2.3 Proses Hidup Organisma Multisel

2.3 Proses Hidup
Organisma Multisel

Struktur & Fungsi Sel dalam
Organisma Multisel

Organisma multisel mempunyai pelbagai jenis sel
dalam badan yang berbeza dari segi SAIZ, BENTUK dan

SUSUSAN

Struktur sel berhubung rapat dengan fungsinya

Setiap jenis sel mengalami pengkhususan untuk
menjalankan fungsi tertentu sahaja

Sel Khusus Haiwan

Sel Saraf Sel darah Sel darah Sel otot Sel Sel sperma
epitelium
merah putih

Sel saraf

• Mempunyai unjuran
halus dan panjang

• Fungsi :

• menghantar impuls saraf
ke seluruh badan

Sel darah merah

• Berbentuk cakera
dwicekung & tiada
nucleus supaya lebih
banyak haemoglobin
terkandung didalamnya

• Fungsi :

• Mengangkut oksigen
keseluruh badan

Sel darah putih

• Berubah bentuk dengan mudah
untuk bergerak melalui kapilari
darah ke kawasan jangkitan

• Fungsi :
• Membunuh patogen
• Menghasilkan antibodi

Sel otot

• Fungsi :

• mengecut dan
mengendur untuk
menghasilkan
pergerakan

Otot rangka otot kardium otot licin

Sel epitelium

• Fungsi :

• Melapisi permukaan
organ dan salur
dalam badan

Sel sperma

• Mempunyai ekor yang
Panjang untuk
membantunya
berenang dengan
pantas ke arah ovum di
tiub Falopio

Sel Khusus Tumbuhan

Sel mesofil Sel mesofil Sel akar Salur xilem Tiub tapis Sel
rambut pengawal
palisad berspan

Sel mesofil palisad

• Terdiri daripada sel
berbentuk silinder yang
Panjang, disusun secara
tegak dan rapat antara
satu sama lain

• Fungsi:

• Mempunyai kepadatan
kloroplas yang tinggi
untuk penyerapan
cahaya maksimum
semasa fotosintesis

Sel mesofil
berspan

• Tersusun secara longgar
dengan ruang udara di
antaranya untuk
resapan wap air dan
karbon dioksida

Sel akar rambut

• Mempunyai unjuran
yang panjang dan halus
untuk menambahkan
luas permukaan

• Fungsi:

• Menyerap air dan
garam mineral

Salur xilem

• Merupakan salur
berongga yang
panjang dan
berterusan

• Fungsi:

• Mengangkut air
dan garam
mineral dari akar
ke seluruh
bahagian pokok

Tiub tapis

• Merupakan turus
silinder panjang
yang tersusun dari
hujung ke hujung

• Fungsi:

• Mengangkut
bahan organik
yang disintesis di
daun ke bahagian
tumbuhan yang
memerlukannya

Sel pengawal

• Merupakan sel
epidermis yang terubah
suai dengan dinding sel
yang lebih tebal di
sebelah dalam

• Fungsi:

• Berfungsi mengawal
pembukaan dan
penutupan stoma untuk
pertukaran gas

Organisasi Sel dalam
Organisma Multisel

Organisasi Sel dalam Organisma
Multisel

Sekumpulan sel yang sama jenis yang menjalankan
fungsi yang sama diorganisasikan menjadi TISU

TISU : sekumpulan sel yang mempunyai struktur dan
fungsi yang sama

Terdapat empat jenis tisu yang berlainan dalam badan
haiwan iaitu tisu epitelium, tisu otot, tisu
penghubung, dan tisu saraf

Jenis tisu pada haiwan

Tisu Tisu Otot Tisu Tisu saraf
epitelium penghubung

Tisu epitelium

• Terdiri daripada satu atau lebih lapisan sel
• Tersusun rapat & tiada ruang antara sel
• Melapisi permukaan luar (kulit, ruang hidung dan

mulut) & permukaan berongga dalam badan
(rongga salur pencernaan & peparu)
• Fungsi am:

• perlindungan, perembesan dan penyerapan

Tisu Epitelium pada dinding usus

• Diadaptasi untuk menyerap
nutrein selepas pencernaan

• Sesetengah sel epitelium
diubahsuai untuk:

• membentuk kelenjar gaster
yang menghasilkan jus
pencernaan yang
mengandungi enzim, dan

• sel goblet untuk
merembeskan mukus

Tisu Epitelium pada peparu,
rongga badan & salur darah

• Nipis dan disusun
dalam satu lapisan

Tisu Epitelium pada trakea dan
bronkus

• Mempunyai silium
untuk menyapu keluar
habuk dan bendasing
lain serta
menggerakkan mukus

Tisu Epitelium pada tubul,
kelenjar dan duktus

• Sesetengah tisu
epitelium diadaptasi
untuk membentuk
kelenjar dalam kulit,
misalnya kelenjar peluh
dan kelenjar minyak
sebum

Jenis tisu pada haiwan

Tisu Tisu Otot Tisu Tisu saraf
epitelium penghubung

Tisu otot

• Terdiri daripada sel
yang disebut gentian
otot

Otot Tisu otot Otot
rangka Otot licin kardium

Otot rangka

• Berpaut pada tulang
rangka

• Terlibat dalam
pergerakan terkawal

• Pengecutan &
pengenduran otot
rangka menghasilkan
pergerakan pada tulang
dan anggota badan

Otot Licin

• Terdapat disepanjang
dinding salur
pencernaan, salur
darah, salur
pembiakan, dan salur
kencing

• Peristalsis –

• pengecutan &
pengenduran otot licin
di sepanjang salur
pencernaan

pengecutan otot licin membentuk satu
siri gelombang di sepanjang dinding
Esophagus dikenali sebagai peristalsis
menolak makanan ke bawah memasuki
perut

Otot Kardium

• Membina dinding
jantung yang mengecut
secara luar kawal untuk
mengepam darah ke
seluruh badan

Smooth ORGAN : Sekumpulan tisu
muscle tissue yang berlainan bergabung
bersama membentuk organ
TISU : Sekumpulan sel yang
sama jenis yang menjalankan
fungsi yang sama

Latihan

Sel epitelium

- Merembeskan mucus ke dalam usus kecil
- Merembeskan jus pencernaan yang mengandungi enzim

- Organ R ialah perut
- Ia terbentuk apabila dua atau lebih tisu bergabung bersama
- Untuk menjalankan fungsi tertentu

Ribosom / Jalinan Endoplasma Kasar / Jasad Golgi

- Tiada / kurang sintesis protein berlaku
- Tiada / kurang protein dihantar ke Jasad Golgi

- Atau

- Protein tidak dapat diubahsuai
- Protein tidak dapat dibungkus
- Tiada / Kurang enzim ekstrasel dihasilkan

- Maltase / Sucrase / Erepsin / Peptidase / Lactase



P1: Y tisu otot licin
P2: pengecutan otot Y / otot licin / otot keliling //
pengenduran otot memanjang.
P3: membentuk satu siri gelombang ( sepanjang dinding
Esophagus)
P4: dikenali sebagai peristalsis.
P5: menolak bolus ke bawah memasuki perut.

Jenis tisu pada haiwan

Tisu Tisu Otot Tisu Tisu saraf
epitelium penghubung

Tisu penghubung

• Terdiri daripada pelbagai jenis tisu dan gentian
• Tersebar luas di seluruh badan & menjalankan

pelbagai fungsi termasuk memautkan anggota
badan



Tisu Penghubung Longgar

• Terdapat pada ruang
antara organ

• Fungsi :

• memaut tisu epitelium
pada tisu dibawahnya
serta menetapkan
kedudukan organ

Tisu Penghubung Bergentian

• Mengandungi banyak
gentian kolagen yang
dibungkus rapat untuk
membentuk tendon
dan ligamen

Tisu Tulang

• Terdiri daripada sel-sel
yang terbenam dalam
matriks kolagen yang
dikeraskan oleh
pengenapan mineral
seperti kalsium

• Tulang membentuk
rangka badan dan
melindungi organ
badan

Tisu darah

• Terbentuk dalam
sumsum tulang di
hujung tulang panjang

• Darah berfungsi dalam
pengawalturan,
pengangkutan &
perlindungan

Rawan

• Kuat dan fleksibel
• Fungsi:

• Memberi sokongan
kepada hidung & telinga

• menutupi hujung tulang
• Melindungi tulang

daripada menjadi haus

Tisu adipos

• Menyimpan lemak
dalam dermis kulit dan
pada permukaan organ
utama

Organisasi Tisu dalam
Tumbuhan

Organisasi tisu dalam tumbuhan

Tisu meristem Tisu kekal

Tisu meristem Tisu Tisu asas Tisu vaskular
apeks epidermis

Tisu meristem Tisu Tisu Xilem
sisi parenkima Tisu Floem

Tisu
kolenkima

Tisu
sklerenkima

Tisu meristem

• Terdiri daripada sel bersaiz kecil yang mempunyai
dinding nipis, nucleus bersaiz besar, sitoplasma padat &
tiada vakuol.

• Masih membahagi dengan aktif secara mitosis untuk
pertumbuhan tetapi belum membeza

• Mengandungi banyak mitokondria untuk menjana
tenaga bagi pembahagian sel

• 2 jenis:

a) Meristem apeks : terdapat dihujung akar & hujung pucuk
b) Meristem sisi (kambium): tisu meristem di kawasan pinggir

akar dan batang