5 DWIBAHASA Tingkatan Biologi Biology M. Murali (Guru Bidang Biologi) N. Bala Dr Suresh Kumar Joseph Pan Asia Publications Sdn. Bhd. 199101016590 (226902-X) No. 2-16, Jalan SU 8, Taman Perindustrian Subang Utama, Seksyen 22, 40300 Shah Alam, Selangor Darul Ehsan, Malaysia. Tel: +603-5614 4168 Faks: +603-5614 4268 E-mel: [email protected] Laman web: www.panasiapub.com © Pan Asia Publications Sdn. Bhd. Hak cipta terpelihara. Sebarang bahagian dalam buku ini tidak boleh diterbitkan semula, disimpan dalam cara yang boleh dipergunakan lagi ataupun dipindahkan dalam sebarang bentuk atau cara, baik secara elektronik, mekanik, gambar, rakaman atau sebagainya, tanpa kebenaran daripada penerbit. Cetakan Pertama 2024 MODUL A+1 BIOLOGI Tingkatan 5 ISBN 978-967-466-885-3 Dicetak oleh • PDF Manual Guru • Rancangan Pengajaran Tahunan • Lembaran Pentaksiran Bilik Darjah (PBD) Bonus Guru
ii BAB 1 Organisasi Tisu Tumbuhan dan Pertumbuhan Organisation of Plant Tissues and Growth 1.1 Organisasi Tisu Tumbuhan Organisation of Plant Tissues ............................................................................................................................................... 1 1.2 Tisu Meristem dan Pertumbuhan Meristematic Tissues and Growth ......................................................................................................................................... 4 1.3 Lengkung Pertumbuhan Growth Curves .................................................................................................................................................................... 10 Soalan Berformat SPM............................................................................................................................................................... 13 BAB 2 Struktur dan Fungsi Daun Structure and Function of leaf 2.1 Struktur Daun Structure of a Leaf............................................................................................................................................................... 17 2.2 Organ Utama Pertukaran Gas Main Organ for Gaseous Exchange.................................................................................................................................... 19 2.3 Organ Utama Transpirasi Main Organ for Transpiration ............................................................................................................................................ 22 2.4 Organ Utama Fotosintesis Main Organ for Photosynthesis .......................................................................................................................................... 25 2.5 Titik Pampasan Compensation Point ............................................................................................................................................................ 30 Soalan Berformat SPM............................................................................................................................................................... 32 BAB 3 Nutrisi dalam Tumbuhan Nutrition in Plants 3.1 Nutrien Tak Organik Utama Main Inorganic Nutrients.................................................................................................................................................... 37 3.2 Organ Pengambilan Air dan Garam Mineral Uptake of Water and Mineral Salts..................................................................................................................................... 43 3.3 Kepelbagaian dalam Nutrisi Tumbuhan Diversity in Plant Nutrition................................................................................................................................................. 45 Soalan Berformat SPM............................................................................................................................................................... 46 BAB 4 Pengangkutan dalam Tumbuhan Transportation in Plants 4.1 Tisu Vaskular Vascular Tissues .................................................................................................................................................................. 50 4.2 Pengangkutan Air dan Garam Mineral Transport of Water and Mineral Salts................................................................................................................................. 53 4.3 Translokasi Translocation....................................................................................................................................................................... 58 4.4 Fitoremediasi Phytoremediation ................................................................................................................................................................ 61 Soalan Berformat SPM............................................................................................................................................................... 62 Kandungan ModulA+ Biologi Tg5.indd 2 28/11/2023 12:56 PM
iii BAB 5 Gerak Balas dalam Tumbuhan Responses in Plants 5.1 Jenis Gerak Balas Types of Responses.............................................................................................................................................................. 67 5.2 Fitohormon Phytohormones.................................................................................................................................................................... 69 5.3 Aplikasi Fitohormon dalam Pertanian Application of Phytohormones in Agriculture..................................................................................................................... 73 Soalan Berformat SPM............................................................................................................................................................... 75 BAB 6 Pembiakan Seks dalam Tumbuhan Berbunga Sexual Reproduction in Flowering Plants 6.1 Struktur Bunga Structure of a Flower .......................................................................................................................................................... 81 6.2 Pembentukan Debunga dan Pundi Embrio Development of Pollen Grains and Embryo Sac................................................................................................................. 82 6.3 Pendebungaan dan Persenyawaan Pollination and Fertilisation............................................................................................................................................... 83 6.4 Perkembangan Biji Benih dan Buah Development of Seeds and Fruits........................................................................................................................................ 86 6.5 Kepentingan Biji Benih untuk Kemandirian Importance of Seeds for Survival ........................................................................................................................................ 88 Soalan Berformat SPM............................................................................................................................................................... 88 BAB 7 Penyesuaian Tumbuhan pada Habitat Adaptations of Plants in Different Habitats 7.1 Penyesuaian Tumbuhan berdasarkan Habitat Adaptations of Plants in Different Habitats........................................................................................................................ 92 Soalan Berformat SPM............................................................................................................................................................... 97 BAB 8 Biodiversiti Biodiversity 8.1 Sistem Pengelasan dan Penamaan Organisma System of Classification and Naming of Organisms ......................................................................................................... 101 8.2 Biodiversiti Biodiversity........................................................................................................................................................................ 103 8.3 Mikroorganisma dan Virus Microorganisms and Viruses............................................................................................................................................. 103 Soalan Berformat SPM............................................................................................................................................................. 103 BAB 9 Ekosistem Ecosystem 9.1 Komuniti dan Ekosistem Community and Ecosystem................................................................................................................................................ 110 9.2 Ekologi Populasi Population Ecology ........................................................................................................................................................... 129 Soalan Berformat SPM............................................................................................................................................................. 132 Kandungan ModulA+ Biologi Tg5.indd 3 28/11/2023 12:56 PM
iv BAB 10 Kelestarian Alam Sekitar Environmental Sustainability 10.1 Ancaman Alam Sekitar Threats to the Environment ............................................................................................................................................... 137 10.2 Pemeliharaan, Pemuliharaan dan Pemulihan Ekosistem Preservation, Conservation and Restoration of Ecosystems............................................................................................. 140 10.3 Amalan dalam Melestarikan Alam Sekitar Environmental Sustainability Practices............................................................................................................................ 145 10.4 Teknologi Hijau Green Technology.............................................................................................................................................................. 147 Soalan Berformat SPM............................................................................................................................................................. 150 BAB 11 Pewarisan Inheritance 11.1 Pewarisan Monohibrid Monohybrid Inheritance.................................................................................................................................................... 153 11.2 Pewarisan Dihibrid Dihybrid Inheritance ......................................................................................................................................................... 157 11.3 Gen dan Alel Genes and Alleles.............................................................................................................................................................. 158 11.4 Pewarisan Manusia Inheritance in Humans...................................................................................................................................................... 160 Soalan Berformat SPM............................................................................................................................................................. 168 BAB 12 Variasi Variation 12.1 Jenis dan Faktor Variasi Types and Factors of Variation ......................................................................................................................................... 169 12.2 Variasi dalam Manusia Variations in Humans........................................................................................................................................................ 172 12.3 Mutasi Mutation ............................................................................................................................................................................ 186 Soalan Berformat SPM............................................................................................................................................................. 190 BAB 13 Teknologi Genetik Genetic Technology 13.1 Kejuruteraan Genetik Genetic Engineering.......................................................................................................................................................... 182 13.2 Bioteknologi Biotechnology.................................................................................................................................................................... 186 Soalan Berformat SPM............................................................................................................................................................. 190 Amali Sains Bersepadu (Kertas 3)............................................................................................................................ MG-1 – MG-8 Lembaran Pentaksiran Bilik Darjah (PBD) https: bit.ly/3ulnBmA Kandungan ModulA+ Biologi Tg5.indd 4 28/11/2023 12:56 PM
Pengangkutan dalam Tumbuhan Transport in Plants BAB 4 4.1 Tisu Vaskular Vascular Tissues Buku Teks m.s. 76 – 78 A Kepentingan pengangkutan dalam tumbuhan Importance of transport in plants 1. Air dan garam mineral diperlukan oleh tumbuhan untuk menjalankan aktiviti metabolisme , pertumbuhan dan perkembangan . Water and mineral salts are required by plants to carry out metabolic activities, growth and development . 2. Tisu vaskular yang mengangkut air dan garam mineral di dalam tumbuhan adalah tisu xilem . The vascular tissue that transports water and mineral salts in plants is the xylem tissue. 3. Hasil fotosintesis dalam daun perlu diangkut ke kawasan lain pada tumbuhan untuk proses metabolisma atau sebagai bahan simpanan . Products of photosynthesis in leaves have to be transported to other areas of the plants for metabolic processes or as storage substance. 4. Bahan organik hasil fotosintesis diangkut oleh tisu floem . Photosynthetic organic substances are transported by phloem tissue. B Adaptasi struktur salur xilem dan trakeid untuk mengangkut air dan garam mineral Structural adaptations of xylem vessels and tracheids to transport water and mineral salts 1. Rajah di bawah menunjukkan sel dalam tisu xilem. TP 1 The diagrams below show the cells in the xylem tissue. (a) Salur xilem Xylem vessel (b) Trakeid Tracheid 50 B04 Modul A+1 Biologi Tg5.indd 50 28/11/2023 1:06 PM
C Adaptasi struktur tiub tapis dan sel rakan untuk mengangkut bahan organik Structural adaptations of sieve tubes and companion cells for the transport of organic substances Rajah di bawah menunjukkan struktur tisu floem. TP 1 The diagram below shows the structure of phloem tissue. (a) Sel rakan Companion cell (b) Tiub tapis Sieve tube 3. Jadual berikut menunjukkan adaptasi struktur tisu xilem dan tisu floem untuk menjalankan proses pengangkutan. TP 2 The following table shows the structural adaptations of xylem tissue and phloem tissue to carry out the transportation process. Tisu xilem Xylem tissue Tisu floem Phloem tissue (a) Xilem merupakan struktur berbentuk tiub panjang berlubang yang berterusan yang mengangkut air dan garam mineral. Xilem is a long hollow tube -shaped structure that transports water and mineral salts continuously. Tiub tapis mempunyai liang-liang kecil seperti penapis. Sieve tubes have small pores which is like a sieve. (b) Tiub xilem yang panjang dan sempit memberikan tindakan kapilari untuk mengangkut air ke atas dalam batang. Xylem tube which is long and narrow gives capillary action in order to transport water upward in the stem. Tiub tapis tidak mempunyai organel tetapi mengandungi bebenang sitoplasma . Sieve tubes do not have any organelles but contain cytoplasm strands. (c) Dinding xilem terdiri daripada lignin untuk mencegah xilem daripada ranap semasa mengangkut air. The wall of xylem is made up of lignin that prevents the xylem from collapsing while transporting water. Sel-sel rakan yang bersebelahan dengan tiub tapis mempunyai banyak mitokondria yang menghasilkan ATP untuk proses pengangkutan aktif sukrosa di dalam tiub tapis. Companion cells which are adjacent to the sieve tubes have many mitochondria that generate ATP for the active transport of sucrose in the sieve tubes. (d) Dinding xilem yang berlignin memberikan sokongan mekanikal kepada tumbuhan. The lignified wall of xylem gives mechanical support to the plant. (e) Dinding salur xilem dan trakeid mempunyai liang yang membenarkan air diangkut ke sisi ke dalam sel-sel yang berhampiran. The xylem vessel and tracheid wall have pits that enable lateral movement of water into neighbouring cells. 51 BAB 4 B04 Modul A+1 Biologi Tg5.indd 51 28/11/2023 1:06 PM
4.2 Pengangkutan Air dan Garam Mineral Transport of Water and Mineral Salts Buku Teks m.s. 79 – 86 A Pengangkutan air dari tanah ke dalam Akar Transport of water from soil to roots 1. Air meresap ke dalam sel akar secara osmosis melalui sistem akar yang mengandungi rambut akar . Water diffuses into root cells by osmosis through the root system that has root hairs . 2. Adaptasi sel akar untuk resapan air: Adaptations of root cells for water absorption: (a) Sel akar mempunyai keupayaan air yang lebih rendah berbanding dengan tanah. Ini adalah kerana garam mineral diangkut secara pengangkutan aktif oleh sel akar ke dalam vakuol sel akar. The root cells have a lower water potential compared to the soil. This is because mineral salts are transported by active transport from the root cells into the vacuoles of the root cells. (b) Sel akar mempunyai rerambut akar yang meningkatkan nisbah jumlah luas permukaan per isi padu akar . The root cells have root hairs that increase the total surface area per volume ratio of the roots . (c) Sel akar mempunyai dinding yang nipis untuk meningkatkan kadar penyerapan air . The root cells have thin walls for a faster rate of absorption of water . 3. Rajah di bawah menunjukkan dua laluan air dari sel akar ke xilem. TP 1 The diagram below shows two pathways of water from root cells to xylem. Epidermis Epidermis Plasmodesmata Plasmodesmata Jalur Casparian Casparian strip Endodermis Endodermis Korteks Cortex Perisikel Pericycle Xilem Xylem Laluan apoplas Apoplast pathway Laluan simplas Simplast pathway 53 BAB 4 B04 Modul A+1 Biologi Tg5.indd 53 28/11/2023 1:06 PM
Eksperimen Wajib Eksperimen Eksperimen 4.1 Mengkaji kesan tekanan akar terhadap pengangkutan air To study the effect of root pressure on water transport 4.2.1 Menghuraikan faktor yang terlibat dalam laluan air dan garam mineral dari tanih ke daun Pernyataan masalah/ Problem statement: Apakah kesan tekanan akar terhadap pengangkutan air? What are the effects of root pressure on water transport? Tujuan/ Aim: Mengkaji kesan tekanan akar terhadap pengangkutan air To investigate the effects of root pressure on water transport Hipotesis/ Hypothesis: Tekanan akar membantu untuk mengangkut air dari akar ke pucuk Root pressure helps in transporting water from the roots to the shoot Bahan/ Material: Pokok keembung segar di dalam pasu, vaselin, tanah Fresh balsam plant in a vase, vaseline, soil Radas/ Apparatus: Pisau, tiub getah, kaki retort dengan pengapit, pen penanda, manometer dengan merkuri Knife, rubber tube, retort stand clamp, marker pen, manometer with mercury Prosedur/ Procedure: Tiub getah Rubber tube Tekanan akar Root pressure Air Water Tekanan akar menyebabkan merkuri naik di dalam manometer Root pressure causes the mercury to rise in the manometer Manometer merkuri Mercury manometer Batang dipotong dari tumbuhan yang disiram dengan baik Cut stump of a well-watered plant 1. Satu pokok keembung dipotong di bahagian pucuknya dengan meninggalkan lebih kurang 5 cm batangnya di atas permukaan tanah. A balsam plant was cut at the shoot by leaving about 5 cm of the stem above the soil. 2. Tiub getah dipasang pada hujung keratan batang tersebut. A rubber tube is fixed at the end of the stem. 3. Vaselin digunakan untuk pemasangan tiub tersebut supaya sambungannya kedap udara. Vaseline is used to fix the tube so that the connection is airtight. 4. Manometer yang mengandungi merkuri dipasang pada hujung batang tersebut. A manometer containing mercury is fixed to the end of the stem. 5. Kaki retort digunakan untuk menyokong manometer tersebut. A retort stand is used to support the manometer. 6. Aras awal merkuri di dalam manometer ditanda dengan pen penanda. The initial level of the mercury in the manometer is marked using a marker pen. 7. Air dibekalkan ke tanah selama 2 hari. Water is supplied to the soil for 2 days. 8. Susunan radas diletakkan di tempat yang mempunyai suhu persekitaran yang sesuai. The apparatus is placed in a place with a suitable environmental temperature. 9. Aras merkuri di dalam manometer ditandakan selepas 2 hari. The level of mercury in the manometer is marked after 2 days. 55 BAB 4 B04 Modul A+1 Biologi Tg5.indd 55 28/11/2023 1:06 PM
Keputusan/ Results: Pemerhatian Observation Aras merkuri (cm) Level of mercury (cm) Aras merkuri pada awal eksperimen Mercury level at the beginning of the experiment 1.5 Aras merkuri pada akhir eksperimen Mercury level at the end of the experiment 20.0 Peningkatan aras merkuri Increase of mercury level 18.5 Perbincangan/ Discussion: 1. Apabila air ditambah ke dalam tanah, tekanan akar menyebabkan air naik ke atas tumbuhan walaupun tiada pucuk pada tumbuhan tersebut untuk menjalankan proses transpirasi . When water is added into the soil, root pressure causes water to move up the plant even though there are no shoots in the plant to carry out the transpiration process . 2. Tekanan akar berlaku disebabkan oleh pengangkutan aktif garam mineral ke dalam salur xilem. Ini menyebabkan air masuk ke dalam xilem pada daya yang tinggi secara osmosis . The root pressure is caused by the active transport of mineral salts into the xylem vessel. This causes water to move into the xylem at a high force by osmosis . Kesimpulan/ Conclusion: Pergerakan air secara menegak ke atas di dalam tumbuhan adalah disebabkan oleh tekanan akar. Tekanan akar menghasilkan satu daya yang menolak air ke atas dalam salur xilem. The upward movement of the water in the plant is caused by root pressure. Root pressure creates a force to push water upward in the xylem vessel. Eksperimen Wajib Eksperimen Eksperimen 4.2 Mengkaji kesan tarikan transpirasi terhadap pengangkutan air To study the effect of transpirational pull on water transport 4.2.1 Menghuraikan faktor yang terlibat dalam laluan air dan garam mineral dari tanih ke daun Pernyataan masalah/ Problem statement: Apakah kesan tarikan transpirasi terhadap pengangkutan air? What is the effect of transpirational pull on water transport? Tujuan/ Aim: Mengkaji kesan tarikan transpirasi terhadap pengangkutan air To investigate the effect of transpirational pull on water transport Hipotesis/ Hypothesis: Tarikan transpirasi mengangkut air dari akar ke daun Transpirational pull transports water from the roots to the leaves Bahan/ Materials: Satu tumbuhan dengan daun dan akar, air, vaselin A plant with leaves and roots, water, vaseline Radas/ Apparatus: Bikar yang berisi air, potometer berskala, gabus, pen penanda Beaker filled with water, potometer with a scale, cork, marker pen 56 BAB 4 B04 Modul A+1 Biologi Tg5.indd 56 28/11/2023 1:06 PM
Prosedur/ Procedure: Gelembung air di dalam tiub kapilari Air bubble in capillary tubing Pucuk tumbuhan Plant shoot Takungan air Reservoir of water Pili Tap Air Water Skala milimeter Millimetre scale Penutup gabus Cork cover 0 mm1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Potometer/ Potometer 1. Batang satu pucuk tumbuhan dipotong secara serong di dalam besen besar yang diisikan dengan air. A stem of a plant shoot is cut diagonally inside a big basin filled with water. 2. Potometer dimasukkan ke dalam besen tersebut. A potometer is placed into the basin. 3. Air diisi ke dalam potometer tersebut di dalam besen. Water is filled into the potometer inside the basin. 4. Pucuk berdaun dimasukkan ke dalam potometer. A leafy shoot is inserted into the potometer. 5. Langkah 1 hingga 4 dilakukan di bawah permukaan air untuk memastikan tiada gelembung udara terperangkap di dalam radas. Steps 1 to 4 are carried out underwater to ensure that there are no air bubbles trapped inside the apparatus. 6. Satu jari diletakkan pada hujung tiub kapilari potometer yang terbuka dan radas dikeluarkan dari dalam besen. A finger is placed on the open end of the capillary tube of the potometer and the apparatus is taken out of the basin. 7. Hujung yang terbuka itu diletakkan ke dalam satu bikar yang berisi air dan jari dilepaskan. The open end is then placed inside a beaker filled with water and the finger is allowed to let go. 8. Air pada permukaan daun pada pucuk dikeringkan dengan kertas tisu. Water on the surface of the leaf on the shoot is dried up using tissue paper. 9. Vaselin disapu pada bahagian bukaan atas potometer supaya penutup gabus dapat ditutup dengan rapat. Vaseline is rubbed at the opening of the top of the potometer so that the cork cover can be tightly closed. 10. Tiub kapilari diangkat sedikit ke atas permukaan air di dalam bikar. Tiub getah dipicit dengan perlahan untuk membebaskan satu titik air daripada tiub kapilari. Satu gelembung udara terbentuk di dalam tiub kapilari. The capillary tube is lifted out of the surface of water in the beaker. The rubber tube is squeezed lightly to release a drop of water from the capillary tube. An air bubble is formed in the capillary tube. 11. Hujung tiub kapilari diletakkan ke dalam air. Kedudukan gelembung udara ditanda dengan pen penanda. The capillary tube end is placed inside the water. The position of the air bubble is marked using a marker pen. 12. Potometer disokong oleh kaki retort. The potometer is supported by a retort stand. 13. Pergerakan gelembung udara diperhatikan. The movement of the air bubble is observed. Perbincangan/ Discussion: Tarikan transpirasi mengerakkan air dari akar ke daun . Kadar transpirasi dipengaruhi oleh faktor-faktor persekitaran . Transpiration pull moves water from the roots to the leaves . The rate of transpiration is influenced by environmental factors. 57 BAB 4 B04 Modul A+1 Biologi Tg5.indd 57 28/11/2023 1:06 PM
2. Rajah 1 menunjukkan prosos fitoremediasi yang digunakan untuk memulihkan kawasan-kawasan yang tercemar. Diagram 1 shows the phytoremediation process used to restore polluted areas. Translokasi Translocation Pengambilan Uptake Hiperakumulator Hyperaccumulator Penuaian dan pembuangan atau pemulihan Harvesting and disposal or recovery Cd Cd Au Au Pb Pb Ti Mi Co Co Zn Rajah/ Diagram 1 Antara pernyataan berikut, yang manakah benar tentang fitoremediasi? KBAT Menganalisis Which of the following statements are correct about phytoremediation? I Semua jenis tumbuhan boleh digunakan untuk proses fitoremediasi All plants can be used for the phytoremediation process II Proses fitoremediasi ialah kaedah yang memastikan semua bahan pencemar boleh disingkirkan di sesuatu kawasan yang tercemar Phytoremediation process is a method that ensures that all pollutants can be removed in a polluted area III Proses fitoremediasi ialah proses yang mengambil masa yang lama Phytoremediation is a process that takes a long time IV Fitoremediasi adalah kaedah yang murah berbanding dengan kaedah bukan biologi lain Phytoremediation is cheaper compared to the other non-biological methods A I, II, III dan IV C III dan IV I, II, III and IV III and IV B I dan II D II, III dan IV I and II II, III and IV 3. Antara keadaan persekitaran berikut, yang manakah akan menyebabkan kadar transpirasi yang pantas? Which of the following environmental conditions will cause a rapid rate of transpiration? Angin Wind Cahaya Light Suhu Temperature Kelembapan Humidity A Tinggi High Rendah Low Tinggi High Tinggi High B Rendah Low Tinggi High Rendah Low Rendah Low C Tinggi High Tinggi High Tinggi High Rendah Low KLON SPM 4. Rajah 2 menunjukkan pergerakan air ke atas tumbuhan dari akar ke daun. Diagram 2 shows the movement of water up the plant from the roots to the leaves. P Q Rajah/ Diagram 2 Apakah peranan yang dimainkan oleh P dan Q dalam pergerakan air ke atas tumbuhan? KBAT Menganalisis What is the role played by P and Q in water movement up the plant? A Membantu air untuk bergerak secara lateral di dalam tumbuhan Helps water to move laterally in the plant B Menghasilkan tindakan kapilari dan ketegangan permukaan yang menyebabkan air bergerak secara terus tanpa putus Produces capillary action and surface tension that causes water to move continuously without breaking C Menghasilkan daya yang kuat supaya air dapat bergerak dengan pantas ke daun Produces a strong force so that water can move quickly towards the leaf D P menyebabkan molekul air melekat antara satu sama lain dan Q menyebabkan molekul air melekat pada dinding xilem P causes water molecules to stick to each other and Q causes water molecule to stick to the wall of xylem 5. Rajah 3 menunjukkan afid sedang memperolehi nutrien dari tisu T pada batang tumbuhan. KBAT Menganalisis Diagram 3 shows an aphid obtaining nutrients from tissue T at the plant stem. T Rajah/ Diagram 3 Antara berikut, yang manakah tidak benar mengenai tisu T? Which of the following is not correct about tissue T? 63 BAB 4 B04 Modul A+1 Biologi Tg5.indd 63 28/11/2023 1:07 PM
A T mengangkut nutrien dari sumbernya ke kawasan yang memerlukannya T transports nutrients from the source to the areas that require it B T mengangkut nutrien dengan bantuan air yang mengalir dari tisu xilem T transports nutrients with the help of water that flows from xylem tissue C T mengangkut nutrien menggunakan tekanan yang rendah T transports nutrients using low pressure 6. Rajah 4 menunjukkan bahagian pokok dan arah pengaliran bahan-bahan di dalam pokok tersebut. Diagram 4 shows a part of a tree and the flow of substances inside the plant. Tanah Soil Tanah Soil K L M N Rajah/ Diagram 4 Antara berikut, yang manakah betul tentang pengangkutan bahan di dalam tumbuhan ini? Which of the following are correct about the transportation of substances in this plant? I Proses K ialah pengambilan gas ke dalam tumbuhan melalui stoma Process K is the uptake of gases into the plant through the stomata II Proses L ialah pengaliran keluar gas dari dalam tumbuhan ke persekitaran melalui stoma Process L is the outflow of gas from within the plant into the environment through stomata III Proses L dan N ialah pergerakan air hasil daripada tarikan transpirasi Processes L dan N are the movement of water due to transpirational pull IV Proses N adalah pergerakan air ke sel akar Proses N is the movement of water to the root cells A I dan II C I, II, III dan IV I and II I, II, III and IV B I dan IV D I, II dan III I and IV I, II and III 7. Rajah 5 menunjukkan sejenis tisu tumbuhan. Diagram 5 shows a type of plant tissue. Lumen Lumen Lumen Lumen Lumen Lumen Lumen Lumen Lignin Lignin Rajah/ Diagram 5 KLON SPM Apakah yang akan berlaku sekiranya lebih banyak tisu ini dibentuk di dalam tumbuhan secara pertumbuhan sekunder? KBAT Mengaplikasi What happens when more of this tissue are formed in the plant through secondary growth? I Lebih banyak asid amino boleh diangkut secara berterusan di dalam tumbuhan More amino acids are able to be transported continuously in the plant II Lebih sukrosa boleh diangkut secara berterusan di dalam tumbuhan More sucrose is able to be transported continuously in the plant III Tumbuhan ini boleh tahan tekanan tinggi semasa pengaliran air yang berlaku secara tindakan kapilari The plant can withstand high pressure during water flow that occurs through capillary action IV Lebih banyak bahagian tumbuhan boleh menerima air dan garam mineral secara berterusan More parts of the plants can receive water and mineral salts continuously A II, III dan IV C I, II, III dan IV II, III and IV I, II, III and IV B I, III dan IV D III dan IV I, III and IV III and IV 8. Rajah 6 menunjukkan keratan rentas sehelai daun eudikot. Diagram 6 shows a cross section of a eudicot leaf. Rajah/ Diagram 6 Antara pernyataan berikut, yang manakah menjelaskan proses pengangkutan air di dalam daun dengan betul? Which of the following statements correctly explains the water transport process in the leaf? A Sel mesofil berspan mempunyai keupayaan air yang rendah berbanding dengan sel berhampiran akibat kehilangan air dari sel tersebut Spongy mesophyll cells have a lower water potential compared to the adjacent cells due to water loss by these cells B Pergerakan air melalui daun adalah dengan menggunakan laluan simplas Movement of water through the leaf is by using the symplast pathway C Daya-daya yang menarik air keluar dari daun melalui stomata dipanggil daya lekitan dan lekatan The forces that pull water out of the leaf through the stomata are called the cohesion and adhesion forces KLON SPM 64 BAB 4 B04 Modul A+1 Biologi Tg5.indd 64 28/11/2023 1:07 PM
Kertas 2 Paper 2 Bahagian A/ Section A 1. Rajah 1 menunjukkan sejenis proses pengangkutan yang berlaku di dalam tumbuhan. Diagram 1 shows a type of transport process which occurs in plants. (a) Kenal pasti tisu W dan X. Identify tissues W and X. W : Xilem/ Xylem X : Floem/ Phloem [2 markah/ marks] (b) Namakan proses yang berlaku di dalam tisu-tisu W dan X. Name the processes that occur in tissues W and X. W : Transpirasi/ Transpiration X : Translokasi/ Translocation [2 markah/ marks] (c) Terangkan peranan yang dimainkan oleh tisu W dalam proses yang berlaku di dalam tisu X. KBAT Menganalisis Explain the role played by tissue W in the process that occurs in tissue X. Apabila sukrosa dari sel mesofil diangkut ke dalam tisu X, keupayaan air di dalam tisu X menurun. Air dari tisu W akan memasuki tisu X secara osmosis. Ini akan meningkatkan tekanan hidrostatik di dalam tisu X. Sukrosa akan diangkut dalam tisu X dari kawasan tekanan hidrostatik tinggi ke bahagian tumbuhan lain yang mempunyai tekanan hidrostatik yang rendah. When sucrose is transported from mesophyll cells into tissue X, the water potential in tissue X decreases. Water from tissue W enters tissue X by osmosis. This increases the hydrostatic pressure in tissue X. Sucrose will be transported in tissue X from a high hydrostatic pressure area to other parts of the plant that have low hydrostatic pressue. [2 markah/ marks] Bahagian B/ Section B 2. Rajah 2 menunjukkan sistem pengangkutan pada tumbuhan. Diagram 2 shows a transport system in plants. Kecerunan keupayaan air Water potential gradient Daun Leaf Batang Stem Akar Root Rajah/ Diagram 2 KLON SPM Sukrosa + H2 O Sucrose + H2 O H2 O H2 O W X Sukrosa Sucrose Rajah/ Diagram 1 65 BAB 4 B04 Modul A+1 Biologi Tg5.indd 65 28/11/2023 1:07 PM
Berdasarkan Rajah 2, terangkan laluan air dan daya-daya yang terlibat dalam mekanisma pengangkutan air. Based on Diagram 2, describe the pathway and forces involved in the mechanism of water transport. (a) Dari tanah ke dalam akar dan sepanjang sel akar From the soil into the roots and along the root cells (b) Dari akar ke atas batang pokok From the roots upward into the stem of the tree [10 markah/ marks] Bahagian C/ Section C 3. Rajah 3 menunjukkan satu kaedah rawatan air, iaitu kaedah biopenapisan. Diagram 3 shows a water treatment method, which is biofiltration method. Air banjir dialirkan ke dalam biopenapis Stormwater run off are delivered into biofilter Proses rawatan fizikal, kimia dan biologi Physical, chemical and biological treatment processes Pengurangan aliran dan isi padu Attenuation of flow and volume Kolam sementara Temporary ponding Pembebasan air di hilir sungai, pengumpulan untuk penggunaan semula atau pengaliran keluar air ke tanih persekitaran Discharge downstream, collection for reuse or exfiltration into surrounding soils Rajah/ Diagram 3 (a) Satu habitat kolam yang berdekatan dengan satu kawasan pertanian mengalami masalah kritikal di mana banyak organisma telah mati selepas berlakunya banjir kilat yang serius. Kaitkan kesan air larian banjir dan bagaimana mungkin masalah tersebut berlaku. KBAT Menganalisis A pond habitat near an agricultural area underwent a critical problem whereby a large number of organisms died after a serious occurrence of flash floods. Relate the effect of flood water runoff and how this problem can possibly take place. [10 markah/ marks] (b) Sebagai seorang pegawai sains persekitaran, terangkan kepada petani-petani di kawasan tersebut tentang bagaimana proses rawatan biopenapisan air boleh mengawal keadaan ini. KBAT Menilai As an environmental science officer, explain to the farmers in that area on how water biofiltration treatment process can control this situation. [4 markah/ marks] (c) Bincangkan kelebihan dan kekurangan dalam aplikasi kaedah fitoremediasi untuk membersihkan suatu kawasan takungan air yang tercemar. KBAT Mengaplikasi Discuss the advantages and disadvantages of the application of phytoremediation method to clean up a polluted water catchment area. [6 markah/ marks] 66 BAB 4 B04 Modul A+1 Biologi Tg5.indd 66 28/11/2023 1:07 PM
Kertas 3 Soalan / Question 2 Bil. Number Radas / Bahan Apparatus / Material Kuantiti Quantity Ya (3) / Tidak (7) Yes (3) / No (7) 1 Kacang, bendi yang pelbagai saiz Ladies fingers of various sizes 20 2 Pembaris 30 cm 30 cm ruler 1 3 Kertas graf Graph paper 1 Anda dikehendaki menggunakan bahan dan radas yang diberikan untuk mengkaji variasi panjang kacang bendi yang berbeza. You are required to use the given materials and apparatus to investigate the variation of lengths of ladies’ fingers. (a) Nyatakan pernyataan masalah untuk kajian ini. State the problem statement for this investigation. Apakah jenis variasi yang ditunjukkan oleh panjang kacang bendi yang berbeza? What is the type of variation shown by the different lengths of ladies’ fingers? [1 markah/ mark] (b) Tuliskan prosedur yang dijalankan untuk kajian ini. Write the procedure carried out for this investigation. 1. 20 biji kacang bendi dibahagikan kepada 5 kumpulan berdasarkan saiz panjangnya dari yang paling panjang ke yang paling pendek. 20 ladies’ fingers are divided into 5 groups based on their lengths from the longest to the shortest. 2. Kumpulan pertama adalah saiz paling panjang dan kumpulan kelima adalah saiz paling pendek. The first group is the longest and the fifth group is the shortest. 3. Dengan menggunakan pembaris, kacang bendi dalam setiap kumpulan diukur. Using the ruler, the ladies’ fingers in each group are measured. 4. Data ukuran panjang kacang bendi direkodkan di dalam satu jadual. The data of the ladies’ fingers length measurements are recorded in a table. [4 markah/ marks] MG-5 Amali Kertas 3 Modul A+ Biologi Tg5.indd 5 28/11/2023 1:01 PM
Kertas 3(c) Lukiskan rajah satu kacang bendi di ruangan di bawah untuk menunjukkan bagaimana kacang bendi tersebut diukur. Draw a diagram of a ladies’ finger in the space below to show how the ladies’ finger is measured. 1 markah = rajah/ 1 mark = diagram 1 markah = cara mengukur/ 1 mark = how to measure x cm [2 markah/ marks] (d) Senaraikan panjang 20 kacang bendi yang telah diperolehi di dalam jadual berikut. List the lengths of all the 20 ladies’ fingers obtained in the following table. 1. 9.3 cm 2. 10.6 cm 3. 11.5 cm 4. 7.9 cm 5. 13.1 cm 6. 10.9 cm 7. 9.1 cm 8. 11.7 cm 9. 10.1 cm 10. 11.7 cm 11. 11.9 cm 12. 8.5 cm 13. 12.2 cm 14. 10.7 cm 15. 12.3 cm 16. 8.3 cm 17. 9.8 cm 18. 10.5 cm 19. 10.5 cm 20. 12.9 cm [2 markah/ marks] (e) Rekodkan data yang diperoleh daripada eksperimen dalam Jadual 1. Record the data obtained from the experiment in Table 1. Julat panjang kacang bendi (cm) Range of lengths of ladies’ fingers (cm) Bilangan kacang bendi Number of ladies’ fingers 13.0 – 13.9 1 12.0 – 12.9 3 11.0 – 11.9 4 10.0 – 10.9 6 9.0 – 9.9 3 8.0 – 8.9 2 7.0 – 7.9 1 Jadual/ Table 1 [2 markah/ marks] MG-6 Amali Kertas 3 Modul A+ Biologi Tg5.indd 6 28/11/2023 1:01 PM
Kertas 3 (f) Lakarkan satu graf yang sesuai untuk menunjukkan bilangan kacang bendi melawan julat panjang kacang bendi di dalam kertas graf yang diberikan. Plot a suitable graph to show the number of ladies’ fingers against the range of lengths of ladies’ fingers in the graph paper provided. 1 0 7.0–7.9 8.0–8.9 9.0–9.9 10.0–10.9 11.0–11.9 12.0–12.9 13.0–13.9 2 3 4 5 6 Bilangan kacang bendi Number of ladies’ fingers Julat panjang kacang bendi Range of lengths of ladies’ fingers (cm) [3 markah/ marks] (g) Tuliskan kesimpulan yang diperoleh di dalam kajian ini. Write the conclusion obtained in this investigation. Panjang kacang bendi menunjukkan variasi selanjar. The lengths of ladies’ fingers shows continuous variation. [1 markah/ mark] MG-7 Amali Kertas 3 Modul A+ Biologi Tg5.indd 7 28/11/2023 1:01 PM
Lembaran PBDBAB 5 Gerak Balas dalam Tumbuhan 1 Tahap Penguasaan Tafsiran 1 Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran asas sains mengenai pengangkutan dalam tumbuhan. 2 Memahami gerak balas dalam tumbuhan serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut. 3 Mengaplikasikan pengetahuan mengenai gerak balas dalam tumbuhan untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dan melaksanakan tugasan mudah. 4 Menganalisis pengetahuan mengenai gerak balas dalam tumbuhan dalam konteks penyelesaian masalah mengenai kejadian atau fenomena alam. 5 Menilai pengetahuan mengenai gerak balas dalam tumbuhan dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan untuk melaksanakan satu tugasan. 6 Mereka cipta dengan menggunakan pengetahuan dan kemahiran sains berkaitan gerak balas dalam tumbuhan dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan atau dalam melaksanakan aktiviti/ tugasan dalam situasi baharu secara kreatif dan inovatif dengan mengambil kira nilai sosial/ ekonomi/ budaya masyarakat. 5. P, Q dan R adalah tiga bijirin oat yang telah dirawat secara berlainan. Rajah 5(a) menunjukkan bijirin sebelum eksperimen dimulakan dan Rajah 5(b) menunjukkan keputusan eksperimen yang diperolehi selepas 24 jam. P, Q and R are three oat seedlings that were treated differently. Diagram 5(a) shows the seedlings before the experiment and Diagram 5(b) shows the results of the experiment which was obtained after 24 hours. Penutup yang legap pada hujung pokok Opaque cover on the tip of shoot P Q R Rajah/ Diagram 5(a) Penutup yang legap pada hujung pokok Opaque cover on the tip of shoot P Q R Rajah/ Diagram 5(b) (a) Nyatakan nama fitohormon yang bertanggungjawab untuk gerak balas yang ditunjukkan dalam eksperimen ini. State the name of the phytohormone responsible for the responses shown in this experiment. Auksin/ Auxin [1 markah/ mark] (b) Terangkan gerak balas dan proses yang berlaku pada P. Explain the response and process that occurs in P. Auksin dihasilkan pada hujung pucuk. Auksin akan bergerak ke zon pemanjangan yang gelap pada pucuk. Auksin merangsang pemanjangan sel pada zon pemanjangan yang menyebabkan pucuk tumbuh ke arah cahaya. Ini menunjukkan gerak balas fototropisme positif. Auxin is produced at the tip of the shoot. Auxin moves to the zone of elongation at the shaded side of the shoot. Auxin stimulates cell growth at the zone of elongation which causes the shoot to grow towards the direction of light. This shows the positive phototropism response. [4 markah/ marks] MG-14 Lembaran PBD Modul A+ Biologi Tg5.indd 14 28/11/2023 1:22 PM
Lembaran PBD (c) Terangkan mengapa pucuk Q dan R tumbuh ke atas dan tidak membengkok. Explain why the shoot in Q and R grows upwards and does not bend. (i) Q: Hujung pucuk Q telah dibuang. Auksin tidak dapat dihasilkan. Auksin perlu ada untukmenunjukkan kesan sensitif terhadap arah cahaya. Pucuk Q masih tumbuh ke atas akibat pemanjangan sel yang dirangsang oleh fitohormon lain selain auksin. The tip of shoot Q has been removed. Auxin is not produced. Presence of auxin is required to show sensitivity to the direction of light. Shoot Q grows upwards due to stimulation of growth by other phytohormones other than auxin. [4 markah/ marks] (ii) R: Hujung pucuk R tidak menerima rangsangan cahaya kerana ditutup dengan penutup legap. Auksin dihasilkan tetapi auksin tersebut akan bergerak ke bawah secara lurus dari hujung pucuk tanpa bergerak ke mana-mana arah yang spesifik. Pucuk akan tumbuh ke atas. The tip of shoot R does not receive the light stimuli as it is covered by the opaque cover. Auxin is produced but the auxin moves straight down from the tip without moving to any specific direction. The shoot grows upwards. [4 markah/ marks] MG-15 Lembaran PBD Modul A+ Biologi Tg5.indd 15 28/11/2023 1:22 PM
Lembaran PBDBAB 6 Pembiakan Seks dalam Tumbuhan Berbunga Tahap Penguasaan Tafsiran 1 Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran asas sains mengenai pembiakan seks dalam tumbuhan berbunga. 2 Memahami pembiakan seks dalam tumbuhan berbunga serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut. 3 Mengaplikasikan pengetahuan mengenai pembiakan seks dalam tumbuhan berbunga untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dan melaksanakan tugasan mudah. 4 Menganalisis pengetahuan mengenai pembiakan seks dalam tumbuhan berbunga dalam konteks penyelesaian masalah mengenai kejadian atau fenomena alam. 5 Menilai pengetahuan mengenai pembiakan seks dalam tumbuhan berbunga dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan untuk melaksanakan satu tugasan. 6 Mereka cipta dengan menggunakan pengetahuan dan kemahiran sains berkaitan pembiakan seks dalam tumbuhan berbunga dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan atau dalam melaksanakan aktiviti/ tugasan dalam situasi baharu secara kreatif dan inovatif dengan mengambil kira nilai sosial/ ekonomi/ budaya masyarakat. 6. Rajah 6 menunjukkan satu butir debunga yang diambil daripada stigma sebaik selepas proses pendebungaan. Diagram 6 shows a pollen grain taken from stigma shortly after pollination. Butir debunga Pollen grain X: Tiub debunga Pollen tube Rajah/ Diagram 6 (a) (i) Namakan dua agen pendebungaan untuk tumbuhan berbunga. TP 2 Name two pollinating agents for flowering plants. Serangga dan angin Insect and wind [2 markah/ marks] (ii) Namakan struktur X dalam rajah. TP 2 Name structure X on the diagram. [1 markah/ mark] (b) Lukis dan labelkan nukleus penjana dan nukleus tiub pada struktur X. TP 3 Draw and label the generative nucleus and tube nucleus on structure X. Butir debunga Pollen grain Nukleus penjana Generative nucleus Nukleus tiub Tube nucleus [2 markah/ marks] (c) Terangkan fungsi nukleus tiub dalam proses persenyawaan. TP 3 Explain the function of tube nucleus in the fertilisation process. Nukleus tiub merangsang pertumbuhan dan pemanjangan tiub debunga di sepanjang stil bunga sehingga sampai ke mikropil di pundi embrio. The tube nucleus stimulates the growth and elongation of the pollen tube along the flower style until it reaches the micropyle of the embryo sac. [2 markah/ marks] MG-16 Lembaran PBD Modul A+ Biologi Tg5.indd 16 28/11/2023 1:22 PM