Modul A+1 Kimia Tingkatan 4 KSSM

4 DWIBAHASA Tingkatan Kimia Chemistry J. Y. Chen David Lim Pan Asia Publications Sdn. Bhd. 199101016590 (226902-X) No. 2-16, Jalan SU 8, Taman Perindustrian Subang Utama, Seksyen 22, 40300 Shah Alam, Selangor Darul Ehsan, Malaysia. Tel: +603-5614 4168 Faks: +603-5614 4268 E-mel: [email protected] Laman web: www.panasiapub.com © Pan Asia Publications Sdn. Bhd. Hak cipta terpelihara. Sebarang bahagian dalam buku ini tidak boleh diterbitkan semula, disimpan dalam cara yang boleh dipergunakan lagi ataupun dipindahkan dalam sebarang bentuk atau cara, baik secara elektronik, mekanik, gambar, rakaman atau sebagainya, tanpa kebenaran daripada penerbit. Cetakan Pertama 2022 MODUL A+1 KIMIA Tingkatan 4 ISBN 978-967-466-627-9 Dicetak oleh World Line Marketing Sdn. Bhd. (1115599-K) • PDF Manual Guru • Rancangan Pengajaran Tahunan Bonus Guru

BAB 1 Pengenalan kepada Kimia Introduction to Chemistry 1.1 Perkembangan Bidang Kimia dan Kepentingan dalam Kehidupan Development in Chemistry Field and Its Importance in Daily Life .........................................................................................1 1.2 Penyiasatan Saintifik dalam Kimia Scientific Investigation in Chemistry ...............................................3 1.3 Penggunaan, Pengurusan dan Pengendalian Radas serta Bahan Kimia Usage, Management and Handling of Apparatus and Chemical Materials...........................................................................6 Soalan Berformat SPM..........................................................................9 BAB 2 Jirim dan Struktur Atom Matter and the Atomic Structure 2.1 Konsep Asas Jirim/ Basic Concepts of Matter............................12 2.2 Perkembangan Model Atom The Development of the Atomic Model.......................................... 17 2.3 Struktur Atom/ Atomic Structure .................................................19 2.4 Isotop dan Penggunaannya/ Isotopes and Its Uses....................25 Soalan Berformat SPM........................................................................28 BAB 3 Konsep Mol, Formula dan Persamaan Kimia The Mole Concept, Chemical Formula and Equation 3.1 Jisim Atom Relatif dan Jisim Molekul Relatif Relative Atomic Mass and Relative Molecular Mass......................34 3.2 Konsep Mol/ Mole Concept .........................................................38 3.3 Formula Kimia/ Chemical Formula ...........................................44 3.4 Persamaan Kimia/ Chemical Equation ......................................56 Soalan Berformat SPM........................................................................59 BAB 4 Jadual Berkala Unsur The Periodic Table of Elements 4.1 Perkembangan Jadual Berkala Unsur The Development of The Periodic Table of Elements ....................66 4.2 Susunan Unsur dalam Jadual Berkala Unsur The Arrangement of Elements in the Periodic Table of Elements...67 4.3 Unsur dalam Kumpulan 18/ Elements in Group 18 .................69 4.4 Unsur dalam Kumpulan 1/ Elements in Group 1 .....................70 4.5 Unsur dalam Kumpulan 17/ Elements in Group 17 .................77 4.6 Unsur dalam Kala 3/ Elements in Period 3 ...............................80 4.7 Unsur Peralihan/ Transition Elements ........................................85 Soalan Berformat SPM........................................................................87 BAB 5 Ikatan Kimia Chemical Bond 5.1 Asas Pembentukan Sebatian Basics of Compounds Formation ...................................................93 5.2 Ikatan Ion/ Ionic Bond .................................................................94 5.3 Ikatan Kovalen/ Covalent Bond ..................................................97 5.4 Ikatan Hidrogen/ Hydrogen Bond .............................................100 5.5 Ikatan Datif/ Dative Bond .........................................................103 5.6 Ikatan Logam/ Metallic Bond ...................................................104 5.7 Sifat Sebatian Ion dan Sebatian Kovalen Properties of Ionic Compounds and Covalent Compounds..........105 Soalan Berformat SPM......................................................................111 BAB 6 Asid, Bes dan Garam Acid, Base and Salt 6.1 Peranan Air dalam Menunjukkan Keasidan dan Kealkalian The Role of Water in Showing Acidic and Alkaline Properties ....116 6.2 Nilai pH/ pH value .....................................................................124 6.3 Kekuatan Asid dan Alkali/ Strength of Acids and Alkalis ......129 6.4 Sifat-sifat Kimia Asid dan Alkali Chemical Properties of Acids and Alkalis ....................................131 6.5 Kepekatan Larutan Akueus Concentration of Aqueous Solution ..............................................139 6.6 Larutan Piawai/ Standard Solution............................................141 6.7 Peneutralan/ Neutralisation........................................................147 6.8 Garam, Hablur dan Kegunaan dalam Kehidupan Harian Salts, Crystals and Their Uses in Daily Life.................................153 6.9 Penyediaan Garam/ Preparation of Salts..................................156 6.10 Tindakan Haba ke atas Garam Effect of Heat on Salts...................................................................171 6.11 Analisis Kualitatif/ Qualitative Analysis...................................175 Soalan Berformat SPM......................................................................188 BAB 7 Kadar Tindak Balas Rate of Reaction 7.1 Penentuan Kadar Tindak Balas Determining Rate of Reaction.......................................................194 7.2 Faktor yang Mempengaruhi Kadar Tindak Balas Factors Affecting Rate of Reactions..............................................209 7.3 Aplikasi Faktor yang Mempengaruhi Kadar Tindak Balas dalam Kehidupan Application of Factors that Affect the Rate of Reaction in Life....221 7.4 Teori Perlanggaran/ Collision Theory.......................................223 Soalan Berformat SPM......................................................................227 BAB 8 Bahan Buatan dalam Industri Manufactured Substances in Industry 8.1 Aloi dan Kepentingannya Alloy and Its Importance...............................................................232 8.2 Komposisi Kaca dan Kegunaannya Composition of Glass and Its Uses...............................................237 8.3 Komposisi Seramik dan Kegunaannya Composition of Ceramics and Its Uses.........................................238 8.4 Bahan Komposit dan Kepentingannya Composite Materials and Its Importance .....................................239 Soalan Berformat SPM......................................................................242 Pentaksiran Bilik Darjah (PBD)....................................MG1 – MG11 Jawapan ..............................................................................MG12 – MG24 i

1.1 Perkembangan Bidang Kimia dan Kepentingan dalam Kehidupan Development in Chemistry Field and Its Importance in Daily Life A Maksud Kimia Meaning of Chemistry 1. Perkataan ‘kimia’ dipercayai berasal daripada perkataan Arab ‘al-kimiya’. The word 'chemistry' is believed to be originated from the Arabic word 'al-kimiya'. 2. Kimia adalah bidang ilmu sains yang mengkaji tentang struktur , sifat , komposisi dan interaksi antara jirim. TP 1 Chemistry is the field of science that studies the structures , properties , compositions and interactions between matters. B Bahan Kimia dalam Kehidupan Harian Chemicals in Daily Life Jadual/Table 1.1 Pelbagai bahan kimia yang lazim digunakan dalam makanan, pertanian, perubatan dan industri Various chemical substances which are commonly used in food, agriculture, medicine and industry Makanan Food Pertanian Agriculture Perubatan Medicine Industri Industry • Pengawet/ Preservatives • Pewarna/ Colourings • Perisa/ Flavourings • Penstabil/ Stabilisers • Pengantioksida Antioxidants • Pengemulsi/ Emulsifiers • Pestisid/ Pesticide • Herbisid/ Herbicide • Fungisid/ Fungicide • Hormon/ Hormone • Baja/ Fertiliser • Analgesik/ Analgesics • Antiobiotik/ Antibiotics • Antiseptik/ Antiseptics • Vitamin/ Vitamins • Kemoterapi/ Chemotherapy • Polimer/ Polymer • Cat dan pigmen/ Paint and pigment • Kaca/ Glass • Seramik/ Ceramic • Aloi/ Alloy • Detergen/ Detergent • Pewarna/ Dyes C Perkembangan Bidang Kimia dan Sumbangan Teknologi Kimia The Development in Chemistry Field and the Contributions of Chemical Technology 1. Terdapat banyak bidang yang memerlukan ilmu kimia untuk menyelesaikan masalah. Contohnya, bidang forensik memerlukan ilmu kimia untuk menjalankan ujian kimia dan pengesanan DNA bagi mengumpul bukti sesuatu kes jenayah. TP 1 There are many fields that require the knowledge of chemistry to solve the problem. For example, forensics need the knowledge of chemistry to carry out chemical tests and to trace the DNA in order to gather evidences of certain criminal cases. 2. Perkembangan bidang kimia turut mendorong kepada perkembangan teknologi kimia. Nanoteknologi dapat meningkatkan jangka hayat pelbagai jenis bahan makanan dan membantu menurunkan tahap pembaziran makanan yang rosak akibat tindakan mikroorganisma. TP 1 The development of chemistry also leads to the development of chemical technology. Nanotechnology increases the lifespan of different kinds of food and help reducing the wastage of food which is spoilt by the action of microorganisms. D Kerjaya Berkaitan dengan Bidang Kimia Careers Related to Chemistry 1. Ahli kimia merupakan salah satu kerjaya yang bergantung 100% kepada pengetahuan kimia. TP 1 Chemist is among the careers that rely 100% on chemistry knowledge. 2. Jadual 1.2 menunjukkan contoh kerjaya yang berkaitan dengan bidang kimia. TP 2 Table 1.2 shows examples of careers that are related to chemistry. Pengenalan Kepada Kimia Introduction to Chemistry BAB 1 Buku Teks m.s. 4-7 1

BAB 1 Jadual/Table 1.2 Bidang Field Kerjaya Career Skop kerja Scope of job Bioteknologi Biotechnology Jurutera bioperubatan Biomedical engineer Mengaplikasikan prinsip kejuruteraan dan konsep reka bentuk untuk membina mesin kepada perubatan dan biologi bagi tujuan penjagaan kesihatan. Apply engineering principles and design concepts to build machinery to medical and biology for healthcare purposes. Ahli bioteknologi Biotechnologist Mengkaji penggunaan sel hidup dan bakteria dalam perindustrian dan proses sains. Study the use of living cells and bacteria in industrial and scientific process. Ahli biokimia Biochemist Mengkaji proses kimia dalam organisma hidup. Study the chemical processes in living organisms. Nanoteknologi Nanotechnology Jurutera nanoteknologi Nanotechnology engineer Mempelajari perkara baharu yang dapat mengubah kesihatan, sains, teknologi, dan alam sekitar pada tahap molekul. Learn new things that can change the health, science, technology, and the environment at a molecular level. Ahli sains pemakanan Dietitian Pakar dalam pemakanan manusia yang mengubah diet pesakit berdasarkan keadaan dan keperluan pesakit. Expert in human nutrition who alters the patient's diet based on their medical condition and individual needs. Ahli nutrisi Nutritionist Mengkaji nilai nutrisi dalam makanan. Study the nutritional value of food. Farmaseutikal Pharmaceutical Doktor Doctor Merawat orang sakit Treat patients Ahli farmasi Pharmacist Mengkaji ubat dan dadah serta kesannya. Study medicines, drugs and their effects. Pensyarah Lecturer Mengajar topik berkaitan farmakologi di Universiti. Teach topics related to pharmacology in Universities. Ahli patologi Pathologist Mengkaji patologi dan memeriksa mayat untuk mengetahui punca kematian. Study pathology and examine the dead body to find out the cause of death. Kosmetologi Cosmetology Ahli kimia kosmetik Cosmetic chemist Merumuskan ramuan untuk produk penjagaan kulit, penjagaan diri dan kosmetik berwarna untuk pengeluar. Formulate ingredients for skin care products, personal care and coloured cosmetics for manufacturers. Pakar runding kosmetik Cosmetic consultant Memberi cadangan tentang produk solekan dan kecantikan kepada pelanggan. Provide recommendations on makeup and beauty products to customers. Teknologi hijau Green technology Jurutera Engineer Mencipta mesin Design machine Ahli kimia teknologi hijau Green technology chemist Mengkaji dan mencipta produk yang berasaskan teknologi hijau. Study and create green-technology based products. IMBAS SAYA Uji Kendiri 1.1 2

BAB 1 Eksperimen Wajib Tujuan/ Aim: Mengkaji kesan suhu terhadap keterlarutan garam di dalam air. To study the effect of temperature on the solubility of salt in water. Pernyataan masalah/ Problem statement: TP 3 Adakah suhu air mempengaruhi keterlarutan garam di dalam air? Does the temperature of water affect the solubility of salt in water? Hipotesis/ Hypothesis: TP 3 Semakin tinggi suhu air, keterlarutan garam di dalam air bertambah. The higher the temperature of water, the solubility of salt in water increases. Pemboleh ubah/ Variables: TP 3 (a) dimanipulasikan/ manipulated: Suhu air/ Temperature of water (b) bergerak balas/ responding: Keterlarutan garam di dalam air/ Solubility of salt in water (c) dimalarkan/ fixed: Isi padu air, jisim garam, masa/ Volume of water, mass of salt, time Bahan/ Materials: Air suling, garam/ Distilled water, salt Radas/ Apparatus: Bikar 150 cm3 , silinder penyukat 100 cm3 , termometer, penimbang elektronik, rod kaca, penunu Bunsen, jam randik, kasa dawai dan tungku kaki tiga 150 cm3 beaker, 100 cm3 measuring cylinder, thermometer, electronic scale, glass rod, Bunsen burner, stopwatch, wire gauze and tripod stand Prosedur/ Procedure: 1. 50 cm3 air suling pada suhu 10 °C disukat dengan menggunakan silinder penyukat dan dimasukkan ke dalam bikar. 50 cm3 of distilled water at the temperature 10 °C is measured with a measuring cylinder and pour into a beaker. 2. 10 g garam ditambah ke dalam bikar dan larutan dikacau selama 2 minit dengan menggunakan rod kaca. 10 g of salt is added into the beaker and the solution is stirred with a glass rod for 2 minutes. 3. Keterlarutan garam di dalam bikar diperhatikan. The solubility of salt in the beaker is observed. 4. Langkah 1 hingga 3 diulang dengan menggunakan air suling yang bersuhu 30 °C dan 80 °C. Steps 1 to 3 are repeated using distilled water at the temperature of 30 °C and 80 °C. 5. Pemerhatian direkodkan dalam jadual yang disediakan./ Observations are recorded in a table provided. Keputusan/ Results: TP 2 Jadual/Table 1.3 Suhu (°C) Temperature (°C) 10 30 80 Pemerhatian Observation Banyak garam masih tidak larut di dalam air. Plenty of salt still does not dissolve in water. Hampir semua garam larut di dalam air. Almost all salt dissolves in the water. Semua garam larut dengan cepat. All salt dissolves quickly. Mentafsir data/ Interpreting data: TP 4 1. Apakah hubungan antara suhu dengan keterlarutan garam di dalam air? What is the relationship between temperature and the solubility of salt in water? Apabila suhu air meningkat, keterlarutan garam di dalam air bertambah. When the temperature of water increases, the solubility of salt in water increases. 2. Apakah modifikasi yang boleh dilakukan supaya garam boleh larut di dalam air bersuhu 30.0 °C dengan lebih cepat? What modification can be done so that the salt can dissolve in water at the temperature of 30.0 °C more quickly? Tambah isi padu air/ Increase the volume of water Kesimpulan/ Conclusion: TP 5 Hipotesis diterima. Semakin tinggi suhu air, keterlarutan garam di dalam air bertambah. Hypothesis is accepted. he higher the temperature of water, the solubility of salt in water increases. Eksperimen Eksperimen 1.1 5

2.1 Konsep Asas Jirim Basic Concepts of Matter A Maksud Jirim Meaning of Matter 1. Jirim ialah sesuatu yang mempunyai jisim dan memenuhi ruang . TP 1 Matter is anything that has mass and occupies space . 2. Jirim terdiri daripada zarah-zarah yang halus dan diskrit . TP 1 Matter is made up of tiny and discrete particles. B Perubahan Keadaan Jirim Changes in the States of Matter 1. Jirim mengalami perubahan keadaan apabila tenaga haba diserap atau dibebaskan . TP 1 Matter undergoes changes in state when heat energy is absorbed or released . 2. Apabila tenaga haba diserap atau dibebaskan, perubahan berlaku ke atas: TP 2 When heat energy is absorbed or released, changes occur on the: (a) Tenaga kinetik zarah-zarah/ Kinetic energy of particles (b) Susunan zarah-zarah/ Arrangement of particles (c) Daya tarikan antara zarah / Forces of attraction between particles 3. Lengkapkan saling perubahan antara keadaan jirim pada Rajah 2.1. TP 2 Complete the conversion between states of matter in Diagram 2.1. Peleburan Melting Pembekuan Freezing Kondensasi Condensation Pendidihan/ Penyejatan Boiling/ Evaporation Pemejalwapan Sublimation Pengendapan Deposition Pepejal Solid Cecair Liquid Gas Rajah/Diagram 2.1 4. Jirim wujud dalam tiga keadaan, iaitu pepejal , cecair dan gas . TP 1 Matter exists in three states, namely solid , liquid and gas . Tip SPM Bahan yang mengalami pemejalwapan apabila dipanaskan: Substances that undergo sublimation when heated: • Iodin / Iodine • Ammonium klorida / Ammonium chloride • Ais kering (pepejal karbon dioksida) / Dry ice (solid carbon dioxide) Jirim dan Struktur Atom Matter and the Atomic Structure BAB 2 Buku Teks m.s. 24-28 Petunjuk/ Key: Tenaga haba diserap Heat energy is absorbed Tenaga haba dibebaskan Heat energy is released 12

BAB 2 Eksperimen Wajib PAUTAN INTERAKTIF Mengelaskan jirim kepada unsur dan sebatian. To classify matters into element and compound. C Takat Lebur dan Takat Beku Melting Point and Freezing Point 1. Takat lebur ialah suhu malar apabila sesuatu bahan berubah daripada keadaan pepejal menjadi cecair pada tekanan tertentu. Melting point is the constant temperature at which a substance changes from a solid into a liquid at a particular pressure. 2. Takat beku ialah suhu malar apabila sesuatu bahan berubah daripada keadaan cecair menjadi pepejal pada tekanan tertentu. TP 1 Freezing point is the constant temperature at which a substance changes from a liquid to solid at a particular pressure. AKTIVITI 2.1 Tujuan/Aim: Menentukan takat lebur dan takat beku naftalena, C10H8 . To determine the melting point and freezing point of naphthalene, C10H8 . Bahan/Materials: Naftalena, C10H8 , air Naphthalene, C10H8 , water Radas/ Apparatus: Tabung didih, bikar 250 cm3 , termometer, tungku kaki tiga, kaki retort dan pengapit, penunu Bunsen, jam randik, kelalang kon 250 cm3 , kasa dawai, spatula Boiling tube, 250 cm3 beaker, thermometer, tripod stand, retort stand and clamp, Bunsen burner, stopwatch, 250 cm3 conical flask, wire gauze, spatula Prosedur/ Procedure: 1. Satu per tiga tabung didih dipenuhkan dengan naftalena, C10H8 . One third of a boiling tube is filled with naphthalene, C10H8 . 2. Satu termometer diletakkan ke dalam tabung didih itu. A thermometer is placed in the boiling tube. 3. Air diisikan ke dalam bikar sehingga separuh penuh. Water is poured into a beaker until it is half filled. 4. Tabung didih dimasukkan ke dalam bikar dan diapitkan seperti ditunjukkan Rajah 2.3. Pastikan aras naftalena, C10H8 dalam tabung didih berada di bawah aras air di dalam bikar. Boiling tube is immersed into the beaker as shown in Diagram 2.3. The level of naphthalene, C10H8 in the boiling tube is ensured below the level of water in the beaker. 5. Air dipanaskan dan naftalena, C10H8 dikacau secara perlahan-lahan dengan menggunakan termometer. Apabila suhu naftalena, C10H8 mencapai 60 °C, jam randik dimulakan. The water is heated and the naphthalene, C10H8 is stirred slowly using the thermometer. When the temperature of the naphthalene, C10H8 reaches 60 oC, the stopwatch is started. 6. Suhu dan keadaan jirim naftalena, C10H8 direkodkan pada selang masa 30 saat sehingga suhu mencapai 90 °C. Temperature and state of matter of naphthalene, C10H8 are recorded at 30 seconds intervals until the temperature reaches 90 °C. Termometer Thermometer Tabung didih Boiling tube Air Water Naftalena Naphthalene Termometer Thermometer Tabung didih Boiling tube Kelalang kon Conical flask Naftalena Naphthalene Rajah/Diagram 2.3 Pemanasan naftalena, C10H8 Heating of naphthalene C10H8 Rajah/Diagram 2.4 Penyejukan naftalena, C10H8 Cooling of naphthalene C10H8 14

BAB 2 7. Tabung didih dikeluarkan daripada kukus air. Permukaan luar tabung didih dikeringkan dan diletakkan ke dalam kelalang kon seperti ditunjukkan Rajah 2.4. The boiling tube is removed from the water bath. The outer surface of the boiling tube is dried and placed into a conical flask as shown in Diagram 2.4. 8. Naftalena, C10H8 dikacau secara berterusan. The naphthalene, C10H8 is stirred continuously. 9. Suhu dan keadaan jirim naftalena, C10H8 direkodkan pada selang masa 30 saat sehingga suhu menurun ke 60 °C. Temperature and the state of matter of naphthalene, C10H8 are recorded at 30 seconds intervals until the temperature decreases to 60 °C. 10. Pemerhatian direkodkan. The observations are recorded. Keputusan/ Results: TP 3 Jadual/Table 2.2 Pemanasan naftalena, C10H8 / Heating of naphthalene, C10H8 Masa/Time (min) 0.0 0.5 1.0 1.5 2.0 2.5 3.0 3.5 Suhu/Temperature (°C) 60 67 74 80 80 80 85 90 Keadaan naftalena State of naphthalene Pepejal Solid Pepejal Solid Pepejal Solid Pepejal Solid + Cecair Liquid Pepejal Solid + Cecair Liquid Pepejal Solid + Cecair Liquid Cecair Liquid Cecair Liquid Jadual/Table 2.3 Penyejukan naftalena, C10H8/ Cooling of naphthalene, C10H8 Masa/Time (min) 0.0 0.5 1.0 1.5 2.0 2.5 3.0 3.5 Suhu/Temperature (°C) 90 85 80 80 80 74 67 60 Keadaan naftalena State of naphthalene Cecair Liquid Cecair Liquid Pepejal Solid + Cecair Liquid Pepejal Solid + Cecair Liquid Pepejal Solid + Cecair Liquid Pepejal Solid Pepejal Solid Pepejal Solid Mentafsir data/ Interpreting data: TP 4 1. Plotkan graf suhu melawan masa bagi pemanasan naftalena, C10H8 . Plot a graph of temperature against time for the heating of naphthalene, C10H8 . 2. Plotkan graf suhu melawan masa bagi penyejukan naftalena, C10H8 . Plot a graph of temperature against time for the cooling of naphthalene, C10H8 . Graf suhu melawan masa bagi pemanasan naftalena, C10H8 Graph of temperature against time for the heating of naphthalene, C10H8 Suhu (°C) Temperature (°C) Takat lebur Melting point Masa (min) Time (min) 65 70 75 80 85 90 95 100 60 0 0.5 1.0 1.5 2.0 2.5 3.0 3.5 15

BAB 2 2.3 Struktur Atom Atomic Structure Buku Teks m.s. 32-36 A Nombor Proton dan Nombor Nukleon Proton Number and Nucleon Number 1. Nombor proton ialah bilangan proton di dalam nukleus sesuatu atom. TP 1 The proton number is the number of protons in the nucleus of an atom. 2. Nombor nukleon ialah jumlah bilangan proton dan neutron di dalam nukleus sesuatu atom. TP 1 The nucleon number is the total number of protons and neutrons in the nucleus of an atom. 3. Atom bersifat neutral kerana mempunyai bilangan proton yang sama dengan bilangan elektron. Oleh itu, dalam atom neutral, nombor proton juga mewakili bilangan elektron . TP 2 Atom is neutral because the number of protons is equal to the number of electrons. Therefore, in a neutral atom, the proton number also represent the number of electrons . 4. Setiap unsur mempunyai nombor proton yang spesifik. Sebagai contoh, atom dengan nombor proton 8 ialah atom oksigen manakala atom dengan nombor proton 11 ialah atom natrium. Each element has a specific proton number. For example, atom with the proton number of 8 is oxygen atom whereas atom with the proton number of 11 is sodium atom. Contoh/Example Nombor proton dan nombor nukleon atom zink masing-masing ialah 30 dan 65. Berapakah bilangan proton, elektron dan neutron yang terkandung dalam atom itu? Proton number and nucleon number of zinc atom are 30 and 65 respectively. How many protons, electrons and neutrons are there in the atom? Bilangan proton/ Number of protons = 30 Merujuk kepada nombor proton/ Refer to proton number Merujuk kepada nombor proton/ Refer to proton number Bilangan neutron = nombor nukleon – nombor proton Number of neutrons nucleon number proton number Bilangan elektron/ Number of electrons = 30 Bilangan neutron/ Number of neutrons = 65 – 30 = 35 Contoh/Example Atom fosforus mempunyai 15 proton dan 16 neutron. Apakah nombor proton dan nombor nukleon bagi atom itu? Phosphorus atom has 15 protons and 16 neutrons. What is the proton number and nucleon number of the atom? Nombor proton/ Proton number = 15 Merujuk kepada bilangan proton dalam atom Refer to the number of protons in an atom Nombor nukleon = nombor proton + bilangan neutron Nucleon number proton number number of neutrons Nombor nukleon/ Nucleon number = 15 + 16 = 31 Contoh/Example 2 TP 3 Atom Y mempunyai 23 proton dan nombor nukleonnya ialah 51. Hitungkan bilangan elektron dan bilangan neutron dalam atom Y. Atom Y has 23 protons and its nucleon number is 51. Calculate the number of electrons and neutrons in atom Y. Penyelesaian/Solution : Bilangan elektron/ Number of electrons = 23 Bilangan neutron/ Number of neutrons = 51 – 23 = 28 IMBAS SAYA Uji Kendiri 2.2 Tip SPM Nombor proton tidak mewakili bilangan elektron dalam ion kerana ion mempunyai bilangan proton dan bilangan elektron yang berbeza. Proton number does not represent the number of electrons in an ion because the number of protons and the number of electrons in the ion are different. 19

BAB 2 Bidang Field Isotop Isotope Kegunaan Uses Arkeologi Archaeology Karbon-14 Carbon-14 Menganggar usia fosil dan artifak (pentarikhan karbon) To estimate the age of fossils and artefacts (carbon dating). Plumbum-210 Lead-210 Menentukan usia lapisan pasir dan tanah sehingga 80 tahun. To determine the age of sand and earth layers up to 80 years. Industri Industry Natrium-24 Sodium-24 Mengesan kebocoran paip bawah tanah. To detect the leakages of underground pipe. Hidrogen-3 Hydrogen-3 Pengesan untuk mengkaji kumbahan dan sisa buangan cecair. As a detector to study the sewage and liquid wastes. Pengawetan makanan Food preservation Kobalt-60 Cobalt-60 Membunuh bakteria dalam makanan tanpa mengubah kualiti makanan. To kill bacteria in food without changing the quality of food. Tenaga nuklear Nuclear energy Uranium-235 Uranium-235 Bahan api dalam reaktor nuklear bagi menjana elektrik . Fuel in the nuclear reactor to generate electricity . IMBAS SAYA Uji Kendiri 2.4 Soalan Berformat SPM 1. Antara bahan berikut, yang manakah ialah unsur? Which of the following substances is an element? TP 1 A Air/ Water B Oksigen/ Oxygen C Gula/ Sugar D Karbon dioksida/ Carbon dioxide 2. Proses manakah yang berlaku apabila pepejal iodin dipanaskan? TP 1 Which of the process occurred when solid iodine is heated? A Pengendapan/ Deposition B Pemejalwapan/ Sublimation C Penyejatan/ Evaporation D Kondensasi/ Condensation 3. Jadual 1 menunjukkan takat lebur dan takat didih bagi empat jenis bahan. TP 2 Table 1 shows the melting and boiling points of four types of substances. Bahan Substance Takat lebur/ Melting point (o C) Takat didih/ Boiling point (o C) W -157 -9 X -13 55 Y 80 196 Z 256 300 Jadual/Table 1 KLON SPM KLON SPM Antara bahan berikut, yang manakah adalah gas pada suhu 40 o C? Which of the following substances is a gas at 40 o C? A W B X C Y D Z 4. Rajah 1 menunjukkan graf suhu melawan masa bagi pemanasan pepejal X dan pepejal Y. Diagram 1 shows the graph of temperature against time for the heating of solid X and solid Y. Suhu (°C) Temperature (°C) Masa (min) Time (min) Lengkung pemanasan X Heating curve X Lengkung pemanasan Y Heating curve Y Q R Rajah/Diagram 1 Kertas 1 Paper 1 28

BAB 2 Antara pernyataan berikut, yang manakah betul tentang X dan Y? KBAT Menganalisis Which of the following statements is correct about X and Y? I Takat lebur X lebih rendah daripada Y. The melting point of X is lower than Y. II Daya tarikan antara zarah dalam pepejal X lebih lemah daripada daya tarikan antara zarah dalam pepejal Y. The forces of attraction between particles in solid X is weaker than the forces of attraction in solid Y. III Pada Q, bahan X wujud dalam keadaan cecair sahaja. At Q, substance X exists in the liquid state only. IV Pada R, bahan Y membebaskan haba. At R, substance Y liberates heat. A I dan II I and II B I, III dan IV I, III and IV C II, III dan IV II, III and IV D I, II, III dan IV I, II, III and IV 5. Siapakah yang menemui proton? TP 1 Who discovered protons? A Niels Bohr B J. J. Thomson C James Chadwick D Ernest Rutherford 6. Berapakah bilangan neutron dalam isotop magnesium, 26 12Mg? KBAT Mengaplikasi What is the number of neutrons in the isotope of magnesium, 26 12Mg? A 12 B 14 C 26 D 52 7. Jadual 2 menunjukkan bilangan elektron dan nombor nukleon bagi ion G2–, H+ , L– dan M2+. Huruf-huruf ini bukan simbol sebenar bagi unsur tersebut. KBAT Mengaplikasi Table 2 shows the number of electrons and nucleon number for ions G2–, H+ , L– and M2+. These letters are not the actual symbols for the elements. Ion Bilangan elektron Number of electrons Nombor nukleon Nucleon number G2– 10 21 H+ 10 21 L– 18 35 M2+ 18 36 Jadual/Table 2 Antara yang berikut, yang manakah menunjukkan bilangan neutron yang betul bagi ion? Which of the following shows the correct number of neutrons of the ion? KLON SPM KLON SPM KLON SPM Ion Bilangan neutron Number of neutrons A G2– 23 B H+ 12 C L– 18 D M2+ 20 8. Rajah 2 menunjukan susunan elektron bagi unsur L. KBAT Mengaplikasi Diagram 2 shows electron arrangement of element L. 13 p 14 n Rajah/Diagram 2 Simbol manakah yang mewakili atom bagi unsur L? Which symbol represents the atom of element L? A 27 13L B 13 27L C 27 14L D 14 27L 9. Rajah 3 menunjukkan susunan elektron bagi ion J2+. Atom bagi unsur J mengandungi 12 neutron. KBAT Mengaplikasi Diagram 3 shows the electron arrangement for the ion J2+ . An atom of element J contains 12 neutrons. 2+ Rajah/Diagram 3 Apakah nombor nukleon bagi unsur J? What is the nucleon number of element J? A 10 B 12 C 22 D 24 10. Unsur neon mempunyai 3 isotop, 90.92% bagi 20 10Ne, 0.26% bagi 21 10Ne dan 8.82% bagi 22 10Ne. KBAT Mengaplikasi Neon element has 3 isotopes, 90.92% of 20 10Ne, 0.26% 21 10 and 8.82 % of 22 10Ne. Berapakah jisim atom relatif bagi neon? What is the relative atomic mass of neon? A 20 B 21 C 20.2 D 22.4 KLON SPM KLON SPM 29

BAB 2 Bahagian A/ Section A 1. Rajah 1.1 dan Rajah 1.2 menunjukkan lengkung pemanasan dan lengkung penyejukan bagi bahan A dan naftalena. Diagram 1.1 and Diagram 1.2 shows a heating curve and a cooling curve substance A and naphthalene. Suhu (°C) Temperature (°C) Masa (min) Time (min) 30 48 85 t 1 t 2 t 3 Suhu (°C) Temperature (°C) Masa (min) Time (min) 60 t 1 t 2 t 3 83 90 Rajah/ Diagram 1.1 Pemanasan bahan A/ Heating of substance A Rajah/ Diagram 1.2 Penyejukan leburan naftalena/ Cooling of molten naphthalene (a) Berdasarkan Rajah 1.1, Based on Diagram 1.1, (i) nyatakan takat lebur bahan A. TP 2 state the melting point of substance A. 48 °C [1 markah/ mark] (ii) nyatakan keadaan fizik bagi bahan A pada suhu malar. TP 2 state the physical state of substance A at constant temperature. Pepejal dan cecair/ Solid and liquid [1 markah/ mark] (iii) mengapakah terdapat suhu malar bagi satu tempoh masa dalam lengkung pemanasan? TP 2 why there is constant temperature over a period of time in the heating curve? Haba yang diserap digunakan untuk mengatasi daya tarikan antara zarah. Heat absorbed is used to overcome the forces of attraction between particles. [2 markah/ marks] (b) Berdasarkan Rajah 1.2, Based on Diagram 1.2, (i) nyatakan jenis zarah dalam naftalena. TP 1 state the type of particles in naphthalene. Molekul/ Molecule [1 markah/ mark] (ii) apakah yang diwakili dengan 83 °C dalam lengkung penyejukan? TP 2 what is represented by the 83 °C in the cooling curve? Takat beku/ Freezing point [1 markah/ mark] (iii) apakah keadaan fizik naftalena dari t 2 to t 3 ? TP 2 what is the physical state of naphthalene from t2 to t3 ? Pepejal/ Solid [1 markah/ mark] Kertas 2 Paper 2 30

BAB 2 Kertas 3 Paper 3 1. Anda dikehendaki menentukan takat lebur bahan W yang diberi dalam satu pek plastik. Dengan menggunakan radas yang diberikan, jalankan satu eksperimen untuk menentukan takat lebur bahan W. You have to determine the melting point of a given substance W in a plastic pack. Using the apparatus provided, carry out an experiment to determine the melting point of substance W. Berikut adalah huraian ringkas tentang prosedur bagi eksperimen: The following is the simple description about the procedure of the experiment: 1. Panaskan bahan W sehingga suhu mencapai 70 °C dalam kukus air. Heat substance W until the temperature reaches 70°C in a water bath. 2. Mulakan jam randik dengan serta-merta. Start the stopwatch instantly. 3. Catatkan suhu bahan W pada selang masa 30 saat sehingga suhu mencapai 90 °C. Record the temperature of substance W at 30-second intervals until the temperature reaches 90 °C. (a) Catatkan bacaan termometer. Record the thermometer readings. [3 markah/ marks] (b) Plotkan satu graf suhu melawan masa dalam kertas graf. Plot a graph of temperature against time in a graph paper. [3 markah/ marks] (c) Berdasarkan graf yang dilukiskan, tandakan dan labelkan takat lebur bahan W. Based on the graph plotted, mark and label the melting point of substance W. [2 markah/ marks] (d) Terangkan mengapa suhu bahan W kekal tidak berubah untuk seketika. Explain why the temperature of substance W remains the same for a period of time. [2 markah/ marks] (e) Nyatakan definisi secara operasi bagi takat lebur. State the operational definition of melting point. [2 markah/ marks] Nota/ Notes Jika anda tidak dapat menjalankan eksperimen yang dihuraikan di atas, gunakan data berikut. If you are not able to carry out the experiment described above, use the following data. Masa (s) Time (s) Suhu (°C) Temperature (°C) 0 70 30 78 60 80 90 80 120 80 150 80 180 82 210 90 33

Lembaran PBD Bab 1 Chapter 1 Pengenalan Kepada Kimia 1 Introduction to Chemistry TP Tafsiran 1 Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran asas mengenai kimia, penyiasatan saintifik dalam kimia, penggunaan, pengurusan dan pengendalian radas serta bahan kimia. 2 Memahami kimia, penyiasatan saintifik dalam kimia, penggunaan, pengurusan dan pengendalian radas serta bahan kimia seterusnya dapat menjelaskan kefahaman tersebut. 3 Mengaplikasikan pengetahuan mengenai kimia, penyiasatan saintifik dalam kimia, penggunaan, pengurusan dan pengendalian radas serta bahan kimia untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dan dapat melaksanakan tugasan mudah. 5 Menilai pengetahuan mengenai kimia, penyiasatan saintifik dalam kimia, penggunaan, pengurusan dan pengendalian radas serta bahan kimia dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan untuk melaksanakan satu tugasan. 1. Takrifkan maksud kimia. TP 1 Define the meaning of chemistry. Satu bidang ilmu sains yang mengkaji struktur, sifat, komposisi dan interaksi antara jirim. A field of science that studies the structures, properties, compositions and interactions between matters. 2. Berikan satu contoh perkembangan teknologi kimia yang boleh menyelesaikan masalah yang dihadapi dalam kehidupan kita. TP 3 Give one example of the development of technology of chemistry that can solve the problems faced in our daily lives. Biodiesel yang berjaya disintesis daripada minyak sawit dapat mengurangkan penggunaan petroleum Biodiesel that is successfully synthesised from palm oil can reduce the petroleum consumption. 3. Nyatakan kerjaya yang berkaitan berdasarkan huraian yang berikut. TP 2 State the related career based on the following description. (a) Menjalankan analisis terhadap alatan jenayah./ Performs analysis on the criminal tools. Ahli sains forensik/ Forensic scientist (b) Mengkaji sebatian atau unsur di permukaan Bumi/ Studies the compounds or elements on the Earth’s crust. Ahli geologi/ Geologist (c) Mengkaji bakteria/ Studies the bacteria Ahli bakteriologi/ Bacteriologist 4. Isi tempat kosong dengan perkataan yang sesuai. TP 1 Fill in the blanks with suitable words. (a) Kaedah saintifik bermula dengan membuat pemerhatian . Scientific method starts with making observations . (b) Berdasarkan pemerhatian, satu inferens dibuat tetapi belum lagi diketahui kebenarannya. Based on the observation, an inference is made but it may not be true. (c) Untuk menguji kebenaran inferens, satu hipotesis dibina. To verify the inference, a hypothesis is formed. (d) Satu eksperimen dijalankan untuk menguji sama ada suatu hipotesis boleh diterima atau tidak. An experiment is carried out to test whether the hypothesis can be accepted or not. Pentaksiran Bilik Darjah (PBD) MG-1

Lembaran PBD 5. Terangkan secara ringkas cara menguji kehadiran gas hidrogen, H2 yang dihasilkan daripada elektrolisis asid sulfurik. TP 5 Explain briefly the method to verify the presence of hydrogen gas, H2 produced from the electrolysis of sulphuric acid. Kumpul gas yang dibebaskan di katod di dalam tabung uji. Collect the gas released at the cathode in a test tube. Dekatkan kayu uji bernyala pada mulut tabung uji yang berisi gas. Bring the lighted wooden splinter to the mouth of the test tube containing the gas. Jika bunyi ‘pop’ terhasil, gas hidrogen, H2 hadir. If a ‘pop’sound is produced, hydrogen gas, H2 is present. Bab 2 Chapter 2 Jirim dan Struktur Atom 1 Matter and the Atomic Structure TP Tafsiran 1 Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran asas mengenai jirim dan struktur atom. 2 Memahami jirim dan struktur atom seterusnya dapat menjelaskan kefahaman tersebut. 3 Mengaplikasikan pengetahuan mengenai jirim dan struktur atom untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dan dapat melaksanakan tugasan mudah. 4 Menganalisis pengetahuan mengenai kimia dan penyiasatan saintifik dalam kimia dalam konteks penyelesaian masalah mengenai kejadian atau fenomena alam. 1. Apakah jenis zarah yang terkandung di dalam garam biasa? TP 1 What types of particles are contained in table salt? Ion/ Ion 2. Apakah proses yang terlibat dalam pembentukan embun pada waktu subuh? TP 3 What is the process involved in dew formation at dawn? Kondensasi/ Condensation 3. Lakarkan graf suhu melawan masa bagi pemanasan pepejal X dari suhu bilik ke 80 o C. Diberi takat lebur bahan X ialah 55 o C. Seterusnya, terangkan mengapa suhu tidak berubah sepanjang proses peleburan berlaku. TP 3 TP 4 Sketch a graph of temperature against time for the heating of solid X from room temperature to 80 o C. Given that the melting point of substance X is 55 o C. Then, explain why the temperature does not change during the melting process. Suhu (°C) Temperature (°C) Masa (min) Time (min) 80 55 30 Takat lebur Melting point Suhu kekal tidak berubah kerana haba yang diserap digunakan untuk mengatasi daya tarikan antara zarah. Temperature remains unchanged because heat absorbed is used to overcome the force of attraction between particles. 4. Kenal pasti zarah subatom yang berikut/ Identify the following subatomic particles: TP 2 (a) Zarah subatom yang tidak bercas/ Subatomic particle that does not have any charge. Neutron/ Neutron (b) Zarah subatom yang bergerak dengan laju di dalam petala. TP 2 Subatomic particle that moves at a very high speed in the shell. Elektron/ Electron MG-2

Lembaran PBD Bab 4 Chapter 4 Jadual Berkala Unsur 1 The Periodic Table of Elements TP Tafsiran 1 Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran asas mengenai Jadual Berkala Unsur. 2 Memahami Jadual Berkala Unsur seterusnya dapat menjelaskan kefahaman tersebut. 3 Mengaplikasikan pengetahuan mengenai Jadual Berkala Unsur untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dan dapat melaksanakan tugasan mudah. 4 Menganalisis pengetahuan mengenai Jadual Berkala Unsur dalam konteks penyelesaian masalah mengenai kejadian atau fenomena alam. 5 Menilai pengetahuan mengenai Jadual Berkala Unsur dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan untuk melaksanakan satu tugasan. 1. Kromium, Cr ialah unsur logam dengan nombor proton 24 dan merupakan unsur pertama Kumpulan 6 di dalam Jadual Berkala Unsur. Ini bermakna kromium, Cr ialah logam peralihan. Chromium, Cr is a metallic element with a proton number 24 and the first member of Group 6 in the Periodic Table of Elements. This means chromium, Cr is a transition metal. (a) Nyatakan ciri-ciri logam peralihan. TP 1 State the characteristics of transition metals. Mempunyai lebih daripada satu keadaan pengoksidaan/ Have more than one oxidation state Membentuk sebatian berwarna/ Forms coloured compounds Membentuk ion-ion kompleks/ Forms complex ions (b) Kromium, Cr digunakan dalam pembuatan aloi seperti keluli nirkarat. Keluli nirkarat mengandungi 11% hingga 18% kromium, Cr. Selain kekuatan, apakah sifat lain yang kromium, Cr berikan kepada keluli nirkarat? TP 2 Chromium, Cr is used to manufacture alloy such as stainless steel. Stainless steel contains 11% to 18% of chromium, Cr. Besides its strength, what other property does chromium, Cr give to stainless steel? Rintangan terhadap kakisan/ Resistance to corrosion (c) Kromium, Cr bertindak balas dengan oksigen, O2 untuk membentuk kromium(III) oksida, Cr2 O3 . Bina persamaan kimia bagi tindak balas pembentukan kromium(III) oksida, Cr2 O3 . TP 3 Chromium, Cr reacts with oxygen, O2 to form chromium(III) oxide, Cr2 O3 . Construct a chemical equation for the reaction to form chromium(III) oxide, Cr2 O3 . 4Cr(p/s) + 3O2 (g) → 2Cr2 O3 (p/s) (d) Kromium(III) oksida, Cr2 O3 juga boleh dihasilkan melalui tindak balas penguraian terma ke atas garam ammonium dikromat(VI), (NH4 )2 Cr2 O7 . Chromium(III) oxide, Cr2 O3 is also can be produced by thermal decomposition of ammonium dichromate(VI) salt, (NH4 ) 2 Cr2 O7 . (NH4 )2 Cr2 O7 → Cr2 O3 + N2 + H2 O (i) Salin dan seimbangkan persamaan di atas. TP 3 Copy and balance the above equation. (NH4 )2 Cr2 O7 → Cr2 O3 + N2 + 4H2 O (ii) Hitung jisim garam ammonium dikromat(VI), (NH4 )2 Cr2 O7 yang diperlukan untuk menghasilkan 1.0 kg kromium(III) oksida, Cr2 O3 . TP 4 Calculate the mass of ammonium dichromate(VI) salt, (NH4 )2 Cr2 O7 required to produce 1.0 kg of chromium(III) oxide, Cr2 O3 . [Jisim atom relatif/ Relative atomic mass: Cr = 52; H = 1; N = 14; O = 16] Bilangan mol Cr2 O3 / Number of moles of Cr2 O3 = Jisim/ Mass Jisim molar/ Molar mass = 1000 g [2(52) + 3(16)] g mol–1 = 1000 g 152 g mol–1 = 6.58 mol Nisbah mol/ Mole ratio = Cr2 O3 : (NH4 )2 Cr2 O7 = 1 : 1 MG-5

Lembaran PBD 6. 14.9 g kalium klorida, KCl yang dilarutkan di dalam air suling menghasilkan larutan kalium klorida, KCl 0.2 mol dm–3. Berapakah isi padu air suling yang diperlukan untuk melarutkan kalium klorida, KCl? TP 3 14.9 g of potassium chloride, KCl dissolved in distilled water produced 0.2 mol dm-3 potassium chloride, KCl solution. What is the volume of distilled water needed to dissolve potassium chloride, KCl? [Jisim molar/ Molar mass KCl: 74.5 g mol–1 ] Bilangan mol KCl/ Number of moles of KCl = 14.9 g 74.5 g mol–1 = 0.2 mol Bilangan mol/ Number of moles = MV 1000 0.2 = (0.2)(V) 1000 V = 1000 cm3 7. Rajah 1 menunjukkan hasil yang terbentuk apabila zink nitrat, Zn(NO3 )2 dipanaskan dengan kuat. TP 4 Diagram 1 shows the products formed when zinc nitrate, Zn(NO3 )2 is heated strongly. Zink nitrat Zinc nitrate Oksida logam Metal oxide + Gas P Gas P + Gas oksigen Oxygen gas Rajah/ Diagram 1 Nyatakan nama bagi, State the name of, (a) oksida logam/ metal oxide: Zink oksida/ Zinc oxide (b) gas P/ gas P: Nitrogen dioksida/ Nitrogen dioxide Bab 7 Chapter 7 Kadar Tindak Balas 1 Rate of Reaction TP Tafsiran 1 Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran asas mengenai kadar tindak balas. 2 Memahami kadar tindak balas dan dapat menjelaskan kefahaman tersebut. 3 Mengaplikasikan pengetahuan mengenai kadar tindak balas untuk menerangkan kejadian atau fenomena alam dan dapat melaksanakan tugasan mudah. 4 Menganalisis pengetahuan mengenai kadar tindak balas dalam konteks penyelesaian masalah mengenai kejadian atau fenomena alam. 5 Menilai pengetahuan mengenai kadar tindak balas dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan untuk melaksanakan satu tugasan. 1. Natrium tiosulfat, Na2 S2 O3 larut di dalam air membentuk larutan tidak berwarna. Apabila asid cair ditambah kepada larutan natrium tiosulfat, Na2 S2 O3 , larutan tidak berwarna perlahan-lahan menjadi keruh akibat mendakan pepejal sulfur, S. Sodium thiosulphate, Na2 S2 O3 dissolves in water to form a colourless solution. When dilute acid is added to sodium thiosulphate, Na2 S2 O3 solution, the colourless solution slowly turns chalky due to precipitation of solid sulfur, S. Natrium tiosulfat Sodium thiosulphate + asid sulfurik sulphuric acid → natrium sulfat sodium sulphate + sulfur sulphur + sulfur dioksida sulphur dioxide + air water Kadar tindak balas dapat ditentukan dengan mengukur masa diambil untuk tanda ‘X’ tidak kelihatan seperti ditunjukkan pada Rajah 1. The rate of reaction can be determined by measuring the time taken for the ‘X’ mark to disappear as shown in Diagram 1. + Asid sulfurik/ Sulphuric acid Tanda ‘X’ ‘X’ mark Rajah/ Diagram 1 MG-9

JAWAPAN BAB 1 Soalan Berformat SPM Bab 1 Kertas 1/ Paper 1 1. A 2. A 3. B 4. B 5. A 6. C 7. A 8. C 9. C 10. D Kertas 2/ Paper 2 Bahagian A/ Section A 1. (a) Satu kaedah saintifik yang digunakan untukmenyelesaikan masalah dalam sains. A scientific method used to solve science related problems. (b) Jangan makan, minum atau berlari di dalam makmal. Do not eat, drink or run in the laboratory. Jangan tuang kembali bahan kimia ke dalam botol reagen. Do not pour the chemicals back into the reagent bottles. (c) (i) Untuk mengelakkan habuk atau percikan bahan kimia secara tidak sengaja masuk ke mata. To avoid dust or splashes of chemicals accidentally get into the eyes. (ii) Untuk melindungi organ pernafasan daripada bahan kimia beracun, sama ada dalam bentuk serbuk atau wasap. To protect respiratory organs from toxic chemicals, either in the form of powder or fumes. 2. (a) Disimpan di dalam minyak parafin. Kept in paraffin oil. (b) Disimpan di tempat yang teduh dan jauh daripada cahaya matahari dan sumber haba. Kept in shady area and far from sunlight and heat source. (c) Disimpan dalam bilik berkunci. Kept in locked room. 3. 1. Maklumkan kemalangan kepada guru dengan segera. Inform the accident to the teacher immediately. 2. Jadikan kawasan tumpahan sebagai kawasan larangan murid. Prohibit other students from entering the accident site. 3. Sekat tumpahan daripada merebak dengan membuat sempadan menggunakan pasir. Stop the spill from speading by using sand to border it. 4. Bersihkan tumpahan bahan kimia. Clean the chemical spill. 5. Lupuskan tumpahan kimia mengikut prosedur yang betul. Dispose of the chemical spill according to the correct procedures. Bahagian B/ Section B 4. (a) Letakkan sedikit kapur tohor atau kapur mati untuk meneutralkan keasidan tanah. Put some quicklime or slaked lime to neutralise the acidity of the soil. (b) (i) Ahli farmasi/ Pharmacist (ii) Ahli nutrisi/ Nutritionist (c) 1. Pastikan mangsa tidak menggosok mata. Make sure the victim does not rub his eyes. 2. Bilas mata menggunakan eyewash (jika ada) atau dengan air yang banyak. Rinse eyes with eyewash (if any) or with plenty of water. 3. Laporkan kemalangan kepada guru dengan segera. Report the accident to the teacher immediately. 4. Jika perlu, dapatkan rawatan di hospital atau klinik. If necessary, seek treatment at a hospital or clinic. Kertas 3/ Paper 3 1. (a) (i) Jumlah luas permukaan kertas turas lembap yang terdedah kepada cahaya matahari. Total surface area of moist filter paper exposed to the sunlight. (ii) Masa untuk kertas turas lembap menjadi kering. Time taken for the moist filter paper to dry. (iii) Isi padu air yang dititis pada kertas turas. Volume of water dropped on the filter paper. (b) Semakin besar jumlah luas permukaan kertasturaslembap yang terdedah kepada cahaya matahari, semakin singkat masa untuk kertas turas lembap menjadi kering. The bigger the total surface area of moist filter paper exposed to the sunlight, the shorter the time taken for the moist filter paper to dry. (c) Jumlah luas permukaan terdedah kepada cahaya matahari Total surface area exposed to the sunlight Masa diambil untuk kertas turas lembap menjadi kering (min) Time taken for the moist filter paper to dry (min) Kertas litmus lembap tidak berlipat Unfolded moist filter paper 10 Kertas litmus lembap berlipat Folded moist filter paper 25 (d) Masa yang diambil untuk kertas turas lembap menjadi kering apabila kertas turas lembap dibiar terdedah kepada cahaya matahari. Time taken for the moist filter paper to dry when the moist litmus paper is left exposed to the sunlight. BAB 2 Soalan Berformat SPM Kertas 1/ Paper 1 1. B 2. B 3. A 4. A 5. D 6. B 7. C 8. A 9. D 10. C Kertas 2/ Paper 2 Bahagian A/ Section A 1. (a) 48 °C (b) Pepejal dan cecair/ Solid and liquid (c) Haba yang diserap digunakan untuk mengatasi daya tarikan antara zarah. Heat absorbed is used to overcome the forces of attraction between particles. (d) Molekul/ Molecule (e) Takat beku/ Freezing point (f) Pepejal/ Solid MG-12

JAWAPAN (g) Haba yang terbebas ke persekitaran diimbangi dengan haba yang dibebaskan semasa pembentukan daya tarikan antara zarah. Heat loss to the surroundings is balanced with the heat released during the formation of forces of attraction between particles. 2. (a) Atom bagi unsur yang sama dengan bilangan proton yang sama, bilangan neutron yang berbeza. Atoms of the same element with the same number of protons, different number of neutrons. (b) (i) Nombor nukleon/ Nucleon number (ii) Nombor proton/ Proton number (c) Wujud dalam keadaan pepejal dan mudah dikendalikan. Exists in solid state and easy to be handled. (d) Untuk menganggar usia suatu fosil. To estimate the age of fossils. (e) 23 11Na (f) 2.8 (g) Nukleus Nucleus Elektron Electrons Petala Shell 11 p 12 n Na Bahagian B/ Section B 3. (a) Terdapat nukleus di bahagian tengah atom. A nucleus is located in the centre of the atom. Susunan elektron ialah 2.1 The electron arrangement is 2.1. Terdapat 3 proton dan 4 neutron dalam nukleus atom. There are 3 protons and 4 neutrons in the nucleus of atom. Terdapat 3 elektron yang bercas negatif. There are 3 electrons which are negatively-charged. Elektron bergerak dalam petala mengelilingi nukleus. Electrons move around the nucleus in the shell. (b) (i) Atom dalam Rajah 3 Atoms in Diagram 3 Atom ini This atom Nombor proton Proton number 3 3 Bilangan elektron Number of electrons 3 3 Bilangan neutron Number of neutrons 4 3 Sifat kimia Chemical properties Sifat kimia yang sama Same chemical properties Sifat kimia yang sama Same chemical properties Sifat fizik Physical properties Sifat fizik yang berbeza Different physical properties Sifat fizik yang berbeza Different physical properties (ii) 6 3Li (c) 0 min – 7 min: Zarah-zarah tersusun secara rapat dan teratur. The particles closely pack in an orderly manner. Zarah-zarah hanya bergetar dan berputar pada kedudukan tetap. Particles only vibrate and rotate at a fixed position. Tenaga kinetik zarah bertambah. Kinetic energy of particles increases. 8 min – 10 min: Sesetengah zarah tersusun secara rapat dan teratur, sesetengah zarah tidak tersusun dengan teratur tetapi masih bersentuhan antara satu sama lain. Some particles closely pack in an orderly manner, some particles are not orderly arranged but still in contact with one another. Terdapat zarah yang hanya bergetar dan berputar pada kedudukan tetap, terdapat juga zarah bergerak bebas. Some particles can only vibrate and rotate at a fixed position, some can move freely. Haba diserap untuk mengatasi daya tarikan antara zarah. Heat absorbed is used to overcome the forces of attraction between particles. 11 min – 18 min: Zarah-zarah tidak tersusun dengan teratur tetapi masih bersentuhan antara satu sama lain. Particles are not orderly arranged but still in contact with one another. Zarah-zarah bergerak bebas. Particles can move freely. Tenaga kinetik zarah bertambah. Kinetic energy of particles increases. Bahagian C/ Section C 4. (a) 16 8O 17 8O 18 8O (b) (i) Nukleus Nucleus Petala Shell 8p 8n Elektron Electrons (ii) Terdapat nukleus di bahagian tengah atom. A nucleus is located in the centre of the atom. Susunan elektron ialah 2.6 The electron arrangement is 2.6. Terdapat 8 proton dan 8 neutron dalam nukleus atom. There are 8 protons and 8 neutrons in the nucleus of the atom Elektron bergerak dalam petala mengelilingi nukleus. Electrons move around the nucleus in the shell. Kertas 3/ Paper 3 1. (a) Masa (s) Time (s) 10 30 60 90 120 150 180 210 Suhu (°C) Temperature (°C) 70 78 80 80 80 80 82 90 MG-13

JAWAPAN (b) & (c) Suhu (°C) Temperature (°C) 0 30 60 90 120 150 180 210 70 75 80 85 90 Masa (s) Time (s) Takat lebur Melting point (d) Haba yang diserap digunakan untuk mengatasi daya tarikan antara zarah. Heat absorbed is used to overcome the forces of attraction between particles. (e) Suhu malar yang diperoleh apabila bahan W dipanaskan dalam kukus air dan berubah daripada pepejal kepada cecair. Constant temperature obtained when substance W is heated in water bath and changes from solid to liquid. BAB 3 Soalan Berformat SPM Kertas 1/ Paper 1 1. A 2. D 3. A 4. A 5. D 6. A 7. C 8. B 9. B 10. B Kertas 2/ Paper 2 Bahagian A/ Section A 1. (a) Bil mol/ Number of moles = 120 24 = 5 mol (b) (i) Bilangan mol/ Number of moles = 180 2(1) + 16 = 10 mol Bilangan molekul/ Number of molecules = 10 × 6.02 × 1023 = 6.02 × 1024 (ii) 10 mol air dengan jisim 180 g mempunyai 6.02 × 1024 molekul air. 10 mol of water with the mass of 180 g has 6.02 × 1024 water molecules. (c) (i) CH4 + 2O2 → CO2 + 2H2 O (ii) Kualitatif/ Qualitative: Bahan tindak balas ialah metana dan oksigen, hasil tindak balas ialah karbon dioksida dan air. Reactants are methane and oxygen, products are carbon dioxide and water. Kuantitatif/ Quantitative: 1 mol metana bertindak balas dengan 2 mol oksigen untuk menghasilkan 1 mol karbon dioksida dan 2 mol air. 1 mol of methane reacts with 2 mol of oxygen to form 1 mol of carbon dioxide and 2 mol of water. (d) Bilangan mol/ Number of moles = 120 24000 = 0.005 mol CO2 1 mol CH4 menghasilkan 1 mol CO2 1 mol of CH4 produces 1 mol of CO2 0.005 mol CH4 menghasilkan 0.005 mol CO2 0.005 mol of CH4 produces 0.005 mol of CO2 Jisim/ Mass = 0.005 × [12 + 4(1)] = 0.08 g 2. (a) Kaedah II/ Method II (b) Hidrogen lebih reaktif daripada logam Q dan boleh menurunkan oksida logam Q. Hydrogen is more reactive than metal Q and can reduce the oxide of metal Q. (c) Untuk menyingkirkan lapisan oksida pada bahan. To remove the oxide layer on the substance. (d) Untuk membenarkan oksigen masuk ke dalam mangkuk pijar supaya berlaku pembakaran lengkap. To allow oxygen to enters the crucible for complete combustion to occur. (e) (i) Tidak / No (ii) Plumbum tidak mudah terbakar dengan oksigen. Cannot react readily with oxygen . (f) (i) Untuk melihat gelembung gas yang terhasil. Jika gelembung gas terhasil, gas hidrogen sedang mengalir. To see the gas bubbles produced. If gas bubbles are produced, the hydrogen gas is flowing. (ii) Etanol ialah bahan api bersih yang terbakar tanpa menghasilkan jelaga. Ethanol is a clean fuel that burns without producing soot. (iii) Kuprum Copper Oksigen Oxygen Jisim, (g) Mass, (g) 6.4228 1.6057 Bilangan mol Number of moles 6.4228 64 = 0.1004 mol 1.6057 16 = 0.1004 Nisbah mol atom Ratio of moles of atoms 0.1004 0.1004 = 1 0.1004 0.1004 = 1 Formula empirik/ Empirical formula: CuO Bahagian B/ Section B 3. (a) (i) Berdasarkan skala karbon-12, jisim atom relatif suatu unsur adalah jisim purata satu atom unsur jika dibandingkan dengan jisim satu atom karbon-12. Based on the carbon-12 scale, the relative atomic mass of an element is the average mass of one atom of the element when compared with of the mass of one carbon-12 atom. (ii) 1 atom X × JAR/ RAM atom X = 4(2 atom × JAR/RAM atom karbon/carbon atom) 1 × JAR/ RAM atom X = 4(2 × 12) JAR/ RAM atom X = 96 (b) (i) Unsur Element Karbon Carbon Hidrogen Hydrogen Jisim (g) / Mass (g) 82.75 17.25 Bilangan mol Number of moles 82.75 12 = 6.9 17.25 1 = 17.25 Nisbah mol Ratio of moles 6.9 6.9 = 1 17.25 6.9 = 2.5 Nisbah mol paling ringkas Simplest ratio of moles 2 5 Formula empirik/ Empirical formula: C2 H5 (C2 H5 )n = 58 n[2(12) + 5(1)] = 58 n = 2 Formula molekul/ Molecular formula = (C2 H5 )2 = C4 H10 MG-14

Dapatkan sekarang! Ingin menjadi penulis kami? Sertai kami dengan menghantar e-mel ke alamat [email protected]. www.panasiapub.com 199101016590 (226902-X) ISBN 978-967-466-627-9 Sem. M’sia RM 11.90 Sabah/Sarawak RM 12.90 Mata Pelajaran / Tingkatan 4 5 Sejarah Matematik Matematik Tambahan Kimia Fizik Perniagaan Ekonomi English Judul-judul dalam siri Modul A+1 Siri MODUL A+1 ini menyediakan modul pembelajaran komprehensif yang dihasilkan berdasarkan Dokumen Standard Kurikulum dan Pentaksiran (DSKP). Modul ini telah dirancang dan ditulis oleh guru-guru yang berpengalaman dalam membantu proses PdPc dengan lebih efektif. Latihan yang disediakan mencakupi Tahap Penguasaan yang perlu dikuasai oleh murid untuk mengoptimumkan kefahaman mereka. AKSES DIGITAL ■ Jawapan Lengkap Soalan Berformat SPM ■ Lembaran Pentaksiran Bilik Darjah (PBD) ■ Uji Kendiri ■ Pautan Interaktif ■ Jawapan Lengkap kepada Uji Kendiri 9 789674 666279