NOTA RINGKAS EKONOMI T4

MODUL NOTA RINGKAS EKONOMI

TINGKATAN 4 TAHUN 2O2T

KOMPILASI BERSAMA GC, JU EKONOMI DAN UNIT TVET

JPN PULAU PINANG

Usahasama,

Raja Shamsuddin Bin Raja Salleh, KPPK TVET, SBP JPNPP
Azlina Binti Pawanteh, PP TVET, SBP JPNPP
Effendy Abdullah, SISC+ TVET PPD SPU

Abu Seman Bin Mat karim, SISC+ TVET PPD SPT
Haji Bohari Bin Samsudin, SISC+ TVET PPD SPS
Tan Phaik Leng, SISC+ TVET PPD Timur Laut
Norshipa lsmail, SISC+ TVET PPD Barat Daya

Disusun semula oleh JU Ekonomi,
HJ Rozaini Bin Kasssim
Tan Swee Chin

Nor Suhaila Binti Khairudin
Madihah BintiBidin

Katijah Binti Mohammed lbrahim
Helidzia Binti Ramli

HJ KhairulAnuar Bin AbdulSalam
Nor Azimah Binti Hassan
Noor Sarfina Binti Shari
Aniza Bintilsmail
Ooi Kar Hong
Lee Wee Chuan

MODUL NOTA RINGKAS EKONOMITINGKATAN 4 (JPN PULAU PINANG)

BAB 1: PENGENALAN KEPADA EKONOMI

1.1 Konsep Kekurangan, Pilihan, dan Kos Lepas

111 Takrif llmu Ekonomi

o llmu ekonomi ialah satu bidang sains sosial yang mengkaji cara manusia mengurus sumber ekonomiyang

terhad untuk memenuhi kehendak manusia yang tidak terhad.

1.1.2 Konsep Kekurangan dan Pilihan
. Kehendak ialah keinginan manusia terhadap barang dan perkhidmatan agar mencapai kehidupan yang
lebih selesa dan mewah.
\

o Kehendak manusia yang tidak terbatas berbanding dengan sumber ekonomi yang terhad telah

membawa kepada masalah kekurangan.

Masalah lsi Rumah Unit Ekonomi Kerajaan
Ekonomi Firma Sebuah badan organisasi yang
Takrifan Seorang individu, sebuah mempunyaikuasa untuk
keluarga, atau Sebuah organisasi atau membuat dan
Kekurangan sekumpulan individu yang unit pengeluaran yang menguatkuasakan undang-
Matlamat tinggal bersama dan merancang dan undang untuk menjaga
Pilihan berfungsisatu unit menggunakan faktor kestabilan ekonomi dan sosial.
ekonomi pengeluaran untuk
mengeluarkan barang dan Hasil kerajaan atau cukai.
Pendapatan atau wang perkhidmatan. Memaksimumkan kebajikan
Mencapai kepuasan Faktor pengeluaran masyarakat
maksimum Mencapai keuntungan
maksimum

1.1.3 Faktor Pengeluaran

. Faktor pengeluaran ialah sumber ekonomi yang diperlukan untuk mengeluarkan barang dan

perkhidmatan.

. Faktor pengeluaran atau sumber ekonomiterdiri daripada buruh, tanah, modal, dan usahawan (BTMU).

Tanah Modal

- Anugerah daripada alam semula jadi -| Alat atau wang yang digunakan dalam proses
- Penawarannya adalah terhad
I pengeluaran
hutan,laut) |- Sumber yang boleh diperbaharui (sumber | - Contoh: bangunan, kilang, peralatan, jentera, dan
mesin.
- -Sumber tidak boleh diperbaharui (enis logam) | Peralatan dan mesin : mobiliti geografiyang tinggi
- Tidak mempunyai mobilititempat tetapi | (senang dipindah)
mempunyai mobiliti kegunaan -| Bangunan dan kilang : mobilitigeografiyang

- sewaGanjaran ialah I rendah
- Ganjaran ialah faedah

1

Buruh MODUL NOTA RTNGKAS EKONOMITINGKATAN 4 (JPN PULAU PINANG)

Usahawan

Sumbangan tenaga manusia yang produktif Individu yang menggabungkan dan menyelaraskan
dari segi fizikal atau mental dalam proses faktor pengeluaran
Mengeluarkan barang dan perkhidmatan.
pengeluaran Matlamat memaksimumkan keuntungan
Dibahagi kepada buruh mahir (jurutera) dan Meminimumkan kos pengeluaran
buruh tidak mahir (oPerator) Individu yang kreatif, inovatif
Sanggup menanggung risiko
Mempunyai mobiliti pekerjaan dan mobiliti Ganjaran ialah untung

geografiyang tinggi

Ganjaran ialah upah

I

1.1.4 Takrif Kos Lepas

. Kos lepas merujuk kepada pulangan yang mungkin daripada barang-barang atau perkhidmatan kedua

terbaik yang terpaksa dilepaskan akibat daripada pemilihan sesuatu barangan.

1.1.5 Analisis Situasi Kos LePas

Kombinasioutput Seluar Sukan (helai) Kemeja-T (helai)
40 100
X 60 80
Y 60
80
z

. Jika kombinasi output syarikat berubah dari X ke Y, untuk menambahkan 20 helai seluar sukan, syarikat

terpaksa mengurangkan 20 helai kemeja-T, maka kos lepas untuk mengeluarkan 60 helai seluar sukan

ialah 20 helai kemeja--I.

Hitungkan kos lepas untuk mengeluarkan Kemeja-T jika kombinasi output berubah daripada ZkeY.

Kos lepas untuk mengeluarkan Kemeja-T = (80 - 60) helai seluar sukan

= 20 helai seluar sukan

Konsep Masalah Ekonomi

Masalah lsi Rumah Unit Ekonomi Kerajaan
Ekonomi Firma Hasil kerajaan atau cukai.
Kekurangan Pendapatan atau wang
Faktor pengeluaran

Pilihan Kepuasan maksimum Keuntungan maksimum Kebajikan masyarakat
Kos Lepas
Kepuasan yang Keuntungan yang mungkin maksimum
mungkin daripada daripada keluaran atau Kebajikan yang mungkin
barangan kedua terbaik projek pelaburan kedua diperoleh daripada projek
yang terpaksa terbaik yang terpaksa pembangunan kedua terbaik
dilepaskan untuk dilepaskan untuk yang terpaksa dilepaskan untuk
mendapatkan barangan mendapatkan keluaran atau mendapat projek pembangunan
yang dipilih projek pelaburan yang dipilih yang dipilih

2"

MODUL NOTA RINGKAS EKONOMITINGKATAN 4 (JPN PULAU PINANG)

1.1.7 Keluk Kemungkinan Pengeluaran(KKP)

o KKp menunjukkan had maksimum tingkat pengeluaran yang dapat dicapai oleh sebuah ekonomi dengan

menggunakan faktor pengeluaran yang ada dan tingkat teknologi tertentu.

. Andaian untuk analisis KKP:

Kemungkinan Pengeluaran Pakaian Dan Makanan

Kombinasi Penqeluaran Pakaian (ribu helai) Makanan (tan metrik)

R 0 20

S 4 19

T I 17

U 12 13

V 16 0

Pada kombinasi R, semua faktor pengeluaran telah digunakan untuk mengeluarkan makanan dan tiada

pakaian dikeluarkan.
Berdasarkan Jadual, suatu keluk kemungkinan pengeluaran dapat dibentuk seperti yang berikut:

U

Pakaian (Ribu Helai)

Titik Penerangan
W
. Titik berada didalam KKP
R,S,T,U,V . Kombinasi pengeluaran yang tidak cekap / titik ketidakcekapan
. Sumber ekonomitidak digunakan sepenuhnya
Y . Berlaku pembaziran
. Berlaku pengangguran
o Berlaku miqrasi keluar faktor penqeluaran
. Kombinasi pengeluaran yang cekap.
o Tingkat guna tenaga penuh
. Teknologi digunakan sepenuhnya
. Pengeluaran maksimum dengan kos yang mtntmum
. Wujud masalah pilihan sama ada untuk mengeluarkan pada kombinasi R,S,T,U atau V
. Wuiud kos lepas
. Titik berada di luar KKP
. Titik ketidakupayaan ekonomi
. Berlaku masalah kekurangan sumber ekonomt
. Tidak boleh dicapai kerana tingkat guna tenaga penuh telah dicapai dan tiada faktor

oenoeluaran lebih untuk menambah keluaran.

. KKP yang berbentuk cembung menunjukkan kos lepas yang semakin meningkat

3-

MODUL NOTA RINGKAS EKONOMITINGKATAN 4 UPN PULAU PINANG)

1.2 Sistem Ekonomi dan Penyelesaian Masalah Asas Ekonomi

1.2.1 Masalah Asas Ekonomi

Masalah Asas Ekonomi Penentuan
Apa yang hendak dikeluarkan
Berapa yang hendak dikeluarkan Jenis barangan
Bagaimana hendak dikeluarkan Kuantiti barangan
Untuk siapa dikeluarkan TekniUcara pengeluaran
Corak agihan barangan

1.2.2 Sistem Ekonomi

. Sistem ekonomi merujuk kepada peraturan yang diamalkan oleh sesebuah negara dalam menguruskan

ekonominya.

. Terdapat tiga jenis sistem ekonomi yang utama, iaitu:

Sistem Ekonomi Pasaran Bebas

Giri Sistem Ekonomi Pasaran Bebas /Laissez-Faire'/ Kapitalis

1. Pemilikan Sumber Sumber ekonomi adalah milik pihak swasta

6iapa milik faldor penqeluaran- BTMU Keputusan ekonomi ditentukan oleh pihak
pengeluar dan pengguna
2. Pembuat Keputusan
Wujud kebebasan dalam membuat pilihan
(siapa berhak buat keputusan ekonomi
: apa, berapa, bagaimanadan untuk snpa) Harga ditentukan oleh kuasa pasaran/ mekanisme
hargal kuasa permintaan dan penawaran
3. Pilihan Wujud persaingan bebas antara pengeluar

kuasa/ hak utk memilih barang atau pekeriaan) Motif utama untuk mencapai keuntungan
maksimum
4. Penentu Harga Amerika Syarikat

6iapa vg berhak menentukan harga)

5. Persaingan

(wuiud atau tidak wuiud persaingan)

6. Motif

7. Contoh Negara

Kelebihan Sistem Ekonomi Pasaran Bebas

Kelemahan Sistem Ekonomi Pasaran Bebas

4-

MODUL NOTA RINGKAS EKONOMITINGKATAN 4 (JPN PULAU PINANG)

Sistem Ekonomi Perancangan Pusat

Giri Sistem Ekonomi Perancangan Pusat / Sosialis / Komunis

1. Pemilikan Sumber Sumber ekonomi adalah milik mutlak kerajaan

6iaoa milik faktor pengeluaran- BTMU Segala keputusan ekonomi ditentukan oleh
kerajaan
2. Pembuat Keputusan
Kebebasan untuk membuat pilihan terhadap jenis
(siapa berhak buat keputusan ekonomi baranq dan pekerjaan tidak wujud.
: apa, berapa, baqaimanadan untuk slapa) Harga dan kuantiti ditentukan oleh kerajaan

3. Pitihan Tidak wujud persaingan antara pengeluar kerana
hanva terdapat seorang pengeluar tunggal
kuasa/ hak utk memilih barang atau pekeriaan) Motif utama ialah untuk maksimumkan kebajikan
rakvat
4. Penentu Harga Cuba, Korea Utara

6iapa vq berhak menentukan harga)

5. Persaingan

fuuiud atau tidak wuiud persaingan)

6. Motif

7. Gontoh Negara

Kelebihan Sistem Ekonomi Perancangan Pusat

Kelemahan Sistem Ekonomi Perancangan Pusat

Sistem Ekonomi Campuran

. Keraiaan akan campur tangan jika berlaku ketidakstabilan dan penyelewengan dalam aktiviti ekonomi.

Ciri Sistem Ekonomi GamPuran

1. Pemilikan Sumber Individu bebas untuk memiliki sumber pengeluaran tetapi
terdapat sumber yang dimiliki oleh pihak kerajaan
6iapa milik faktor pengeluaran- BTMU Pihak swasta buat keputusan untuk barang ekonomi.
Pihak keraiaan buat keputusan untuk pengeluaran
2. Pembuat Keputusan baranq awam
Individu bebas untuk membuat pilihan barang dan
(siapa berhak buat keputusan ekonomi pekerjaan tetapi terdapat kawalan daripada kerajaan
: apa. berapa, baqaimanadan untuk srapa)
Barang swasta - ditentukan oleh kuasa pasarani
3. Pilihan
mekanisme harga
(kuasa/ hak utk memilih barang atau Barang awam- dikawal oleh kerajaan untuk menjaga
pekeriaan) kebaiikan rakvat.

4. Penentu Harga Barang swasta - wujud persaingan

(siapa yg berhak menentukan harga) Baranq awam- tidak wuiud persainoan

5. Persaingan Pihak swasta - maksimumkan keuntungan
Keraiaan - maksimumkan kebaiikan rakyat.
fuuiud atau tidak wuiud persainqan)
Malavsia, Sinqapura
6. Motif

7. Contoh Neqara

5

MODUL NOTA RINGKAS EKONOMITINGKATAN 4 (JPN PULAU PINANG)

Tujuan campur tangan kerajaan dalam ekonomi:

Sistem Ekonomi lslam

Giri Sistem Ekonomi lslam

8. Pemilikan Sumber Sumber ekonomi hak milik Allah swt
Individu adalah pemegang amanah.
(siapa milik faktor pengeluaran- BTMU Sumber mesti digunakan dengan b'tjak agar tidak berlaku
oembaziran
9. Pembuat Keputusan Pengguna dan pengeluar boleh membuat keputusan.
Keputusan yang dibuat mestilah berlandaskan prinsip dan
(siapa berhak buat keputusan ekonomi hukum lslam
: apa, berapa, bagaimanadan untuk
sraoa) Pengguna dan pengeluar bebas untuk buat pilihan tetapi
l0,Pilihan mestilah halal dan tidak memudaratkan.
(kuasa/ hak utk memilih barang atau
oekeiaan\ Harga ditentukan oleh mekanisme pasaran dengan kawalan
keraiaan.
ll.Penentu Harga Barang swasta- wujud persaingan
Barano awam- tidak wuiud persainqan
6iapa vq berhak menentukan harga) Individu dan pengeluar- motif memcapai kebahagiaan di dunia
12. Persaingan dan akhirat
Kebaiikan sosial diutamakan
tuuiud atau tidak wuiud persainqan) Mesir, lran, lraq dan Arab Saudi
13. Motif

l4.Gontoh Negara

1.2.3 Penyelesaian Masalah Asas Ekonomi oleh Sistem Ekonomi

Masalah Asas Sistem Ekonomi Pasaran Bebas
Ekonomi
. Ditentukan oleh pengguna dan pengeluar
Apa yang hendak
dikeluarkan o Ditentukan oleh mekanisme pasaran / kuasa pasaran
Berapa yang hendak
dikeluarkan a Ditentukan melalui cara pengeluaran yang paling cekap
Bagaimana hendak a meminimumkan kos pengeluaran.
dikeluarkan a Ditentukan melalui corak agihan pendapatan wang
a Kebajikan masyarakat bukan yang diutamakan.
Untuk siapa dikeluarkan

6

Masalah Asas MODUL NOTA RTNGKAS EKONOMIINGKATAN 4 (JPN PULAU PINANG)
Ekonomi
Sistem Ekonomi Perancangan Pusat
Apa yang hendak
dikeluarkan a Ditentukan oleh kerajaan
Berapa yang hendak a Penoouna dan oenoeluar tiada kuasa memilih
dikeluarkan o Ditentukan oleh kerajaan
a Diselesaikan melalui kuasa mutlak kerajaan.
Bagaimana hendak a Tidak wuiud masalah lebihan atau kurangan.
dikeluarkan
Untuk siapa dikeluarkan . Ditentukan oleh kerajaan
. Memilih kaedah intensif buruh sekiranya berlaku pengangguran.
. Ditentukan oleh kerajaan.
. Diagihkan secara adil, saksama dan sama rata untuk setiap individu dalam

masvarakat

Masalah Asas Sistem Ekonomi Gampuran

Ekonomi

Apa yang a Ditentukan oleh kuasa pasaran untuk barang ekonomi

hendak a kuasa kerajaan menentukan barang awam

dikeluarkan . Diselesaikan melalui mekanisme pasaran untuk barang ekonomi.
Berapa yang . Kuantiti barang awam akan ditentukan oleh kerajaan mengikut keperluan rakyat
hendak

dikeluarkan a Barang Ekonomi: Kaedah pengeluaran yang paling cekap / meminimumkan kos
Bagaimana

hendak pengeluaran / memaksimumkan keuntungan

dikeluarkan a Barang awam: kerajaanpilih kaedah paling cekap untuk memaksimumkan kebajikan

Untuk siapa masvarakat.
dikeluarkan
. Barang ekonomi: melalui corak agihan pendapatan wang
. Kerajaan akan campur tangan melalui sistem percukaian dan subsidi
. Barang awam: kerajaan agihkan kepada semua individu untuk menjaga kebajikan

rakvat.

Perbandingan penyelesaian masalah asas ekonomi oleh setiap sistem ekonomi:

Masalah Sistem Ekonomi Pasaran Sistem Sistem Ekonomi Campuran
Asas Bebas Ekonomi
Perancangan Barang ekonomi: melalui mekanisme
Ekonomi pasaran
Pusat
Apa yang Mekanisme pasaran Kerajaan , Barano awam: oleh keraiaan
hendak Barang ekonomi: melalui mekanisme
dikeluarkan Jumlah permintaan dan Kerajaan
Berapa penawaran di pasaran atau , pasaran
yang mekanisme pasaran Kerajaan Barang awam: mengikut keperluan
hendak rakvat
dikeluarkan Cara yang paling cekap Kerajaan Barang ekonomi: cara yang dapat
Bagaimana (meminimumkan kos memaksimumkan untung
hendak Pengeluaran/memaksimumkan Barang awam: cara yang dapat
dikeluarkan untung) memaksimumkan kebaiikan masyarakat
Corak agihan pendapatan Barang ekonomi: corak agihan
Untuk wang atau kuasa beli pendapatan wang
srapa individu Barang awam: untuk semua masyarakat
dikeluarkan

7

MODUL NOTA RINGKAS EKONOMITINGKATAN 4 (JPN PULAU PINANG)

1.2.4Ekonomi lslam

. Merupakan sistem ekonomi campuran
. berlandaskan Al-Quran dan Hadis / syariat lslam'
. Semua unit ekonomi berperanan memastikan ekonomi berjalan dengan lancar, adil dan saksama.
. Individu bebas mencari kekayaan mengikut hukum syarak
. Konsep pembangunan ekonomi ialah pembangunan insan secara menyeluruh
. Wujud persaingan adil dan saksama
. pengeluaran barang Yang halal
. pembaziran sumber dan penindasan terhadap individu lain tidak berlaku.
. Contoh negara : Arab Saudi dan Brunei

3 CiriUtama Ekonomi lslam

Sebagai sebahagian daripada keseluruhan sistem hidup lslam

WuJud persaingan yang adil dan saksama antara individu

lslam.

Keseimbangan antara kepentingan individu dan masyarakat

8

MODUL NOTA RINGKAS EKONOMITINGKATAN 4 UPN PULAU PINANG)

BAB 2 : PASARAN

2.1 KeseimbanganPasaran

2.1.1 Hukum Permintaan

. permintaan merujuk kepada keinginan dan kemampuan seseorang individu untuk membeli sesuatu

barang atau perkhidmatan pada suatu tingkat harga tertentu dan dalam iangka masa tertentu.

. permintaan berkesan ialah permintaan yang disokong oleh kuasa beli atau kemampuan membayar.
. Hukum permintaan menyatakan bahawa semakin tinggi harga sesuatu barang, semakin kurang kuantiti

diminta terhadap barang tersebut dan sebaliknya, semakin rendah harga sesuatu barang, semakin banyak
kuantiti diminta terhadapnya dengan andaian ceteris paribus.

Harga@)f Kuantiti Diminta(Qd) Ilubungan Negatif
narga(P)l Kuantiti Diminta(Qd)l

F Hubungan antara harga barangan dengan kuantiti diminta adalah negatif / songsang

2.1.2 Keluk Permintaan Individu dan Pasaran

. permintaan individu ialah kuantiti sesuatu barang atau perkhidmatan yang diminta oleh seseorang

individu pada suatu tingkat harga dalam jangka masa tertentu.

Jadual Permintaan dan Pembentukan Keluk Permintaan Individu

Harga Kuantiti Titik D Hubungan antara harga
(RM) diminta dengan kuantiti yang
A diminta adalah bersifat
5 (KG) B songsang (negatifl
4
3 4 c
2
6 D

I

10

Jaduat 2.1 Permintaan Han Boon terhadap buah Rajah 2.1 Keluk permintaan Han Boon terhadap

durian buah durian

Huraian pembentukan keluk permintaan Penjelasan hukum permintaan dengan

. Pada harga RM5, kuantiti diminta ialah 4 kg ditanda pada .bantuan qambaraiah

titik a. Semakin turun harga, semakin tinggi

. Pada harga RM4, kuantitidiminta ialah 6 kg ditanda pada . kuantitidiminta

titik b Keluk permintaan mencerun ke bawah

. Pada harga RM3, kuantiti diminta ialah 8 kg ditanda pada . dari kiri ke kanan
. titik c
Menunjukkan hubungan songsang
Pada harga RM2, kuantitidiminta ialah 10 kg ditanda
pada titik d antara harga dengan kuantiti diminta

. Keluk permintaan diperoleh apabila titik a, b, c, dan d

digabungkan

' Keluk permintaan mencerun ke bawah dari kiri ke

kanan

. Menunjukkan hubungan songsang antara harga dengan

kuantitidiminta

9

MODUL NOTA RINGKAS EKONOMITINGKATAN 4 (JPN PULAU PINANG)

Jadual Permintaan Pasaran dan Pembentukan Keluk Permintaan Pasaran

. permintaan pasaran ialah kuantiti sesuatu barang atau perkhidmatan yang diminta oleh semua individu

dalam pasaran pada suatu tingkat harga dalam iangka masa tertentu.

o permintaan pasaran diperoleh dengan menjumlahkan secara mendatar kuantiti diminta oleh setiap

individu dalam pasaran pada suatu tingkat harga tertentu dan dalam tempoh masa tertentu.

(1) (21 (3) (4)=(2)+(3) (5)
Harga (RM) Titak
Kuantiti diminta Kuantiti diminta Permintaan
50 oleh Rani(unit) oleh Sofea (unit) Pasaran (unit) w
40
30 1 '32 3 X
20 5 V
2
z
34 7

459

Jadual2.2 Permintaan pasaran terhadap baiu kemeia

Harga (RM) Harga (RM)

Kuantiti
(unit)

(a) Rani (b) Sofea (c) Pasaran

Rajah 2.2 Pembentukan keluk pasaran daripada kelqk permintaan individu

) Pada harga RM 50, kuantiti diminta pasaran ialah 3 unit (1+2) iaitu titik W
) Pada harga RM 40, kuantiti diminta pasaran ialah 5 unit (2+3) iaitu titik X
) Apabila titik W dan X digabungkan terbentuk keluk permintaan pasaran

F Kuantiti diminta Rani dan Sofea dijumlahkan secara mendatar pada setiap tingkat harga

F Keluk mencerun ke bawah dari kiri ke kanan

F Menunjukkan hubungan songsang antara harga dan kuantitidiminta

) Keluk permintaan pasaran lebih landai

10

MODUL NOTA RINGKAS EKONOMITINGKATAN 4 (JPN PULAU PINANG)

2.1.3 Penentu Permintaan

Terbahagi kepada dua.

A. Harga Barang ltu

Harga barang merupakan faktor utama yang mempengaruhi permintaan.

Harga (RM) ) Apabila harga meningkat kuantiti diminta menurun

(PengucuPan Permintaan)

F Apqbila harga menurun kuantiti diminta meningkat

(Pengembangan Permintaan)

F Hubungan antara harga dengan kuantitidiminta adalah

songsang.

F Pergerakan berlaku di sepanjang keluk permintaan

yang sama.

Kuantiti(kg) F Juga dikenali sebagai perubahan kuantiti diminta

B. fenentu Permintaan Bukan Harga Barang itu

1. Harga barang . Barang pengganti
lain
Harga daging meningkat, permintaan ikan akan meningkat
2. Gita rasa Harga epal menurun, permintaan oren akan menurun
3. Pendapatan Hubungan antara harga dengan permintaan barang penggantinya adalah positif.
4. Musim
5. Jangkaan harga . Barang penggenap
Harga mesin pencetak meningkat, permintaan kartrijdakwat menurun
masa depan
6. Dasar kerajaan Harga kereta menurun, permintaan petrol meningkat
Hubungan antara harga dengan permintaan barang penggenapnya adalah negatif
lklan / fesyen yang berjaya akan meningkatkan permintaan barang
Kesedaran kesihatan menyebabkan permintaan terhadap produk kesihatan

meningkat.
Pendapatan meningkat, permintaannya terhadap sesuatu barang juga akan

meningkat.
Kejatuhan kuasa beliakan menyebabkan permintaan barang menurun
Awal persekolahan/ perayaan, meningkatkan permintaan terhadap barang

Cuaca panas, permintaan ais meningkat
Menjangkakan harga sesuatu barang akan meningkat pada masa depan,
permintaan pada masa sekarang akan meningkat.
Menjangkakan harga sesuatu barang akan turun pada masa depan, permintaan
barang tersebut pada masa sekarang akan menurun.
Kadar cukai pendapatan individu meningkat, permintaan terhadap barang akan

menurun.
Bantuan kerajaan akan meningkatkan permintaan barangan.

7L

MODUL NOTA RINGKAS EKONOMITINGKATAN 4 (JPN PULAU PINANG)

2.1.4 Perubahan Dalam Kuantiti Diminta . Pergerakan di sepanjang keluk permintaan yang sama.
. Disebabkan perubahan harga barang itu
Harga (RM) . Pergerakan darititik a ke b ( pengembangan permintaan)
. Kuantiti diminta meningkat apabila harga barang itu
Kuantiti (unil)
menurun

. Pergerakan darititik a ke c (penguncupan permintaan)
. Kuantiti diminta menurun apabila harga barang itu

meningkat

2.1.5 Perubahan Permintaan

. Peralihan keluk permintaan sama ada ke kiri atau ke kanan selari dengan keluk permintaan yang asal.
. Perubahan penentu permintaan bukan harga barang itu.

Faktor Pengurangan Harga (RM) Faktor Pertambahan

Permintaan Kuanliti Permintaan
(unlt)
1. Harga barang 1. Harga barang

1 pengganti turun pengganti naik

2. Harga barang 2. Harga barang

penggenap naik penggenap turun

3. Pendapatan turun 3. Pendapatan naik
4. Cita rasa yang tidak 4. Cita rasa yang

menggalakkan menggalakkan

5. Harga dijangka turun 5. Harga dijangka naik

pada masa depan pada masa depan

6. Kadar cukai 6. Kadar cukai

pendapatan naik pendapatan jatuh

7. Pembatalan bantuan 7. Pemberian bantuan

kerajaan kerajaan

Pengurangan Permintaan Pertam bahan Perm intaan

. .Peralihan keluk permintaan ke kiri dari DoDoke Peralihan keluk permintaan ke kanan dari DoDoke

.DzDz DtDt
Harga barang itu tidak berubah tetapi kuantiti
. Harga barang itu tidak berubah tetapi kuantiti

permintaan telah menurun pada setiap tingkat permintaan telah meningkat pada setiap tingkat

harga. harga

2.1.6 Hukum Penawaran

. Penawaran merujuk kepada kuantiti sesuatu barang atau perkhidmatan yang sanggup dan mampu

dikeluarkan oleh pengeluar atau firma pada suatu tingkat harga tertentu dalam tempoh masa tertentu.

. Hukum penawaran menyatakan bahawa semakin tinggi harga sesuatu barang, semakin banyak kuantiti

ditawarkan dan sebaliknya semakin rendah harga sesuatu barang, semakin kurang kuantiti ditawarkan

dengan andaian ceteris paribus.

. Hubungan antara harga barang dengan kuantiti ditawarkan adalah positif / langsung.

Harga(P) | IKuantiti Ditawar(Qs) Hubungan Positif
IKuantiti Ditawar(Qs)
tHarga@)

L2

MODUL NOTA RINGKAS EKONOMITINGKATAN 4 (JPN PULAU PINANG)

2.1.7 Keluk Penawaran Firma dan Pasaran

dE penawaran firma ialah kuantiti barang atau perkhidmatan yang ditawarkan oleh sesebuah firma pada
suatu tingkat harga dalam jangka masa tertentu.

Jadual Penawaran dan Pembentukan Keluk Penawaran Firma

Harga (RM)

Harga Kuantiti Titik Hubungan antara
(RM) ditawar (ribu harga dengan kuantiti
a yang ditawaran ialah
20 oasano) b
40 4 c langsung (positif)
60 d
80 6

8

10

Penawaran kasut oleh Syarikat KasutTeguh I XAr* kasut oleh

Huraian pembentukan keluk penawaran Penjelasan hukum penawaran dengan bantuan

gambarajah

. 'Harga kasut RM20, kuantiti ditawarkan adalah 4 Apabila harga naik dari RM20 ke RM40, kuantiti
'ditawar meningkat dari 4 ribu pasang ke 6 ribu
ribu pasang seperti ditanda titik a.
. Harga kasut RM40, kuantiti ditawarkan adalah 6
.ribu pasang seperti ditanda titik b. pasang
Semakin meningkat harga, semakin tinggi kuantiti
. Harga kasut RM60, kuantiti ditawarkan adalah 8 ditawar

'ribu pasang seperti ditanda titik c. Keluk mencerun ke atas dari kiri ke kanan
. .Harga kasut RM80, kuantiti ditawarkan adalah 10 Hubungan langsung antara harga dengan kuantiti

ribu pasang seperti ditanda titik d. ditawarkan

. Menyambungkan setiap titik a, b, c, dan d
. Keluk mencerun ke atas dari kiri ke kanan.
. Hubungan langsung antara harga dengan

kuantiti ditawarkan

Pembentukan Keluk Penawaran Pasaran

+ Penawaran pasaran ialah kuantiti sesuatu barang atau perkhidmatan yang ditawarkan oleh semua firma

dalam pasaran pada suatu tingkat harga dalam jangka masa tertentu.
dF Diperoleh dengan menjumlahkan secara mendatar kuantiti ditawarkan oleh setiap firma dalam pasaran

pada suatu tingkat harga dalam tempoh masa tertentu.

(1) (21 (3) (4)=(2)+(3) (s)
Harga (RM)
Kuantitiditawar Kuantiti ditawar oleh S. Penawaran Titik
15 oleh S. Jenas (unit) Kiwis (unit) Pasaran (unit)
30 w
45 20 10 30
60 X
25 15 40
v
30 20 50 z

35 25 60

Penawaran pasaran terhadap beg galas

t3

MODUL NOTA RINGKAS EKONOMITINGKATAN 4 (JPN PULAU PINANG)

20 25 30 35 KuanUtl 10 15 20 25 KuhnUll 30 40 50 60 Kuantiti

(unl0

(a) Syarlkat Jenas (b) Syarlkat Klwis (c) Pasaran

pembentukan keluk penawaran pasaran daripada keluk penawaran firma beg galas

) Harga RM15, kuantiti penawaran pasaran ialah 30 unit (20 + 10) ditanda titik w.

F Harga RM3O, kuantiti penawaran pasaran ialah 40 unit (25 + 15) ditanda titik x.

F Apabila titik w dan x digabungkan terbentuk keluk penawaran pasaran

) Kuantiti ditawar Syarikat Jenas dan Syarikat Kiwi dijumlahkan secara mendatar pada setiap tingkat harga
) Keluk mencerun ke atas dari kiri ke kanan

F Hubungan langsung antara harga dengan kuantitiditawarkan

) Keluk penawaran pasaran (SpSp) lebih landai.

2.1.8 Penentu Penawaran

A. Harga Barang ltu

Pergerakan di sepanjang keluk penawaran

yang sama.

Harga meningkat, kuantiti ditawarkan

meningkat
Harga menurun, kuantiti ditawarkan menurun

Hubungan antara harga dengan kuantiti

ditawarkan adalah positif.

Kuantltl
mlnyalr
sawlt (kg)

L4

MODUL NOTA RINGKAS EKONOMITINGKATAN 4 (JPN PULAU PINANG)

B. Penentu Penawaran Bukan Harga Barang itu

1. Faktor pengeluaran Peningkatan harga faktor pengeluaran, kos pengeluaran meningkat,
mengurangkan pengeluaran.
2. Jangkaan harga Penurunan harga faktor pengeluaran, kos pengeluaran meurun,
masa depan menambahkan pengeluaran.
Pengeluar menjangkakan harga sesuatu barang akan meningkat pada masa
3. Cuaca depan, firma akan mengurangkan penawaran barang tersebut pada masa
4.Tinqkat teknologi
5. Matlamat pengeluar sekarang.
6.Dasar kerajaan
Pengeluar menjangkakan harga sesuatu barang akan turun pada masa depan,
firma akan menambahkan penawaran barang tersebut pada masa kini.

Cuaca buruk , keluaran pdrtanian akan menurun

Teknolooi meninokat penawaran meningkat
Memaksimumkan keuntungan, firma akan mengurangkan pengeluarannya.
Memaksimumkan iualan, firma akan menambahkan pengeluaran.
Kenaikan cukaiatas input, penawaran menurun
Memberi subsidi/ taraf perintis, penawaran meningkat

2.1.9 Perubahan Dalam Kuantiti Ditawarkan

Pergerakan di sepanjang keluk penawaran
yang sama.
o Disebabkan perubahan harga barang itu
a Pergerakan dari titik a ke b ( pengembangan
penawaran )
Kuantiti ditawarkan meningkat apabila harga

barang itu naik
Pergerakan dari titik a ke c ( penguncupan
penawaran )
Kuantiti ditawarkan menurun apabila harga

barang itu turun

15

MODUL NOTA RINGKAS EKONOMITINGKATAN 4 (JPN PULAU PINANG)

2.1.10 Perubahan Penawaran

Perubahan penentu penawaran bukan harga barang itu
peralihan keluk penawaran sama ada ke kiriatau ke kanan selari dengan keluk penawaran yang asal.

Faktor pengurangan Hargs (RMl Faktor Pertambahan

oenawaran KuEntitl Denawaran
(unlt)
1. Harga faktor 1. Harga faktor

pengeluaran meningkat pengeluaran menurun

2. Kemunduran tingkat 2. Tingkat teknologi

teknologi bertambah baik

3. Cuaca yang buruk 3. Cuaca yang baik
4. Harga dijangka 4. Harga dijangka

meningkat pada masa menurun pada masa

depan depan

5. Pengeluar 5. Pengeluar

bermatlamatkan untung bermatlamatkan jualan

maksimum maksimum

6. Kadar cukai inPut 6. Kadar cukai input

meningkat menurun

7. Penghapusan subsidi 7. Pemberian subsidi

Pengurangan Penawaran Peftambahan Penawaran

.a Peralihan keluk penawaran ke kiri dari SoSo ke SzSz Peralihan keluk penawaran ke kanan dari SoSo

a Harga barang itu tidak berubah tetapi kuantiti ke SrSr
penawaran telah menurun pada setiap tingkat
. Harga barang itu tidak berubah tetapi kuantiti

harga penawaran telah meningkat pada setiap

tingkat harga

2.1.11 Keseimbangan Pasaran

. pasaran ialah suatu tempat atau situasi yang membolehkan penjual dan pembeli berinteraksi sama ada

secara langsung atau tidak langsung untuk menjalankan urus niaga pada suatu tingkat harga dalam
tempoh masa tertentu.

. Pasaran mencapai keseimbangan apabila:
./ Kuantiti diminta sama dengan kuantitiditawarkan (Qd=Qs)
./ Keluk permintaan bersilang dengan keluk penawaran

1_6

MODUL NOTA RINGKAS EKONOMITINGKATAN 4 (JPN PULAU PINANG)

2.1.12 Jadual dan Rajah Keseimbangan Pasaran

Harga (RM)

Harga Kuantiti Kuantiti
(RM/helai) Permintaan Penawaran
('000 helai) ('000 helai)
10
20 '15 3
30
40 12 6
50
9 I

6 12

3 15

Jadual permintaan dan penawaran seluar sukan s101214162i

Rajah keseimbangan Pasaran

. Keseimbangan pasaran dicapai apabila keluk permintaan pasaran (DD) bersilang dengan keluk

penawaran pasaran (SS) pada titik E

. Harga keseimbangan dicapaipada RM30
. Kuantiti keseimbangan dicapai pada 9 000 helai

2.1.13 Ketidakseim bangan Pasaran

. Jumlah permintaan pengguna tidak sama dengan jumlah penawaran pengeluar.

o Lebihan permintaan / kurangan penawaran berlaku apabila kuantitidiminta melebihikuantitiditawarkan

dalam pasaran pada suatu tingkat harga tertentu. (Qo>Q')

. Lebihan penawaran / kurangan permintaan berlaku apabila kuantiti ditawarkan melebihi kuantiti diminta

dalam pasaran pada suatu tingkat harga tertentu. (Q" >Qo)

Lebihan Permintaan Lebihan Penawaran

. Harga lebih rendah daripada harga . Harga yang lebih tinggi daripada harga

keseimbangan keseimbangan

o RM10 dan RM20, lebihan permintaan berlaku . RM40 dan RM50, lebihan penawaran berlaku.
. RM10, wujud lebihan permintaan sebanyak 12 . RM40, wujud lebihan penawaran sebanyak 6

000 helai(15 000 - 3 000). 000 helai (12 000 - 6 000).

. Harga cenderung meningkat. . Harga cenderung menurun.
. Pengeluar akan menambahkan penawaran . Pengguna akan menambahkan permintaan
. Pengguna akan mengurangkan permintaan. o Pengeluar akan mengurangkan penawaran.
. Proses akan berterusan sehingga pasaran . Proses akan berterusan sehingga pasaran

mencapai keseimbangan semula pada titik E mencapai keseimbangan semula pada titik E.

77

MODUL NOTA RINGKAS EKONOMITINGKATAN 4 (JPN PULAU PINANG)

2.1.14 Perubahan Keseimbangan

Perubahan Permintaan

Pertambahan Permintaan Pengurangan Permintaan

ot

(unlt)

KuantiU (un

Keseimbangan pasaran asal: Keseimbangan pasaran asal:

. Keluk permintaan DoDo bersilang dengan keluk . Keluk permintaan DoDo bersilang dengan keluk

penawaran SoSo pada titik Eo. penawaran SoSo pada titik Eo.

. Harga ialah Podan kuantitidiminta ialah Qo. . Harga ialah Podan kuantitidiminta ialah Qo.

Keluk permintaan beralih ke kanan dari DoDo ke Keluk permintaan beralih ke kiri dari DoDo ke

DrDr. DrDr.

Lebihan permintaan akan menyebabkan harga Lebihan penawaran akan menyebabkan harga
cenderung untuk meni ngkat. cenderung untuk menurun.

Keseimbangan baharu: Keseimbangan baharu:

o Keluk permintaan DrDr bersilang dengan keluk . Keluk permintaan DrDr bersilang dengan keluk

penawaran SoSopada titik Er, penawaran SoSo pada titik Er,

. Harga naik dari Poke Pr . Harga turun dari Poke Pr
. Kuantiti bertambah dari Qo ke Qr. o Kuantiti berkurangan dari Qo ke Qr.

Keluk permintaan beralih ke kanan manakala Keluk permintaan beralih ke kirimanakala keluk

keluk penawaran tetap. penawaran tetap.
Harga dan kuantiti keseimbangan meningkat.
Harga dan kuantiti keseimbangan menurun.

18

MODUL NOTA RINGKAS EKONOMITINGKATAN 4 (JPN PULAU PINANG)

Perubahan Penawaran

Pertambahan Penawaran Pengurangan Penawaran

q

Kuantiti(unit)

Keseimbangan pasaran asal. Keseimbangan pasaran asal

. Keluk permintaan DoDo bersilang dengan keluk keluk permintaan DoDo bersilang dengan keluk
penawaran SoSo pada titik Eo.
penawaran SoSo pada titik Eo.
Harga ialah Podan kuantiti ditawar ialah Qo.
. Harga ialah Podan kuantitiditawar ialah Qo.
Keluk penawaran beralih ke kiri dari SoSo ke
Keluk penawaran beralih ke kanan dari SoSo ke
SrSr.
SrSr. Lebihan permintaan akan menyebabkan harga
cenderung untuk meningkat.
Lebihan penawaran akan menyebabkan harga
cenderung untuk menurun. Keseimbangan baharu:

Keseimbangan baharu: . Keluk permintaan DoDo bersilang dengan keluk

o Keluk permintaan DrDr bersilang dengan keluk penawaran SrSr pada titik Er,

penawaran SoSo pada titik Er, . Harga naik dari Poke Pt
. Kuantiti berkurangan dari Qo ke Qr.
. Harga turun dari Poke Pr
. Kuantiti bertambah dari Qoke Qr. Keluk penawaran beralih ke kiri dan keluk

Keluk penawaran beralih ke kanan dan keluk permintaan tetap.

permintaan tetap. Harga keseimbangan meningkat dan kuantiti
keseimbangan menurun.
Harga keseimbangan menurun dan kuantiti

keseim bangan meningkat.

19

2.2 Keanjalan Harga

2.2.1 Kearyalan Harga Perm intaan

. Keanjalan harga permintaan (Ed) mengukur peratus perubahan dalam kuantiti diminta kesan daripada

peratus perubahan harga barang itu dengan andaian ceteris paribus.

. Keanjalan harga permintaan dapat dihitung mengikut rumus berikut:

Keanjalan harga % perubahan harga(A

n

Atau x 100
x 100
Ed = 7AQ

"

o/o,AO =

o/oLP =

2.2.2 Pengiraan Keanjalan Harga Permintaan

Contoh Pengiraan
Hitung nilai keanjalan harga permintaan bagi beras apabila harga beras meningkat dari RM5.00 (Po) ke RM6.00
(Pr) dan kuantitidimintanya turun daripada20 kg (Oo) kepada 18 kg (Qr).

Langkah 1 Mengira peratus perubahan kuantiti diminta Langkah 2 Mengira peratus perubahan harga

%A'O= x10O o/oLP = x100

= 18-20. X 1OO = RMfrrtM5 xroo

20 20 o/o

=-10o/o

Langkah 3 Mengira keanjalan harga permintaan . Tanda negatif pada pekali keanjalan harga permintaan

wEd = o/oAQ menunjukkan hubungan negatif antara harga dengan

-10% kuantiti diminta.

20o/o . Tanda negatif ini akan diabaikan
. Nilai keanjalan harga permintaan 0.5 bermaksud apabila
= -0.5
harga meningkat 20%, kuantitiyang diminta akan turun 1O%

atau apabila harga meningkat 1%, kuantiti yang diminta akan

turun 0.5%.

20

MODUL NOTA RINGKAS EKONOMITINGKATAN 4 (JPN PULAU PINANG)

2.2.3 Keanjalan Harga Permintaan Anial dan Tak Anjal

. Dibahagikan kepada anjal dan tak anjal.

Anjal

o Nilai pekali keanjalan melebihi 1 (Ed > 1).

. peratus perubahan kuantiti diminta adalah lebih besar daripada peratus perubahan harga (%AQ > %AP).
o Ini bermakna pengguna sangat responsif terhadap perubahan harga.
. Contohnya, jika harga diturunkan 5%, kuantiti diminta akan meningkat lebih daripada 5%.

Harga (RM)

ts Apabila harga menurun dari Po ke Pr kuantiti diminta
meningkat dengan banyak dari Qoke Qr.

Kuantltt diminta menurun dengan banyak dari Qr ke Qo.
(unlt)
F Keanjalan harga permintaan anjal mempunyai keluk
Rajah 2.20 Keanjalan harga permintaan anial
permintaan yang landai.

F Contoh barang ialah barang mewah.

Tak Anjal

. Nilai pekali keanjalan kurang daripada 1 (Ed < 1).
. Peratus perubahan harga adalah lebih besar daripada peratus perubahan kuantiti diminta (%AP > %AQ).
o Ini bermakna pengguna kurang responsif terhadap perubahan harga.
. Contohnya, jika harga dinaikkan 10%, kuantitidiminta menurun kurang daripada 10%

Harga (RM) > Apabila harga meningkat dari Po ke Pr kuantiti

Kuantiti diminta menurun dengan sedikit dari Qo ke Qr.
(unlt)
D Sebaliknya jika harga menurun dari Pr ke Po,
Rajah 2.21 Keanjalan harga permintaan tak anial
kuantiti diminta meningkat dengan sedikit dari Qr

ke Qo.

F Keanjalan harga permintaan tak anjal mempunyai

keluk permintaan yang curam.

F Contoh barang ialah barang keperluan dan barang

yang mempunyai ketaatan pengguna yang tinggi.

2t

MODUL NOTA RTNGKAS EKONOMITINGKATAN 4 (JPN PULAU PINANG)

2.2.4 Penentu Keanjalan Harga Permintaan

Fakta Huraian

l.Jenis barang a Barang mewah: anjal
a Barang keperluan asas: tak anjal
2. Faktor jangka masa o Jangka masa pendek: tak anjal
a Jangka masa panjang: anjal
3. Bilangan barang Pengganti a Bilangan barang pengganti banyak : anjal
a Tiada barang pengganti : tak anjal
4. Nisbah perbelaniaan dengan a Nisbah perbelanjaan dengan pendapatan besar: anjal
pendapatan a Nisbal;r perbelanjaan dengan pendapatan kecil: tak anjal
5. Bilangan kegunaan
a Barang banyak kegunaan : anjal
6. Ketagihan o Barang kegunaan terhad : tak anjal.

. Barang tahap ketagihan yang tinggi : tak anjal

T.Ketahanan barang a Barang tahan lama : anjal
a Barang tidak tahan lama : tak anjal.

2.2.5 Perhubungan antara Keanjalan Harga Permintaan dengan Jumlah Hasil

. Jrlmlah hasil (TR) ialah pendapatan yang diterima oleh pengeluar daripada perbelanjaan yang dibuat oleh

pengguna terhadap barang-barang yang dipasarkan..Oleh itu, jumlah hasil adalah sama dengan jumlah
perbelanjaan pengguna.

Jumlah Hasil : Kuantiti x Harga

1p:QxP

Anjal

o Harga barang turun : jumlah hasil meningkat
. Harga barang meningkat : jumlah hasil menurun

Contoh:
Andaikan pengeluar menjual suatu barang pada harga RM20 dan kuantitiyang berjaya dijual adalah sebanyak

60 unit.

Maka jumlah hasilnya sama dengan RMI 200. Andaikan harga barang diturunkan kepada RM16 dan kuantiti

diminta meningkat kepada 90 unit. Bagaimanakah keanjalan permintaan mempengaruhijumlah hasil pengeluar?
Eo = %AQ
Harg (RM)
ToLP

o/o4e =eo{9x1gg 20
16
-- 50o/o
Kuantiti (unit)
o /\P - RMr6-RM2o x loo Rajah 2.22 Hubungan antara jumlah hasil dengan permintaan barang anial
RM2O
22
= -20 o/o

Ed 50

= _2g-

=-2.5

MODUL NOTA RINGKAS EKONOMITINGKATAN 4 (JPN PULAU PINANG)

a Nilai keanjalan harga permintaan ialah 2.5.
O Eo > 1, maka keanjalan harga permintaan anjal.
a Bagi barang yang permintaannya anjal, penurunan harga yang sedikit akan menyebabkan peningkatan

kuantiti diminta yang lebih besar.

Bagi barang yang permintaannya anjal, penurunan harga barang akan menyebabkan jumlah hasil

meningkat.

BUKTI:

Jumlah hasil asal = RM20 x 60 unit = RM 1,200

Jumlah hasil baru = RM16 x 90 unit = RM1,440

-Pertambahan jumlah hasil = RM1,440 RM1 ,20O = RM240.

Kesimpulan : bagi barang yang permintaan anjal, penurunan harga barang akan menyebabkan jumlah hasil
meningkat

Tak Anjal

. Harga barang meningkat: jumlah hasil meningkat
. Harga barang turun : iumlah hasil menurun

Contoh:
Andaikan pengeluar menjual suatu barang pada harga RM40 dan kuantitiyang berjaya dijual adalah sebanyak

100 unit.

Apabila harga barang dinaikkan kepada RM72, kuantiti diminta menurun kepada 80 unit. Apakah hubungan

Ed =ruantara keanjalan harga permintaan barang dengan jumlah hasil?
YoAP
Harga (RM)

./Ao =80--10011gg

= -2Oo/o

"/,Ap =Wx 100

= 80 o/o Kuantiti(unit)
Rajah 2.23 Hubungan antara jumlah hasil dengan permintaan barang tak anial
Ed =-#

= - 0.25

O Nilai keanjalan harga permintaan ialah 0.25.
a Ed < 1, maka keanjalan harga permintaan barang ini adalah tak anjal.
a Bagi barang yang permintaannya tak anjal, peningkatan harga yang banyak akan menyebabkan penurunan

kuantiti diminta yang sedikit.

Bagi barang yang permintaannya tak anjal, kenaikan harga barang akan menyebabkan jumlah hasil

meningkat.

23

MODUL NOTA RINGKAS EKONOMITINGKATAN 4 (JPN PULAU PINANG)

BUKTI:
Jumlah hasil asal = RM40 x 100 unit = RM 4'000
Jumlah hasil baru = RM72 x 80 unit = RM 5,760

Pertambahan jumlah hasil = RM 5,760 - RM 4,000 = RM 1,760'

Kesimpulan : bagi barang permintaan tak anjal, kenaikan harga barang akan menyebabkan jumlah
hasil meningkat

2.2.6 Keanjalan Harga Penawaran

. Keanjalan harga penawaran (Es) mengukur peratus perubahan dalam kuantiti ditawarkan kesan dariPada

peratus perubahan harga barang itu dengan andaian ceteris paribus-

. Tanda positif pada pekali keanjalan harga penawaran menunjukkan hubungan positif antara harga dengan

kuantiti ditawarkan.

Keanjalan harga xloo
penawaran

Atau Es = ./4a

o/oAe =*u'

YAP - xloo

Contoh Pengiraan
Hitung nitai[eanjalan harga penawaran bagi kasut apabila harga kasut meningkat dari RM50 (Po) ke RM52 (Pr)
dan kuantiti ditawarkan meningkat dari 150 pasang (ao) ke 180 pasang (Qr).

Langkah 1 Mengira peratus perubahan kuanti ditawar Langkah 2 Mengira peratus perubahan harga

%Ao - xloo yoAp = x10O

= l_80'!_@ x 1oo = RM52 - RM 50 Av I4U^U^
RM 50
150
= 20 o/o =4o/o

Langkah 3 Mengira keanjalan harga penawaran

Nilai pekali keanjalan harga penawaran 5 bermaksud apabila
harga meningkat 4%, kuantiti yang ditawarkan akan meningkat
2Oo/o atau apabila harga meningkat 1%, kuantiti ditawarkan

akan meningkat 5%.

24

MODUL NOTA RTNGKAS EKONOMITINGKATAN 4 (JPN PULAU PINANG)

2.2.7 Keanjalan Harga Penawaran Anjal dan Tak Anjal

Anjal

. Pekali keanjalan harga melebihi 1 (Es > 1).
. Peratus perubahan kuantiti ditawarkan adalah lebih besar daripada peratus perubahan harga (%AQ > %AP).
. Ini bermakna kuantiti ditawarkan sangat responsif terhadap perubahan harga. Perubahan harga yang sedikit

akan memberikan kesan yang besar kepada kuantiti yang ditawarkan. Contohnya apabila harga ditingkatkan
10%, kuantitiditawarkan akan meningkat melebihi 10%.

meningkat dengan banyak dari Qo ke Qr.

Kuantlti ditawarkan menurun dengan banyak dari Qr ke Qo.
(unit)
F Keanjalan harga penawaran anjal mempunyai keluk
Rajah2.24 Keanjalan harga penawaran anial
penawaran yang landai.

F Contoh barang terdiri daripada barang-barang perkilangan

seperti kereta, pakaian, dan alatan elektrik.

Tak Anial

. Pekali keanjalan kurang daripada 1 (Es < 1).
. Peratus perubahan harga adalah lebih besar daripada peratus perubahan kuantiti ditawarkan (%AP > %AQ).
o Ini bermakna kuantitiditawarkan kurang responsif terhadap perubahan harga. Perubahan harga yang besar

akan memberikan kesan yang sedikit sahaja kepada kuantiti yang ditawarkan. Contohnya, apabila harga

diturunkan sebanyak 10%, kuantiti ditawarkan menurun kurang daripada 1O%.

Kuantltt Apabila harga menurun dari Po ke Pr, kuantiti ditawarkan
(untt; menurun dengan sedikit dari Qo ke Qr.
Sebaliknya, jika harga meningkat dari Pr ke Po, kuantiti
ditawarkan meningkat dengan sedikit dari Qr ke Qo.
a Keanjalan harga penawaran tak anjal mempunyai keluk
penawaran yang curam.
a Contoh barang terdiri daripada barang-barang pertanian

seperti kopi dan koko.

Rajah 2.25 Keanjalan harga penawaran tidak anial

25

MODUL NOTA RINGKAS EKONOMITINGKATAN 4 (JPN PULAU PINANG)

2.2.8 Penentu Keanjalan Harga Penawaran

Fakta Huraian

1. Tambahan kos a Tambahan kos pengeluaran sangat besar: tak anjal

2. Corak penggunaan faktor a Tambahan kos pengeluaran sedikit : anjal

pengeluaran a Faktor pengeluaran sukar diperolehi / memerlukan faktor
pengeluaran tertentu :tak anjal.
3. Faktor masa
a Faktor pengeluaran mudah diperolehi / ditambahkan : anjal
4. Bilangan firma dalam Pasaran
a Jangka masa pendek : tak anjal
5. Mobiliti faktor Pengeluaran a Jangka masa Panjang : anjal
a Bilangan firma banyak : anjal
[mobiliti dari aspek berpindah tempat @
a Bilangan firma sedikit: tak anjal.
bertukar jenis Pekerjaanl a Faktor pengeluaran boleh dipindahkan dengan

6. Ketersediaan stok/inventori mudah/mobiliti tinggi : anjal
a Mobilitifaktor pengeluaran rendah : tak anjal

a Stok barang banyak: anjal
a Stok barang sedikit: tak anjal

2.2.9 Kepentingan Keanjalan Harga

.Firma
Untuk meningkatkan jumlah hasil, firma itu boleh

Jumlah Hasil: Kuantiti x Harga

1p:QxP

26

MODUL NOTA RINGKAS EKONOMIINGKATAN 4 (JPN PULAU PINANG)

Kerajaan

Percukaian

. Pengenaan cukai tak langsung (cukai yang dikenakan kepada firma oleh kerajaan)
. Beban cukainya boleh dipindahkan kepada pengguna
. akan menambahkan kos pengeluaran pengeluar
. Jumlah penawaran akan menurun pada setiap tingkat harga.
. Pengurangan penawaran ditunjukkan oleh peralihan keluk penawaran ke kiriseperti rajah di bawah.

Kuantitl Kuantiti
(unlt) (\-u'--n-ait)

Rajah 2.27:Permintaan anialdan kesan cukai Rajah 2.28 : Permintaan tak anjal dan kesan cukai

Kedua-dua rajah di atas menunjukkan keseimbangan asal dicapai pada Eo dengan harga keseimbangan Po

dan kuantiti keseimbangan Qo.
Setelah cukai dikenakan, keluk penawaran beralih ke kiri dari SoSoke SrSr, dengan keseimbangan baharu
dicapai pada Er. Didapati harga keseimbangan meningkat dari Po ke Pr manakala kuantiti keseimbangan

turun dari Qo ke Qr
Dengan cukai per unit sebanyak ErB,jumlah cukai pada Qr ialah PTEBC dengan beban cukai pengguna

sebanyak PoPETA dan beban cukai pengeluar sebanyak CPOAB.
Bagi keluk permintaan anjal, beban cukai pengeluar adalah lebih besar daripada beban cukai pembeli.
Bagi keluk permintaan tak anjal, beban cukai pengeluar adalah lebih kecil daripada beban cukai pembeli.

l.Gukai per unit = ErB. 3.Beban cukai pembeli = P.P1E1A.
2.Jumlah cukai= PTETBG
4.Beban cukai pengeluar = CPoAB

27

MODUL NOTA RINGKAS EKONOMITINGKATAN 4 (JPN PULAU PINANG)

F Subsidi

. Pemberian subsidi oleh kerajaan kepada pengeluar akan mengurangkan kos pengeluaran
. Keluk penawaran akan beralih ke kanan.
. Jumlah subsidi yang akan dinikmati oleh pengeluar dan pembeli bergantung kepada keanjalan harga

permintaan dan keanjalan harga penawaran.

q0 Kuantiti gq Kuantitl
(unit) (unit)

Rajah 2.29 : Permintaan anjal dan subsidi . Rajah 2.30 : Permintaan tak anial dan subsidi

Kedua-dua rajah di atas menunjukkan keseimbangan asal dicapai pada titik Eo apabila keluk permintaan DD
bersilang dengan keluk penawaran SoSo. Harga keseimbangan ialah Po dan kuantiti keseimbangan Qo.
Apabila subsidi per unit BEr diberi, harga keseimbangan jatuh dari Po k€ Pr manakala kuantiti keseimbangan

bertambah dari Qo ke Qr.
Bagi keluk permintaan anjal, subsidi yang dinikmati oleh pengeluar iatlu PoABC adalah lebih besar daripada

subsidi pembeli iaitu PrPoC&.
Bagi keluk permintaan tak anjal, subsidiyang dinikmati oleh pengeluar ialtu PoABC adalah lebih kecil daripada
subsidi pembeli iaitu sebanyak hPoCEr.

l.Subsidi per unit = BEr. 3.Subsidi yang dinikmati oleh pengeluar = PoABC.
2.Jumlah subsidi = ABETPT 4.Subsidi yang dinikmati oleh pembeli = PrPoCEr.

28

MODUL NOTA RINGKAS EKONOMITINGKATAN 4 (JPN PULAU PINANG)

BAB 3:WANG, BANK DAN PENDAPATAN INDIVIDU

3.1 Wang dan Bank

3.1.1 FungsiWang

. Jenis-jenis wang
- Duit Syiling
- Wang Kertas
- Deposit Semasa

o Empat fungsi wang

- Fungsi wang ini membolehkan pertukararl pelbagai hala berlaku dan memudahkan urus niaga

dalam ekonomi.

- Setiap barang dan perkhidmatan dalam pasaran mempunyai harga yang dinyatakan dalam nilai

wang dan perbandingan nilai dengan barang lain dapat dilakukan.

- Ciri wang yang tahan lama dan mempunyai nilai yang stabil membolehkan wang berfungsi

sebagai alat PenYimPan nilai.

Wang boleh digunakan untuk urusniaga secara kredit dan boleh membuat bayaran secara ansuran
kerana mempunyai nilaiyang stabil

3.1.2 Fungsi Bank Pusat
Mengeluarkan Mata Wang

. Bank pusat mempunyai kuasa tunggal untuk mengeluarkan mata wang negara iaitu Ringgit Malaysia (RM).

Mengawal Kestabilan Nilai Mata Wang

r Nilai sesuatu mata wang diukur melalUi dua cara iaitu dari aspek kuasa beli wang dan juga dalam mata

wang asing.

(a) Kuasa Beli

yang tinggi boleh menjejaskan nilai mata wang.

(b) Mata Wang Asing

Syarikat kerana digunakan dengan meluas dalam perdagangan antarabangsa.

. Tiga kaedah bank pusat menstabilkan nilai mata wang:

(a) Mewujudkan sandaran minimum

dan rizab antarabangsa.

kumpulan wang antarabangsa.

(b) Gampur tangan dalam pasaran pertukaran asing (FOREX)

apabila nilai Ringgit Malaysia adalah rendah.

29

MODUL NOTA RINGKAS EKONOMITINGKATAN 4 UPN PULAU PINANG)

(c) Mengawal Inflasi

menggunakan alat dasar kewangan.

J urubank Kepada Kerajaan

(a) Mentadbir akaun Negara

. Akaun kerajaan terdiridaripada akaun Kewangan dan Akuan Pinjaman Kewangan
. Bank pusat juga menerima wang yang dibayar kepada kerajaan dan melakukan pembayaran bagi pihak

kerajaan.

(b) Memberi pendahuluan sementara ,

. Bank pusat bertanggungjawab memberi pendahuluan sementara kepada kerajaan apabila kerajaan

mengalami masalah kekurangan kewangan.

(c) Mengurus hutang negara

. Bank pusat akan memperoleh pinjaman melalui penjualan bil-bil perbendaharaan, surat jaminan

kerajaan dan menerbitkan siiil pelaburan

(d) Memberi nasihat Pelaburan

... Bank pusat bertindak sebagai penasihat dan ejen kerajaan untuk aktiviti pelaburan kerajaan di luar

negara.

(e) Mengurus pertukaran asing.

. Bank pusat juga mengawal pertukaran asing dan memastikan bahawa nilai mata wang negara berada

dalam keadaan stabil.

Jurubank Kepada Bank Perdagangan

(a) Menyediakan akaun penjelasan antara bank

. Wang dalam akaun penjelasan ini akan digunakan untuk membayar hutang antara bank akibat

pengeluaran cek.

(b) Menjaga rizab berkanun

. Rizab berkanun ialah simpanan wajib bank perdagangan di bank pusat pada kadartertentu.

(c) Sumber pinjaman terakhir kepada bank perdagangan

. Bank perdagangan yang mengalami masalah kekurangan tunai boleh mendapatkan pinjaman daripada

bank pusat.

3.1.3 Fungsi Bank Perdagangan

Menerima Deposit

. Bank perdagangan menerima 3 jenis akaun/deposit iaitu:

(a) Akaun Simpanan

MODUL NOTA RINGKAS EKONOMITINGKATAN 4 (JPN PULAU PINANG)

(b) Akaun Simpanan TetaP

(c) Akaun Semasa

MemberiPinjaman

(a) Overdraf

Kemudahan yang disediakan kepada pemegang akaun semasa

(b) Pinjaman peribadi

(c) Pinjaman bercagar

(d) Pinjaman kenderaan (Kemudahan sewa-beli)

(e) Pinjaman kad kredit

(0 Mendiskaunkan bil pertukaran

daripada harga muka.
Menerima dan Membuat Bayaran

* Sistem Gek

* Arahan kepada Bank

Debit langsung
kepada penerima bayaran sepertiyang dinyatakan dalam bil.

Pindahan kredit
akaun penerima. Contohnya bayaran gaji.

Perintah sedia ada
tetap dan berulang. Contohnya bayaran sewa dan premium insurans..

31

MODUL NOTA RINGKAS EKONOMITINGKATAN 4 (JPN PULAU PINANG)

Draf bank

kepada pihak tertentu.
Kad juruwang elektronik (Kad ATM)

perkhidmatan di pasar raya, stesen minyak atau urus niaga melalui e-dagang.
Kad kredit

secara ansuran.

Perkhidmatan Lain

(a) Perbankan Internet

sebagainya. Urus niaga saham
Penulisan Wasiat
(b) Perkhidmatan-perkhidmatan lain Urusan bayaran eksport dan import

Pelaburan emas
. Unit amanah

Perkhidmatan Insuran

Konsep Skim Perbankan lslam (SPl)

seperti riba, maisir, dan gharar.

(a) Wadiah (Pemegang amanah)
(b) Mudharabah (Perkongsian untung)
(c) Bai Bithaman Ajil (Jualan secara ansuran)
(d) Takjiri (Pindah milik harta sewa)

3.2 Pendapatanlndividu

3.2.1 Jenis-jenis Pekerjaan Mengikut Sektor

o Setiap pekerjaan dapat dikategorikan mengikut sektor ekonomi dalam sesebuah negara iaitu:

(a) Sektor Utama
(b) Sektor Kedua
(c) Sektor Ketiga

3.2.2 F aktor-fa ktor ya ng Mem pen ga ru h i Pem i I i han Peke riaa n

(a) Upah

. Ganjaran yang diterima oleh individu yang bekerja dengan majikan.

(b) Faedah Sampingan.

. Contohnya:
* Tempat tinggal, cuti bersalin, cuti rehat, elaun perumahan

32

(c) Jaminan Keria MODUL NOTA RINGKAS EKONOMITINGKATAN 4 (JPN PULAU PINANG)
(d) LokasiTempat Kerja
(e) Suasana Tempat Kerja Waktu bekerja
Saiz firma
(f) Faktor-faktor Lain
Kepuasan kerja
Prospek pekerjaan

Pengalaman dan kemahiran

3.2.4 Jenis-jenis Pendapatan I ndividu ,

(a) Upah

. upah wang (nominal) dan upah benar.
. Rumus mengira upah benar ialah: =

Upah benar: Upah Wang

Harga Purata Barangan

(b) Sewa

. Ganjaran kepada pemilik faktor tanah seperti pemilik tanah pertanian dan pemilik bangunan.

(c) Faedah

. Ganjaran yang diterima oleh pemilik modalwang.

Faedah: Jumlah Simpanan x Kadar Faedah x Tempoh Simpanan

(d) Untung

. Ganjaran kepada faktor usahawan
. Rumus mengira untung ialah:

Untung: Jumlah Hasil - Jumlah Kos

(e) Dividen

. Keuntungan syarikat dibayar kepada pemegang saham syarikat.

(f) Diterima oleh pemegang unit amanah sepertiAmanah Saham Nasional (ASN)

(g) Bayaran Pindahan

. Pendapatan yang diterima oleh individu yang tidak memberi sumbangan dalam proses pengeluaran.
. Antara contoh bayaran pindahan ialah wang pencen, bantuan kewangan.

3.2.5 Kaitan antara Pelbagai Kerjaya dengan Matlamat Pendapatan Peribadi
Pilihan Kerjaya
Pilihan Pendidikan
Kemahiran
Keusahawanan
Keadaan Ekonomi

33

MODUL NOTA RINGKAS EKONOMITINGKATAN 4 (JPN PULAU PINANG)

3.3 Penggunaan Pendapatan Individu

3.3.1 Konsep Pendapatan Boleh Guna

Pendapatan Boleh Guna: Pendapatan Individu - Potongan Wajib

3.3.2 Potongan Wajib

(a) Caruman Kumpulan Wang Simpanan Pekerja (KVlfSP)

. Tujuan penubuhan I(VSP ialah menyediakan faedah persaraan kepada ahlinya melaluipengurusan

simpanan ahli secara cekap dan amanah.

(b) Garuman Pertubuhan Keselamatan Sosial Pekeria (PERKESO)

. Untuk memberi perlindungan keselamatan sosial melalui insurans sosial.

(c) Gukai Pendapatan Individu

. Kadar cukai pendapatan yang dikenakan adalah berbentuk progresif.

(d) Bayaran Zakat

. Dikenakan ke atas orang lslam yang cukup syarat-syaratnya.
o Tujuan adalah untuk membersihkan diri,mewujudkan sifat bersyukur,mengurangkan jurang

perbezaan antara golongbn kaya dengan golongan miskin dan mewujudkan perpaduan dalam

kalangan masyarakat lslam dalam urusan ekonomidan kewangan

3.3.3 Keperluan dan Kehendak

Keperluan Kehendak

. Perkara asas yang mesti dipenuhi. . Perkara yang tidak semestinya dipenuhi.
o Untuk hidup lebih selesa.
. Untuk meneruskan kehidupan. . Bilangannya tidak terhad.
. Bilangannya terhad.
. Mudah dipenuhi. . Sukar dipenuhi.
. Harga barang tidak dikawal oleh kerajaan.
. Harga barang dikawal oleh kerajaan.
. .Perlu dipenuhi dan tidak dipengaruhi oleh saiz Tidak perlu dipenuhi dan dipengaruhi oleh saiz

pendapatan. pendapatan.

. Contoh: makanan, pakaian, dan tempat tinggal. . Contoh: kereta dan telefon bimbit.

34

MODUL NOTA RINGKAS EKONOMIINGKATAN 4 (JPN PULAU PINANG)

3.3.4 Penggunaan Pendapatan Individu

Pendapatan Boleh Guna: Perbelanjaan Penggunaan + Tabungan

o Perbelanjaan penggunaan individu terdiri daripada perbelanjaan untuk membeli:

3.3.5 Faktor yang Mempengaruhi Corak Perbelanjaan Pengguna

. Terdapat pelbagaifaktor yang mempengaruhi corak perbelanjaan isi rumah iaitu:

(a) Pendapatan

-Peningkatan pendapatan akan meningkatkan perbelanjaan dan sebaliknya.

(b) Harga

- Sebarang perubahan harga akan mengubah corak perbelanjaan pengguna

(c) Barang Pengganti.

- Peningkatan harga sawi akan menyebabkan perbelanjaan bayam meningkat

(d) PBngiklanan dan Pemasaran

- Kaedah pemasaran barang yang digunakan oleh pengeluar akan mempengaruhi corak perbelanjaan

(e) Gita Rasa dan Segmen Pasaran

- Perubahan citarasa mempengaruhi corak perbelanjaan pengguna
- Sebuah syarikat Nestle mengeluarkan nestum untuk golongan pengguna tertentu.

3.3.6 Kaedah Pembayaran untuk Pembelian Barang

Kelebihan Kelemahan

. Harga lebih murah kerana tidak melibatkan . Tidak dapat menikmati barang mewah seperti

unsur faedah barang kemas kerana kekurangan tunai
. .Berbelanja secara berhemat, pengguna yang
.membeli barang secara tunai perlu berdisiplin Tidak dapat melindungidiri daripada inflasi

Kurang sesuai untuk membeli barang yang

semasa berbelanja kerana tertakluk kepada mahal seperti kereta kerana melibatkan jumlah

had perbelanjaan bersandarkan jumlah wang wang yang banyak
Ada risiko kehilangan tunai dan tiada jaminan
.yang dimiliki dapat semula
. Pengguna mungkin menikmati diskaun tunai
apabila membayar secara tunai mengikut . Pembeli sukar mendapat perkhidmatan selepas

. syarat diskaun jualan seperti membaiki atau mengganti barang

Bayaran tunai diterima secara meluas yang rosak kerana penjual tidak

berbanding belian kredit bertanggungjawab selepas barang telah ditukar
milik
. Barang terus menjadi hak milik pembeli kerana

harganya telah dibayar penuh

35

MODUL NOTA RINGKAS EKONOMITINGKATAN 4 (JPN PULAU PINANG)

Kelebihan Kelemahan

' Bayaran secara ansuran meringankan beban . Pengguna terpaksa membayar jumlah yang
.kewangan pembeli berbanding dengan bayaran lebih tinggi kerana dikenakan faedah.

secara tunai yang perlu dijelaskan sekaligus. Mendorong pengguna berbelanja melebihi
. Dapat menikmati barang walaupun harga penuh
kemampuan dan menyebabkan pembaziran

. .belum dijelaskan. berlaku.
Peningkatan taraf hidup pengguna kerana dapat Disebabkan bayaran ansuran yang perlu dibuat
menggunakan barang yang mahal seperti kereta setiap bulan, Pengguna terPaksa

. dengan bayaran yang minimum. merancang menangguhkan perbelanjaan yang lain.

Menggalakkan pembeli . Barang boleh ditarik balik jika pembeli tidak

perbelanjaannya kerana terpaksa membayar mampu membayarnya.

. ansuran bulanan.
Pembeli boleh menggunakan barang yang dibeli
secara kredit untuk menghasilkan pendapatan

atau memulakan perniagaan.

3.3.7.Fitur Ekonomi dalam Pembelian Kredit

. Bayaran Pendahuluan
. Kadar Faedah
. Caj Kewangan

3.3.8 Belanjawan Peribadi
Anggaran perbelanjaan berdasarkan anggaran pendapatan boleh guna seseorang individu untuk tempoh

tertentu

3.3.9 Penyediaan Belanjawan Peribadi

Langkah-langkah menyediakan belanjawan peribadi:

1. Mengenal pasti punca pendapatan dan potongan wajib
2. Mencatat semua perbelanjaan yang hendak dilakukan
3. Menyusun perbelanjaan mengikut keutamaan
4. Mengimbangkan anggaran pendapatan boleh guna dan perbelanjaan

3.3.10 Kepentingan Belaniawan Peribadi

. Membolehkan individu mendahulukan perkara penting
. Membantu individu menabung sebahagian daripada pendapatan untuk tujuan kecemasan seperti

kemalangan

. Membantumenyelaraskan perbelanjaanmengikutpendapatan
. Mengelakkan hutang kerana individu berbelanja tidak melebihi pendapatan
. Mengelakkan kenaikan harga barang (inflasi)

36

3.3.11 Strategi SimPanan MODUL NOTA RINGKAS EKONOMITINGKATAN 4 (JPN PULAU PINANG)

Berikut adalah pelbagai strategi simpanan: ,

a) Bank Perdagangan
b) Bank lslam
c) Bank Simpanan Nasional(BSN)
d) Lembaga Tabung Haji (LTH)
e) Unit Amanah

f) Koperasi

g) Insurans Nyawa
h) Syarikat Kewangan

i) Simpanan lain

3.3.12 Konsep Risiko dan Pulangan dalam Pelaburan
Pelaburan
Jenis-jenis Pelaburan

o Terdapat tujuh jenis pelaburan peribadi, iaitu:

Fr Unit amanah

Risiko Dalam Pelaburan

o pelabur mungkin menghadapi kerugian atau keuntungan daripada sesuatu pelaburan.

Pulangan Dalam Pelaburan

. Pulangan mungkin berbentuk:

3.3.13 perbandingan Tahap Risiko, Pulangan, dan Kecairan antara Pelbagai Jenis Pelaburan Peribadi

Jenis pelaburan peribadi Tahap risiko Tahap pulangan Tahap kecairan

Simpanan tetap Bebas risiko Rendah Tinggi
Sekuriti kerajaan Bebas risiko Rendah Sederhana
Unit amanah Rendah
Hartanah Rendah Rendah Tinggi
Logam berharga Rendah Tinggi Rendah
Saham syarikat Sederhana Tinggi Rendah
Urus niaga pertukaran asing (FOREX) Tinggi Tinggi Sederhana
Tinggi Tinggi

37

MODUL NOTA RINGKAS EKONOMITINGKATAN 4 (JPN PULAU PINANG)

BAB 4 : PENGELUARAN

4.1 Konsep Pengeluaran, Kos dan Hasil

4*11 Pengeluaran

Firma

. Firma ialah unit ekonomi yang merancang dan menggabungkan faktor pengeluaran yang terhad untuk

menghasilkan barang dan perkhidmatan.

Pengeluaran

. pengeluaran ialah suatu proses yang menggabungkan faktor pengeluaran seperti buruh, tanah, modal,

dan usahawan untuk menghasilkan barang dan perkhidmatan

o Input terdiri daripada input tetap dan input berubah.

Input Tetap lnput Berubah

(a) Inputyang kuantitinya tetap pada sebarang (a) Inputyang kuantitinya berubah pada sebarang

tingkat output. tingkat output.

(b) Apabila tingkat output meningkat atau (b) Apabila tingkat output bertambah, kuantiti
menurun, kuantiti inPut tetaP Yang input berubah yang digunakan akan

digunakan adalah tetap. bertambah dan sebaliknya.

(c) Pada tingkat output sifar, masih wujud (c) Pada tingkat output sifar, tidak wujud input

input tetap. berubah.

(d) Input tetap hanya berlaku dalam jangka (d) lnput berubah wujud dalam jangka masa

masa pendek. pendek dan jangka masa Pan1ang.

(e) Contoh: mesin dan loji, bangunan kilang (e) Contoh: bahan mentah dan buruh.

dan tanah.

Output

o Barahg atau perkhidmatan yang dihasilkan dalam proses pengeluaran/ keluaran
. Terdiri daripada barang perantaraan dan barang akhir.

Jangka Masa Pengeluaran

Jangka Masa Pendek Pengeluaran Jangka Masa Panjang Pengeluaran

(a) Wujud sekurang-kurangnya satu input tetap (a) Semua input yang digunakan dalam proses

dalam proses pengeluaran. pengeluaran adalah input berubah.

(b) Tingkat output hanya dapat diubah dengan (b) Output dapat ditingkatkan dengan mengubah

mengubah kuantiti input berubah. semua input seperti mesin dan bangunan

kilang

38

MODUL NOTA RTNGKAS EKONOMITINGKATAN 4 (JPN PULAU PINANG)

4.1.2 Fungsi Pengeluaran Jangka Pendek

1 Jumlah keluaran(TP) RUMUS

Keluaran Purata(AP) x Input Berubah(L)

2 Keluaran Purata (AP) Jumlah Keluaran(TP) / Input Berubah(L)

3 Keluaran Marginal Perubahan dalam Jumlah Keluaran (ATP)
Perubahan dalam Input Berubah (AL)

4 Kos Tetap(FC) Harga Inprit Tetap X Kuantiti Input Tetap
5 Kos Berubah(VC) Harga Input Berubah x Kuantiti lnput Berubah

6 Kos Berubah Purata (AVC) Kos Berubah (VG) / Jumlah Keluaran (TP)

7 Jumlah Kos (TC) Jumlah Kos Tetap (TFG) + Jumlah Kos
Berubah (T\fC)

8 Kos Purata (AC) Jumlah Kos (TG) / Jumlah Output (TP)
9 Kos Marginal
Perubahan dalam Jumlah Kos (ATC)
Perubahan dalam Jumlah Output (ATP)

10 Jumlah Hasil (TR) Harga (P) x Kuantiti Jualan (A)

11 Untung Jumlah Hasil - Jumlah Kos
12 Jumlah Hasil (TR)
Harga (P) x Xuantiti Jualan (O)

13 Untung Ekonomi Jumlah Hasil - ( kos eksplisit + kos implisit)

14 Produktiviti Output / input
15 Kos Sosial Kos Peribadi + kos Luaran
16 Faedah Sosial Faedah Peribadi + Faedah Luaran

39

MODUL NOTA RINGKAS EKONOMITINGKATAN 4 (JPN PULAU PINANG)

Kos Pengeluaran Jangka Pendek Sebuah Firma Dalam Ringgit Malaysia (RM)

(1) (21 (3) (a)=(2)+(3) (5)=(a)/(1) (6)= (7)=(3)/(1)
Jumlah Kos Jumlah Kos
Output Kos Berubah Kos (TG) Kos Purata a(4ya(1)
Tetap (Ac) Kos Berubah
(Unit) (Fc) (vc) Purata
100 0 Marginal (AVc)
0 100 0 150 150 (Mc)
100 50 195 97.5 0
1 100 95 230 76.7 50 50
100 130 260 65 45 47.5
2 100 160 295 59 35 43.3
3 100 195 345 57.5 30 40
4 100 245 415 s9.3 35 39
5 100 315 495 61.9 50 40.8
6 100 395 70 45
7 80 49.4
8

Titik Penutupan Operasi Firma Dalam Jangka Pendek

Situasi P>AVC P=AVC P<AVC
Meneruskan operasi Meneruskan operasi Berhenti operasi
Tindakan
vanq waiar

4.1.8 Tahap Pengeluaran Paling Cekap

(1) (2) (3) (a) = (3)/(2) (5)=a(3)/A(2)
Input Keluaran Keluaran
Tetap Input Jumlah Marginal
(K) Berubah Keluaran Purata (AP) (MP)
Tanah (L) Buruh
(ekar) (orang) (TP)

1 00 0 ; Tahap I
16 6
1 Tidak cekap

1 2 14 7 8 (Berlaku pembaziran input tetap)

1__ --43--- _?t___ 8 _____l_0______
32
1 5 I 8 ;;;;;, ; ;; ;".;*;;; ;";; ;;,;;
37 5
1 7.4

1 6 41 6.83 4 Tahap II
7 44 6.28 3
1 8 46 5.75 2 Paling cekap

1 9 46 5.1 -------01------
10 45
1 4.5

1

Tahap III

Tidak cekap

(Berlaku pembaziran input berubah)

40

MODUL NOTA RINGKAS EKONOMITINGKATAN 4 (JPN PULAU PINANG)

4.2 Produktiviti dan Eksternaliti

4.2.1 Konsep Produktiviti

. Produktiviti atau daya pengeluaran ialah keupayaan untuk meningkatkan penghasilan output daripada

sejumlah input yang diberikan.

. Kepentinganproduktiviti:

(a) Peningkatan produktiviti

(b) Peningkatan output

(c) Peningkatan keuntungan atau daya saing firma

(d) Peningkatan upah Pekerja

(e) Peningkatan pendapatan negara '\

(f) Peningkatan taraf hidup rakyat

4.2.2 Faktor yang Mempengaruhi Produktiviti

. Terdapat lapan faktor yang mempengaruhi produktiviti, iaitu:

(a) Tenaga manusia
(b) Sistem dan prosedur
(c) Struktur organisasi
(d) Gaya kepimpinan
(e) Persekitaran kerja

0 Bahan-bahan

(g) Teknologi
(h) Kelengkapan modal

4.2.3 Eksternaliti

o Kos atau faedah yang tidak diambil kira dalam pengeluaran dan penggunaan sesuatu barang atau

perkhidmatan.

4.2.4 Kos Sosial dan Faedah Sosial

o Kos sosial merupakan eksternaliti negatif manakala faedah sosial merupakan eksternaliti positif.

o Kos sosial bermaksud kos kepada pihak ketiga yang tidak termasuk dalam harga pasaran.

Faedah Soslal; Mendatangkan kebaikan kepada syarikat baru sekiranya pekerja berpindah

41,