุุปที่่�แท้้จริิงคงไม่่ใช่่เรื่่�องง่่าย อย่่างหนึ่่�งก็คื็ ือ การทดสอบเหล่่านี้้�ดำำ�เนิินการกัับไวน์์คนละขวด และอาจเป็็นการด่่วนสรุุปเกินิไปหากจะนำำ�ผลของขวดหนึ่่�งมาใช้ยื้นยัืนัความแท้้ของขวดอื่่�น นอกจากนี้้� การหาอายุดุ้ว้ยคาร์์บอนยัังไม่่สามารถประเมินิอายุุของไวน์์ที่่�บรรจุุขวดในช่่วงศตวรรษที่่� 18 และ 19 ได้้อย่่างน่่าเชื่่�อถืือ และการตรวจสอบรายงานจากห้้องทดลองของโบนานีีเผยให้้เห็นว่่าผ ็ลการทดสอบของเขามีีขอบเขตความคลาดเคลื่่�อนที่่�กว้า้งพอสมควร แม้ว่่า้การทดสอบนี้้�อาจตััดความเป็็นไปได้ว่่า้ ไวน์์มาจากช่่วงปลายศตวรรษที่่� 20 แต่่ก็็ไม่่ได้้ให้้หลัักฐานแน่่ชััดว่่าไวน์์ดัังกล่่าวมีีอายุุย้้อนไปถึึงปีี 1787 โบนานีีเขีียนไว้้ในอีีเมลฉบัับล่่าสุุดว่่า “การทดสอบระบุุเพีียงว่่าไวน์์นั้้นมี�ีอายุุระหว่่างปีี 1673 ถึึง 1945”เอลรอยไม่่ปัักใจเชื่่�อผลการทดสอบของทั้้�งสองฝ่่าย จึึงติิดต่่อไปยัังฟีีลิิปป์์ อููแบร์์ นัักฟิิสิิกส์์ชาวฝรั่่�งเศส ผู้้คิิดค้นวิ้ธีิีทดสอบอายุุของไวน์์โดยไม่่ต้้องเปิิดขวด อููแบร์์ใช้รั้ังสีีแกมมาความถี่่ต่ำ� ำ��เพื่่�อตรวจจัับการมีีอยู่่�ของไอโซโทปกััมมันัตภาพรัังสีซีีีเซีียม 137 ซึ่่�งแตกต่่างจากคาร์์บอน 14 ตรงที่่ซี�ีเซีียม 137 ไม่่ได้้เกิิดขึ้้น�เองตามธรรมชาติิ แต่่เป็็นผลโดยตรงจากฝุ่่�น
38 ทำำ�เนีียบนัักต้้มตุ๋๋�นกััมมันัตรัังสีีจากการทดลองนิิวเคลีียร์์ ไวน์์ที่่�บรรจุุขวดก่่อนการทดลองนิิวเคลีียร์์ในชั้้น�บรรยากาศจะไม่่มีซีีีเซีียม 137 ดัังนั้้น� การทดสอบนี้้�จึึงไม่่ให้้ผลกัับไวน์์เก่่า แต่่หากพบซีีเซีียม 137 ในไวน์์ ไอโซโทปที่่มี�ีครึ่่�งชีวิีิตสั้้น�เพีียง 30 ปีี จะช่่วยให้้อููแบร์สา์มารถประเมินิอายุุของไวน์์ได้้อย่่างแม่่นยำำ�ยิ่่�งขึ้้น� เอลรอยจึึงบินิไปฝรั่่�งเศส พร้้อมกัับขวดไวน์์ของเจฟเฟอร์สั์ นที่่ ั �บรรจุุในกล่่องกันักระสุนสุองใบซึ่่�งทนต่่อแรงกระแทก และเขาถืือขึ้้น�เครื่่�องไปด้ว้ย (เขาได้รั้ับคาร์์เนท์์ ซึ่่�งเป็็นหนัังสืือเดินิทางสำำ�หรัับสิ่่�งของ เพื่่�อที่่�เขาจะได้้ไม่่ต้้องเสีียภาษีีขณะที่่ข้� า้มพรมแดนพร้้อมกัับไวน์์มููลค่่าครึ่่�งล้าน้เหรีียญ เมื่่�อเจ้าหน้้ ้าที่่รั�ักษาความปลอดภััยของสนามบินที่่ ิสนา �มบินฮีิ ีทโธรว์์ตรวจสอบขวดไวน์์ระหว่่างเที่่�ยวบินิ เอลรอยพููดด้ว้ยสีหน้ี ้าเรีียบเฉยว่่า “คุณหาุซื้้�อไวน์์ดีีๆ บนเครื่่�องไม่่ได้ห้ รอก”)ห้้องทดลองที่่�อููแบร์์และเอลรอยใช้้ทดสอบไวน์์นั้้น�อยู่่�ลึึกลงไปประมาณหนึ่่�งไมล์์ใต้้เทืือกเขาแอลป์์ บนชายแดนฝรั่่�งเศส-อิิตาลีี ขวดไวน์์ถููกวางไว้้ในเครื่่�องตรวจจัับที่่หุ้้�มด้ว้ยตะกั่่วหนา �ราวสิิบนิ้้�ว และถููกทดสอบเป็็นเวลาหนึ่่�งสััปดาห์์ ตอนนี้้�เอลรอยมั่่น� ใจแล้วว่่า ้เขาและนัักสืืบของเขาใกล้้จะเปิิดโปงโรเดนสต็็อกได้้แล้ว้ เขากล่่าวว่่า “ด้ว้ยหลัักฐานที่่ผ�มเห็น็จากมอนติิเซลโล และรวมกัับสิ่่�งที่่ผ�มเห็น็จากเยอรมนีี ผมมั่่น� ใจ 99 เปอร์์เซ็นต์็ ์ว่่าผู้ช้ายคนนี้้�เป็็นนัักต้้มตุ๋๋�น” อย่่างไรก็็ตาม เมื่่�ออููแบร์ทำ์ ำ�การทดสอบเสร็็จสิ้้น� เขาไม่่พบซีีเซีียม 137 ในขวด “ผมไม่่รู้้ว่่ามันัเป็็นไวน์์ปีี 1783 หรืือ 1943” อููแบร์์บอกกัับเอลรอย แต่่ไวน์์นี้้�เป็็นที่่�อยู่่�มาก่่อนยุุคระเบิิดปรมาณูู“ผมบอกคุณุไม่่ได้้เลยว่่ามันน่่าผิ ั ิดหวัังแค่่ไหน” เอลรอยบอกผม “ผมมีหลัี ักฐานทางประวัติัศาสิตร์ก็์ ็จริิง แต่่ถ้า้เราจะเอาเรื่่�องเขาในทางอาญา ก็็ต้้องมีีอะไรมากกว่่านั้้น�ผมต้้องการหลัักฐานทางวิิทยาศาสตร์หรื์ ือหลัักฐานอื่่�นๆ ไม่่อย่่างนั้้นก็�็จะดำำ�เนิินคดีีไม่่ได้้” บนเครื่่�องบินิขากลัับสหรััฐอเมริิกาเอลรอยหยิิบไวน์์ขวดหนึ่่�งมาถืือไว้้ในมืือ “ผมมองดููฝาครอบฟอยด์์และเนื้้�อแก้ว้” เขากล่่าว “ผมลููบมืือไปตามลายสลััก สััมผัสมัันัได้ชั้ ัดเจน แล้วก็้คิ็ ิด
ไวน์์ของเจฟเฟอร์์สััน 39ขึ้้น�มาได้ว่่านี่่ ้�คืือรอยของเครื่่�องมืือ รอยนี้้�ทำำ�ด้ว้ยเครื่่�องมืือ”เมื่่�อเอลรอยลงจอด เขาโทรไปที่่�ห้้องปฏิิบัติัิการของเอฟบีีไอในควอนติิโก รััฐเวอร์จิ์ิเนีีย ณ ที่่�แห่่งนี้้�มีีผู้เ้ชี่่�ยวชาญด้าน้กระสุนปืุืนที่่�เชี่่�ยวชาญเรื่่�องการตรวจสอบร่่องรอยของเครื่่�องมืือ โดยสัังเกตรอยที่่ลำ�ำ�กล้้องปืืนทิ้้�งไว้้บนกระสุนุหรืือรอยที่่�ไขควงทิ้้�งไว้้เมื่่�องััดหน้้าต่่าง ห้้องทดลองได้้มอบรายชื่่�อของผู้เ้ชี่่�ยวชาญที่่�เพิ่่�งเกษีียณอายุุบางคนแก่่เอลรอย นอกจากนี้้� เขายัังเดินิทางไปพิิพิิธภััณฑ์์แก้ว้คอร์นนิ่่ ์ �งในตอนเหนืือของรััฐนิิวยอร์์ก ที่่นั่่�น�เขาได้รั้ับการแนะนำำ�ให้้รู้้จัักกัับแม็็กซ์์ เออร์์ลาเกอร์์ ช่่างแกะสลัักกระจกฝีีมืือดีีชาวออสเตรีีย ผู้้เคยทำำ�งานให้้กัับประธานาธิิบดีีอเมริกัินัหลายคน หลายสััปดาห์ต่่ ์อมา เอลรอยจ้า้งเออร์์ลาเกอร์์และบิิล อััลเบรชต์์ ผู้้เชี่่�ยวชาญด้้านเครื่่�องมืือของเอฟบีีไอที่่�เกษีียณอายุุแล้้ว ให้้มาตรวจสอบไวน์์ที่่�คฤหาสน์์ของบิิลล์์ โคคในปาล์์มบีีช เอลรอยต้้องการทราบว่่าตัวอัั ักษรที่่�อยู่่�บนขวดถููกแกะด้ว้ยล้้อทองแดงหรืือไม่่ ล้้อทองแดงนี้้�เป็็นเครื่่�องมืือลัักษณะที่่�ใช้้ในในศตวรรษที่่� 18 สำำ�หรัับการแกะกระจก ในสมััยของเจฟเฟอร์สั์นัล้้อทองแดงซึ่่�งปกติิจะทำำ�งานด้ว้ยแป้้นเหยีียบ จะหมุนุอยู่กั่� ับที่่� และช่่างแกะจะหมุนุขวดไปรอบๆ ล้้อทองแดงนั้้น� เออร์์ลาเกอร์์และอััลเบรชต์์ใช้้แว่่นขยายกำำ�ลัังสููงตรวจสอบขวด โดยตรวจสอบบริิเวณสันัของรอยแกะสลััก ตัวอัั ักษรที่่ถูู�กแกะสลัักด้ว้ยล้้อทองแดงมัักจะมีีความหนาที่่�แตกต่่างกันัคล้า้ยกัับเส้น้ ของปากกาหมึึกซึึม แต่่ตัวอัั ักษรบนขวดกลัับมีีความสม่ำำ��เสมออย่่างน่่าประหลาด และเอีียงในลัักษณะที่่�ไม่่ใช่่วิธีิีการแกะสลัักด้ว้ยล้้อทองแดง เออร์์ลาเกอร์สรุ์ ุปว่่า อัักษรย่่อเหล่่านี้้�ไม่่น่่าจะถููกแกะในศตวรรษที่่� 18 แต่่ดููน่่าจะถููกทำำ�ขึ้้น� โดยใช้้เครื่่�องมืือที่่�ใช้มื้ ือถืือ เช่่น สว่่านของทันัตแพทย์หรื์ ือสว่่านไฟฟ้้า ซึ่่�งเป็็นเครื่่�องมืือที่่�ใช้พลั้ ังงานไฟฟ้้า เอลรอยคิิดว่่านี่่�เป็็น “การก้าว้ กระโดดครั้้�งสำำ�คััญ” บัังเอิิญว่่าเขามีีสว่่านไฟฟ้้าอยู่ที่่ ่� บ้� าน้ “ผมหยิิบไวน์์มาขวดหนึ่่�ง แล้ว้ลองลงมืือทำำ�เอง” เขาเล่่า “และภายในหนึ่่�งชั่่ว� โมง ผมก็สา็มารถแกะสลัักตัวอัั ักษร ‘ทีีเอช.เจ.’ ได้้”
40 ทำำ�เนีียบนัักต้้มตุ๋๋�น• • •เมื่่�อวันที่่ ั � 31 สิิงหาคม ปีี 2006 บิิลล์์ โคคได้ยื่่้ นฟ้�้องแพ่่งต่่อฮาร์ดี์ ี โรเดนสต็็อก (“หรืือที่่รู้้จั� ักในชื่่�อไมน์์ฮาร์์ด กอร์์เค”) ต่่อศาลรััฐบาลกลางนิิวยอร์์ก แม้ว่่า้ผู้้ที่่�ขายไวน์์ให้้โคคจะเป็็นชิิคาโก ไวน์์ คััมปะนีีและฟาร์์ วินต์ิ ์เนอร์ส์แต่่คำำ�ฟ้้องกล่่าวหาว่่าโรเดนสต็็อกได้้ “ดำำ�เนิินการจััดฉาก” เพื่่�อฉ้้อโกงนัักสะสมไวน์์อย่่างต่่อเนื่่�อง โดยคำำ�ฟ้้องระบุุว่่า “โรเดนสต็็อกเป็็นคนที่่มี�ีเสน่่ห์์และสง่่างาม แต่่เขาเป็็นนัักต้้มตุ๋๋�นด้ว้ยเช่่นกันั” ก่่อนยื่่นฟ้�้อง ทนายความของโคคต้้องการทราบว่่า โรเดนสต็็อกจะยอมรัับว่่าเขามีส่่วน ีเกี่่�ยวข้้องกัับไวน์์เจฟเฟอร์สั์นัของโคคหรืือไม่่ (เนื่่�องจากโคคไม่่ได้ซื้้้ �อไวน์์เหล่่านั้้น�โดยตรงจากเขา) และเขาจะยัังยืนยัืนหรืั ือไม่่ว่่าไวน์์เหล่่านั้้น�เป็็นของแท้้ ซึ่่�งหมายความว่่าเขายัังคงเดินหน้ิ ้าฉ้้อโกงตามข้้อกล่่าวหาต่่อไปอย่่างแนบเนีียน ดัังนั้้น� ในเดืือนมกราคมปีี 2006 โคคจึึงได้ส่่ ้งแฟกซ์์จดหมายถึึงโรเดนสต็็อกอย่่างเป็็นมิิตร โดยระบุว่่าุเขากำำ�ลัังพยายามตรวจสอบความถููกต้้องของไวน์์เจฟเฟอร์สั์นั และขอให้้โรเดนสต็็อกส่่งจดหมายยืนยัืนัเขา “มีีเหตุุผลทุุกประการที่่�จะเชื่่�อได้ว่่า้ ” ไวน์์เหล่่านั้้น� “เคยเป็็นของทอมัสั เจฟเฟอร์สั์นัจริิงๆ” โรเดนสต็็อกตอบกลัับในวันที่่ ั � 10 มกราคมว่่า “ไวน์์เจฟเฟอร์สั์นัเป็็นของแท้้แน่่นอน และมาจากห้้องใต้ดิ้ นที่่ ิมี�กำีำ�แพงล้้อมรอบในกรุุงปารีสี” เขายัังชี้้ว่่า�คริสตี้้ ิส์� ์ได้รั้ับรองความถููกต้้องของไวน์์ดัังกล่่าว และได้้แนบสำำ�เนารายงานของโบนานีีมาด้ว้ย เขาเขีียนว่่า “ผมหวัังว่่าคุณุคงเข้า้ใจชััดเจนว่่าการหารืือเกี่่�ยวกัับความแท้้ของไวน์์เจฟเฟอร์สั์นัถืือว่่ายุติุิลงแล้ว้สำำ�หรัับผม”ในเดืือนเมษายน โคคได้้เขีียนจดหมายถึึงโรเดนสต็็อกอีีกครั้้�งเพื่่�อสอบถามว่่าทั้้�งสองสามารถพบกันัได้หรื้ ือไม่่ “พร้้อมกัับไวน์์ดีีๆ สัักแก้ว้ในสถานที่่ที่่�คุ�ณุเลืือก” เพื่่�อหารืือเกี่่�ยวกัับข้้อกัังวลบางอย่่างของเขาเกี่่�ยวกัับไวน์์เหล่่านั้้น� โรเดนสต็็อกปฏิิเสธ โดยเขีียนตอบว่่า “ตามกฎหมาย
ไวน์์ของเจฟเฟอร์์สััน 41การซื้้�อขายนี้้�ขาดอายุุความไปแล้ว้” เขากล่่าวต่่อว่่า คนที่่�ขายไวน์์ให้้แก่่เขาในปีี 1985 มีีอายุหุกสิิบกว่่าปีีแล้ว้ในตอนนั้้น� และอาจจะเสีียชีวิีิตไปแล้ว้คำำ�ถามเกี่่�ยวกัับความแท้้ของไวน์์เหล่่านั้้น�เป็็นเพีียง “ประเด็นที่่ ็ สื่่� �อบันัเทิิงชอบขุุดคุ้้ย” เมื่่�อคดีถููีกส่่งฟ้้อง โรเดนสต็็อกได้ยื่่้�นคำำ�ร้้องเพื่่�อขอให้้ศาลยกฟ้้อง ทนายความของโคคบินิไปลอนดอนในเดืือนตุุลาคมเพื่่�อสััมภาษณ์์ไมเคิิล บรอดเบนต์์ ซึ่่�งขณะนั้้นมี�ีอายุุ 79 ปีี แต่่ยัังทำำ�งานอย่่างแข็็งขันัในวงการไวน์์ระดัับนานาชาติิ บรอดเบนต์์กล่่าวว่่าเขาเคยขอให้้โรเดนสต็็อกเปิิดเผยที่่�อยู่ที่่ ่� พ� บไวน์์เหล่่านั้้น� “ซ้ำำ��แล้วซ้ำ้ ำ��อีีก” แต่่โรเดนสต็็อกยัังคงยืนยัื นว่่า ั ไวน์์เจฟเฟอร์สั์นัเป็็นของแท้้ในแง่่หนึ่่�ง บรอดเบนต์์แทบไม่่มีีทางเลืือก เขาได้้ใช้บั้นทึั ึกการชิิมไวน์์หลายร้้อยฉบัับในหนัังสืือและรายการสินค้ิา้สำำ�หรัับการประมููล ซึ่่�งอ้า้งอิิงจากไวน์์ที่่�ฮาร์ดี์ ี โรเดนสต็็อกเป็็นผู้้จััดหา ความคิิดที่่ว่่า�ผู้เ้ชี่่�ยวชาญในศตวรรษที่่� 20 สามารถเป็็นพยานถึึงรสชาติิของไวน์์ในศตวรรษที่่� 18 ได้นั้้้ นขึ้้ �น�อยู่กั่� ับความซื่่�อสััตย์์ของโรเดนสต็็อก ซึ่่�งเป็็นหนึ่่�งในผู้้ค้าส่่ ้งรายสำำ�คััญของไวน์์เหล่่านั้้น�หากโรเดนสต็็อกถููกเปิิดโปงว่่าเป็็นนัักต้้มตุ๋๋�นความน่่าเชื่่�อถืือของบรอดเบนต์์ ผู้้ที่่�เคยรัับรองผลการค้นพ้ บของโรเดนสต็็อกซ้ำำ��แล้วซ้ำ้ ำ��อีีก ก็ย่่ ็อมจะได้รั้ับผลกระทบอย่่างหนััก เมื่่�อถููกถามว่่าทำำ�ไมเขาไม่่ทำำ�การค้น้คว้า้เกี่่�ยวกัับไวน์์ทีีเอช.เจ.ลาฟิิตต์์ให้้มากกว่่านี้้�ก่่อนการประมููล เขาตอบว่่า “พวกเราคืือผู้้ดำำ�เนิินการประมููล พวกเราเหมืือนนัักข่่าวที่่ต้�้องทำำ�ตามข้้อจำำ�กััดของเวลา ผมมีีเวลาไม่่มากพอ” ทนายความถามว่่า คริสตี้้ ิส์� ์ได้จั้ัดเตรีียมหลัักฐานที่่�เป็็นลายลัักษณ์์อัักษรไว้ตั้้้ �งแต่่ในปีี 1985 เพื่่�อสนัับสนุุนข้้อกล่่าวอ้า้งของแผนกไวน์์เกี่่�ยวกัับไวน์์เหล่่านั้้นหรื� ือไม่่ บรอดเบนต์์ตอบว่่า เขาไม่่เคยคิิดที่่�จะเขีียนบันทึั ึกอะไรเป็็นลายลัักษณ์์อัักษรเลย เขากล่่าวว่่า “กัับคริสตี้้ ิส์� ์ เราต่่างก็็เป็็นสุภาพบุุ ุรุุษ”ในฤดููใบไม้ร่่ว้งปีี 2006 ริิชาร์์ด ไบรเออลีย์ี์ หัวหน้ั ้าฝ่่ายขายไวน์์ของคริสตี้้ ิส์� ์ในสหรััฐอเมริิกา บอกกัับ The Wall Street Journal ว่่า ถึึง
42 ทำำ�เนีียบนัักต้้มตุ๋๋�นแม้้เขาจะไม่่ได้มี้ส่่วน ีเกี่่�ยวข้้องกัับการตรวจสอบความถููกต้้องของไวน์์เจฟเฟอร์สั์นัในปีี 1985 แต่่ “เมื่่�อย้้อนกลัับไปดูู เราน่่าจะตั้้�งคำำ�ถามได้้มากกว่่านี้้�” (ทางคริสตี้้ ิส์� ์โต้้แย้้งว่่าไบรเออลีย์ีถูู์กยกมาอ้า้งโดยไม่่ตรงตามบริิบท) ฮิิวโก มอร์ลี์ย์ี์-เฟรตเชอร์์ ซึ่่�งในปีี 1985 ดำำ�รงตำำ�แหน่่งหัวหน้ั ้าแผนกเซรามิิกของคริสตี้้ ิส์� ์ และเป็็นหนึ่่�งในผู้เ้ชี่่�ยวชาญด้าน้แก้วที่่ ้ �บรอดเบนต์์ขอคำำ�ปรึึกษาเกี่่�ยวกัับความแท้้ของขวดไวน์์ของฟอร์์บส์์ บอกกัับผมว่่า “ในตอนนั้้น� จากประสบการณ์์ของผม ผมเชื่่�อว่่าขวดนั้้น�เป็็นของแท้้ ... ปััญหาก็คื็ ือ เรากำำ�ลัังทำำ�กิิจกรรมซึ่่�งไม่่ใช่่วิิทยาศาสตร์ที่่ ์ �ให้้ผลลัพท์ั ์แน่่นอน” เขาอธิิบายว่่า เขาตััดสินว่่า ิ ไวน์์ขวดดัังกล่่าวมีีอายุตัุ้้�งแต่่ศตวรรษที่่� 18 และรอยแกะสลัักก็น่่า็จะอยู่่�ในช่่วงเวลาเดีียวกันั เมื่่�อผมถามว่่าเป็็นไปได้หรื้ ือไม่่ที่่�เขาจะเข้า้ใจผิิดเกี่่�ยวกัับรอยแกะสลััก เขาตอบว่่า “แน่่นอน” และเสริิมว่่า “เราต้้องให้้ความคิิดเห็น็ \" แล้วจึ้ ึงกล่่าวต่่อไปว่่า “อาจเป็็นไปได้ว่่า้เราโดนหลอก”แม้ผ้มจะพยายามหลายครั้้�ง แต่่กลัับไม่่สามารถติิดต่่อไมเคิิล บรอดเบนต์์ได้้ อย่่างไรก็็ตาม โฆษกของคริสตี้้ ิส์� ์บอกผมว่่า “การตััดสินิใจของคุณุบรอดเบนต์ที่่ ์ �จะเดินหน้ิ ้าขายไวน์์ดัังกล่่าว ถืือเป็็นการตััดสินิใจที่่�รอบคอบของเขาเอง โดยพิิจารณาจากข้้อเท็็จจริิงทั้้�งหมดที่่มี� ีในขณะนั้้น� ซึ่่�งเป็็นการตััดสินิใจที่่�เราไม่่อาจย้้อนกลัับไปพิิจารณาได้้ในอีีก 22 ปีีให้้หลััง” ถึึงกระนั้้น�ในการประมููลไวน์์ชั้้น�เลิศหาิยากของคริสตี้้ ิส์�ที่่ ์นิ�ิวยอร์์กเมื่่�อเดืือนธันวาัคม ปีี 2006 ได้มี้ ีการนำำ�ไวน์์เปตรุสุปีี 1934 ขึ้้น�เป็็นไวน์์เด่่นของงาน พร้้อมกัับคำำ�อธิิบายจากหนัังสืือของบรอดเบนต์์เกี่่�ยวกัับไวน์์เปตรุุส ปีี 1934 อิิมพีีเรีียลที่่�เขาเคยชิิมเมื่่�อหลายปีีก่่อน โดยเขาระบุุว่่า “ผมไม่่รู้้ว่่าฮาร์ดี์ ี โรเดนสต็็อกไปได้้ไวน์์เหล่่านี้้�มาจากไหน” “ไม่่มีบัีนทึั ึกการผลิิต รายงานจำำ�นวนสินค้ิา้หรืือการขายก่่อนปีี 1945 เลย ผมบอกได้้แค่่ว่่า ขวดใหญ่่มีีรสชาติดีิี” โคคไม่่ทราบว่่าโรเดนสต็็อกเป็็นผู้้ฝากขายไวน์์ขวดนั้้นหรื� ือไม่่(ซึ่่�งคริสตี้้ ิส์� ์แจ้้งกัับผมว่่าเขาไม่่ได้ฝา้กขาย) แต่่เขารู้้สึึกโกรธที่่�แม้้จะมีข้ี้อกล่่าวหาในคดีฟ้ี้องร้้องของเขา แต่่บริษัิ ัทประมููลกลัับขายไวน์์ต่่อไปโดย
ไวน์์ของเจฟเฟอร์์สััน 43ใช้บั้นทึั ึกของบรอดเบนต์กั์ ับไวน์์ของโรเดนสต็็อก เขาโทรไปร้้องเรีียนกัับบริษัิ ัทประมููล แต่่คริสตี้้ ิส์� ์กลัับเดินหน้ิ ้าประมููลต่่อ ไวน์์ขวดนั้้นตั้้� �งราคาขายที่่� 2,200 ดอลลาร์์ แต่่ขายไม่่ออกไม่่มีีใครรู้้ว่่าในช่่วงหลายปีีที่่ผ่่าน�มา ฮาร์ดี์ ี โรเดนสต็็อกขายไวน์์ไปกี่่�ขวดแล้ว้ ทั้้�งของแท้้และของปลอม การซื้้�อขายของเขามัักเป็็นเงินสิ ด (“ถ้า้คุณจ่่าุยเป็็นเงินสิด ผู้ค้ นก็็ไม่่จำำ�เป็็นต้้องแจ้้งการขายเพื่่�อวััตถุุประสงค์์ทางภาษีี” เขาเคยบอกกัับผู้้สััมภาษณ์์ครั้้�งหนึ่่�ง “เงินสิด 200,000 ดอลลาร์์ บางครั้้�งอาจดีีกว่่าเช็็คหนึ่่�งล้าน้ดอลลาร์์”) เพื่่�อปกป้้องทั้้�งผู้ข้ายและผู้้ซื้้�อของเขาเขามัักไม่่ยอมเปิิดเผยข้้อมููลเกี่่�ยวกัับการขายเป็็นการเฉพาะเจาะจง จิิม เอลรอยคาดว่่าหากไวน์์มีีราคาขวดละ 10,000 ดอลลาร์ขึ้้์น� ไป โรเดนสต็็อกอาจขายได้สิ้ ิบขวดต่่อเดืือน และทำำ�รายได้้มากกว่่า 1 ล้าน้ดอลลาร์ต่่ ์อปีี ขณะที่่�โคคกำำ�ลัังดำำ�เนิินการฟ้้องโรเดนสต็็อก รัสัเซลล์์ ฟรายย์์ ผู้ประกอบ ้การซอฟต์์แวร์์จากแมสซาชููเซตส์์ได้ยื่่้ นฟ้�้องบริษัิ ัทไวน์์ ไลบรารีี ซึ่่�งเป็็นตัวัแทนจำำ�หน่่ายในเมืืองเพตาลููมารััฐแคลิิฟอร์์เนีีย โดยกล่่าวหาว่่าบริษัิ ัทได้้ขายไวน์์ลาฟีีตย์์และชาโตว์์ ดีี เคมย์์จากศตวรรษที่่� 19 ให้้กัับเขา รวมถึึงไวน์์เก่่าหายากอีีกหลายสิิบขวด ซึ่่�งล้วน้เป็็นของปลอม คำำ�ฟ้้องของฟรายย์์ระบุุว่่าจำำ�เลยคนหนึ่่�งในคดีนี้้ี� “เพิ่่�งแจ้้งให้้โจทก์์ทราบว่่า ไวน์์หลายขวดที่่�โจทก์์กล่่าวหาว่่าเป็็นของปลอมหรืือมีข้ี้อสงสััยนั้้น�สุุดท้า้ยแล้ว้ได้้มาจากฮาร์ดี์ ี โรเดนสต็็อก”โคคเป็็นเจ้า้ของไวน์์ราว 40,000 ขวด ซึ่่�งเก็็บไว้้ในห้้องเก็็บไวน์์สามแห่่ง ในเดืือนพฤษภาคม ผมได้้ไปเยี่่�ยมเยืือนแห่่งหนึ่่�ง ซึ่่�งเป็็นห้้องเย็น็ที่่�เต็็มไปด้ว้ยชั้้นวา � งไม้สี้ ีเข้้ม ตั้้�งอยู่่�ใต้บ้้าน้ของเขาในเมืืองออสเตอร์วิ์ิลล์์ บนคาบสมุุทรเคปคอด จิิม เอลรอยได้้ขอความช่่วยเหลืือจากผู้เ้ชี่่�ยวชาญสองคนคืือเดวิิด โมลีนิีิว-เบอร์รี์ี และบิิลล์์ เอ็็ดเจอร์ตั์นั เพื่่�อตรวจสอบห้้องเก็็บไวน์์และระบุุไวน์์ที่่ต้�้องสงสััย โมลีนิีิว-เบอร์รี์ีเคยทำำ�งานที่่�ซอเธอบีส์ี์มานานหลายปีี ก่่อนที่่�จะมาเป็็นที่่�ปรึึกษาส่่วนตัวัเรื่่�องไวน์์ และเขาเองเป็็นผู้้ที่่�
44 ทำำ�เนีียบนัักต้้มตุ๋๋�นปฏิิเสธไวน์์ทีีเอช.เจ.ลาฟิิตต์์ของฮันส์ั ์-ปีีเตอร์์ เฟรริิกส์์ ในห้้องเก็็บไวน์์ของเฟรริิกส์์ เขาตรวจพบไวน์์ที่่ดูู�ออกทันทีั ว่่าีเป็็นของปลอมขวดแล้ว้ขวดเล่่าจากบันทึั ึกอย่่างละเอีียดของนัักสะสม ไวน์์ทั้้�งหมดมาจากฮาร์ดี์ ี โรเดนสต็็อก นอกจากนี้้� โมลีนิีิว-เบอร์รี์ยัีังสงสััยในการค้นพ้บที่่น่่าสน� ใจหลายอย่่างของโรเดนสต็็อก ในฐานะตัวัแทนของซอเธอบีส์ี์ โมลีนิีวิ-เบอร์รี์ีเดินิทางไปรัสัเซีียอย่่างเป็็นทางการบ่่อยครั้้�ง “ผมไปเยี่่�ยมชมห้้องเก็็บไวน์์เคีียฟ” เขาบอกผม “ผมไปมอลโดวาและเห็น็ ห้้องเก็็บไวน์์ที่่นั่่�น�ผมได้รั้ับการแนะนำำ�ในระดัับสููงสุุดเท่่าที่่�เป็็นไปได้้ แต่่โรเดนสต็็อกไปรัสัเซีียแล้วพ้ บห้้องเก็็บไวน์์ของซาร์ที่่ ์ อื่่� �น และเจอไวน์์บอร์์โดซ์รุ่่์น�แรกทั้้�งหมด ... แถมที่่�เขาพบยัังเป็็นไวน์์ขนาดแม็็กนั่่�ม เป็็นจำำ�นวนมาก”จากตัวัอย่่างไวน์์ที่่ผลิ�ิตก่่อนปีี 1961 จำำ�นวน 3,000 ขวด โมลีนิีิวเบอร์์รีีและเอ็็ดเจอร์์ตันัได้้ระบุุไวน์์ที่่น่่าส�งสััยหรืือเห็น็ ได้้ชััดว่่าเป็็นของปลอมราว 130 ขวดในชุุดสะสมของโคค “คุณตุ้้องรู้้ว่่าขวดไวน์์มีลัีักษณะอย่่างไร” โมลีนิีิว-เบอร์รี์ีบอกผม “ของที่่�ปลอมอย่่างเห็น็ได้ชั้ ัดจะโดดเด่่นมาก” พวกเขาติิดสติิกเกอร์สี์ ีขาวบนไวน์์ที่่น่่าส�งสััยทุุกขวด วันถัั ัดมา ช่่างภาพมืืออาชีพีได้ถ่่า้ยภาพความละเอีียดสููง ซึ่่�งหากจำำ�เป็็น ก็สา็มารถนำำ�มาใช้้เป็็นหลัักฐานในศาลได้้ ในบางกรณีี ทั้้�งขวด ฉลาก และฝาฟอยด์์ ล้วน้ดููเหมืือนของแท้้ แต่่ความหายากของไวน์์เพีียงอย่่างเดีียวก็็นัับเป็็นเหตุุให้้ต้้องสงสััย ยกตัวัอย่่างเช่่น โคคเป็็นเจ้า้ของไวน์์ลาเฟลอร์์ขนาดแม็็กนั่่�มสองขวดจากปีี 1947 โมลีนิีิว-เบอร์รี์ีกล่่าวว่่า “ลาเฟลอร์์ ปีี 47 เป็็นไวน์์ที่่�ยอดเยี่่�ยม” แต่่เขาเสริิมว่่า ได้ยิ้นิมาว่่าในปีี 1947 ไร่่องุ่่น� ได้้บรรจุุไวน์์ขนาดแม็็กนั่่�มเพีียง 5 ขวดเท่่านั้้น� เขาถามว่่า “แล้ว้โอกาสที่่�โคคจะได้้มาถึึงสองขวดจากห้้าขวดจะมีีมากแค่่ไหน” เอ็็ดเจอร์ตั์นมีั ีฐานข้้อมููลออนไลน์์ที่่ติ�ิดตามการขายและราคาการประมููล ซึ่่�งพบว่่ามีีไวน์์ลาเฟลอร์์ ปีี 1947 ขนาดแม็็กนั่่�มจำำ�นวนถึึง 19 ขวดที่่ถูู�กนำำ�ออกประมููลนัับตั้้�งแต่่ปีี 1998เซรีนาีซััตคลิิฟฟ์์ จากซอเธอบีส์ี์ เคยบอกผมว่่านัักสะสมที่่มั่่� �งคั่่�ง
ไวน์์ของเจฟเฟอร์์สััน 45ส่่วนใหญ่่ไม่่ทราบเรื่่�องของปลอม หรืือหากทราบ ก็็ไม่่อยากเปิิดเผยต่่อสาธารณะ เธอเล่่าว่่ามีหีลายครั้้�งที่่�เธอไปตรวจสอบห้้องเก็็บไวน์์ที่่�นัักสะสมสนใจจะนำำ�ออกประมููล และต้้องปฏิิเสธไวน์์ทั้้�งหมดหรืือบางส่่วน เนื่่�องจากพบว่่ามีีของปลอมจำำ�นวนมาก แต่่สุุดท้้ายกลัับพบว่่านัักสะสมเอาไวน์์ปลอมเหล่่านั้้น�ไปขายผ่่านคู่่�แข่่งของเธอแทน นัักสะสมเหล่่านั้้น� “ไม่่อยากตกเป็็นผู้เ้สีียหาย” เธอกล่่าว“คดีนี้้ี�ใหญ่่กว่่ากรณีีของโรเดนสต็็อก” โคคบอกผม “เมื่่�อผมตรวจสอบไวน์์ทั้้�งหมดที่่ผ�มสะสมไว้้เสร็็จแล้ว้ผมจะเอาเรื่่�องทุุกคนที่่�ขายให้้ผม” เขากล่่าว “พวกผู้้ค้า้ปลีีกรู้้ดีว่่าตั ีวัเองทำำ�อะไรอยู่่� พวกเขามีส่่วนรู้้ ีเห็น็” หนึ่่�งในไวน์์ของโคคที่่มี�ปัีัญหาคืือไวน์์เปตรุสุปีี 1921 ขนาดแม็็กนั่่�ม ที่่�เขาซื้้�อมาในปีี 2005 ในราคา 33,000 ดอลลาร์์จากงานประมููลไวน์์ของแซ็็คกี้้ส์� ์ ผู้้ค้า้ปลีีกไวน์์ในนิวิยอร์์ก โคคเชื่่�อว่่าไวน์์ขวดนี้้�แต่่แรกมาจากโรเดนสต็็อก และเขาได้้กล่่าวถึึงไวน์์ขวดนี้้�ในคดีีความของเขา (แซ็็คกี้้ส์� ์กล่่าวว่่าไม่่มีหลัี ักฐานบ่่งชี้้ว่่า� ไวน์์นี้้�มีที่่ี�มาจากโรเดนสต็็อกจริิงหรืือไม่่) ไวน์์เปตรุสุปีี 1921 ขนาดแม็็กนั่่�มอีีกขวดหนึ่่�ง ซึ่่�งโรเบิร์ิ์ต ปาร์์คเกอร์์เคยให้้คะแนนเต็็มร้้อย และเคยประกาศว่่า “เหนืือคำำ�บรรยาย” ในงานของโรเดนสต็็อกที่่มิ�วนิิ ิกเมื่่�อปีี 1995 เมื่่�อฤดููใบไม้ผลิ้ ที่่ิ ผ่่าน�มาจิิม เอลรอยได้นำ้ ำ�ขวดไวน์์ขวดนี้้�ของโคคไปตรวจสอบที่่�โรงบ่่มไวน์์ในบอร์์โดซ์์ ในที่่สุ�ุด พนัักงานของเปตรุสสรุุ ุปว่่าจุุกไม้ก๊้๊อกมีีความยาวไม่่ถููกต้้อง อีีกทั้้�งฝาปิิดและฉลากก็ดูู็เหมืือนถููกทำำ�ให้้เก่่าเกินิจริิง เปตรุสยืุนยัื นว่่าพว ักเขามีข้ี้อสงสััยเกี่่�ยวกัับความแท้้ของไวน์์ขวดดัังกล่่าว และในบทสััมภาษณ์์กัับเอลรอย หัวหน้ั ้าห้้องเก็็บไวน์์กล่่าวว่่าเขาไม่่เคยได้ยิ้นิมาก่่อนเลยว่่ามีีไวน์์เปตรุสุปีี 1921 ขนาดแม็็กนั่่�ม และไม่่เชื่่�อว่่าขวดขนาดนี้้�เคยมีีการบรรจุทีุ่่�ไร่่องุ่่น�เรื่่�องนี้้�ก่่อให้้เกิิดคำำ�ถามที่่น่่าสน� ใจว่่า หากเปตรุุสไม่่ได้ผลิ้ ิตไวน์์ขนาดแม็็กนั่่�มในปีี 1921 แล้ว้ไวน์์ที่่�ปาร์์คเกอร์ดื่่์ �มในงานของโรเดนสต็็อกคืืออะไรกันัแน่่ จมููกของปาร์์กเกอร์ถูู์ กประกันัไว้ถึ้ ึง 1 ล้าน้ดอลลาร์์ มันัคง
46 ทำำ�เนีียบนัักต้้มตุ๋๋�นแปลกเกินิไปหากโรเดนสต็็อกเชิิญชายคนนี้้�มาที่่�โต๊๊ะแล้ว้มอบไวน์์ปลอมให้้กัับเขา เอลรอยมองว่่านี่่�เป็็นหลัักฐานเพิ่่�มเติิมที่่ชี้้� �ให้้เห็น็ความผิิดของโรเดนสต็็อก โดยยืนยัื นว่่า ัเป็็นเรื่่�องปกติที่่ ิพว�กนัักปลอมแปลงมัักกล้า้เสี่่�ยงแบบนี้้� “ผมรู้้จัักนัักต้้มตุ๋๋�นพวกนี้้�ดีี” เขากล่่าว “ผมจัับพวกนี้้�เข้าคุุ้กมาเยอะแล้ว้พวกเขาคิิดว่่า ‘ฉัันฉลาดมาก ฉัันฉลาดกว่่าใครในโลก’ โรเดนสต็็อกก็็คงรู้้สึึกแบบนั้้น� ” อันที่่ ั �จริิงแล้ว้หากไวน์์เปตรุสปีุี 1921 ที่่�ปาร์์คเกอร์์ให้้คะแนนเต็็มร้้อยเป็็นของปลอม ความมั่่น� ใจเช่่นนี้้� อาจไม่่เกินิจริิงไปก็็เป็็นได้้ โรเดนสต็็อกอาจชำำ�นาญการปลอมไวน์์มากเสีียจนไวน์์ปลอมของเขามีีรสชาติดีิีเทีียบเท่่าหรืืออาจดีีกว่่าไวน์์จริิงเลยก็ว่่า็ ได้มิ้ ิใช่่หรืือ เมื่่�อผมถามปาร์์คเกอร์์เกี่่�ยวกัับไวน์์ขวดนั้้น� เขาตอบทันทีั ว่่าี แม้้แต่่นัักวิิจารณ์์ไวน์์ชั้้น�แนวหน้้าก็ยั็ ังมีีโอกาสผิิดพลาดได้้ แต่่เขาย้ำำ��ว่่าไวน์์ขวดนั้้น�ยอดเยี่่�ยมมาก “ถ้า้เป็็นของปลอม เขาน่่าจะเป็็นนัักผสมไวน์์มืืออาชีพี ได้้เลย” ปาร์์คเกอร์์กล่่าว “รสชาติช่่าิงวิิเศษที่่สุ�ุด”• • •ในช่่วงฤดููร้้อน ปีี 2007 ฮาร์ดี์ ี โรเดนสต็็อกเลิิกจ้า้งทนายความจากแมนฮััตตันที่่ ั �เขาจ้า้งให้้มาสู้้คดีกัีับโคค ในจดหมายถึึงผู้พิิ ้ พากษาในที่่ทำ�ำ�หน้้าที่่�พิิจารณาคดีี เขาคััดค้านว่่า ้ศาลไม่่มีอำีำ�นาจเหนืือเขาในฐานะพลเมืืองเยอรมันั และโคคไม่่ได้ซื้้้ �อไวน์์เหล่่านี้้�จากเขาโดยตรง แต่่ผ่่านบุุคคลที่่สา�ม อีีกทั้้�งคดีนี้้ี�ควรตกไปเนื่่�องจากหมดอายุุความแล้ว้ เขายัังชี้้�ให้้เห็นว่่า ็ โคคอาจมีี “งานอดิิเรกในการฟ้้องร้้องผู้ค้ นมานานหลายปีี” แต่่เขาไม่่ต้้องการมีีส่่วนร่่วมใน “เกมไร้สา้ระพรรค์นั้้์น� ” หลัังจากอธิิบายข้้อโต้้แย้้งของเขา เขาก็็ประกาศว่่า “ผมขอถอนตัวัจากกระบวนการนี้้�”โรเดนสต็็อกไม่่ยินดีิ ีให้้สััมภาษณ์์สำำ�หรัับบทความนี้้� แต่่ในแฟกซ์์หลายฉบัับ ซึ่่�งส่่วนใหญ่่เป็็นภาษาเยอรมันั เขายืนยัื นว่่า ัตนบริสุิุทธิ์และ์�
ไวน์์ของเจฟเฟอร์์สััน 47คััดค้าน้อย่่างรุนุแรงต่่อสิ่่�งที่่บิ� ิล โคคกล่่าวหาเขา โดยประณามว่่าโคค “กุุเรื่่�องใส่่ร้า้ยเขาอย่่างน่่ากลัวั” เขายอมรัับว่่าชื่่�อตามกฎหมายของเขาคืือไมน์์ฮาร์์ด กอร์์เค แต่่ยืนืกรานว่่าหลายคนก็ต่่า็ งเปลี่่�ยนชื่่�อกันทั้้ ั �งนั้้น� โดยชี้้ว่่า�ให้้ดููแลร์รี์ี คิิง พิิธีีกรชื่่�อดัังจากสำำ�นัักข่่าวซีีเอ็น็เอ็น็ (ซึ่่�งเกิิดในชื่่�อลอว์์เรนซ์์ ฮาร์วี์ย์ี์ ไซย์์เกอร์์) เป็็นตัวัอย่่าง โรเดนสต็็อกปฏิิเสธว่่าเขาไม่่เคยบอกทีน่่าียอร์์กว่่าเขาเป็็นสมาชิิกของตระกููลโรเดนสต็็อก และยืนยัื นว่่า ัเขาเป็็นอาจารย์์จริิงๆ โดยเขีียนว่่า “นั่่น�เป็็นข้้อเท็็จจริิง! ตรวจสอบได้้!” เขาโต้้แย้้งรายงานที่่�ระบุว่่าุเขาพบไวน์์บอร์์โดซ์์นัับร้้อยลัังในเวเนซุุเอลา โดยให้้ความเห็นว่่า ็ “นั่่นห�มายถึึง 1,200 ขวดเลยเหรอ?!?!?!” ส่่วนข้้อกล่่าวหาของแอนเดรีียส ไคลน์์เกี่่�ยวกัับการพบขวดและฉลากเปล่่าในห้้องใต้ดิ้นิของเขา โรเดนสต็็อกชี้้�แจงว่่านั่่น� ไม่่ใช่่เรื่่�องแปลก เพราะนัักดื่่�มไวน์์ตัวัยงมัักเก็็บขวดเปล่่าไว้หลั้ ังชิิมเสร็็จ เขากล่่าวว่่า “ผมนำำ�ฉลากจากขวดเก่่าไปใส่่กรอบ มันัดููงามมาก!” เขาปฏิิเสธว่่าไม่่เคยขายไวน์์ให้้กัับไวน์์ ไลบรารีี หรืือไวน์์เปตรุสุขนาดแม็็กนั่่�มที่่�โคคกล่่าวถึึงในคดีีความ และยืนยัื นว่่า ั “ไวน์์เปตรุสุปีี 1921 ของผมทุุกขวดเป็็นของแท้้แน่่นอน!!!” เขายัังอ้า้งถึึงคะแนนเต็็มร้้อยของปาร์์คเกอร์์ พร้้อมตั้้�งคำำ�ถามว่่า “จะมีหลัี ักฐานอะไรที่่ดี�ีกว่่านี้้�อีีก ว่่าไวน์์ขวดนี้้�เป็็นของแท้้ ในเมื่่�อผู้เ้ชี่่�ยวชาญที่่มี�ชื่่ี�อเสีียงระดัับโลกต่่างยกย่่องว่่าเป็็นไวน์์ชั้้น� ยอด และให้้คะแนนสููงสุุดเท่่าที่่�จะเป็็นไปได้้”โรเดนสต็็อกออกอาการไม่่พอใจเป็็นพิิเศษกัับการให้้ปากคำำ�ของบิิล โคค เกี่่�ยวกัับการพบกันัครั้้�งเดีียวของทั้้�งคู่่�ในปีี 2000 ที่่�งานชิิมไวน์์ลาตููร์์ของคริสตี้้ ิส์� ์ โดยเขายืนยัืนัเสีียงแข็็งว่่า “ผมไม่่ได้้มาสาย!! ผมไม่่ได้รู้้สึ้ ึกอึึดอััด และก็็ไม่่ได้รี้ีบหนีีโคคเลย ผมมั่่น� ใจว่่าตอนนั้้นสี�หน้ี ้าของผมเต็็มไปด้ว้ยความคาดหวัังและความสำำ�ราญใจกัับงานชิิมไวน์์ลาตููร์สุ์ ุดพิิเศษครั้้�งนั้้น�ผมอารมณ์์ดีสุีุดๆ ไปเลย!!!” ในความทรงจำำ�ของโรเดนสต็็อก โคคบอกว่่าเขามีีไวน์์เจฟเฟอร์สั์นหัลายขวด และโรเดนสต็็อกก็็ตอบกลัับว่่า “ก็็ดีีแล้วนี่่ ้ �ครัับ แต่่คุณุไม่่ได้ซื้้้ �อพวกมันัจากผมนะ”
48 ทำำ�เนีียบนัักต้้มตุ๋๋�นเมื่่�อต้้องพููดถึึงความแท้้ของไวน์์ที่่มี�อัีักษรย่่อทีีเอช.เจ. โรเดนสต็็อกให้้เหตุผุลหลายประการที่่�บางครั้้�งก็ขั็ ัดแย้้งกันัเอง เขาเขีียนว่่า “ถ้า้คริสตี้้ ิส์� ์มีข้ี้อสงสััยแม้้แต่่นิิดเดีียวเกี่่�ยวกัับความแท้้ของไวน์์ พวกเขาคงไม่่ยอมรัับไวน์์ลาฟิิตต์์ ปีี 1787 ขวดนั้้น�แน่่ เพราะฉะนั้้น�จะมาตำำ�หนิิผมไม่่ได้้!” โรเดนสต็็อกยัังกล่่าวหาว่่าการตรวจสอบอัักษรย่่อของโคคไม่่ได้ดำ้ ำ�เนิินการโดยนัักวิิทยาศาสตร์์ แต่่เป็็นฝีีมืือของ “ช่่างแกะสลัักมืือสมััครเล่่น” ซึ่่�งเป็็นเพื่่�อนของโคค และได้รั้ับค่่าตอบแทนเพื่่�อให้้ได้ข้้ ้อสรุุปตามที่่ต้�้องการ แต่่ในจดหมายที่่ส่่ �งถึึงศาล เขาเปิิดช่่องให้้ความเป็็นไปได้ว่่าอั ้ ักษรย่่อเหล่่านี้้�อาจเป็็นของใหม่่ โดยเสนอสมมติิฐานว่่าผู้้ที่่�ขายไวน์์ให้้เขาในตอนแรกอาจ “นำำ�ไวน์์บางขวดไปแกะสลัักซ้ำำ��บนรอยเดิิม ... เพราะรอยแกะสลัักเดิิมจางลงจนอ่่านออก” นอกจากนี้้� โรเดนสต็็อกยัังตั้้�งข้้อสัังเกตว่่าอาจเป็็นโคคเองหรืือหนึ่่�งในทีีมงานของเขาที่่�เป็็นผู้้สลัักอัักษรย่่อบนขวดขึ้้น�มาใหม่่ โดยย้ำำ��ว่่า “ในช่่วงยี่่สิ�ิบปีีที่่ผ่่าน�มา อะไรก็็อาจเกิิดขึ้้น� ได้กั้ ับไวน์์เหล่่านี้้�!!!” (เมื่่�อฮันส์ั ์-ปีีเตอร์์ เฟรริิกส์ฟ้์ ้องร้้องเรื่่�องไวน์์เจฟเฟอร์สั์นัของเขา โรเดนสต็็อกก็็ใช้ข้้ ้อกล่่าวหาในลัักษณะเดีียวกันั โดยชี้้�ให้้เห็นว่่า ็ เฟรริิกส์์อาจดััดแปลงขวดไวน์์ของตัวัเองเพื่่�อป้้ายความผิิดให้้เขา)เมื่่�อวันที่่ ั � 14 สิิงหาคม ผู้พิิ ้ พากษาศาลแขวงซึ่่�งทำำ�หน้้าที่่กำ�ำ�กัับดููแลประเด็นขั้้ ็น�ตอนก่่อนการพิิจารณาคดีี ได้้แนะนำำ�ให้้ศาลตััดสินิคดีีโรเดนสต็็อกโดยไม่่รัับฟัังข้้อโต้้แย้้งของเขา เนื่่�องจากเขาปฏิิเสธที่่�จะเข้าร่่ว ้มการพิิจารณาคดีี ถึึงตอนนี้้�ผู้้พิิพากษาในการพิิจารณาคดีีจะต้้องชั่่�งใจว่่าจะยอมรัับข้้อโต้้แย้้งตามกระบวนการต่่างๆ ของโรเดนสต็็อกหรืือไม่่ แต่่ถึึงแม้้เขาจะถููกตััดสินิคดีีโดยปริิยาย โรเดนสต็็อกก็ยื็นยัืนหั นัักแน่่นว่่าศาลเยอรมันัจะไม่่บัังคัับใช้คำ้ ำ�พิิพากษาดัังกล่่าว ในขณะเดีียวกันัจิิม เอลรอยได้ส่่ ้งผลการสืืบสวนให้้กัับทางการแล้ว้ คณะลููกขุนุใหญ่่ได้้ประชุุมเพื่่�อฟัังหลัักฐาน และเอฟบีีไอได้้เริ่่�มออกหมายเรีียกนัักสะสมไวน์์ ผู้้ค้า้ และบริษัิ ัทประมููลไวน์์ “มันัจะส่่งผลดีต่่ ีออุุตสาหกรรมโดยรวม” โคคกล่่าวกัับผม “และ
ไวน์์ของเจฟเฟอร์์สััน 49หากผู้พิิ ้ พากษายกฟ้้องคดีนี้้ี�ด้ว้ยเหตุุผลทางเทคนิิคบางประการ ผมยัังมีีคดีอื่่ี�นอีีก 5 คดีที่่ ีพร้�้อมส่่งฟ้้อง”• • •ในมุุมลึึกสุุดของห้้องเก็็บไวน์์ในบ้านพั้ ักปาล์์มบีีช ถััดจากขวดไวน์์ล้ำำ��ค่่ามากมายเป็็นทิวิแถว และหลัังตะแกรงเหล็็กหล่่อสุุดหรููมีตู้้ีใบใหญ่่ที่่�โคคใช้้เก็็บไวน์์เก่่าแก่่ที่่สุ�ุด ซึ่่�งตอนนี้้�เขาเชื่่�อว่่าหลายขวดอาจเป็็นของปลอม ผมหยิิบไวน์์ทีีเอช.เจ.ลาฟีีตต์์ ปีี 1787 ขึ้้น�มา ขวดนั้้น�เย็น็เฉีียบและหนัักกว่่าที่่คิ�ิดเมื่่�ออยู่่�ในมืือผม และผมเอานิ้้�วลููบไล้ตั้วอัั ักษรบนขวด ความคลั่่�งไคล้้ในไวน์์เก่่าหายากของทุุกคน ทั้้�งนัักสะสม นัักวิิจารณ์์ และนัักประมููล อาจทำำ�ให้้พวกเขามองข้า้มความไม่่น่่าจะเป็็นไปได้้ของอัักษรย่่อเหล่่านี้้�หรืือไม่่ ในจดหมายปีี 1790 เจฟเฟอร์สั์นัเคยสั่่�งให้้มีีการทำำ�เครื่่�องหมายไวน์์ของเขาและไวน์์ของวอชิิงตันั แต่่แน่่นอนว่่า เขาย่่อมหมายถึึงบนลััง ไม่่ใช่่ตัวัขวดแต่่ละขวดโคคเปิิดไวน์์มงต์์ราเชต์์ ปีี 1989 แล้ว้เราก็็เดินขึ้้ ิน� ไปยัังชั้้น�บนและทรุุดตัวัลงบนเก้าอี้้ ้ห�นัังแสนสบายในห้้องคาวบอย ไวน์์นั้้นส�ดชื่่น�และมีีรสสััมผัสัของแร่่ธาตุุซ่่านลิ้้น� สำำ�หรัับผมที่่�ไม่่ได้้เชี่่�ยวชาญเรื่่�องไวน์์ รสชาติินั้้นค่่ �อนข้า้งดีทีี ีเดีียว ขณะที่่�เรากำำ�ลัังพููดคุุยกันถึั ึงคดีนี้้ี� ผมสัังเกตว่่าโคคดููเหมืือนจะไม่่ทุุกข์ร้์้อนเลย เขาทุ่่�มเทอย่่างเต็็มที่่�ในการต่่อสู้้กัับโรเดนสต็็อกและไวน์์ปลอมด้ว้ยความกระตืือรืือร้น้แบบเดีียวกัับที่่�เขาเคยมีีให้้กัับการสะสมไวน์์ในตอนแรก “เมื่่�อก่่อน ผมเคยอวดว่่าได้้ไวน์์ของทอมััส เจฟเฟอร์สั์นั” เขากล่่าว “แต่่ตอนนี้้� ผมอวดได้้แล้วว่่า ้ ได้้ไวน์์ปลอมของทอมัสั เจฟเฟอร์สั์นั”ที่่ด้� านน้อก พระอาทิิตย์กำ์ ำ�ลัังลัับขอบฟ้้า พ่่อครัวัของโคคแจ้้งว่่าอาหารเย็น็จะเป็็นปููนิ่่�มและเนื้้�อกวาง โคคเปิิดสมุุดห้้องเก็็บไวน์์ของเขา
50 ทำำ�เนีียบนัักต้้มตุ๋๋�นซึ่่�งเป็็นแฟ้้มเล่่มหนาที่่บั�นทึั ึกรายชื่่�อไวน์์ทั้้�งหมด บนชั้้น�บน ได้ยิ้นิเสีียงเด็็กคนหนึ่่�งกำำ�ลัังตบลููกบาสเก็็ตบอลกระดอนกัับพื้้น� บริิดเจ็็ต รููนีย์ี์เดินิเข้า้มาพร้้อมกัับเคทลินิลููกสาววััย 1 ขวบของทั้้�งคู่่�ในอ้้อมแขน “เรากำำ�ลัังคุุยกันัเรื่่�องไวน์์ปลอม” โคคกล่่าว “อยากร่่วมวงไหม” รููนีีย์นั่่์ �งลงข้า้งเขา เธอสวมสร้้อยไข่่มุุกเส้น้ ใหญ่่รอบคอ และดููเหมืือนไม่่ทันสัั ังเกตว่่าเคทลินกำิ ำ�ลัังเคี้้�ยวมันัอยู่่� เธอเอื้้�อมไปหยิิบแก้ว้ของโคคขึ้้น�มาจิิบ “อืืม” เธอพึึมพำำ� “ไม่่เห็น็จะปลอมสัักหน่่อย”• • •ในปีี 2018 ฮาร์ดี์ ี โรเดนสต็็อกเสีียชีวิีิตด้ว้ยวััย 76 ปีี หลัังจากล้้มป่่วย ในที่่สุ�ุด บิิล โคคก็็ขยายขอบเขตการรณรงค์ต่่ ์อต้าน้การฉ้้อโกงไวน์์ชั้้น�เลิศิโดยมุ่่�งเป้้าไปยัังนัักต้้มตุ๋๋�นรายอื่่น� และยื่่นฟ้�้องคดีีใหม่่ๆ เขายัังคงเดินหน้ิ ้าสืืบสวนเรื่่�องนี้้�อย่่างเปรมปรีดิ์์ีสุ�ุดแสน จวบจนถึึงทุุกวันนี้้ ั�