MORFOLOGI

MORFOLOGI

KONSEP MORFEM
KONSEP ALOMORF
KONSEP MORFOFONEM

KONSEP KATA

KONSEP MORFEM

Unit tatabahasa TERKECIL
yang mempunyai MAKNA @
mempunyai sekurang-
kurangnya 1 FUNGSI
TATABAHASA

CONTOH: Ahmad, pandai,
memper-, dan di-…-kan

JENIS
MORFEM

MORFEM MORFEM MORFEM MORFEM
TERIKAT TERIKAT TERKIAT TERIKAT
SATUAN TERBAHAGI KOMPLEKS

MORFEM BEBAS
• Unit tatabahasa TERKECIL

1 yang mempunyai MAKNA &
• WD aUpJUa tD dsei scaarma aSkEaNnDIRd IeAnNg a n

KATA TUNGGAL iaitu bentuk

2 yang mempunyai MAKNA dan
dapat BERDIRI SENDIRI

TANPA IMBUHAN

• CONTOH: duduk, dermaga
3 dan sedang

MORFEM TERIKAT

• Unit tatabahasa TERKECIL yang
mempunyai MAKNA & TIDAK DAPAT

1 berdiri sendiri SEBAGAI KATA

• Perlukan bantuan morfem lain
sama ada bebas atau morfem

2 terikat untuk membentuk kata

• CONTOH: Perkataan berlawan-
3 terbentuk daripada gabungan

morfem ber dengan morfem lawan

• PeMrkOaRtaFaEn MlawTEanRIbKoAleTh berdiri
sendiri

4 • Perkataan ber- memerlukan
• Sk e hmaudai rima nbumhoarnf-emmorlfaeimn tdearlikaamt

pkenragnguanTaIaDnAnyKa BOLEH BERDIRI

SENDIRI

2 • Morfem terikat membawa makna
nahuan & jumlah dalam Bahasa

• 3adjeanlaish mteorhrfaedm: Morfem terikat

3 satuan, morfem terikat terbahagi,
morfem terikat kompleks

1. MORFEM TERIKAT SATUAN

q Tidak boleh dipisah-pisahkan

qTerdiri daripada awalan,akhiran, sisipan

dan kata

qJaekniasrmorfem Contoh

terikat satuan

Awalan Me-,ber-, ke-,di-,dwi-,swa-,pro-

Akhiran -an, -kan, -i, -iah, -wan, -isme,
-logi

Sisipan -el-, -em-, -er-, -in-

Kata Akar Tani,juang,

2. MORFEM TERIKAT

TERBAHAGI

q Terdiri daripada AWALAN &
AKHIRAN yang berlaku serentak
sebagai kesatuan

qContoh: imbuhan ke-….-an:
kerancakan, pe-…an(penamaan)
dan per-…an(perlumbaan)

qApabila 1 morfem digugurkan,
perkataan tersebut akan menjadi
rancakan,namaan dan

3. MORFEM TERIKAT KOMPLEKS

q Gabungan 2 morfem terikat atau lebih.

Contoh

Jenis Gabungan Contoh

Gabungan 2 awalan memper-(memperindah), diper-
(diperluas)

Gabungan awalan me-…-kan(meyakinkan)
dan akhiran di-…-kan(dibacakan)
me-..-i(meragui)
di-…-i(dikuasai

Gabungan 2 awalan memper-…-kan(memperkatakan)
dan satu akhiran diper-….-kan(diperakukan)
memper-…-i(mempergantungi)
diper-…-i(diperkuasai)

KONSEP ALOMORF

Bentuk KELAINAN @ VARIASI sesuatu
morfem

C t h : M o r f e m m e N - d a l a m B M ,
mempunyai 6 alomorf iaitu:

i. Me-
ii. Mem-
iii. Men-
iv. Meng-
v. Meny-
vi. menge

KONSEP MORFOFONEM

U N I T f o n o l o g i y a n g t e r d i r i

daripada set kumpulan fonem yang
hadir sebagai alomorf sesuatu
morfem

Morfofonem melibatkan gabungan
antara morfem dengan fonem

MORFO F O N E M – C I R I B U N Y I Y A N G
TIMBUL apabila IMBUHAN DIGABUNGKAN
dengan KATA DASAR

Imbuhan + kata Contoh
dasar perkataan

peN + lari Pelari

meN + makan memakan

beR + renang Berenang

KONSEP KATA

Unit bahasa yang bebas dan boleh
berdiri sendiri sebagai ayat
minimal apabila diberikan intonasi
yang sesuai dan mengandungi makna
yang lengkap.

D i g u n a k a n u n t u k m e m b e n t u k
perkataan lain seperti akronim,kata
terbitan , kata majmuk dan kata
ganda

K a t a b o l e h b e r u b a h - u b a h
kedudukannya

KATA AKAR

Morfem terikat yang bukan
imbuhan

Perlu bergabung dengan morfem
lain untuk membentuk perkataan

Merupakan inti bagi sesuatu kata
yang secara tersendiri tidak
mempunyai makna yang jelas

Contoh: mudi,juang –tidak
mempunyai makna yang jelas

Apabila kata ini hadir bersama
dengan morfem lain –barulah
perkataan ini mempunyai makna

Contoh: jurumudi,perjuangan dll

KATA DASAR

• Kata yg menjadi DASAR kepada
sesuatu perkataan

• Berpotensi menerima imbuhan,

1 mengalami proses pemajmukan

& proses penggandaan

• Boleh terdiri daripada kata
akar, kata terbitan, kata
majmuk,kata ganda dan

2 frasa

Jenis kata Contoh Catatan
Kata akar tani Kata dasar bagi petani

Kata malang Kata dasar bagi
tunggal kemalangan

Kata Perkemban Kata dasar bagi

berimbuhan gan memperkembangkan

Kata Campur Kata dasar bagi
majmuk aduk percampuradukan

Kata ganda Pandai- Kata dasar bagi
pandai sepandai-pandai

Frasa Tidak adil Kata dasar bagi
ketidakadilan