ii TEMA 1 KEMAHIRAN GEOGRAFI Bab 1 Jadual dan Graf 1.1 Ciri-ciri dan Kegunaan Jadual............................................ 1 1.2 Ciri-ciri dan Kegunaan Graf ............................................... 3 1.3 Langkah-langkah Membina Jadual .................................... 4 1.4 Langkah-langkah Membina Graf Bar Mudah, Graf Garisan Mudah dan Graf Gabungan ......................... 5 1.5 Mentafsir Jadual, Graf Bar Mudah, Graf Garisan Mudah dan Graf Gabungan ............................... 10 Cabaran Masteri 1...................................................................... 13 Bab 2 Carta Pai 2.1 Ciri-ciri dan Kegunaan Carta Pai ..................................... 21 2.2 Langkah-langkah Membina Carta Pai.............................. 21 2.3 Mentafsir Carta Pai .......................................................... 23 Cabaran Masteri 2...................................................................... 25 TEMA 2 GEOGRAFI FIZIKAL – TUMBUH-TUMBUHAN SEMULA JADI DAN HIDUPAN LIAR Bab 3 Pengaruh Persekitaran Fizikal terhadap Kepelbagaian Tumbuh-tumbuhan Semula Jadi dan Hidupan Liar 3.1 Faktor-faktor Persekitaran Fizikal yang Mempengaruhi Kepelbagaian Tumbuh-tumbuhan Semula Jadi dan Hidupan Liar..................................................................... 30 3.2 Faktor-faktor yang Mempengaruhi Kepelbagaian Tumbuhtumbuhan Semula Jadi dan Hidupan Liar ....................... 31 Cabaran Masteri 3...................................................................... 38 Bab 4 Tumbuh-tumbuhan Semula Jadi di Malaysia 4.1 Jenis dan Taburan Tumbuh-tumbuhan Semula Jadi di Malaysia................................................................ 42 4.2 Faktor-faktor yang Mempengaruhi Tumbuh-tumbuhan Semula Jadi di Malaysia .................................................. 48 4.3 Kepentingan Tumbuh-tumbuhan Semula Jadi di Malaysia ....................................................................... 50 4.4 Kesan Kegiatan Manusia terhadap Tumbuh-tumbuhan Semula Jadi di Malaysia .................................................. 52 Cabaran Masteri 4...................................................................... 55 Bab 5 Hidupan Liar di Malaysia 5.1 Hidupan Liar di Malaysia.................................................. 61 5.2 Kepentingan Hidupan Liar di Malaysia ............................ 62 5.3 Kegiatan Manusia yang Mengancam Hidupan Liar di Malaysia ................................................................ 64 5.4 Usaha Pemeliharaan dan Pemuliharaan Hidupan Liar di Malaysia ................................................ 65 Cabaran Masteri 5...................................................................... 70 TEMA 3 GEOGRAFI MANUSIA – SUMBER SEMULA JADI DAN KEGIATAN EKONOMI Bab 6 Sumber Semula Jadi di Malaysia 6.1 Sumber Semula Jadi di Malaysia .................................... 75 6.2 Taburan Sumber Boleh Baharu dan Sumber Tidak Boleh Baharu di Malaysia ..................................... 78 6.3 Kepentingan Sumber Semula Jadi dalam Pembangunan Ekonomi di Malaysia ........................................................ 81 Cabaran Masteri 6...................................................................... 82 Bab 7 Kegiatan Ekonomi di Malaysia 7.1 Jenis Kegiatan Ekonomi di Malaysia ............................... 87 7.2 Taburan Kegiatan Ekonomi Utama di Malaysia............... 88 7.3 Faktor-faktor yang Mempengaruhi Kegiatan Ekonomi di Malaysia ........................................................ 94 7.4 Kepentingan Kegiatan Ekonomi di Malaysia ................. 101 Cabaran Masteri 7.................................................................... 104 TEMA 4 GEOGRAFI KAWASAN - DUNIA Bab 8 Tumbuh-tumbuhan Semula Jadi dan Hidupan Liar di Dunia 8.1 Tumbuh-tumbuhan Semula Jadi dan Hidupan Liar di Dunia .....................................................110 8.2 Kepentingan Tumbuh-tumbuhan Semula Jadi dan Hidupan Liar di Dunia ......................................114 Cabaran Masteri 8.....................................................................116 Bab 9 Sumber Semula Jadi Utama dan Kerjasama Ekonomi di Dunia 9.1 Taburan Sumber Semula Jadi Utama di Dunia ............. 121 9.2 Krisis Sumber Semula Jadi di Dunia ............................. 122 9.3 Contoh Kerjasama Ekonomi Antarabangsa................... 123 9.4 Kepentingan Kerjasama Ekonomi Antarabangsa............ 127 Cabaran Masteri 9.................................................................... 130 TEMA 5 ISU DAN PENGURUSAN ALAM SEKITAR Bab 10 Sumber Hutan 10.1 Sumber Hutan ................................................................ 134 10.2 Kepentingan Pengurusan Sumber Hutan di Malaysia ..................................................................... 134 10.3 Usaha Pemeliharaan dan Pemuliharaan Sumber Hutan di Malaysia............................................. 136 10.4 Peranan Agensi dalam Pengurusan Hutan di Malaysia ..................................................................... 139 Cabaran Masteri 10.................................................................. 140 Bab 11 Kitar Semula 11.1 Elemen Kitar Semula ..................................................... 144 11.2 Kepentingan Amalan Kitar Semula ................................ 145 11.3 Amalan Kitar Semula di Malaysia.................................. 145 11.4 Amalan Kitar Semula di Negara-negara Lain................ 147 Cabaran Masteri 11.................................................................. 150 KERJA LAPANGAN Bab 12 Panduan Kerja Lapangan 12.1 Memilih Isu atau Tajuk Kerja Lapangan......................... 154 12.2 Menentukan Objektif Kerja Lapangan............................ 154 12.3 Menentukan Kaedah Kerja Lapangan ........................... 155 12.4 Merekod, Mengumpul dan Menganalisis Data atau Maklumat....................................................... 156 12.5 Merumus dan Membuat Pelaporan Tentang Kerja Lapangan.............................................................. 156 Pentaksiran Sumatif Ujian Akhir Sesi Akademik (UASA)..................................................................................................157 Jawapan.............................................................................................164 KANDUNGAN 00 Kand Spot A+1 Geog Tg3.indd 2 05/04/2023 10:50 AM
1 Jadual • Merupakan cara untuk mempersembahkan sesuatu data atau maklumat yang lebih tersusun • Data yang disusun dalam bentuk jadual mudah dibaca, difahami dan ditafsirkan dengan sempurna Kegunaan jadual • Data atau maklumat yang disusun dalam bentuk jadual akan dipersembahkan dalam pelbagai bentuk graf yang bersesuaian • Pengkelasan data atau maklumat yang disusun dalam bentuk jadual mudah difahami dan ditafsirkan serta menarik perhatian orang yang melihat • Digunakan untuk melihat perubahan antara dua set data atau maklumat Ciri-ciri jadual • Mempunyai tajuk, data atau maklumat serta sumber yang bersesuaian 1.1 Ciri-ciri dan Kegunaan Jadual 1 Jadual dan Graf BAB Kaedah Pengumpulan Data atau Maklumat A Kaedah Pemerhatian 1. Kaedah pemerhatian ialah kaedah pengumpulan maklumat yang paling mudah dan cepat dilakukan. 2. Maklumat yang hendak dikumpulkan diperoleh dengan cara melihat dan mencatat perkara-perkara yang berkaitan dengan maklumat yang hendak dikumpulkan. Contoh Jadual 1 Contoh Jadual 2 Jadual 1.1 Jumlah hujan bulanan di Malaysia pada tahun 2016 Bulan J F M A M J J O S O N D Jumlah (mm) Hujan (mm) 136.1 155.8 94.8 127.4 227.1 180.6 200.2 150.5 234.4 250.7 331.3 313.9 2 402.8 (Sumber: Jabatan Meteorologi Malaysia, 2017) Jadual 1.2 Rumah sukan murid Tingkatan 3 Cekal pada tahun 2022 Rumah sukan Bilangan murid (orang) Hijau 10 Merah 8 Kuning 6 Biru 4 Jumlah 28 (Sumber: Soal selidik) 1 01 Spot A+1 Geog Tg3.indd 1 05/04/2023 10:59 AM
Tema 1: Kemahiran Geografi 1 B Kaedah Temu Bual 1. Kaedah temu bual ialah kaedah pengumpulan maklumat secara lisan dengan berjumpa dan bersoal jawab dengan seseorang. Kaedah ini biasanya berkaitan dengan berita, pendapat atau nasihat. 2. Orang yang ditemu bual akan dikemukakan beberapa soalan yang berkaitan dengan maklumat yang hendak dikumpulkan. C Banci 1. Banci ialah kaedah pengumpulan maklumat yang berkaitan dengan sesuatu jumlah yang dihitung seperti jumlah penduduk dan jumlah kenderaan yang lalu-lalang di sesuatu jalan. 2. Jabatan Perangkaan Malaysia menghitung jumlah penduduk Malaysia berdasarkan perkara-perkara seperti bangsa, jantina, umur, pekerjaan dan pendapatan. D Soal Selidik/ Tinjau Siasat/ Survei 1. Kaedah pengumpulan maklumat melalui soal selidik/ tinjau siasat/ survei dilakukan dengan mengedarkan borang soal selidik kepada orang ramai untuk diisi dan dikumpulkan semula. 2. Contoh borang soal selidik adalah seperti berikut: Borang soal selidik tentang cara murid Sekolah Kemumin datang ke sekolah Nama murid: Kelas: Tingkatan 3 Amanah Cara datang ke sekolah: Tanda (✓) pada ruang yang disediakan. Basikal Motosikal Bas Kereta Berjalan kaki E Rujukan Kepustakaan Kaedah rujukan kepustakaan ialah kaedah pengumpulan maklumat yang dilakukan dengan merujuk pada bahan-bahan yang sudah diterbitkan seperti buku-buku, majalah, keratan akhbar, risalah, laman web dan cakera padat. Ujian Diagnostik 1.1 1. Mengapakah jadual digunakan untuk mempersembahkan sesuatu data dan maklumat? 2. Senaraikan lima kaedah pengumpulan maklumat. 3. Nyatakan kaedah pengumpulan maklumat yang sesuai untuk mempersembahkan data mengenai jumlah penduduk di Kampung Merbau mengikut jenis pekerjaan. KBAT Mengaplikasi 2 01 Spot A+1 Geog Tg3.indd 2 05/04/2023 10:59 AM
Bab 1 Jadual dan Graf 1 1.2 Ciri-ciri dan Kegunaan Graf 1. Graf adalah antara kaedah yang digunakan untuk menyampaikan maklumat dan data geografi dalam bentuk yang menarik, jelas dan tepat. 2. Penggunaan graf dapat mengelakkan huraian yang panjang dan mengelirukan. 3. Graf yang biasa dipersembahkan ialah graf bar mudah, graf garisan mudah dan graf gabungan. Graf Bar Mudah Ciri-ciri • Graf terdiri daripada paksi menegak, paksi mendatar, tajuk dan petunjuk • Mempunyai bar-bar yang dilukis secara menegak atau mendatar • Tinggi atau panjang setiap bar bergantung pada kuantiti atau jumlah nilai yang hendak disampaikan Kegunaan • Graf bar mudah hanya menunjukkan satu jenis nilai sahaja • Graf digunakan untuk mempersembahkan data yang boleh dikira seperti: − Jumlah penduduk mengikut umur dan jantina − Jumlah hujan tahunan − Jumlah pengeluaran barangan atau produk − Jumlah pengeluaran pelbagai jenis tanaman − Jumlah pelancong • Graf juga digunakan untuk menunjukkan perbezaan bentuk kuantiti antara komponen yang dikaji yang mudah dibanding bezakan: − Bar terpendek menunjukkan kuantiti paling sedikit − Bar terpanjang menunjukkan kuantiti paling banyak Graf Bar Mudah Graf Garisan Mudah Ciri-ciri • Graf garisan menunjukkan sesuatu perkara yang mengalami perubahan jumlah atau kuantiti berterusan mengikut masa yang mudah dibanding bezakan • Graf dilukis secara garisan yang panjang • Garisan graf yang curam menggambarkan perubahan kuantiti yang besar • Bagi garisan graf yang landai pula menggambarkan perubahan kuantiti yang kecil • Manakala garisan graf yang mendatar bermakna tiada perubahan kuantiti yang berlaku dalam tempoh masa tertentu Kegunaan Data yang dipersembahkan menggunakan graf garisan ialah: • Maklumat perubahan suhu bulanan • Perubahan penduduk • Jumlah pelancong • Jumlah pengeluaran barangan atau produk • Pengeluaran hasil pertanian dan sebagainya Graf Garisan Mudah 3 01 Spot A+1 Geog Tg3.indd 3 05/04/2023 10:59 AM
3 Bentuk muka bumi • Bentuk muka bumi merujuk kepada kepelbagaian ciri dan ketinggian sesuatu permukaan daratan yang diukur dari aras laut Tanih • Tanih merujuk kepada lapisan paling atas di permukaan bumi (litosfera) yang terhasil daripada bahan organik dan bahan bukan organik Saliran • Saliran merujuk kepada ciri-ciri pola saliran sungai dan cawangannya serta kuantiti air yang mengairi sesuatu bentuk muka bumi Iklim • Iklim merujuk kepada suhu, hujan, angin, tekanan udara, kelembapan udara, keadaan awan dan cahaya matahari dalam tempoh masa yang panjang di sesuatu kawasan Pengaruh Persekitaran Fizikal Terhadap Kepelbagaian Tumbuh-tumbuhan Semula Jadi dan Hidupan Liar 3BAB Kepelbagaian jenis tumbuh-tumbuhan semula jadi dan hidupan liar di kawasan yang berlainan di dunia adalah mengikut perbezaan iklim, bentuk muka bumi, tanih dan saliran. 3.1 Faktor-faktor Persekitaran Fizikal yang Mempengaruhi Kepelbagaian Tumbuh-tumbuhan Semula Jadi dan Hidupan Liar Faktor-faktor Persekitaran Fizikal yang Mempengaruhi Kepelbagaian Tumbuh-tumbuhan Semula Jadi dan Hidupan Liar Rajah 3.1 Faktor-faktor persekitaran fizikal yang mempengaruhi kepelbagaian tumbuh-tumbuhan semula jadi dan hidupan liar Ujian Diagnostik 3.1 Nyatakan empat faktor persekitaran fizikal yang mempengaruhi kepelbagaian tumbuh-tumbuhan semula jadi dan hidupan liar. 30 03 Spot A+1 Geog Tg3.indd 30 05/04/2023 11:15 AM
Bab 3 Pengaruh Persekitaran Fizikal Terhadap Kepelbagaian Tumbuh-tumbuhan Semula Jadi dan Hidupan Liar 3 3.2 Faktor-faktor yang Mempengaruhi Kepelbagaian Tumbuh-tumbuhan Semula Jadi dan Hidupan Liar Bentuk Muka Bumi 1. Bentuk muka bumi terdiri daripada kawasan tanah pamah, tanah tinggi dan pinggir laut. 2. Setiap bentuk muka bumi mempengaruhi perbezaan litupi tumbuh-tumbuhan semula jadi dan hidupan liar. A Tanah Pamah Jadual 3.1 Kepelbagaian tumbuh-tumbuhan semula jadi dan hidupan liar di kawasan tanah pamah di dunia Contoh-contoh Kawasan Tanah Pamah di Dunia Lembangan Congo Lembangan Murray Dataran Manchuria Dataran Siberia Barat Lembangan Ganges-Brahmaputra Rajah 3.2 Contoh kawasan tanah pamah di dunia B Tanah Tinggi 1. Kawasan tanah tinggi merupakan kawasan dengan ketinggian melebihi 180 meter dari aras laut. 2. Di kawasan tanah tinggi yang melebihi 1 200 meter dari aras laut, terdapat tumbuh-tumbuhan semula jadi yang berbeza-beza mengikut ketinggian kawasan. 3. Tumbuh-tumbuhan terdiri daripada pokok-pokok bantut, rendah dan renek seperti oak, laurel, palma, paku pakis, orkid, lumut dan kulampair. 4. Hidupan liar di kawasan tanah tinggi seperti kambing gurun, serigala, ilama, tupai dan beruang. 31 03 Spot A+1 Geog Tg3.indd 31 05/04/2023 11:15 AM
Tema 2: Geografi Fizikal – Tumbuh-tumbuhan Semula Jadi dan Hidupan Liar 3 Malaysia • Pulau Tioman • Pulau Redang • Pulau Sipadan • Pulau Talang-talang • Desaru • Pantai Cahaya Bulan Australia • Pantai Whitehaven • Teluk Wineglass Amerika Syarikat • Pantai Coast Guard • Teluk Hanauma (Pulau Hawaii) Thailand • Pulau Phi Phi • Pulau Phuket • Pantai Phra Ae • Koh Samui Indonesia • Pulau Barat Sumatera • Pulau Raja Ampat • Kepulauan Bangkat Selatan Contoh-contoh Lokasi Hutan Pantai di Negara Terpilih Jadual 3.2 Perbandingan tumbuh-tumbuhan semula jadi dan hidupan liar di Banjaran Crocker dan Banjaran Himalaya C Pinggir Laut Jadual 3.3 Kepelbagaian tumbuh-tumbuhan semula jadi dan hidupan liar di kawasan pinggir laut Rajah 3.3 Contoh lokasi hutan pantai di negara terpilih 32 03 Spot A+1 Geog Tg3.indd 32 05/04/2023 11:15 AM
Tema 2: Geografi Fizikal – Tumbuh-tumbuhan Semula Jadi dan Hidupan Liar 3 CABARAN MASTERI 3 Soalan Objektif Pilih jawapan yang paling tepat. 1. Apakah faktor fizikal yang mempengaruhi pelbagai jenis tumbuh-tumbuhan semula jadi di Thailand? I Hujan 500 mm III Tanah pamah II Tanih latosol IV Suhu 15ºC A I dan II C II dan III B I dan IV D III dan IV 2. Apakah jenis tumbuh-tumbuhan semula jadi yang dipengaruhi oleh ciri-ciri iklim berikut? • Julat suhu tahunan: 17ºC – 20ºC • Min suhu tahunan: 25ºC • Hujan tahunan kurang 250 mm A Pokok ghaf C Pokok cengal B Pokok pain D Pokok jati 3. Kombinasi yang manakah benar tentang spesies tumbuh-tumbuhan semula jadi dan jenis tanih? Spesies Tanih A Cengal Chernozem B Liken Permafrost C Cendana Aridisols D Kaktus Latosol 4. Antara berikut, kawasan yang manakah mempunyai Hutan Hujan Tropika? A Myanmar B Chile Selatan C Lembangan Amazon D Lembangan Murray-Darling 5. Maklumat berikut adalah ciri-ciri suatu iklim. • Suhu waktu siang: 32ºC hingga 36ºC • Suhu waktu malam: 5ºC • Hujan tahunan: kurang 250 mm Apakah tumbuh-tumbuhan semula jadi yang dikaitkan dengan ciri-ciri iklim tersebut? I Liken III Kaktus II Samun berduri IV Mahogani A I dan II C II dan III B I dan IV D III dan IV 6. Kawasan yang manakah terdapat Hutan Pantai? A Patanal Matogrossense, Brazil B Barman Forest, Australia C Tasik Bera, Malaysia D Koh Samui, Thailand 7. Apakah spesies tumbuh-tumbuhan semula jadi yang terdapat di kawasan pinggir pantai? A Lumut C Orkid B Cengal D Tapak kuda 8. Antara berikut, yang manakah benar tentang ciri-ciri utama Hutan Konifer? I Akar pendek II Berdaun lebar III Batang berlendair IV Kulit pokok tebal A I dan II C II dan III B I dan IV D III dan IV 38 03 Spot A+1 Geog Tg3.indd 38 05/04/2023 11:15 AM
Bab 3 Pengaruh Persekitaran Fizikal Terhadap Kepelbagaian Tumbuh-tumbuhan Semula Jadi dan Hidupan Liar 3 9. Antara berikut, kawasan yang manakah dapat dikaitkan dengan ciri tumbuh-tumbuhan semula jadi berikut? • Akar panjang • Batang berlendair A Siberia B Gurun Panas C Mediterranean D Monsun Tropika 10. Apakah jenis tumbuh-tumbuhan semula jadi yang dipengaruhi oleh ciri-ciri iklim berikut? • Suhu musim sejuk: –6ºC – 10°C • Suhu musim panas: 21ºC – 26ºC • Hujan tahunan: 500 mm – 1 000 mm A Pokok maple B Rumput alfalfa C Pokok cengal D Pokok cendana 11. Kawasan yang manakah terdapat spesies tumbuh-tumbuhan semula jadi berikut? • Jemerlang laut • Mengkuang • Tapak kuda A Teluk Santos, Brazil B Toh Daeng, Thailand C Daintreen river, Australia D Pulau Raja Ampat, Indonesia 12. Habitat hidupan liar berikut banyak terdapat di kawasan • Tikus jerboa • Musang fennec A Gurun Arab C Siberia B Kanada Timur D Thailand 13. Habitat semula jadi haiwan addax entelope terdapat di kawasan A Siberia B Gurun Sahara C Mediterranean D Monsun Tropika 14. Hidupan liar berikut terdapat di kawasan • Mink • Lynx A Gurun Sahara B Kuwait C Vietnam D Siberia 15. Hidupan liar karibu banyak terdapat di kawasan A Monsun tropika B Mediterranean C Gurun panas D Tundra 16. Apakah ciri utama Hutan Hujan Tropika? A Malar hijau B Berakar ceracak C Berkayu lembut D Lantai hutan tebal 17. Apakah persamaan ciri tumbuhan Hutan Konifer dan Hutan Monsun Tropika? A Malar hijau B Kayu lembut C Berakar banir D Daun bentuk jarum 39 03 Spot A+1 Geog Tg3.indd 39 05/04/2023 11:15 AM
Tema 2: Geografi Fizikal – Tumbuh-tumbuhan Semula Jadi dan Hidupan Liar 3 Soalan Subjektif Jawab semua soalan. 1. Isi tempat kosong yang berikut dengan jawapan yang betul. aras laut Mediterranean habitat bentuk muka bumi chernozem berpasir ditenggelami (a) Kepelbagaian tumbuh-tumbuhan semula jadi dan hidupan liar dipengaruhi oleh pelbagai faktor seperti , saliran, iklim dan tanih. (b) Kawasan tanah pamah yang luas mempunyai sumber makanan dan menjadi semula jadi pelbagai hidupan liar. (c) Kawasan tanah tinggi melebihi 1 200 meter dari mempengaruhi tumbuhtumbuhan semula jadi yang berbeza-beza mengikut ketinggian. (d) Kawasan pinggir laut yang sesuai untuk pertumbuhan hutan pantai seperti spesies tapak kuda. (e) Kawasan pedalaman bersaliran buruk yang sering air sungai dan air tasik ditumbuhi pokok bakau dan nipah. (f) Tanih merupakan tanih hitam yang terdapat di kawasan padang rumput hawa sederhana yang mengalami iklim Steppe. (g) Tanih terra rossa merupakan campuran tanah liat dan pasir menggalakkan pertumbuhan Hutan . 2. Namakan empat kawasan tanah pamah utama di dunia. Kawasan Tanah Pamah Utama di Dunia (a) (c) (b) (d) 40 03 Spot A+1 Geog Tg3.indd 40 05/04/2023 11:15 AM
Bab 3 Pengaruh Persekitaran Fizikal Terhadap Kepelbagaian Tumbuh-tumbuhan Semula Jadi dan Hidupan Liar 3 3. Padankan maklumat di bawah tentang jenis tanih dan tumbuh-tumbuhan semula jadi. Jenis Tanih Tumbuh-tumbuhan Semula Jadi (a) Tanih chernozem Hutan Tundra (b) Tanih permafrost Gurun Panas (c) Tanih aridisols Padang Rumput Hawa Sederhana (d) Tanih latosol Hutan Hujan Tropika (e) Tanih terra rossa Hutan Mediterranean (f) Tanih podzol Hutan Konifer 4. Nyatakan spesies tumbuh-tumbuhan semula jadi dan hidupan liar berdasarkan tanih di bawah. 41 03 Spot A+1 Geog Tg3.indd 41 05/04/2023 11:15 AM
PENTAKSIRAN SUMATIF Bahagian A [20 markah] Jawab semua soalan. PENTAKSIRAN SUMATIF UJIAN AKHIR SESI AKADEMIK (UASA) 1. Apakah ciri Hutan Hujan Tropika? A Malar hijau B Berakar ceracak C Berkayu lembut D Lantai hutan padat 2. Maklumat berikut merupakan ciri tumbuhtumbuhan semula jadi. • Spesies pokok jati • Pokok menggugurkan daun pada musim kering Kawasan berlorek dalam Peta 1 yang manakah mempunyai tumbuhan semula jadi tersebut? U A B C D Peta 1: Dunia 3. Kombinasi yang manakah benar tentang lokasi dan tumbuh-tumbuhan semula jadi? Lokasi Tumbuh-tumbuhan Semula Jadi A Gunung Tahan Tapak kuda B Larut Matang Pokok bakau C Tasik Chini Cengal D Pulau Sipadan Periuk kera 4. Antara berikut, yang manakah benar tentang kepentingan pengurai dalam ekosistem? A Membekalkan oksigen B Penyerapan tenaga matahari C Mereputkan bahan organik D Menghasilkan proses fotosintesis 5. Antara berikut, yang manakah komponen abiotik suatu ekosistem? A Tanih B Amfibia C Haiwan D Tumbuh-tumbuhan 6. Bagaimanakah kerajaan melaksanakan langkah pemuliharaan hidupan liar di Malaysia? A Mewujudkan ladang hutan B Melaksanakan projek pembiakan C Menjalankan rawatan silvikultur D Menggalakkan kegiatan akuakultur 7. Apakah sumber yang boleh diperbaharui? A Bauksit C Cengal B Kaolin D Bijih timah 8. Mengapakah tenaga suria berpotensi dimajukan di Malaysia? I Kos yang murah II Teknologi yang tinggi III Terletak di Garisan Khatulistiwa IV Menerima cahaya matahari enam jam sehari A I dan II C II dan III B I dan IV D III dan IV 9. Di manakah lokasi perlombongan sumber mineral yang digunakan dalam industri membuat aluminium? A Merit-Pila B Ayer Hitam C Mamut D Teluk Ramunia 10. Apakah sumber mineral yang terdapat di kawasan berikut? • Balingian • Silimpopon A Emas B Arang batu C Bijih timah D Kuprum 157 13 PSumatif Spot A+1 Geog Tg3.indd 157 06/04/2023 11:50 AM
Pentaksiran Sumatif PENTAKSIRAN SUMATIF Bahagian B [40 markah] Jawab semua soalan. 1. (a) Jadual 1 menunjukkan jumlah pengeluaran getah asli Malaysia antara tahun 2017 hingga tahun 2020. Tahun Pengeluaran Getah Asli (Ribu tan metrik) 2017 740 2018 600 2019 640 2020 520 Jadual 1 Sumber: Jabatan Perangkaan, Malaysia. Berdasarkan Jadual 1, lukiskan sebuah graf garisan untuk menunjukkan jumlah pengeluaran getah asli Malaysia antara tahun 2017 hingga tahun 2020. Gunakan skala 1 cm mewakili 100 ribu tan metrik. [8 markah] 159 13 PSumatif Spot A+1 Geog Tg3.indd 159 06/04/2023 11:50 AM
Pentaksiran Sumatif PENTAKSIRAN SUMATIF (b) Dengan merujuk kepada graf yang telah anda lukis, jelaskan pola yang menunjukkan jumlah pengeluaran getah asli di Malaysia antara tahun 2017 hingga tahun 2020. [4 markah] (c) Terangkan kepentingan pengeluaran getah asli kepada pembangunan negara Malaysia. [4 markah] (d) Sejauh manakah masalah yang dihadapi dalam pengeluaran getah asli di negara Malaysia? [4 markah] Soalan 2 berdasarkan Foto 1 menunjukkan suatu kegiatan ekonomi. Foto 1 2. (a) Apakah kegiatan ekonomi berdasarkan Foto 1? [1 markah] 160 13 PSumatif Spot A+1 Geog Tg3.indd 160 06/04/2023 11:50 AM
Pentaksiran Sumatif PENTAKSIRAN SUMATIF Bahagian C [20 markah] Jawab dua soalan. 1. (a) Apakah faktor penjanaan tenaga ombak berpotensi dimajukan di Malaysia? [4 markah] (b) Mengapakah Malaysia berpotensi memajukan sumber tenaga solar? [6 markah] 2. (a) Jelaskan kepentingan kegiatan pertanian ladang di Malaysia. [4 markah] (b) Huraikan kepentingan sektor pelancongan terhadap pembangunan negara Malaysia. [6 markah] 3. (a) Terangkan kepentingan tumbuh-tumbuhan semula jadi dalam ekosistem hutan paya bakau. [6 markah] (b) Jelaskan usaha-usaha pemuliharaan dan pemeliharaan bagi mengekalkan keseimbangan ekosistem hutan paya bakau. [4 markah] 4. (a) Huraikan kepentingan amalan kitar semula di negara Malaysia. [6 markah] (b) Terangkan kaedah selain daripada kitar semula bagi mengelakkan kepupusan sumber semula jadi di Malaysia. [4 markah] KERTAS PENTAKSIRAN TAMAT 163 13 PSumatif Spot A+1 Geog Tg3.indd 163 06/04/2023 11:50 AM
164 JAWAPAN Bab 1 Jadual dan Graf Ujian Diagnostik 1.1 1. Maklumat atau data mudah dibaca, difahami dan ditafsirkan dengan sempurna. 2. – Kaedah pemerhatian – Kaedah temu bual – Banci – Soal Selidik/ Tinjau Siasat/ Survei – Rujukan Kepustakaan 3. Banci Ujian Diagnostik 1.2 1. – Graf bar mudah – Graf garisan mudah – Graf gabungan 2. Dapat mengelakkan huraian yang panjang dan mengelirukan. 3. Graf bar mudah Ujian Diagnostik 1.3 1. – Maklumat atau data yang dikumpulkan dan direkodkan perlu disusun dalam bentuk jadual. – Membina jadual kekerapan. – Meringkaskan jadual dalam bentuk yang lebih mudah. 2. Supaya mudah dibaca, difahami dan ditafsir. Ujian Diagnostik 1.4 – Lukiskan paksi menegak dan mendatar – Pilih skala yang sesuai – Lukiskan ketinggian bar dan plotkan nilai – Nyatakan tajuk dan petunjuk yang sesuai Ujian Diagnostik 1.5 Supaya maklumat dan data boleh difahami serta membantu untuk mengembangkan data secara terperinci. Cabaran Masteri 1 Soalan Objektif 1. C 2. A 3. A 4. B 5. A 6. C 7. B 8. A 9. D 10. D 11. A 12. C 13. B 14. A 15. B Soalan Subjektif 1. (a) Graf (b) jadual (c) bar mudah (d) garisan mudah (e) gabungan 2. (a) Kaedah pemerhatian (b) Kaedah temu bual (c) Banci (d) Soal selidik (e) Rujukan kepustakaan 3. (a) Paksi menegak (b) Paksi mendatar (c) Tajuk (d) Petunjuk (e) Skala 4. (a) Jumlah penduduk mengikut umur dan jantina (b) Jumlah hujan tahunan sesuatu kawasan (c) Jumlah pengeluaran barangan atau produk – Jumlah pengeluaran pelbagai jenis tanaman/ Jumlah pelancong sesuatu kawasan 5. Cita-cita Murid Tingkatan 3 Bestari di Sekolah Maran Pada Tahun 2022 Cita-cita 2 4 6 8 10 12 Bilangan murid (orang) Doktor PETUNJUK 0 Tentera Guru Bomba Jururawat * Saiz graf telah dikecilkan. Saiz sebenar 1 cm mewakili 2 orang murid 6. (a) 100 mm; Jun (b) 354 mm; November (c) 2 744 mm (d) Hujan Bulanan di Bandar X Pada Tahun 2021 Bulan J F M A M J J O S O N D 50 100 150 200 250 300 0 350 400 Hujan (mm) * Saiz graf telah dikecilkan. Saiz sebenar 1 cm mewakili 50 mm. 7. (a) 25ºC; Disember (b) 29ºC; Julai dan Ogos (c) 4ºC (d) Suhu Bulanan di Bandar Q Pada Tahun 2020 Bulan J F M A M J J O S O N D 5 10 15 20 25 30 0 Suhu (°C) * Saiz graf telah dikecilkan. Saiz sebenar 1 cm mewakili 5°C JAWAPAN Jwpn Spotlight A+1 Geog Tg3.indd 164 06/04/2023 11:53 AM
171 JAWAPAN Cabaran Masteri 10 Soalan Objektif 1. A 2. D 3. D 4. B 5. D 6. A 7. A 8. A 9. C 10. B 11. A 12. A 13. A 14. D 15. C 16. D 17. A 18. B 19. A 20. B Soalan Subjektif 1. (a) berterusan (b) kepupusan (c) pemeliharaan (d) pemuliharaan (e) interaksi 2. (a) Mengelakkan kepupusan (b) Keseimbangan ekosistem (c) Menjamin bekalan sumber berterusan (d) Keperluan masyarakat setempat – Ekopelancongan/ Membekalkan sumber bahan mentah 3. (a) Penghutanan semula (b) Rawatan silvikultur (c) Mewartakan taman negara/ hutan simpan (d) Penguatkuasaan undang-undang alam sekitar (e) Pendidikan alam sekitar – Kempen alam sekitar/ Penyelidikan dan pembangunan (R & D)/ Menggunakan sumber alternatif/ Program kitar semula 4. (a) Badan kerajaan: – Jabatan Alam Sekitar (JAS) – Institut Penyelidikan Perhutanan (FRIM) – Jabatan Perlindungan Hidupan Liar dan Taman Negara (PERHILITAN) – Sabah Forestry Department – Sarawak Forestry Corporation (b) Badan bukan kerajaan: – Sahabat Alam Malaysia (SAM) – WWF – Malaysia Nature Society (MNS) – Global Enviroment Centre (GEC) – The Wildlife Trade Monitoring Network (TRAFFIC) Bab 11 Kitar Semula Ujian Diagnostik 11.1 1. Kitar semula ialah mengumpulkan dan memproses semula barang-barang terpakai dan terbuang untuk dijadikan barangan baru. 2. Aluminium/ Besi/ Plastik/ Kertas/ Botol kaca 3. Menjimatkan masa dan memudahkan proses kitar semula. Ujian Diagnostik 11.2 1. Menjimatkan penggunaan sumber semula jadi/ Mengurangkan pembaziran sumber/ Mengurangkan kesan rumah hijau/ Memastikan alam sekitar sentiasa bersih, sihat dan selesa untuk dihuni/ Mengelakkan pencemaran 2. Menggunakan sesuatu barangan secara maksimum 3. Menyebabkan pencemaran alam sekitar Ujian Diagnostik 11.3 1. Penggunaan beg mesra alam seperti beg kertas dan beg plastik biodegradasi. 2. (a) Sisa kitar semula (b) Sisa kebun (c) Sisa pukal Ujian Diagnostik 11.4 1. (a) Jerman (b) Denmark (c) Taiwan 2. Pihak yang hendak melupuskan sisa pepejal yang tidak mudah hancur seperti pembungkusan plastik, beg plastik dan bateri akan dikenakan cukai. Cabaran Masteri 11 Soalan Objektif 1. C 2. A 3. D 4. B 5. A 6. D 7. A 8. A 9. C 10. C 11. C 12. D 13. A 14. C Soalan Subjektif 1. (a) kurangkan (reduce) (b) kitar semula (c) Pendidikan (d) kesedaran alam sekitar (e) Green Dot (f) cukai hijau (g) domestik (h) Program 4-Dalam-1 2. (a) Menjana pendapatan (b) Menjimatkan sumber semula jadi (c) Mengurangkan pencemaran (d) Mengurangkan kesan rumah hijau – Mewujudkan persekitaran yang sihat, bersih dan selesa 3. (a) Sweden (b) Jerman (c) Taiwan (d) Denmark 4. (a) Kertas (b) Besi (c) Aluminium – Plastik/ Botol kaca/ Bijih timah/ Bijih besi 5. (a) Program Pengembalian Deposit (b) Program Cukai Sisa (c) Program Subsidi Sisa (d) Program Cukai Hijau (e) Program Waste 21(1998 – 2004) (f) Program Affaldsbekendtgoerelsen 1999 Pentaksiran Sumatif Ujian Akhir Sesi Akademik (UASA) Bahagian A 1. A 2. D 3. B 4. C 5. A 6. B 7. C 8. D 9. D 10. B 11. C 12. A 13. C 14. A 15. A 16. B 17. C 18. D 19. A 20. D Bahagian B 1. (a) F1 – Tajuk [1m] F2 – Skala [1m] F3 – Paksi mendatar (tahun) [1m] F4 – Paksi menegak (ribu tan metrik) [1m] F5 – Petunjuk [1m] F6 – Keluk [4m] Jumlah: 9m Maksimum [8m] Jwpn Spotlight A+1 Geog Tg3.indd 171 06/04/2023 11:53 AM
172 JAWAPAN Pengeluaran getah asli (Ribu tan metrik) Pengeluaran getah asli Tahun Petunjuk: 2017 0 100 200 300 400 500 600 700 2018 2019 Jumlah pengeluaran getah asli Malaysia antara tahun 2017 hingga tahun 2020 2020 800 *Saiz graf telah dikecilkan. Saiz sebenar 1 cm mewakili 100 ribu tan metrik (b) F1 – Keseluruhan pengeluaran getah asli mengalami penurunan [1m] H1 – Menurun dari tahun 2018/ 2019/ 2020 [1m] F2 – Pengeluaran paling rendah tahun 2020[1m] H2 – 520 ribu tan metrik [1m] F3 – Pengeluaran paling tinggi tahun 2017 [1m] H3 – 740 ribu tan metrik [1m] F4 – Tahun 2017 hingga 2018 menurun [1m] H4 – 140 ribu tan metrik [1m] F5 – Tahun 2018 hingga 2019 meningkat [1m] H5 – 40 ribu tan metrik [1m] F6 – Jumlah pengeluaran getah asli tahun 2017 hingga 2020 [1m] H6 – 2 500 ribu tan metrik [1m] (Mana-mana 4F × 1m) [4m] (c) F1 – Mewujudkan peluang pekerjaan [1m] H1 – Taraf hidup meningkat/ penoreh getah/ kilang memproses getah [1m] F2 – Sumber pendapatan negara [1m] H2 – Eksport ke luar negara/ contoh negara[1m] F3 – Sumber bahan mentah [1m] H3 – Tayar/ sarung tangan/ kasut [1m] F4 – Pengurangan import [1m] H4 – Pengaliran keluar wang negara dapat dikurangkan [1m] F5 – Meningkatkan Penyelidikan dan Pembangunan (R & D) [1m] H5 – RISDA/ Institut Penyelidikan Getah (RRIM) [1m] F6 – Perkembangan infrastruktur/ kemudahan asas [1m] H6 – Bekalan air/ elektrik [1m] F7 – Perkembangan bandar [1m] H7 – Jengka/ Muadzam Shah [1m] F8 – Perkembangan jaringan pengangkutan [1m] H8 – Jalan raya/ pelabuhan [1m] (Mana-mana 4F × 1m) [4m] (d) F1 – Kos pengeluaran meningkat [1m] H1 – Kos buruh/ baja/ racun [1m] F2 – Harga tidak stabil [1m] H2 – Ditentukan permintaan dan penawaran[1m] F3 – Cuaca/ musim hujan [1m] H4 – Susu getah cair/ bercampur air hujan [1m] F5 – Persaingan dengan negara pengeluar lain [1m] H5 – Contoh Thailand/ Indonesia [1m] F6 – Persaingan guna tanah [1m] H6 – Tanaman kelapa sawit/ koko/ perumahan/ perindustrian [1m] F7 – Persaingan dengan getah tiruan [1m] H7 – Harga lebih murah [1m] F8 – Kekurangan buruh [1m] H8 – Penduduk tempatan kurang berminat kerja petani [1m] (Mana-mana 4F × 1m) [4m] 2. (a) Automotif/ Industri kereta [1m] (b) F1 – Tanah pamah/ luas/ rata [1m] H1 – Mudah bina kilang [1m] F2 – Berhampiran pelabuhan [1m] H2 – Memudahkan eksport/ import komponen kenderaan [1m] F3 – Banyak bahan mentah [1m] H3 – Contoh getah/ petroleum [1m] F4 – Pasaran luas/ permintaan tinggi [1m] H4 – Tempatan/ luar negara [1m] F5 – Kemudahan infrastruktur baik [1m] H5– Jalan raya/ pelabuhan [1m] F6 – Peranan kerajaan/ governan [1m] H6 – Menyediakan tapak perindustrian/ taraf perintis/ Shah Alam [1m] F7 – Tenaga buruh ramai/ murah [1m] H7 – Mahir/ separa mahir/ tidak mahir/ tempatan/ buruh asing [1m] F8 – Kestabilan politik [1m] H8 – Keadaan negara aman [1m] F9 – Penyelidikan dan Pembangunan (R & D) [1m] H9 – HICOM/ SIRIM [1m] F10 – Banyak institusi kemahiran/ pusat latihan [1m] H10 –IPTA/IPTS/ Giat Mara/HICOM [1m] F11 – Peranan Agensi [1m] H11 – MITI/ MATRADE [1m] F12 – Projek Usahasama [1m] H12 –NAZA-KIA/ PERODUA-DAIHATSU/ PROTON-GEELY [1m] F13 – Kuasa beli tinggi [1m] H13 –Kemudahan pinjaman wang [1m] F14 – Industri sokongan/ vendor [1m] H14 –Tayar/ cat/ aksesori [1m] (Mana-mana 3F × 1m) [3m] (c) F1 – Sumber pendapatan negara [1m] H1 – Cukai/ eksport/ GST/ SST [1m] F2 – Kemajuan infrastruktur [1m] H2 – Jalan raya/ bekalan air/ elektrik [1m] F3 – Memajukan industri sokongan/ vendor [1m] H3 – Tayar/ cat/ cermin/ fabrik/ aksesori [1m] F4 – Pemindahan teknologi [1m] H4 – Kepakaran/ jentera [1m] F5 – Pertambahan peluang pekerjaan [1m] H5 – Mengurangkan pengangguran/ meningkatkan taraf hidup/ contoh pekerjaan [1m] F6 – Perkembangan bandar baru [1m] H6 – Kulim/Tanjung Malim/Serendah [1m] F7 – Menggalakkan Penyelidikan dan Pembangunan (R & D) [1m] H7 – Meningkatkan kepakaran/ reka bentuk/ inovasi [1m] Jwpn Spotlight A+1 Geog Tg3.indd 172 06/04/2023 11:53 AM