เกษตรกรรม Agriculture หลักฐานเกษตรกรรม ยุคก่อนประวัติศาสตร์ที่บ้านเชียง Evidence of Prehistoric Agriculture at Ban Chiang นักโบราณคดีสันนิษฐานว่าแหล่งโบราณคดีบ้านเชียงอาจเป็นหมู่บ้านเกษตรกรรมรุ่นแรกของเอเชีย ตะวันออกเฉียงใต้ ซึ่งรู้จักการปลูกข้าวและเลี้ยงสัตว์นับแต่เริ่มตั้งถิ่นฐานเมื่อประมาณ 4.000 กว่าปีมา แล้ว ปริมาณหลักฐานข้าวที่พบมากตั้งแต่ชั่นดินระดับล่างในแหล่ง อาทิ แกลบข้าวที่ผสมในเนื้อภาชนะ ดินเผา รอยเมล็ดข้าวที่ประทับติดบนเครื่องมือเหล็ก เมล็ดข้าวที่พบในหลุมศพ ฯลฯ แสดงถึงความ สำ คัญของข้าวที่เป็นธัญพืชสำ คัญเพื่อการดำ รงชีพนอกจากนี้กระดูกสัตว์บางชนิด คือ วัว หมู สุนัข ไก่ และควาย ที่พบในแหล่งยังมีลักษณะที่ต่างจากสัตว์ป ซึ่งอาจเกิดจากการเปลี่ยนแปลงลักษณะทาง พันธุกรรมอันเป็นผลจากการที่มนุษย์นำ มาเลี้ยงเป็นสัตว์เลี้ยงเพื่อการบริโภคและใช้แรงาน Archaeologists suggest that Ban Chiang was an earty agricultural village of Southeast Asia whose population practiced ice and animal domestications since their initial occupation here about 5,000 years ago The significant quantity of rice remains, Including rice chaff used as temper in clay for pottery making Imprints of ice grain on iron tools, rice grains found in burials, clearly Indicate the important of this cereal in daily ife of the ancient population. Some of the bones of certain animal specles: including cattle, pig, dog, and chicken, found at Ban Chiang are clearly different from those of their wild relatives. The domestication process of human would have coused the transformation in genetic characteristics of these animals and made the animals changed from wild to domesticated specles which were ralsed for consumption and certain works.
การปลูกข้าวและเลี้ยงสัตว์ Growing rice and raising animals คนบ้านเชียงในอดีตอาจรู้จักการปลูกข้าวจากการสังเกตสิ่งแวดล้อม เนื่องจากพื้นที่โดยรอบเป็น ที่ราบมีแหล่งน้ำ ใกล้เคียง ซึ่งเหมาะสมสำ หรับใช้เปีพื้นที่เพาะปลูก ข้าวอาจเป็นธัญพืชประเภทหนึ่งที่คน บ้านเชียงนำ มาปลูกตั้งแต่สมัยแรก และทำ ให้มีการหักร้างถางพงจนพื้นที่ป่าและแหล่งน้ำ ธรรมชาติลดลง อย่างต่อเนื่อง อันเป็นผลจากการขยายพื้นที่เพาะปลูกข้าวนอกจากนี้คนบ้านเชียงในอดีตอาจรู้จักเลี้ยง สัตว์เพื่อเป็นอาหารตั้งแต่สมัยแรก โดยพบกระดูกสัตว์บางชนิดที่มีความแตกต่างจากสัตว์ป่า เช่น กระดูกวัวและหมูที่มีขนาดเล็กกว่ากระดูกวัวป้าและหมูป่า กระดูกไก่และสุนัขซึ่งเป็นสายพันธุ์ไก่ป่าและ สุนัขป้า แต่มีขนาดเท่ากับกระดูกไก่และสุนัขเลี้ยงทั่วไปในปัจจุบัน กระดูกสุนัขส่วนใหญ่มักพบเป็นชิ้น ส่วนเช่นเดียวกับสัตว์อื่น แสดงว่าสุนัขก็ถูกใช้เป็นอาหาร ส่วนควายเป็นสัตว์ที่ปรากฏในระยะหลัง มี ขนาดและกระดูกเล็กกว่าควายบำ แต่ใกล้เคียงกับควายเลี้ยงในปัจจุบัน นอกจากนี้กระดูก นิ้วเท้าข้อที่ ๓ ของควายยังมีสันงอกขึ้นมา ซึ่งอาจเกิดจากแรงกดจากการลากของหนัก คล้ายกับที่พบในกระดูกควาย เลี้ยงปัจจุบันที่ถูกใช้แรงงาน Ban Chiang people in the past may have known about growing rice from observing their environment. Because the surrounding area is plain, there are nearby water sources. which is suitable for use in cultivation areas Rice may be a type of cereal that Ban Chiang people have grown since the beginning of time. and caused deforestation until forest areas and natural water sources continued to decrease. This is a result of the expansion of rice cultivation areas. In addition, Ban Chiang people in the past may have known about raising animals for food since the beginning of time. Some animal bones were found that were different from wild animals, such as cow and pig bones that were smaller than cow and wild boar bones. Chicken and dog bones, which are wild chicken and dog breeds But it is the same size as a chicken bone and common pet dogs today. Like other animals, most dog bones are found in fragments. It shows that dogs were also used as food. The buffalo is an animal that appeared in the latter period. Its size and bones are smaller than Bam buffalo but similar to today's domesticated buffalo. In addition, bones The third toe of a buffalo still has a ridge growing out of it. This may be caused by pressure from dragging heavy objects. Similar to those found in the bones of modern buffalo that are used for labor.
สัตว์น้ำ Aquatic Animals การศึกษาเปลือกหอยและกระดูกสัตว์น้ำ ที่พบในชั้นดินระดับล่าง ทำ ให้สันนิษฐานได้ว่าในช่วงแรก ตั้งถิ่นฐานนั้นบริเวณโดยรอบชุมชนบ้านเชียงมีแหล่งน้ำ อุดมสมบูรณ์ ทั้งที่ลุ่ม หนอง บึงซึ่งมีน้ำ ขังตลอด ปีและลำ น้ำ ที่มีน้ำ ไหลตามฤดูกาล แหล่งน้ำ เหล่านี้เป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์น้ำ และสัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำ ซึ่ง อาจเป็นอาหารหลักประเภทหนึ่งของคนบ้านเชียงในอดีต โดยในการขุดค้นได้พบกระดูกสัตว์น้ำ หลาย ชนิด ได้แก่ ปลาช่อน ปลาชะโด ปลาสวาย ปลาเทโพปลาดุก ปลาแขยง กบ เขียด อิ่งอ่าง เต่า ตะพาบ หอยโข่ง หอยขม ฯลฯ และยังพบเครื่องมือดักจับสัตว์น้ำ อาทิ เบ็ด ตุ้มถ่วงแห ฉมวก เป็นต้น Analyses of shellfish and aquatic animal bones found in the lower archaeological deposits at Ban Chiang suggest that during the initial occupation periods there were plenty of both permanent and seasonal natural watercourses in the areas around Ban Chiang. These probably included swamps, lakes and streams. Bones of aquatic species have been identified as those from snakehead fish, a few catfish species, frogs, turtles, soft-shell turtles, and fresh water snails. These aquatic animals may have been a main food of the ancient population and were gathered by various means such as fishhooks, fishing nets, harpoons, etc.
การล่าสัตว์ Hunting of Wild Animals หลักฐานกระดูกสัตว์ป่าจำ นวนมากที่พบจากการขุดค้น ทำ ให้สันนิษฐานได้ว่าคนที่บ้านเชียงในอดีต ใช้ทรัพยากรจากสภาพแวดล้อมป่าโปร่งและทุ่งหญ้า ซึ่งเป็นแหล่งอยู่อาศัยของสัตว์หลายชนิดเพื่อการ ดำ รงชีวิต มีการล่าสัตว์เป็นอาหารควบคู่กับการเพาะปลูกข้าว การล่าสัตว์อาจใช้วิธีการต่างๆ อาทิ การ ล้อมจับ การดักยิงด้วยธนูหรือหน้าไม้การทำ กับดัก เป็นต้น โดยพบเครื่องมือเครื่องใช้บางชนิดที่สามารถ ใช้ในการล่าสัตว์ เช่น ใบหอกขวาน หัวลูกศร ลูกกระสุนดินเผา ฯลฯ The large quantity of wild animal bones excavated at Ban Chiang suggests that the woodlands and grasslands around the ancient Ban Chiang settlement were important food sources for the ancient population. They hunted various animal species, even after rice cultivation had begun. Wild animals were hunted in various ways, such as rounding up or shooting with bow and arrow or crossbow, etc. Certain implements found at Ban Chiang could also have been used in hunting. These include spear points, axes, arrow points, clay pellets, etc.
สภาพแวดล้อม Environment สภาพแวดล้อมของบ้านเชียงในอดีต Palaeoenvironment at Ban Chiang แหล่งโบราณคดีบ้านเชียงตั้งอยู่บนที่ราบชั้นบันไดเก่าของแอ่งสกลนคร ทางตอนบนของภาคตะวัน ออกเฉียงเหนือ หลักฐานกระดูกสัตว์บกสัตว์น้ำ เปลือกหอย และเมล็ดพืช ที่พบในการยุดคั้น แสดงถึง ลักษณะภูมิอากาศและสภาพแวดล้อมของบริเวณนี้ในอดีตที่เป็นแบบมรสุม มีฤดูฝนสลับกับฤดูแล้ง คล้ายคลึงกับปัจจุบัน โดยในช่วงที่คนยุคก่อนประวัติศาสตร์เริ่มเข้ามาตั้งถิ่นฐานเมื่อประมาณ ๕... กว่าปี มาแล้วนั้น สภาพแวดล้อมของบ้านเชียงเป็นพื้นที่ซึ่งมีลำ ห้วย หนองบึง และที่ลุ่มน้ำ ขังมากกว่าทุกวันนี้ พืชพรรณธรรมชาติบริเวณใกล้แหล่งน้ำ อาจเป็นป่าดิบแล้งห่างออกไปเป็นปีโปร่งประเภทปาเด็งรัง เมื่อมี การตั้งถิ่นฐานเป็นชุมชน พื้นที่ปทีบหลายส่วนอาจถูกหักร้างถางพงเพื่อใช้เป็นพื้นที่ปลูกข้าวและพืชเพื่อ เป็นอาหาร ทำ ให้ป่าทึบกลายเป็นป้าเด็งรังและทุ่งหญ้าโดยทั่วไป ดังนั้นจึงไม่ปรากฏหลักฐานกระดูก สัตว์ประเภทที่อาศัยอยู่ในป้าทีบ ต่อมาเมื่อประชากรเพิ่มจำ นวนขึ้น จึงขยายพื้นที่เพาะปลูกอย่างกว้าง ขวางพร้อมกับพัฒนาวิธีการปลูกข้าวและพืชต่างๆ ขณะเดียวกันยังมีการใช้ทรัพยากรธรรมชาติจาก แหล่งน้ำ ที่มีอยู่ เช่นปลา ปู หอย ฯลฯ เป็นอาหารเพื่อการดำ รงชีวิต The archaeological site of Ban Chiang is situated on old terrace in Sakon Nakhon basin of the Northern half of the Northeast Thailand plateau. Remains of terrestrial as well as aquatic animals and plant species found in the excavations at this site indicate that cilimate and natural environment of this area in the past were much controlled by monsoon and quite similar to the present days. When the prehistoric population started settling here about 5,000 years ago, the natural environment around Ban Chianged more streams and swamps than in the present. Natural vegetation nearby the water cour yous forest while the areas away from the water courses would have been covered by more ipterocarpus forest. Much of the forestry areas were cleared and transformed into paddy fields ang plots when the first Ban Chiang settlement was established. Some of the former dense forests might bre open dipterocarpus forest and grassland, as suggested by the absence of the bones of wild anim in dense forest in the excavation at Ban Chiang. Later, when population increased plant grong wilth the development of rice and vegetable planting techniques. However, aquatic animals rabs and shellfish, from natural water courses remained the important sou
ป่าไม้และสัตว์ป่า Forest and Wildlife กระดูกสัตว์ป่าหลายชนิดที่พบจากการชุดค้นทางโบราณคดีที่บ้านเชียง เป็นหลักฐานแสดงถึงสภาพ แวดล้อมและการดำ รงชีวิตของคนในอดีต ซึ่งมีการบริโภคเนื้อสัตว์เหล่านั้นเป็นอาหารในชีวิตประจำ วัน รวมทั้งอุทิศแก่คนตาย นอกจากนี้ยังใช้ประโยชน์จากกระดูกสัตว์บางชนิดเพื่อทำ เครื่องมือเครื่องใช้ เครื่องประดับ สัตว์ที่พบหลักฐานส่วนใหญ่เป็นสัตว์ที่อาศัยอยู่ในป่าโปร่งและทุ่งหญ้า ได้แก่ เสือ กระทิง ควายป่า แรด กวาง ละอง ละมั่งเก้ง กระต่าย ชะมด พังพอน หนู ฯลฯ สภาพแวดล้อมที่เป็นป่าโปร่งซึ่งมีพันธุ์ไม้หลักประเภท เต็ง รัง พลวง เหียง ยังเป็นแหล่งของพืช พรรณธรรมชาติที่คนในอดีตสามารถใช้เป็นอาหารและยารักษาโรค ในการขุดค้นยังพบละอองเกสรพืช ล้มลุก เช่น จุกนารี (เอนอ้า) ย่านเครา (ไม้เลื้อยจำ พวกย่านลิเภา) สาบแร้ง สาบกา ฯลฯ ซึ่งพืชเหล่านี้ บางชนิดรักษาอาการจุกเสียดบางชนิดมีฤทธิ์คล้ายยาชา Bones of numerous wild animals were found in the excavations at Ban Chiang. Interpretation of this kind of archaeological evidence can lead to the reconstruction of the lifestyle of the ancient population and the natural environment of the past. Obviously, the meat of the wild animals was consumed in daily life and offered to deceased members of the community. Bones of certain animals were also transformed into tools and ornaments. Remains of wild animals found include tigers, guars, wild buffalo, rhinoceros, deer, barking deer, hares, civets, mongoose, and rats.Dipterocarpus forests also accommodated numerous plants that were used as food and medicine. Pollens of various species of such plants were identified from soil deposits at this site. Dipterocarpus forests also accommodated numerous plants that were used as food and medicine. Pollens of various species of such plants were identified from soil deposits at this site.
กายภาพคนบ้านเชียงในอดีต Physical Characteristics of the Past Ban Chiang Population การศึกษากายภาพคนบ้านเชียงในอดีต The Studies on Physical Characteristics of the Past Ban Chiang Population การชุดค้นทางโบราณคดีที่บ้านเชียงโดยกรมศิลปากรและมหาวิทยาลัยเพนซิลเวเนีย เมื่อ พ.ศ. ๒๕๑ -๒๕๘ ได้พบศพของคนยุคก่อนประวัติศาสตร์ @๒๓ ศพ ซึ่งมีสภาพความสมบูรณ์แตกต่างกัน บาง ศพถูกรบกวนจากการฝังทับซ้อนหรือกิจกรรมอื่น ๆในสมัยหลัง ทำ ให้โครงกระดูกชำ รุดเสียหาย การ ศึกษาโครงกระดูกจึงทำ ได้ในชอบเขตที่จำ กัดคณะทำ งานได้จัดส่งโครงกระดูกที่ขุดพบไปศึกษาวิเคราะห์ ที่มหาวิทยาลัยฮาวาย ประเทศสหรัฐอเมริกา ใช้เวลาประมาณ ๖ ปีในการศึกษาโครงกระดูกที่สามารถ ศึกษาได้ ๑๑๒ โครง ในจำ นวนนี้จำ แนกเพศได้ ๓ โครง เป็นเพศชาย๕ โครง และเพศหญิง๓๙ โครง นอกจากนี้ผลการศึกษาดังกล่าวยังให้ข้อมูลสำ คัญอันเกี่ยวช้องกับลักษณะทางกายภาพ รูปร่างรวมถึง อายุของผู้คนในอดีตที่บ้านเชียง ภาวะโภชนาการ สามารถจำ แนกได้ถึงอาหารบางประเภทที่ผู้คนในอดีต บริโภครวมทั้งพยาธิสภาพอันเกี่ยวกับภาวะโรคภัยใช้เจ็บ เป็นต้น Archaeological excavations conducted at Ban Chiang by the cooperation project between the Fine Ars Department and the University of Pennsyivania during 1974 - 1975 had found 123 prehistoric human skeletons. The preservation condition of the skeletons is varied. Certain skeletons were disturbed and naged by the later period burial or other daily-life activities. The studies of the skelet can be performed in limited scale. on project irectors sent the human skeletons excavated at Ban Chiang to at the University of Hawai, the United States of America. It took about 6 years for the study of 112 prehistoric human skeletons. Among these, there are 54 male skeletons and 39 female skeletons. The skeleton study has provided crucial information about physical characteristics and appearance as well as estimated age at death of the past population of Ban Chiang. Information on nutitional condition, types of food consumed. and ancient pathology were also gained from the study of human skeleton remains.
รูปร่างและส่วนสูง Body and Height คนยุคก่อนประวัติศาสตร์ที่บ้านเชียงส่วนใหญ่มีรูปร่างสันทัด ช่วงขายาว กระดูกและกล้ามเนื้อขา สมบูรณ์แข็งแรง เพศชายมีความสูงระหว่าง๑๖๒.๕ -๑๗.๕ เชนติเมตรส่วนเพศหญิงมีความสูงระหว่าง ๑๔๙๕ - ๑๕๕ เชนติเมตร The majority of the prehistoric population of Ban Chiang can be considered as that of medium stature. Their legs were long with strong muscular and bones. Average height of male is 162.5 - 172.5 cm. whlle that of female is 147.5 - 155 cm. กะโหลกศีรษะและรูปหน้า Skull and Facial Morphology กะโหลกศีรษะของคนบ้านเชียงในอดีตมีขนาดค่อนข้างใหญ่ หน้าผากกว้างและสูง สันคิ้วใหญ่ กระบอกตาเล็กแคบ โหนกแก้มเด่นขัด โครงหน้าของเพศชายมีหน้าผากกว้างกว่าเพศหญิง ขณะที่โครง หน้าของเพศหญิงมีส่วนปากที่ค่อนข้างยื่นมากกว่า The general characteristics of the skull of the past population of Ban Chiang can be described as a large type of skull with wide and high forehead, thick eyebrows, narrow eye sockets, and prominent cheek bones. Male forehead is wider than that of female, whereas female mouth is more protruding than that of male, ฟัน Dental Morphology ลักษณะฟันของคนบ้านเชียงในอดีตเป็นรูปพลั่ว ขนาดฟันของคนสมัยแรกมีขนาดใหญ่กว่าฟันของ คนสมัยหลังแต่เมื่อเปรียบเทียบกับคนปัจจุบันในภูมิภาคนี้ ไม่พบความแตกต่างอย่างเด่นชัด โครง กระดูกบ่างโครงมีคราบที่ฟัน ซึ่งอาจเกิดจากการเคี้ยวหมากหรือยาสูบ The past population of Ban Chiang had shovel-shaped teeth, the size of which is larger than those of the later period human. However, there is no marked difference between the teeth of ancient and present local population. Teeth of certain past human skeletons were stained with dark color material, probably derived from areca nut or tobacco chewing.
อายุ Estimated Age at Death คนบ้านเชียงในอดีตมีอายุเฉลี่ยราว๓๑ ปี โดยคนสมัยแรกมีอายุเฉลี่ยราว๒๗ ปี ขณะที่คนสมัยหลัง มีอายุเฉลี่ย ๓๔ ปี ทั้งนี้เนื่องจากในสมัยแรกพบโครงกระดูกเด็กมากกว่า ซึ่งสันนิษฐานว่าช่วงวัยเด็กและ วัยแรกเกิดมีอัตราการตายสูง ทำ ให้ค่าอายุเฉลี่ยต่ำ กว่ายุคหลัง ส่วนวัยผู้ใหญ่มีอัตราการตายสูงในช่วง อายุประมาณ๓๐ ปีขึ้นไป โดยมีคนวัยเกิน ๕๖ ปีน้อยมาก The average age of the past Ban Chiang population is about 31 years. However, the average age of the Early Perlod population is about 27 years while that of the later periods is about 34 years. The estimated age is different because the samples of the Early Period comprise a larger number of infant skeletons. It is possible that the rates of infant mortality and death at birth were higher in the Early Perlod. Therefore, the average age is shorter. Most of adult died at about 30 years old or a few years more. There are few skeletons of population older than 46 years old.
การปฏิบัติงานทางโบราณคดีที่บ้านเชียง ARCHAEOLOGICAL WORK IN BAN CHIANG นับตั้งแต่ พ.ศ. ๒๕๑. เป็นต้นมา กรมศิลปากรได้ดำ เนินการขุดค้นทางโบราณคดีที่บ้านเชียงหลาย ครั้งรวมพื้นที่ขุดค้นกว่า ๖๐๐ ตารางเมตร ซึ่งอยู่ในบริเวณเนินหมู่บ้านด้านตะวันออก อันเป็นพื้นที่สูงที่ มีการทับถมของชั้นดินมากกว่าพื้นที่อื่นของหมู่บ้าน หลักฐานที่พบส่วนใหญ่ ได้แก่หลุมศพกว่า๔๐๐ หลุมที่มีโครงกระดูกมนุษย์ฝังอยู่ร่วมกับสิ่งของอุทิศให้กับศพ และยังพบร่องรอยของหลุมเสาบ้าน ฯลฯ นับเป็นข้อมูลสำ คัญที่นำ ไปสู่การศึกษาวิเคราะห์เกี่ยวกับผู้คนในอดีตที่แหล่งโบราณคดีแห่งนี้การขุดคัน ครั้งสำ คัญที่แหล่งโบราณคดีบ้านเชียงใน พ.ศ. ๒๕๑๙ - ๒๕๑๘ เป็นโครงการความร่วมมือระหว่างกรม ศิลปากร และมหาวิทยาลัยเพนซิลเวเนีย ประเทศสหรัฐอเมริกา ซึ่งในครั้ง นั้นมีผู้เชี่ยวชาญหลายสาขา จากนานาชาติร่วมปฏิบัติงานในลักษณะสหวิทยาการ และชาวบ้านเชียงส่วนหนึ่งได้ร่วมงานอย่างใกล้ชิด คณะทำ งานใช้บ้านของชาวบ้านเป็นที่พักอาศัยและเก็บโบราณวัตถุ นอกจากนี้ยังใช้เป็นห้องเรียนทาง โบราณคดีในพื้นที่ปฏิบัติงานโดยมีผู้เชี่ยวชาญแต่ละสาขามาบรรยายทางวิชาการเพื่อให้ความรู้แก่ผู้ร่วม ปฏิบัติงาน ซึ่งจัดขึ้นวันเว้นวันตลอดระยะเวลาการดำ เนินงาน The Fine Arts Department has conducted regular excavations at Ban Chiang since 1967, in an area covering more than 600 square meters on the eastern part of the mound. More than 400 burials with human skeletons and grave goods, post-holes, and etc. have been found. These serve as vital evidences for the research and study of archaeology in Ban Chiang. The most important excavation was conducted in 1974 - 1975, under a joint project between the Fine Arts Department and the University of Pennsyivania. Many foregn experts and specialists in various flelds joined the excavation, along with the Villagers of Ban Chiang who were closely involved in the project. Some of the villagers even offered their homes as lodging for academic personnel and for artifact storage. The house also turned into an archaeology class for staff, with lectures by varlous experts on alternating days throughout the duration of the prolect.
ชั้นตอนการปฏิบัติงานทางโบราณคดีที่บ้านเชียง Archaeological Processes in Ban Chiang 1. การสำ รวจหาพื้นที่ยุดค้น Surveying the Excavation Site การสำ รวจหาพื้นที่ขุดคันที่บ้านเชียง พิจารณาจากบริเวณที่ชาวบ้านเคยขุดพบโบราณวัตถุจำ นวน มาก ซึ่งอยู่ในส่วนที่เป็นเนินสูงด้านทิศตะวันออกของหมู่บ้าน อันเป็นบริเวณที่มีการตั้งบ้านเรือนอยู่หนา แน่นทำ ให้เกิดข้อจำ กัดในการเลือกพื้นที่ จึงต้องดำ เนินการขุดค้นในพื้นที่ว่างที่มีอยู่ อาหิ ลานวัด กลาง ถนน หรือที่ดินซึ่งผู้ครอบครองอนุญาตให้ชุดค้น The excavation site focused on the area where the villagers had found artifacts, and pointed to the eastern part of the mound, which was noner than ciner areds ond dense win nouses. ns there was vely lmico spoce, te excavaton could be cone only on the tem ne ground. roads or private property where permission was obtained from the landlord. 2. การวางผังหลุมขุดคัน Mapping the Excavation Pit การวางผังหลุมขุดคันใช้ระบบตารางสี่เหลี่ยมจัตุรัส (grila) โดยวางผังเป็นตารางครอบคลุมบริเวณที่ จะขุดคัน เพื่อกำ หนดพื้นที่หลุมขุดคันเป็นรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส และมีการกำ หนดจุดตายตัวสำ หรับอ้างอิง ตำ แหน่งของหลุมและสิ่งต่าง ๆ ที่พบในหลุม พร้อมทั้งกำ หนดชื่อแต่ละหลุมเพื่อการบันทึกข้อมูล A grild system was applied to the excavaton area, which was mapped in a crisscross pattern. Each square In the crisscross became an excavation pit; a fixed point was marked for reference to location and artifacts found; and a name assigned to the square.
3. การขุดค้น Excavation Technique การขุดค้นในแต่ละหลุมดำ เนินการไปทีละชั้นจนกระทั่งถึงชั้นดินที่ไม่มีร่องรอยกิจกรรมของมนุษย์ใช้ วิธีการขุดค้น วิธีผสมผสานกัน ได้แก่ • การยุดตามชั้นวัฒนธรรม โดยสังเกตจากความหนาแน่นของโบราณวัตถุ • การขุดตามชั้นดินธรรมชาติ ซึ่งสังเกตได้จากสีดิน • การขุดตามชั้นสมบุติ ชั้นละ ๑๐ เชนติเมตร เครื่องมือที่ใช้ขุดคันเป็นเครื่องมือขนาดเล็ก เช่ช่น เกรียง ซึ่งใช้ขูดดินออกทีละน้อย เมื่อพบโครงกระดูก หรือโบราณวัตถุสำ คัญ จึงใช้เครื่องมือ ทันดแพทย์ค่อย ๆ แต่งเอาดินออก โดยไม่ให้วัตถุนั้นเคลื่อนที่ เมื่อแต่งจนเห็นรายละเอียดและบันทึกข้อมูลแล้ว จึงเก็บวัตถุดังกล่าวขึ้นจากหลุม และดำ เนินการชุดค้น ต่อ Excavation of each pit was done layer by layer and limited to a sterile "I,e, untouched by human" layer. Layers were determined after taking Into consideration the following: Cultural layer: determined by the density of artifacts ฺฺNatural layer: determined by the color of the soll Fixed layer: 10 centimeters Small excavation tools, such as trowels, were used. The soil was scraped until bones or artifacts appeared, and then dental tools were used without moving the artifacts. After the artifacts or bones were viewed and recorded, they were removed and excavation continued 4. การเก็บข้อมูล The Record การเก็บข้อมูล จัดทำ ตามลำ ดับชั้นของการชุดค้น เศษภาชนะดินเผาที่พบในแต่ละชั้นเก็บใส่ถุงแยก ตามชั้นที่พบ ส่วนโครงกระดูกและโบราณวัตถุที่สมบูรณ์หรือพบร่วมกันเป็นกลุ่ม มีการถ่ายภาพ วาด ภาพ และบันทึกตำ แหน่งที่พบ รวมทั้งลักษณะการวางตัวอย่างละเอียด ก่อนจัดเก็บ และเมื่อขุดค้นเสร็จ มีการบันทึกรายละเอียดของชั้นดินบนผนังหลุมสำ หรับใช้ศึกษาประกอบกับข้อมูลอื่นๆ Recording of artifacts was done by excavation layer. Potsherds from each laver were put into separate bags. Skeletons, artfacts and groups of artifacts were photographed, drawn and recorded as to ther precise position within the grid before removal. After the excavation, a detailed record of the soll from the wall of the pit was made for comparison with the artifacts.
5. การทำ ความสะอาดโบราณวัตถุ Cleaning of the Artifacts โบราณวัตถุที่มีการทำ ความสะอาดในระหว่างปฏิบัติงานที่บ้านเชียงคือเศษภาชนะดินเผาซึ่งมี จำ นวนมาก ใช้วิธีล้างน้ำ แล้วชัดถูเบาๆ ด้วยแปรงหรือนิ้ว มือให้ดินหลุดออกเพื่อให้เห็นเนื้อภายนะดิน เผา และลักษณะลวดลายที่ปรากฏ จากนั้นนำ ไปตากให้แห้งแล้วเก็บใส่ถุงผ้าแยกตามชั้นที่พบส่วน โบราณ วัตถุอื่น ๆ เช่น ภาชนะดินเผาที่สมบูรณ์ กระดูก หรือโบราณวัตถุที่ทำ จากโลหะ ฯลฯ นำ ไป ทำ ความสะอาดโดยผู้เชี่ยวชาญในห้องปฏิบัติการ The potsherds were cleaned during the excavation process by fingers or brushes and then rinsed with water untill the surface or design could be clearly seen. They were then dried in the sun and put in cloth bags, which were clearly marked by layer. Other artifacts, Including unbroken pots, bones and metal tools. were cleaned in the laboratory by experts. 6. การแยกประเภทโบราณวัตถุ Classification of the Artifacts เศษภาชนะดินเผาที่ทำ ความสะอาดแล้ว มีการนำ มาศึกษาเบื้องตันโดยแยกประเภทเศษภาชนะดิน เผาที่พบในแต่ละชั้นตามลักษณะสี รูปทรงและการตกแต่ง แล้วเปรียบเทียบกับชั้นอื่น ๆ ซึ่งทำ ให้เห็น พัฒนาการของรูปแบบภาชนะดินเผาตามลำ ดับเวลา Clean potsherds were classified witthin each layer according to color, shape and design, for comparison with other layers.
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชกับบ้านเชียง His Majesty King Bhumibol Adulyadej and Ban Chiang การค้นพบแล้งโบราณคดีบ้านเชียง จังหวัดอุตรธานี มีความสำ คัญผ่อการศึกษาถึงภูมิหลังของ ดินแดนอันเป็นที่ตั้งประเทศไทยในปัจจุบัน ประกอบกับภาระการลัก ลักลอบชุดหาโบราณวัตถุใน แหล่งที่ทรีความรุนแรงอยู่ในชณะนั้นนับเป็นส่วนสำ คัญต่อการที่พระบาทคมเด็จพระปริมินทรมหา ภูมิพลอดุลยแคชและสมเด็จพระนาง เข้าสิริกิต์ พระบมาธิบีนาด เด็จพระราชดำ เนินทอดพระเนครน หก่งไบราณคคีบ้านเรียงมื่อวันที่๒๐ มีนาคม พุทธศักราช ๒๕๑๕ในการเสด็จพระราชคำ เนินครั้งนั้น พระองค์ทอดพระเนตรหลุบชุดคันทางโบราณคดีด้วยความสนพระราชหฤทัยยิ่งและทรงเยี่ยมราษฎร อย่างใกล้ชิด พรัมทั้งพระราชทานแนวพระราชคำ ริอันทรงคุณประโยชน์ต่อการเสริมสร้างความ เจริญแก่ห้องถิ่นบ้านเชียง และความก้าวหน้าในการศึกษาวินาการใบราณคดีของประเทศไทยสิบมา ถึงปัจจุบัน His Majesty King Bhumibol Adulyade) and Her Majesty Queen Sirikit made a royal vit to the Ban Chiang archaeological site. In Udon Than!, on March 20, 1972 This visit led to the exploration and study of the site and the surrounding area, and, more Importantty, hatted the widespread looting of archaeological artfacts from the ste. Their Majesttes observed the excavation sites with great interest, and also took the opportunity to vist closety with the villogers. This led to the royal input on a development pian for Ban Chiang, and greatty contibuted to the evolution of Thal archaeology.
พระมหากรุณาธิคุณต่องานโบราณคดีและพิพิธภัณฑสถาน His Majesty's Generosity Regarding Archaeology and Museology พระบาทสนเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงเองเห็นความสำ คัญของการอนุรักษ์หลักฐานประวัติศาสตร์ โบราณคดี และงานด้านพิทิงภัณฑสถานด้วยเป็นสิ่งที่ก่อให้เกิดความดระหนักในคุณค่าของมรดก ทางวัฒนธรรมที่ลาทอดมายาวนาและเกิดความรัก ความภาคภูมิใจแก้ประชาชนในชาติ ทั้งทรง สนับสนุนให้นำ วิทยาศาสตร์มาประยุกต์ใช้กับงานโมราณคดี และทรงริเริ่มให้มีการจัดตั้งพีพิรภัณฑ สถานขึ้นในภูมิภาคต่าง ๆ เมื่อครั้งแสด็จพระราชดำ เนินทอดพระเนตรโบราณวัตถุจากกรุพระปรางค์วัตราชบูรณะ จังหวัด พระบครศรีอยุยา ใน พ.ศ. ๒๕๐๐ได้พระราชทานแนวพระราชดาริเรื่องการดูแลรักษาโบราณวัตถุ และศิลปวัตถุของท้องอิ่นที่ควรเก็บรักษาและจัดแสดงไว้ ณ พิพิร ภัณฑสถานของท้องอิ่นนั้น ซึ่ง กรมศิลปากรได้น้อมรับกระแสพระราชคำ วินั้นด้วยการจัดสร้างพิพิภัณฑสถานแห่งชาติ เจ้า สามพระยา ขึ้นที่จังหวัดพระนครศรียยุธยา และหลังจากนั้นจึงมีการจัดสร้างพิพิรภัณฑสถานแห่ง ชาติซี้ในจังหวัดต่างๆ ทั่วประเทศ พิพิรภัณฑสถานเหล่านี้หลายแห่งทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรด กระหม่อมสดังพระราชดำ เนินทรงเปิดด้วยพระองค์เอง อาทิ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ รามคำ แหง จังหวัดสุโขทัย พิพิรภัณฑะถานชาติ อู่ทอง จังหวัดสุพรรณบุรี เป็นต้น ในการสด็จพระราชดำ เนินทอดพระเนตรพิพิภัณฑสถาน โบราณสถาน ผลงแหล่งโบราณศดี แต่ละครั้ง พระองค์ใด้พระราชทานแนวพระราชดำ ริหลายประการ ยันก่อประโยชน์ต่อการ พัฒนา งานสาขานั้น ๆ ดังเช่นเมื่อครั้งสด็งพระราชดำ เนินทอดพระเนตรการจุดค้นทางโบราณคดีที่บ้าน เชียง ใน พ.ศ. ๒๕๕ มีพระราชกรแสเรี่ยวกับการแสวงหาความร่วมมือจากต่างประเทศเพื่อศึกษา วิจัยหลักฐานที่พบซึ่งทำ ให้การดำ เนินงานในเรื่องนี้ประสบความสำ เร็จแลงเกิดความก้าวหน้าในงาน โบราณดีของไทยเป็นอย่างมาก นอกจากนี้ยังมีพระราชดำ รีในการพัฒนาแหร่งโบราณสดีบ้านเรียง ให้เป็นเหล่งศึกษาหาความรู้ของประชาชนทำ ให้เกิดโครงการจัดสร้างพิพิรภัณพสถานแห่งชาติบ้าน เขียง เป็นพิพิธภัณฑสถานประจำ แหล่งโบราณคดี ตลอดจนถึงการรักษาสภาพหลุมชุดคันวัดโพธิ์ครี ในไว้เพื่อให้สาธารณชนได้ชมทำ ให้แห่งโบราณคดีบ้านเขียงเป็นที่รู้งีทั่วโลกในฐานแหล่งท่องเที่ยว เชิงวัฒนธรรมของประเทศไทยแสงแหร่งมรดกโล
พระมหากรุณาธิคุณต่องานโบราณคดีและพิพิธภัณฑสถาน His Majesty's Generosity Regarding Archaeology and Museology His Majesty King Bhumbol Adulyade understands the importance of museology, as well as historical and archaeological conservation, which together illustrate the inherited cultural values of the nation. His Majesty also supports scientific applications concerning archaeology, and initiates the establishment of museums in all regions of Thailand. During a royal visit to observe the antique artifacts found at Wat Ratchaburana in Ayutthaya in 1957, His Majesty suggested that artifacts and local art objects should be preserved at the location where they were discovered. The Fine Arts Department followed his suggestion by establishing the Chao Sam PhrayaNational Museum in Ayutthaya, which was the first of many museums established around the country. His Majesty graciously presided over the opening of many museums, including the Ramkhamhaeng National Museum in Sukhothal and the U-thong National Museum in Suphanburi. On each visit to the national museums, ancient monuments and archaeological sites, His Majesty continued to offer his recommendations for the development of the concerned sections. For instance, during his visit to Ban Chlang in 1972, he recommended cooperation with overseas institutions on scientific research, which has led to much success and progress in the field of Thai archaeology. His Majesty also emphasized the importance of broadening awareness of the Ban Chiang site to villagers and visitors, and this led to the establishment of the Ban Chiang National Museum at the original site, as well as opening the Wat Pho Sri Nal excavation pit to the public. The Ban Chiang Archaeological Site has become a popular cultural tourism site, as well as a World Heritage Site.
บรรณานุกรม พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ บ้านเชียง
จัดทำ โดย ชื่อ-สกุล : นางสาวพิชชาพร สวนนาม รหัสนักศึกษา : 66040259101 สาขาวิชา คณิตศาสตร์ ชั้นปีที่ 1