FORMAT INSTRUMEN PENTAKSIRAN DAN PELAPORAN UJIAN AKHIR SESI AKADEMIK REKA BENTUK DAN TEKNOLOGI TINGKATAN 1, 2 DAN 3 BIL PERKARA FORMAT PENTAKSIRAN 1 Jenis Instrumen Ujian Bertulis 2 Jenis Soalan • Objektif Aneka Pilihan (OAP) • Objektif Pelbagai Bentuk (OPB) • Subjektif 3 Bilangan Soalan Bahagian A: OAP – 10 soalan Bahagian B: OPB – 10 soalan Bahagian C: Subjektif – 2 soalan 4 Markah Bahagian A: 10 markah Bahagian B: 40 markah Bahagian C: 20 markah Jumlah: 70 markah 5 Tempoh Ujian 1 jam 30 minit 6 Konstruk • Mengingat • Memahami • Mengaplikasi • Menganalisis • Menilai • Mencipta 7 Aras Kesukaran Rendah : Sederhana : Tinggi (5 : 3 : 2) 8 Kaedah Penskoran • Dikotomus • Analitikal • Holistik
1 Bab 1 Penyelesaian Masalah Secara Inventif 1.1 Pengenalpastian Masalah ............................................................................................ 1 1.2 Analisis Fungsi.............................................................................................................. 6 1.3 Percanggahan Fizikal ................................................................................................. 11 Cabaran Masteri 1.............................................................................................................. 15 Bab 2 Aplikasi Teknologi 2.1 Teknologi Pembuatan ................................................................................................. 19 Cabaran Masteri 2.1........................................................................................................... 34 2.2 Reka Bentuk Mekanikal.............................................................................................. 38 Cabaran Masteri 2.2........................................................................................................... 53 2.3 Reka Bentuk Elektrik .................................................................................................. 57 Cabaran Masteri 2.3........................................................................................................... 69 2.4 Reka Bentuk Elektronik .............................................................................................. 73 Cabaran Masteri 2.4........................................................................................................... 94 2.5 Reka Bentuk Akuaponik ............................................................................................. 98 Cabaran Masteri 2.5......................................................................................................... 109 2.6 Reka Bentuk Makanan ............................................................................................. 113 Cabaran Masteri 2.6......................................................................................................... 125 Pentaksiran Sumatif Ujian Akhir Sesi Akademik (UASA) .............................................................130 Jawapan ...................................................................................................................................................................138 KANDUNGAN Kandungan SpotlightA+ RBT Tg2.indd 1 11/04/2023 3:05 PM
Bab 1: Penyelesaian Masalah Secara Inventif 1 1 1 1 Penyelesaian Masalah Secara Inventif BAB A Masalah Bukan Inventif 1. Masalah bukan inventif ialah masalah yang dapat diselesaikan tanpa mempunyai kesan sampingan. Contoh: Ketika memotong sayur untuk memasak, anda menghadapi masalah pisau yang digunakan tumpul. Masalah ini memerlukan anda bertindak untuk menyelesaikannya. Oleh itu, anda membuat keputusan untuk mengasah pisau tersebut untuk menyelesaikan bagi masalah yang dihadapi. 2. Rajah 1.1 meringkaskan proses penyelesaian masalah bukan inventif: 1.1 Pengenalpastian Masalah 1.1.1 Mengenal Pasti Masalah Bukan Inventif dan Inventif Rajah 1.1 Alatan tidak berfungsi dengan baik Alatan dapat digunakan semula Masalah dikenal pasti Tiada kesan sampingan Proses penambahbaikan alatan Anjung TIP Pemikiran kreatif dan inventif amat diperlukan dalam pendidikan abad ke-21 bagi memastikan muid-murid dapat menjana idea penyelesaian masalah. 3. Contoh penyelesaian: (penambahbaikan untuk menyelesaikan masalah tidak menimbulkan kesan sampingan) • Masalah: Rantai basikal putus • Penyelesaian: Sambung rantai yang putus menggunakan pin rantai. • Rumusan: Rantai basikal dapat digunakan semula. Masalah dapat diselesaikan tanpa menimbulkan kesan sampingan. Pin rantai Rantai basikal putus Rantai basikal boleh digunakan semula B01 SpotlightA+ RBT Tg2.indd 1 11/04/2023 3:08 PM
Bab 1: Penyelesaian Masalah Secara Inventif 3 1 1 Penyelesaian umum Masalah umum Meringkaskan masalah Masalah khusus Penyelesaian khusus 1 Analisis 2 Model masalah Halangan penyelesaian 4 Model penyelesaian 3 Kaedah penyelesaian Rajah 1.3 2. (a) Langkah pertama: Mengenal pasti masalah yang dihadapi. (b) Langkah kedua: Menyenaraikan semua pilihan yang ada untuk menyelesaikan masalah. (c) Langkah ketiga: Membuat pilihan yang sesuai daripada senarai yang ada. (d) Langkah keempat: Melaksanakan pilihan yang dibuat. (e) Langkah kelima: Membuat penilaian sama ada pilihan yang dibuat itu berjaya atau tidak. 3. Jika berjaya, maka proses penyelesaian masalah itu telah selesai tetapi jika sebaliknya, rujuk semula langkah kedua dan semak semula jalan penyelesaiannya. Jika perlu, gunakan pilihan lain yang ada. B Masalah Inventif 1. Rajah 1.4 menunjukkan proses kerja dalam penyelesaian masalah inventif. PSpghoartli Portal Spotlight Teori penyelesaian masalah inventif (TRIZ) https://bit.ly/42U9ilZ Galeri Info • Konsep TRIZ digunakan untuk menyelesaian masalah inventif. • TRIZ (akronim dalam bahasa Rusia) iaitu Teoriya Resheniya Izobretatelskikh Zadach yang bermaksud Teori Penyelesaian Masalah lnventif (Theory of lnventive Problem Solving) 1.1.2 Menerangkan Proses Penyelesaian Masalah Bukan Inventif dan Inventif A Masalah Bukan Inventif 1. Rajah 1.3 menunjukkan carta aliran kerja bagi proses penyelesaian masalah bukan inventif. Rajah 1.4 Mula 1. Mengenal pasti masalah 2. Menyenaraikan pilihan untuk menyelesaikan masalah 3. Membuat pilihan 4. Melaksanakan pilihan 5. Menilai penyelesaian masalah sama ada berjaya atau tidak Selesai 1 2 3 4 5 Ya Tidak Mula Selesai B01 SpotlightA+ RBT Tg2.indd 3 11/04/2023 3:08 PM
Bab 1: Penyelesaian Masalah Secara Inventif 15 1 1 CABARAN MASTERI 1 Soalan Objektif 1. Antara berikut, pernyataan yang manakah menerangkan maksud penyelesaian masalah inventif? A Membuat pilihan dan melaksanakan pilihan yang ada. B Menilai penyelesaian masalah sama ada berjaya atau tidak. C Menyenaraikan pelbagai pilihan untuk menyelesaikan masalah. D Memilih kaedah penyelesaian spesifik untuk menyelesaikan masalah. 2. Rajah di bawah menunjukkan proses kerja bagi penyelesaian masalah inventif. Penyelesaian umum Masalah umum X Masalah khusus Penyelesaian khusus Apakah proses X? A Meringkaskan masalah B Model penyelesaian utama C Kaedah penyelesaian umum D Halangan penyelesaian masalah 3. Apakah tujuan melakukan analisis fungsi dalam proses penyelesaian masalah inventif? A Menyatakan fungsi setiap komponen sesuatu produk. B Mengenal pasti sistem yang ada pada sesuatu produk. C Melaksanakan tugas tertentu bagi melengkapkan sistem fungsi. D Mengenal pasti gabungan komponen yang membentuk produk lengkap. 4. Apakah fungsi garisan interaksi? A Mengenal pasti punca masalah. B Menggambarkan hubung kait antara komponen dengan kesannya. C Mengenal pasti masalah yang terdapat pada model fungsi dan komponen. D Memahami dan mengesahkan rantaian punca dan kesan sesuatu masalah pada produk. 5. Antara berikut, yang manakah tujuan melakukan analisis berantai punca-kesan? A Menentukan halangan semula jadi pada sesuatu produk. B Menggambarkan hubung kait antara komponen dengan kesannya. C Memahami dan mengesahkan rantaian punca dan kesan sesuatu masalah pada produk. D Mengenal pasti masalah yang terdapat pada model fungsi dan komponen yang terlibat. 6. Antara berikut, padanan manakah yang betul? Jenis halangan Contoh halangan A Semula jadi Kebolehan manusia B Sains dan fizik Momentum C Sifat asas objek Panas dan hujan D Sains dan semula jadi Kelembapan B01 SpotlightA+ RBT Tg2.indd 15 11/04/2023 3:08 PM
19 2 2 2 Aplikasi Teknologi BAB 1. Teknologi pembuatan ialah suatu proses menghasilkan produk dengan bantuan teknologi supaya proses kerja menjadi lebih cekap, mudah dan cepat. 2. Teknologi pembuatan produk ialah kaedah menghasilkan produk dengan menggunakan alatan tangan atau mesin. 3. Teknologi pembuatan kini berkembang dengan pesat melalui penggunaan mesin berteknologi tinggi yang menggunakan komputer, sistem automasi serta mikropengawal dan mikropemproses. 4. Mesin acuan suntikan ialah contoh mesin berteknologi tinggi. Bahan tuangan akan dimasukkan ke dalam mesin acuan suntikan yang mempunyai bongkah acuan untuk menghasilkan bentuk yang dikehendaki. 2.1 Teknologi Pembuatan Anjung TIP • Produk kegunaan harian seperti berus gigi, kasut, baju, cawan hinggalah ke produk keluaran industri seperti jentera berat dan mesin-mesin berteknologi tinggi terhasil daripada teknologi pembuatan. Galeri Info • Menurut The Association of Manufacturing Technology, “Manufacturing technology provides the tools that enable production of all manufactured goods”. • Teknologi pembuatan ialah proses menghasilkan produk dengan menggunakan teknologi PSpghoartli pemesinan dan peralatan. Portal Spotlight Penerangan lanjut subtopik 2.1.1 – 2.1.3 https://bit.ly/3M4DIfm Rajah 2.1 Mesin acuan suntikan Rajah 1.1 Proses Penyelesaian bagi masalah bukan inventif Bongkah acuan B02.1 SpotlightA+ RBT Tg2.indd 19 26/04/2023 11:19 AM
Bab 2: Aplikasi Teknologi 34 2 2 CABARAN MASTERI 2.1 1. Antara berikut, pernyataan manakah yang betul menerangkan maksud teknologi pembuatan? A Proses menghasilkan produk secara konvensional. B Proses menghasilkan model secara konvensional dan moden. C Proses yang menggunakan kemahiran tangan manusia untuk menghasilkan produk. D Proses menghasilkan produk sama ada menggunakan peralatan atau mesin. 2. Antara berikut, yang manakah proses pembuatan menggunakan kaedah moden? A Memotong kayu dengan gergaji puting. B Melicinkan permukaan kayu dengan ketam kayu. C Memasang skru dengan pemutar skru tanpa wayar. D Membuat ukiran pada kayu menggunakan pahat tepi serong. 3. Ciri yang manakah berkaitan dengan tuangan sejuk? A Menggunakan haba yang panas. B Menggunakan bahan seperti simen. C Menggunakan bahan seperti timah atau tembaga. D Menggunakan alatan yang sesuai untuk proses peleburan. Soalan Objektif 4. Berikut adalah langkah-langkah menyediakan acuan menggunakan Plaster of paris. Sapu lapisan minyak pada model Biarkan sehingga kering Celup model ke dalam pes P Q R Letak di dalam bekas Sediakan pes POP S T Susun langkah mengikut urutan yang betul. A T, S, P, Q, R C T, P, S, Q, R B T, P, R, S, Q D T, S, P, R, Q 5. Rajah di bawah menunjukkan urutan langkah menyediakan tuangan menggunakan epoxy resin dan epoxy hardener. Sediakan acuan, epoxy resin dan epoxy hardener Sukat epoxy resin dan tuang ke dalam bekas. X Kacau campuran sehingga sebati Y Apakah langkah X dan Y? X Y A Biarkan campuran menjadi keras. Sukat epoxy hardener dalam isi padu yang sama dan tuang ke dalam bekas. B Biarkan campuran menjadi keras. Tuang epoxy resin dalam isi padu yang sama sebelum dikacau. C Sukat epoxy hardener dalam isi padu yang sama dan tuang ke dalam bekas. Kacau campuran. D Sukat epoxy hardener dalam isi padu yang sama dan tuang ke dalam bekas. Biarkan campuran menjadi keras. B02.1 SpotlightA+ RBT Tg2.indd 34 26/04/2023 11:19 AM
2 2 38 2.2 Reka Bentuk Mekanikal Galeri Info • Komponen mekanikal yang digunakan akan menjadi haus dengan cepat atau berkarat sekiranya tidak diselenggarakan dengan betul. Keadaan ini boleh mendatangkan bahaya kepada pengguna. • Penyelenggaraan secara berkala perlu dilakukan pada komponen mekanikal untuk memastikan produk berada dalam keadaan optimum apabila digunakan. PSpghoartli Portal Spotlight Reka bentuk mekanikal (Part 1) https://bit.ly/3zlfBBz PSpghoartli Portal Spotlight Reka bentuk mekanikal (Part 2) https://bit.ly/3TCXksG Rajah 2.1 2.2.1 Mengenal Pasti Komponen Mekanikal 1. Gabungan komponen mekanikal membolehkan sesuatu produk berfungsi, bergerak atau berputar. 2. Reka bentuk mekanikal dihasilkan daripada pelbagai komponen mekanikal sama ada secara berasingan atau gabungan. 3. Komponen mekanikal saling berkait untuk menyelesaikan masalah atau tugasan seperti yang dikehendaki oleh pengendali. 4. Rajah 2.1 menunjukkan komponen-komponen mekanikal yang sering digunakan dalam reka bentuk sistem mekanikal. Komponen mekanikal Rantai Bindu Gelongsor Aci engkol Aci sesondol Tali sawat Takal Tuas/Tuil Pautan Gear Galas bebola B02.2 SpotlightA+ RBT Tg2.indd 38 11/04/2023 3:12 PM
Bab 2: Aplikasi Teknologi 53 2 2 CABARAN MASTERI 2.2 Soalan Objektif 1. Apakah fungsi sistem mekanikal? I Mengurangkan tenaga manusia dalam melakukan kerja. II Memindahkan sumber gerakan kepada gerakan yang lain. III Meningkatkan kefungsian sesuatu produk yang dihasilkan. IV Membolehkan sesuatu produk berfungsi, bergerak dan berputar A I, II dan III B I, II dan IV C I, III dan IV D II, III dan IV Soalan 2 dan 3 adalah berdasarkan sistem mekanikal yang ditunjukkan di bawah. Motor X 2. Apakah nama sistem mekanikal di atas? A Tuil B Pautan C Gelongsor D Takal dan tali sawat 3. Namakan bahagian berlabel X. A Tali sawat B Takal dipacu C Aci sesondol D Takal pemacu 4. Apakah fungsi tali sawat (belting)? A Mengurangkan berat beban supaya mudah diangkat. B Mengubah gerakan linear kepada gerakan berputar. C Mengurangkan geseran pada bahagian yang berpusing. D Mengubah pergerakan daripada kelajuan tinggi kepada kelajuan rendah. 5. Pernyataan berikut berkaitan suatu komponen mekanikal. Sebagai pengantara ketika objek berputar. Apakah komponen mekanikal tersebut? A Galas bebola C Pautan B Gelongsor D Takal 6. Antara berikut, yang manakah fungsi gelongsor? A Mengurangkan geseran ketika komponen bergerak secara mendatar. B Pengantara bagi penghantaran kuasa antara dua gear. C Mengurangkan geseran dan melancarkan pergerakan. D Menukar gerakan linear kepada gerakan berputar. 7. Apakah fungsi bindu? A Penghantar kuasa antara dua gear. B Memindahkan beban yang berat. C Memegang dan mencengkam mata gerudi. D Membuka dan menutup injap pada enjin kereta. B02.2 SpotlightA+ RBT Tg2.indd 53 11/04/2023 3:12 PM
57 2 2 2.3.1 Elemen Sistem Elektrik iaitu Sumber, Medium, Beban dan Kawalan Empat elemen utama dalam sistem elektrik ialah sumber, medium, beban dan kawalan A Sumber 1. Dua jenis sumber tenaga, iaitu sumber boleh diperbaharui dan sumber tidak boleh diperbaharui. 2. Sumber boleh diperbaharui ialah sumber yang boleh digunakan semula dan bekalannya kekal selama-lamanya. Contohnya seperti angin, air, matahari dan ombak. 3. Sumber tidak boleh diperbaharui pula akan habis dan tidak dapat dikitar semula. Contohnya seperti petroleum, arang batu, gas dan tenaga nuklear. B Medium 1. Medium ialah perantara antara sumber dengan beban bagi tujuan mengalirkan arus elektrik. 2. Dua jenis medium, iaitu medium berwayar dan medium tanpa wayar. C Beban 1. Beban ialah peralatan elektrik yang disambung kepada litar untuk beroperasi/berfungsi. 2. Beban yang beroperasi/berfungsi akan menghasilkan kesan seperti cahaya daripada mentol, angin daripada kipas dan bunyi daripada pembesar suara. D Kawalan 1. Kawalan berfungsi mengawal arus elektrik secara selamat dengan memutus atau menyambungkan litar elektrik. 2. Dua kaedah kawalan, iaitu secara manual atau automatik. 2.3 Reka Bentuk Elektrik Galeri Info Sumber elektrik di negara kita dihasilkan daripada jana kuasa hidroelektrik selain sumber gas dan arang batu. PSpghoartli Portal Spotlight Reka Bentuk Elektrik subtopik 2.3.1 https://bit.ly/3FLl205 Rajah 2.1 Sumber air digunakan untuk menjana hidroelektrik Transformer Generator Menara penghantaran tenaga elektrik Kabel penghantaran tenaga elektrik Sumber air masuk Air Keluar Turbin Empangan Rajah 2.2 Medium berwayar A dan medium tanpa wayar B A B Rajah 2.3 Beban A menghasilkan kesan cahaya Beban B menghasilkan kesan angin A B Rajah 2.4 Kawalan arus elektrik secara manual A dan kawalan secara automatik B A B B02.3 SpotlightA+ RBT Tg2.indd 57 11/04/2023 3:53 PM
Bab 2: Aplikasi Teknologi 61 2 2 Contoh 1: Rajah 2.13 menunjukkan sebuah litar lengkap yang mempunyai arus 0.7 A dan nilai rintangan 2 Ω. Kirakan nilai voltan dan kuasa litar itu. Penyelesaian: Voltan, V = Arus, I x Rintangan, R = 0.7 A x 2 Ω = 1.4 V Kuasa, P = Voltan, V x Arus, I = 1.4 V x 0.7 A = 0.98 W Contoh 2: Rajah 2.14 menunjukkan sebuah litar lengkap yang mempunyai voltan 3 V dan nilai rintangan 4 Ω. Kirakan nilai arus litar itu. Penyelesaian: Arus, I = Voltan, V Rintangan, Ω = 3 V 4 Ω = 0.75 A Contoh 3: Rajah 2.15 menunjukkan sebuah litar yang mempunyai voltan 3 V dan arus 0.3 A. Kirakan nilai rintangan litar itu. Penyelesaian: Rintangan, Ω = Voltan, V Arus, I = 3 V 0.3 A = 10 Ω 4 Ω 3 V I = ? Rajah 2.14 3 V A 0.3 A R = ? Ω Rajah 2.15 1. Parameter elektrik: voltan (V), arus (I), rintangan (R), kuasa (W) 2. Voltan dan arus adalah berkadar terus: voltan, V Ø; arus, I Ø 3. Rintangan, R dan arus, I adalah berkadar songsang: rintangan, R Ø; arus, I Œ 4. Rajah 2.11 menunjukkan hukum Ohm. I R R V V I V = I × R I = V R R = V I Rajah 2.11 5. Rajah 2.12 menunjukkan rumus bagi kuasa. V = Voltan (Volt) I = Arus (Ampere) P = Kuasa (Watt) P = V × I V = P I I = P V V I P Rajah 2.12 A 0.7 A 2 Ω V = ? Rajah 2.13 B02.3 SpotlightA+ RBT Tg2.indd 61 11/04/2023 3:53 PM
Bab 2: Aplikasi Teknologi 69 2 2 CABARAN MASTERI 2.3 Soalan Objektif 1. Antara berikut, yang manakah sumber tenaga elektrik arus terus? I Bateri III Jana kuasa II Dinamo IV Sel solar A I, II dan III C I, III dan IV B I, II dan IV D II, III dan IV 2. Antara berikut, yang manakah betul tentang konsep litar buka? A Kitaran litar terbuka B Kitaran litar bercantum C Kitaran litar lengkap D Kitaran litar tidak lengkap 3. Apakah punca berlaku litar arus bocor? A Wayar hidup bersentuh dengan badan perkakasan elektrik. B Wayar hidup bersentuh dengan wayar neutral. C Wayar neutral dipasang pada terminal hidup. D Wayar neutral tidak dipasang dengan betul. 4. Rajah di bawah menunjukkan sejenis litar. + – Mentol Suis Bateri Namakan litar tersebut. A Litar buka B Litar pintas C Litar tertutup D Litar arus bocor 5. Pernyataan berikut menerangkan hubungan antara rintangan dan arus di dalam litar elektrik. Rintangan dan arus berkadar songsang Antara berikut, yang manakah menerangkan maksud pernyataan itu? A Apabila arus kurang, rintangan akan berkurang. B Apabila rintangan kurang, arus akan berkurang. C Apabila arus bertambah, rintangan akan berkurang. D Apabila rintangan bertambah, arus akan berkurang. 6. Rajah di bawah menunjukkan hukum Ohm. V I R Antara berikut, yang manakah menerangkan maksud simbol pada hukum Ohm itu? A V = voltan, I = kuasa, R = arus B V = voltan, I = arus, R = kuasa C V = voltan, I = arus, R = rintangan D V = voltan, I = rintangan, R = arus 7. Hitung nilai voltan pada litar jika diberi nilai arus ialah 0.5 A dan nilai rintangan ialah 3 Ω. A 8.0 V B 1.7 V C 1.5 V D 0.6 V B02.3 SpotlightA+ RBT Tg2.indd 69 11/04/2023 3:54 PM
73 2 2 2.4.1 Menyatakan Maksud Mikropengawal (Microcontroller) dan Mikropemproses (Mikroprocessor) A Mikropengawal (Microcontroller) 1. Mikropengawal (microcontroller) ialah peranti kawalan dalam satu cip yang terdiri daripada Unit Pemprosesan Pusat (CPU), RAM (Random Access Memory), ROM (Read Only Memory) dan port Input/Output. 2. Mikropengawal lazimnya digunakan untuk melakukan kawalan mudah melalui pengaturcaraan yang telah dimuatkan di dalamnya. Mikropengawal digunakan contohnya pada pintu pagar automatik, mesin basuh automatik dan pintu gelangsar automatik. 2.4 Reka Bentuk Elektronik Galeri Info Mikropengawal (microprosessor) boleh digambarkan sebagai sebuah komputer kecil yang berfungsi untuk menerima isyarat, memproses isyarat dan seterusnya menghasilkan isyarat untuk dilaksanakan. PSpghoartli Portal Spotlight Pengenalan kepada konsep digital https://bit.ly/3z0pYuc Rajah 2.1 Mikropengawal Rajah 2.3 Cip mikropemproses Rajah 2.2 Gambar rajah blok mikropengawal Rajah 2.4 Gambar rajah blok mikropemproses B Mikropemproses (Microprocessor) 1. Mikropemproses (microprocessor) ialah peranti pemprosesan mikro dalam satu cip yang berfungsi bersama cip-cip sokongan seperti Input, Output, RAM dan ROM. 2. Semua cip sokongan berada di luar mikropemproses dan dihubungkan melalui Bus System. 3. Mikropemproses lazimnya digunakan untuk melakukan kawalan yang besar, contohnya komputer. Anjung TIP Mikropengawal (microprocessor) terdiri daripada bahagian input, proses dan output. Ketiga-tiga bahagian ini penting dalam pembinaan suatu sistem kawalan. 1 Mikropengawal (Microcontroller) Mikropemproses Input Output RAM ROM BUS SYSTEM Unit Pemprosesan Pusat (CPU) RAM ROM Port I/O B02.4 SpotlightA+ RBT Tg2.indd 73 26/04/2023 11:22 AM
Bab 2: Aplikasi Teknologi 90 2 2 (b) Rajah 2.27 menunjukkan cara pengaturcaraan pada Rajah 2.26 memproses isyarat dan membuat arahan: 1. Note digunakan untuk menulis catatan pengaturcaran. Contoh: Lampu Kawalan Penderia Cahaya 2. Arahan Read Controller: untuk membaca semua nilai peranti input pada papan litar. Arahan dipindahkan ke baris 3. 3. Jika penderia cahaya mengesan kecerahan melebihi 150, arahan dipindahkan ke baris 4. Jika sebaliknya, arahan dipindahkan ke baris 6. 4. Arahan Dout1 = On memberi voltan kepada DOUT1. Arahan dipindahkan ke baris 5. 5. Arahan If C_Ain1 > 150 ditamatkan oleh arahan End If. 6. Jika penderia cahaya mengesan kecerahan < atau = 150, arahan dipindahkan ke baris 7. 7. Arahan Dout1 = Off, voltan akan diputuskan pada DOUT1. Arahan dipindahkan ke baris 8. 8. Arahan If C_Ain1 < =150 ditamatkan oleh arahan End If. 9. Arahan Goto = 1 melengkapkan pengaturcaraan. Arahan kembali semula ke baris 1 8. Rajah 2.28 menunjukkan langkah untuk menulis pengaturcaraan dengan perisian Pemprosesan Pengaturcaraan Secara Teks dan memindahkannya kepada mikropengawal. Tekan + pada halaman Home untuk membuka halaman Add dan tekan kumpulan arahan. + Tekan untuk memasukkan arahan atur cara ke dalam perisian Pemprosesan Pengaturcaraan Secara Teks. Hidupkan suis papan litar (ON) dan isyarat kuasa akan keluarkan cahaya merah. LED modul Bluetooth akan berkelip menunjukkan papan litar telah ON. Langkah 1 Langkah 2 Langkah 3 Paparan Pengaturcaraan Other 1. ~ Note LED Berkelip Controller I/O 2. Read_Controller Decision 3. If C_Din1 = 1 Controller I/O, other 4. Dout1 = On 5. Timer = 1 sec 6. Dout1 = Off 7. Timer = 1 sec Other 8. Goto = 4 Decision 9. End If Other 10. Goto = 1 Arahan atur cara B02.4 SpotlightA+ RBT Tg2.indd 90 26/04/2023 11:23 AM
Bab 2: Aplikasi Teknologi 94 2 2 CABARAN MASTERI 2.4 1. Rajah di bawah menunjukkan suatu peranti input digital. Apakah nama peranti tersebut? A Penderia air B Penderia suhu C Penderia cahaya D Penderia pergerakan 2. Rajah di bawah menunjukkan gambar rajah blok bagi mikropengawal. A B C Bahagian input Bahagian proses Bahagian output Antara berikut, yang manakah komponen pada bahagian B? A Penderia suhu B Penderia jarak C Unit Pemprosesan Pusat D Unit Pemprosesan Luaran 3. Rajah di bawah menunjukkan suatu komponen elektronik. Pilih simbol yang betul bagi komponen itu. A C B D NC NO COM Soalan Objektif 4. Apakah fungsi suis tekan tutup? A Menyambung litar dan menghantar isyarat dalam bentuk digital. B Menyambung peranti dengan papan litar elektronik mikropengawal. C Mengawal arus elektrik pada diod pemancar cahaya supaya tidak rosak. D Menghasilkan cahaya secara berkelip apabila arus elektrik mengalir melaluinya. 5. Apakah bahagian yang bertindak sebagai sambungan negatif pada papan litar mikropengawal? A GND C DIN B ADC D DOUT 6. Antara berikut, komponen yang manakah digunakan dalam litar elektronik lampu kawalan penderia cahaya? I Perintang peka cahaya II Lampu LED 12V III Kapasitor IV Geganti A I, II dan III C I, III dan IV B I, II dan IV D II, III dan IV 7. Rajah di bawah menunjukkan lakaran gambar rajah blok operasi lampu kawalan penderia cahaya. Penderia cahaya (Input) Bekalan kuasa 12 V Y (Output) X (Output) Mikropengawal (Proses) B02.4 SpotlightA+ RBT Tg2.indd 94 26/04/2023 11:23 AM
2 2 98 2.5.1 Maksud Akuaponik dan Menerangkan Reka Bentuk Akuaponik 1. Akuaponik ialah teknologi pertanian yang menggabungkan akuakultur (ternakan ikan) dengan hidroponik (tanaman tanpa media tanah) dalam satu pusingan air (water circulation). 3 unsur penting dalam akuaponik 2. Kelebihan reka bentuk akuaponik: (a) Dapat mengekalkan kualiti air (b) Mengurangkan kandungan ammonia di dalam air (c) Menjimatkan ruang (d) Menghasilkan dua jenis makanan secara serentak (tanaman dan ternakan) 3. Sistem kitaran akuaponik ialah sistem kitaran air daripada tangki ikan ke media tanaman dan kembali semula ke tangki ikan. Kitaran lengkap ini menjadikan air di dalam tangki ikan jernih. 4. lkan menghasilkan ammonia dan urea. Kedua-dua bahan ini diperlukan tanaman dan boleh diserap melalui akar. Bahan tanah atau lumpur yang terkumpul di dasar kolam juga boleh digunakan sebagai baja tanaman. 5. Rajah 2.1 meringkaskan sistem kitaran akuaponik. 2.5 Reka Bentuk Akuaponik Tanaman menggunakan nitrat sebagai nutrien. Air yang mengalir disaring oleh media tumbuhan dan akar tanaman Air yang disaring akan menjadi bersih semula untuk kegunaan ikan. Dalam proses ini hanya sedikit air yang terbuang Punca elektrik Pam udara Pam air Ikan menghasilkan ammonia daripada makanan yang dimakan. Kadar ammonia yang tinggi akan menjadi racun kepada ikan Pam air menarik air dari tangki ikan ke bekas tanaman Bakteria memecahkan ammonia untuk menjadi nitrit dan nitrat Rajah 2.1 B02.5 SpotlightA+ RBT Tg2.indd 98 26/04/2023 11:24 AM
Bab 2: Aplikasi Teknologi 104 2 2 2.5.4 Melakar Reka Bentuk Sistem Akuaponik Bermaklumat 1. Lakaran bermaklumat akan menunjukkan komponen-komponen utama bagi pembinaan suatu reka bentuk akuaponik. 2. Rajah 2.2 menunjukkan beberapa contoh lakaran bermaklumat reka bentuk akuaponik. (a) Sistem NFT Rajah 2.2 Anjung TIP Dari segi penggunaan tenaga kerja, sistem akuaponik dapat menjimatkan sehingga 70% kos tenaga kerja berbanding kaedah konvensional. Galeri Info • Sistem akuaponik merupakan kombinasi akuakultur dan tanaman. Penggabungan akuakultur dan tanaman dapat menjimatkan kos, masa dan ruang. • Reka bentuk akuaponik memerlukan penyelenggaraan secara berterusan supaya komponen dan peralatan tidak cepat rosak. • Reka bentuk akuaponik yang kreatif sesuai dijadikan sebagai landskap di kawasan rumah, sekolah, taman, pusat beli-belah atau bangunan pejabat. (b) Sistem Ebb & Flow Pam air Sistem pengairan Tangki ikan Pasu kecil Tanaman Tanaman Sistem pengairan Pam air Tangki ikan Bekas tanaman (gully) Sistem pengairan Tangki ikan Pam air Batu udara Media tanaman (hidroton) Tanaman Tangki air Tanaman Media tanaman Sistem pengaian Pam air Tangki ikan PSpghoartli Portal Spotlight Akuaponik https://bit.ly/3lG7AUw PSpghoartli Portal Spotlight Reka bentuk akuaponik https://bit.ly/3JDT2fT 2.5.5 Menganalisa Lakaran Reka Bentuk Sistem Akuaponik 1. Elemen dan prinsip reka bentuk pada lakaran reka bentuk akuaponik dianalisis bagi memastikan keberkesanan dan kefungsian sistem yang akan dibina. 1 1 2 2 B02.5 SpotlightA+ RBT Tg2.indd 104 26/04/2023 11:24 AM
Bab 2: Aplikasi Teknologi 109 2 2 CABARAN MASTERI 2.5 1. Apakah fungsi bakteria dalam reka bentuk akuaponik? A Menyalurkan oksigen dan air bebas ammonia yang diperlukan ikan. B Menghasilkan dua jenis makanan secara serentak dalam satu kitaran. C Mengeluarkan sisa makanan yang mengandungi ammonia dan kotoran bagi tanaman. D Mengubah ammonia menjadi nitrat yang berfungsi sebagai baja tanaman. 2. Ciri berikut berkaitan suatu sistem dalam reka bentuk akuaponik. • Air sentiasa mengalir dengan cepat dan tidak bertakung. • Tidak menggunakan media tanaman. Apakah sistem tersebut? A Sistem NFT B Sistem Raft C Sistem Ebb & Flow D Sistem takungan 3. Antara berikut, yang manakah kelebihan sistem Raft? A Menggunakan air yang sedikit. B Tanaman tumbuh lebih cepat. C Biji benih tanaman boleh ditanam secara terus pada media tanaman. D Menggunakan media tanaman seperti batu kerikil dan hidroton. Soalan Objektif 4. Rajah di bawah menunjukkan suatu reka bentuk akuaponik. Media tanaman Pam udara Punca elektrik Punca elektrik Sistem pengairan Bekas tanaman Tanaman Batu udara Tangki ikan Pam air Apakah reka bentuk akuaponik tersebut? A Sistem Raft B Sistem NFT C Sistem NFT bertingkat D Sistem Ebb & Flow 5. Berikut adalah prinsip reka bentuk dalam reka bentuk akuaponik. Penggunaan gaya, nilai dan idea yang berbeza. Apakah prinsip reka bentuk tersebut? A Kontras C Kepelbagaian B Keseimbangan D Keringkasan 6. Apakah tujuan menghasilkan lakaran reka bentuk sebelum pembinaan reka bentuk akuaponik? A Menunjukkan susunan sistem yang digunakan. B Membolehkan pereka merancang rupa bentuk sistem. C Menunjukkan senarai keperluan alatan dan bahan untuk pemasangan. D Menunjukkan komponen utama sebelum pembinaan reka bentuk akuaponik. B02.5 SpotlightA+ RBT Tg2.indd 109 26/04/2023 11:24 AM
113 2 2 2.6.1 Mentakrif Reka Bentuk Makanan 2.6 Reka Bentuk Makanan Aspek reka bentuk makanan 1. Rajah 2.1 menunjukkan aspek reka bentuk makanan bagi seorang pereka bentuk makanan. Rajah 2.1 2. Rajah 2.2 menunjukkan jenis reka bentuk makanan. A Susunan makanan dalam pinggan atau bekas. B Pada makanan itu sendiri. Rajah 2.2 1 2 3 B02.6 SpotlightA+ RBT Tg2.indd 113 11/04/2023 3:24 PM
Bab 2: Aplikasi Teknologi 125 2 2 CABARAN MASTERI 2.6 1. Maklumat berikut merujuk kepada kepentingan reka bentuk makanan. Memberi nilai tambah kepada produk, berpotensi dan berkualiti untuk dipasarkan. Antara berikut, yang manakah kepentingan tersebut? A Etika sosial B Nilai estetika C Kepelbagaian etika budaya D Pembangunan sains dan teknologi moden 2. Rajah di bawah menunjukkan suatu alatan dalam penyediaan reka bentuk makanan. Apakah fungsi alatan itu? A Memotong bahan makanan yang lembut. B Memotong buah-buahan dan sayur-sayuran. C Membuang kulit buah-buahan dan sayursayuran. D Memotong halus pelbagai herba dan sayursayuran. Soalan Objektif 3. Rajah di bawah menunjukkan suatu alatan menghias dalam penyediaan reka bentuk makanan. Apakah alatan tersebut? A Penerap C Tiub aising B Beg ising D Pisau pengupas 4. Maklumat berikut merujuk kepada fungsi perkakasan yang digunakan dalam penyediaan reka bentuk makanan. Mengadun semua jenis adunan untuk membuat kek, biskut, roti, mi dan pasta. Apakah perkakasan tersebut? A Pengadun roti B Ketuhar elektrik C Mesin mengadun D Pengisar pelbagai guna 5. Apakah maklumat yang perlu ada pada lakaran reka bentuk pembungkusan makanan? A Dimensi, senarai bahan, elemen dan prinsip reka bentuk B Dimensi, senarai alatan, elemen dan prinsip reka bentuk C Senarai alatan, senarai bahan, elemen dan prinsip reka bentuk D Senarai alatan, nilai jualan di pasaran, elemen dan prinsip reka bentuk B02.6 SpotlightA+ RBT Tg2.indd 125 11/04/2023 3:24 PM
130 PENTAKSIRAN SUMATIF PENTAKSIRAN SUMATIF UJIAN AKHIR SESI AKADEMIK (UASA) BAHAGIAN A [10 markah] Jawab semua soalan. 1. Rajah 1 menunjukkan suatu simbol garisan interaksi. Rajah 1 Apakah maksud simbol garisan interaksi tersebut? A Berguna B Bermasalah C Berguna tetapi berlebihan D Memudaratkan 2. Antara berikut, yang manakah aspek kos bagi proses pembuatan kaedah konvensional? A Kos pembuatan yang tinggi B Kuantiti pengeluaran yang terhad C Kuantiti pengeluaran yang banyak D Kos rendah untuk pengeluaran berskala besar 3. Antara berikut, alatan yang manakah dikategorikan dalam kaedah konvensional? A Pemutar skru tanpa wayar B Mesin penyembur cat C Gergaji tangan D Mesin gergaji 4. Rajah 2 menunjukkan sejenis gear. Rajah 2 Apakah nama gear tersebut? A Gear taji B Gear heliks C Gear serong D Gear miter 5. Antara berikut, aspek yang manakah perlu diambil kira semasa menghasilkan lakaran perkembangan idea? I Kreativiti II Prinsip reka bentuk III Elemen reka bentuk IV Jenis bahan A I dan II B II dan III C I dan IV D II dan IV 6. Antara berikut, pernyataan yang manakah betul berkenaan kaedah kemasan reka bentuk pembuatan? I Electroplating ialah kaedah saduran pada permukaan bahan logam. II Cat licau menggunakan kaedah sapuan pada permukaan kayu atau keluli. III Elektrostatik ialah kaedah menggunakan cas yang bergerak pada permukaan logam. IV Lekar dan cat digunakan dengan kaedah semburan pada permukaan kayu, keluli dan plastik. A I, II dan III B I dan IV C I, II dan IV D II, III dan IV 7. Rajah 3 menunjukkan simbol suatu komponen elektronik. Rajah 3 Apakah fungsi komponen elektronik tersebut? A Menyambung dan memutuskan arus elektrik. B Membekalkan bekalan kuasa elektrik. C Menukar gelombang elektrik kepada gelombang bunyi. D Menyimpan dan membuang cas elektrik. PSumatif SpotlightA+ RBT Tg2.indd 130 11/04/2023 3:55 PM
132 PENTAKSIRAN SUMATIF BAHAGIAN B [40 markah] Jawab semua soalan 1. Berikut adalah aspek dalam penyelesaian masalah inventif. A Masalah umum B Meringkaskan masalah C Penyelesaian umum D Penyelesaian khusus Lengkapkan carta alir penyelesaian masalah inventif pada Rajah 1 dengan menulis A, B, C dan D dalam petak yang disediakan. Masalah khusus Halangan penyelesaian Rajah 1 [4 markah] 2. Berikut adalah prinsip inventif bagi kaedah pemisahan masa. A Kedinamikan B Tindakan awal C Pengembangan terma D Tindakan berterusan yang berfaedah Padankan penerangan bagi prinsip inventif dengan menulis A, B, C dan D dalam ruang jawapan. Penerangan Ruang jawapan Menjalankan sesuatu kerja secara berterusan. Menggunakan prinsip terma terhadap sesuatu bahan. Memecahkan satu objek kepada bahagian kecil yang boleh bergerak. Melakukan tindakan awal untuk mengawal risiko. [4 markah] PSumatif SpotlightA+ RBT Tg2.indd 132 11/04/2023 3:55 PM
136 PENTAKSIRAN SUMATIF BAHAGIAN C [20 markah] 1. (a) Senaraikan dua kaedah teknologi pembuatan. [2 markah] (b) Berdasarkan proses pembuatan yang berikut, lengkapkan perbandingan antara proses pembuatan mengikut aspek yang diberikan. Proses pembuatan Aspek Rahman menggunakan ketam kayu untuk meratakan ataumelelas permukaan kayu Majeed menggunakan mesin pelelas untuk melelas permukaan kayu. Masa Kuantiti Jadual 1 [4 markah] (c) Nyatakan maksud yang berikut. (i) Elektrostatik (ii) Electroplating [2 markah] (d) Senaraikan dua bahan yang diperlulan dalam proses electroplating. (i) (ii) [2 markah] PSumatif SpotlightA+ RBT Tg2.indd 136 11/04/2023 3:55 PM
138 JAWAPAN JAWAPAN Bab 1 Penyelesaian Masalah Secara Inventif Ujian Diagnostik 1.1 1. 3 2 4 5 1 2. A A B B 3. D 4. (a) Masa (b) Ruang Ujian Diagnostik 1.2 1. B 2. C 3. 3 7 3 7 Ujian Diagnostik 1.3 1. C A B 2. (a) Kaedah pemisahan ruang (b) [Lakaran yang relevan diterima] Bahagian kaki kerusi boleh dilaras mengikut ketinggian murid Cabaran Masteri 1 Soalan Objektif 1. D 2. A 3. B 4. A 5. C 6. B 7. B 8. D 9. C 10. A 11. D 12. C Soalan Subjektif 1. 7 3 3 7 2. W, Z X Y 3. 4 1 2 3 5 4. 3 7 3 7 5. A B A B 6. (a) Skru kaki meja longgar/Skru meja patah akibat karat (b) Muka meja, kaki meja, skru, lantai (c) Model fungsi bagi meja. Lantai Kaki meja Muka meja Buku Skru memegang memegang memegang memegang memegang Bab 2 Aplikasi Teknologi Ujian Diagnostik 2.1.1 – 2.1.3 1. C 2. B 3. A A B B 4. B A B A Ujian Diagnostik 2.1.4 – 2.1.7 1. D 2. A 3. C A B D 4. B A A B 5. III V I II IV Ujian Diagnostik 2.1.8 – 2.1.10 1. A 2. D 3. A 4. (a) Bateri + – Larutan kuprum sulfat Kepingan kuprum Sudu besi (b) (i) Mengelakkan logam daripada berkarat (ii) Menghilangkan kelemahan sesuatu bahan (c) Perak / Emas [mana-mana satu] Cabaran Masteri 2.1 Soalan Objektif 1. D 2. C 3. B 4. D 5. D 6. C 7. A 8. B 9. D 10. D Soalan Subjektif 1. 3 3 7 7 2. C A D B 3. 3 7 3 3 4. B A C JAW SpotlightA+ RBT Tg2.indd 138 11/04/2023 3:30 PM