อาชีพและภูมิปัญญาท้องถิ่น เครื่องจักรสาน นายสมบูรณ์ ไสโพธ์ูปัจจุบัน อายุ๖๕ ปี อยู่บ้านเลขที่56 หมู่ 6 บ้านโคกสูง ต าบลโนนธาตุ อ าเภอหนองสองห้อง ได้สืบทอดภูมปัญญาในการท าเครื่องจักสาน และพัฒนาต่อยอดอาชีพสามารถท ารายได้เลี้ยงครอบครัวเครื่องจักสานเป็นเครื่องมือ ที่มนุษย์สามารถจะน าไปใช้ในการด าเนินชีวิตประจ าวันได้เป็นอย่างดี ไม่เพียงแต่ ด้านประโยชน์ใช้สอยเท่านั้นที่มนุษย์พัฒนาขึ้น ความสวยงาม และ ความทนทาน ถาวรก็เป็นปัจจัยที่มนุษย์ให้ความส าคัญ จากการที่มนุษย์รู้จักการใช้ยางพืชบางชนิด มาทา หรือยา เพื่อมิให้เกิดรอยรั่ว ซึ่งท าให้มีผลสองอย่าง คือความคงทนถาวรและ ประโยชน์ใช้สอยเพิ่มเติมคือการไปใส่น้ า การใช้ภูมิปัญญาดังกล่าว ปัจจุบันเครื่องจัก สานได้พัฒนาการไปมาก มีการประดิษฐ์คิดค้นท าให้ได้รูปแบบต่างๆเครื่องจักสาน เป็นสิ่งที่อยู่ควบคู่มากับสังคมกสิกรรมรับใช้ชีวิตมนุษย์เป็นมรดกตกทอดมาจนทุก วันนี้และเชื่อว่าจะไม่สูญหายไปจากโลกนี้แน่นอนชาวบ้านหลายคนสนใจที่จะมา เลือกท าอาชีพการจักสานปัจจุบันชาวบ้านได้ผลิตเครื่องจักสานออกไปจ าหน่ายตาม ท้องตลาดและตามความต้องการของผู้บริโภค ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น : ประวัติความเป็นมาอ าเภอหนองสองห้อง หน้า 47
ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น ต าบลดอนดั่ง
ศาสนสถานในชุมชน วัดเป็นศูนย์รวมจิตใจของประชาชน ส่วนพระสงฆ์เป็นตัวแทนของวัด ใน การแสดงบทบาทต่างๆ เป็นผู้น าทางจิตใจของประชาชน เป็นศูนย์รวมแห่งความ เคารพ เชื่อถือ และการร่วมมือกันให้เกิดความสามัคคีความเป็นระเบียบเรียบร้อย นอกจากนี้พระสงฆ์ยังมีบทบาทส าคัญในการควบคุมทางสังคมในระดับประเทศด้วย เพราะพระสงฆ์เป็นที่เคารพนับถือของบุคคลทุกชั้นในสังคมตั้งแต่พระมหากษัตริย์ ลงมาจนถึงประชาชนทั่วไป ศาสนสถานในต าบล มีดังนี้ 1.วัดเกษตรสุวรรณ ม. 1 ต าบลดอนดั่ง หนองสองห้อง ขอนแก่น 2.วัดไตรมิตร ม. 7 ต าบลดอนดั่ง หนองสองห้อง ขอนแก่น 3.วัดทองประสาน ม. 9 ต าบลดอนดั่ง หนองสองห้อง ขอนแก่น 4.วัดโนนรัง ม. 3 ต าบลดอนดั่ง หนองสองห้อง ขอนแก่น 5.วัดพัฒนาราม ม. 4 ต าบลดอนดั่ง หนองสองห้อง ขอนแก่น 6.วัดมารวิชัย ม. 6 ต าบลดอนดั่ง หนองสองห้อง ขอนแก่น ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น : ประวัติความเป็นมาอ าเภอหนองสองห้อง หน้า 49
อาชีพและภูมิปัญญาท้องถิ่น การทอเสื่อกก กลุ่มทอเสื่อกกบ้านกระหนวนเป็นกลุ่มปราชญ์ชาวบ้านที่มีภูมิปัญญา ท้องถิ่นด้านการทอเสื่อกกที่สืบทอดกันมาภายในชุมชนรุ่นสู่รุ่น ในสมัยก่อน ชาวบ้านมีอาชีพหลักคือการท านา ท าสวน ส่วนอาชีพเสริมคือการทอเสื่อกกซึ่ง หมู่บ้านแห่งนี้ได้มีการทอเสื่อมาช้านาน โดยการทอด้วยฟืมฟันจระเข้ ใช้นิ้วกดทีละ เส้น เมื่อว่าจากฤดูกาลท านา ตามแหล่งน้ าจะมีต้นกกขึ้นอยู่ทั่วไป แต่ปัจจุบันจะ ปลูกกกเพิ่มเติมเนื่องจากมีไม่เพียงพอกับความต้องการพัฒนารูปแบบจากากการ ทอเสื่อแบบเรียบๆก็เริ่มมีสีสันโดยการน ากกมาย้อมสีก่อนและมีวิวัฒนาการคิด ลวดลายขึ้น โดยเลียนแบบลายมัดหมี่ จ าหน่ายในราคาตั้งแต่ 250 - 750 บาท เสื่อกกที่ท าเป็นเสื่อพับ ที่อยู่บ้านเลขที่ 12 หมู่ที่ 4 บ้านกระหนวน ต าบลดอนดั่ง อ าเภอหนอง สองห้อง จังหวัดขอนแก่น หมายเลขโทรศัพท์ 08-5439-4412 ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น : ประวัติความเป็นมาอ าเภอหนองสองห้อง หน้า 50
ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น ต าบลดงเค็ง
ศาสนสถานในชุมชน วัดเป็นศูนย์รวมจิตใจของประชาชน ส่วนพระสงฆ์เป็นตัวแทนของวัด ในการแสดงบทบาทต่างๆ เป็นผู้น าทางจิตใจของประชาชน เป็นศูนย์รวมแห่ง ความเคารพ เชื่อถือ และการร่วมมือกันให้เกิดความสามัคคีความเป็นระเบียบ เรียบร้อย นอกจากนี้พระสงฆ์ยังมีบทบาทส าคัญในการควบคุมทางสังคมใน ระดับประเทศด้วยเพราะพระสงฆ์เป็นที่เคารพนับถือของบุคคลทุกชั้นในสังคม ตั้งแต่พระมหากษัตริย์ลงมาจนถึงประชาชนทั่วไป ศาสนสถานในต าบล มีดังนี้ 1.วัดชัยศรี ม. 8 ต าบลดงเค็ง หนองสองห้อง ขอนแก่น 2.วัดสุทธาวาส ม. 1 ต าบลดงเค็ง หนองสองห้อง ขอนแก่น ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น : ประวัติความเป็นมาอ าเภอหนองสองห้อง หน้า 52
อาชีพและภูมิปัญญาท้องถิ่น สมุนไพร พ่อขาว แฉบแหลม เกิดเมื่อวันที่ 9 กรกฎาคม 2479 การศึกษา ประถมศึกษาปีที่ 4 ฝ่ายธรรม จบนักธรรมเอก จากสนามสอบกองธรรมสนามหลวง อาชีพ เกษตรกรรม (ท านา)ที่อยู่ บ้านเลขที่ 126 หมู่ที่ 3 บ้านหนองพลวง ต าบลดง เค็ง อ าเภอหนองสองห้อง จังหวัดขอนแก่น ได้สืบทอดภูมิปัญญาเรื่องของสมุนไพร นอกจากนี้พ่อขาว เฉียบแหลม เกิดมาในตระกูลหมอยาพื้นบ้าน (ยาต้ม) ได้ซึมซับ ความรู้จากบิดามารดา พ่อขาว เฉียบแหลม เป็นบุคคลที่มีความเสียสละ มีจิตอาสา จนท าให้ประสบ ผลส าเร็จได้รับรางวัล อาสาสมัครสาธารณสุขประจ าหมู่บ้านรางวัลดีเด่น ประจ าปี 2551 สาขาแผนแพทย์ไทย เนื่องจากนายขาว เฉียบแหลม เป็นบุคคลที่อาศัยอยู่ใน ท้องถิ่นนี้มานาน โดยเกิดในท้องถิ่นต าบลหนองสองห้อง(ในสมัยนั้น) อ าเภอหนอง สองห้อง จังหวัดขอนแก่น ซึ่งล าดับต่อมาก็ได้ขยายและแบ่งเขตปกครองต าบล เป็น ต าบลดงเค็ง และ พ่อขาว เฉียบแหลม ได้พาญาติพี่น้องย้ายถิ่นฐานจากหมู่บ้านหนอง หญ้าขาว มาตั้งหมู่บ้านใหม่คือหมู่บ้านหนองพลวงในปัจจุบันซึ่งเป็นพื้นที่ดินป่าเสื่อม โทรม ที่เกิดจากการบุกรุกแผ้วถาง แนวคิดหนึ่งที่ฉุกคิดขึ้นมาของพ่อขาวเฉียบแหลม ก็คือเขาต้องการมาท านุบ ารุงผืนป่าแห่งนี้เพื่อเป็นสมบัติจนชั่วลูกชั่วหลาน ซึ่งผืนป่า แห่งนี้เป็นแหล่งของสมุนไพรนา ๆ ชนิด ที่มีประโยชน์ในการบ ารุงรักษาสุขภาพ จึง เป็นจุดหนึ่งที่เป็นต้นก าเนิดที่ได้เข้าสู่การเป็นภูมิปัญญาเรื่องของสมุนไพร นอกจากนี้ พ่อขาว เฉียบแหลม เกิดมาในตระกูลหมอยาพื้นบ้าน (ยาต้ม) ได้ซึมซับความรู้จาก บิดามารดา พี่ชาย ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น : ประวัติความเป็นมาอ าเภอหนองสองห้อง หน้า 53
และน้องชาย ได้ศึกษาเพิ่มเติมในขณะที่มีการบวชเรียนเป็นพระ ให้การรักษา ชาวบ้านด้วยแพทย์พื้นบ้านและสมุนไพรมาช้านาน มีผู้มารับบริการทั้งใน หมู่บ้านและต่างหมู่บ้าน โดยเน้นการใช้ภูมิปัญญาดั้งเดิม อาทิเช่น การใช้ยา โรคประสระน้ านม อาการแก้พิษส าแดง ยาเพิ่มบ ารุงก าลัง การย่างไฟใน ผู้ป่วยอุบัติเหตุและความรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่น ที่อยู่ บ้านเลขที่ 126 หมู่ที่ 3 บ้านหนองพลวง ต าบลดงเค็ง อ าเภอ หนองสองห้อง จังหวัดขอนแก่น ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น : ประวัติความเป็นมาอ าเภอหนองสองห้อง หน้า 54
ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น ต าบลวังหิน
ศาสนสถานในชุมชน วัดเป็นศูนย์รวมจิตใจของประชาชน ส่วนพระสงฆ์เป็นตัวแทนของวัด ในการ แสดงบทบาทต่างๆ เป็นผู้น าทางจิตใจของประชาชน เป็นศูนย์รวมแห่งความเคารพ เชื่อถือ และการร่วมมือกันให้เกิดความสามัคคีความเป็นระเบียบเรียบร้อย นอกจากนี้ พระสงฆ์ยังมีบทบาทส าคัญในการควบคุมทางสังคมในระดับประเทศด้วยเพราะ พระสงฆ์เป็นที่เคารพนับถือของบุคคลทุกชั้นในสังคมตั้งแต่พระมหากษัตริย์ลงมา จนถึงประชาชนทั่วไป ศาสนสถานในต าบล มีดังนี้ 1.วัดทรงศร ม. 7 ต าบลวังหิน หนองสองห้อง ขอนแก่น 2.วัดโนนทอง ม. 1 ต าบลวังหิน หนองสองห้อง ขอนแก่น ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น : ประวัติความเป็นมาอ าเภอหนองสองห้อง หน้า 56
อาชีพและภูมิปัญญาท้องถิ่น การทอผ้าไหมพื้นบ้าน นางสุดใจ นิทัศน์ ปัจจุบันอายุ 53 ปี อยู่บ้านเลขที่ 2 หมู่ 1 บ้านวังหิน ต าบลวังหิน อ าเภอหนองสองห้องได้สืบทอดภูมิปัญญาในการทอผ้าไหมพื้นบ้าน และ พัฒนาต่อยอดอาชีพสามารถท ารายได้เลี่ยงครอบครัว การทอผ้าไหมได้สืบทอดมาจาก บรรพบุรุษนับหลายพันปี นับเป็นงานศิลปะหัตถกรรมอีกอย่างหนึ่งที่ชาวบ้านอนุรักษ์ มาหลายพันปี การทอผ้าไหมได้สืบทอดกนั มาจนถึงปัจจุบัน ชาวบ้านได้คิดประดิษฐ์ ลายใหม่ๆขึ้นมาปัจจุบันมีชาวบ้านหลายคนสนใจที่จะมาเลือกท าอาชีพการทอผ้าไหม ปัจจุบันชาวบ้านได้ผลิตผ้าไหมออกไปจ าหน่ายตามท้องตลาดการทอผ้าไหมเป็นอาชีพ ที่สุจริตปัญจุบนัการทอผาูไหมได้แพร่กระจายไปทั่วรั้วของโรงเรียนกศน.ก็มีการ ฝึกสอนวิธีการทอการทักลวดลายต่างๆจุดเด่นของการทอผ้าไหม 1.) ทอผ้าเป็นลวดลายต่างๆ 2.) ใช้เวลาว่างให้เป็นประโยชน์ 3.) เป็นอาชีพที่สุจริตและเพิ่มรายได้ ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น : ประวัติความเป็นมาอ าเภอหนองสองห้อง หน้า 57
ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น ต าบลคึมชาด
ศาสนสถานในชุมชน วัดเป็นศูนย์รวมจิตใจของประชาชน ส่วนพระสงฆ์เป็นตัวแทนของวัด ใน การแสดงบทบาทต่างๆ เป็นผู้น าทางจิตใจของประชาชน เป็นศูนย์รวมแห่งความ เคารพ เชื่อถือ และการร่วมมือกันให้เกิดความสามัคคีความเป็นระเบียบเรียบร้อย นอกจากนี้พระสงฆ์ยังมีบทบาทส าคัญในการควบคุมทางสังคมในระดับประเทศ ด้วยเพราะพระสงฆ์เป็นที่เคารพนับถือของบุคคลทุกชั้นในสังคมตั้งแต่ พระมหากษัตริย์ลงมาจนถึงประชาชนทั่วไป ศาสนสถานในต าบล มีดังนี้ 1.วัดเทพนิมิต ม. 4 ต าบลคึมชาด หนองสองห้อง ขอนแก่น 2.วัดนาราธิวาส ม. 5 ต าบลคึมชาด หนองสองห้อง ขอนแก่น 3.วัดศรีโพธิ์ทอง ม. 2 ต าบลคึมชาด หนองสองห้อง ขอนแก่น 4.วัดศิริพัฒนาธรรมาวาส ม. 1 ต าบลคึมชาด หนองสองห้อง ขอนแก่น 5.วัดส าราญราษฎร์ ม. 3 ต าบลคึมชาด หนองสองห้อง ขอนแก่น ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น : ประวัติความเป็นมาอ าเภอหนองสองห้อง หน้า 59
อาชีพและภูมิปัญญาท้องถิ่น การท าขนมถั่วตัดบ้านศุภชัย นางน้อย อินทิแสน ประธานกลุ่มแม่บ้านแปรรูปผลิตภัณฑ์เกษตรบ้านศุภชัย เล่าว่ากลุ่มแม่บ้านแปรรูปผลิตภัณฑ์เกษตรบ้านศุภชัยก่อตั้งขึ้นเมื่อปี 2542 เนื่องจากปี2537 สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ได้ทรงเสด็จเยี่ยมหมู่บ้านศุภชัย เนื่องจ ากเป็นหมู่บ้านที่แห้งแล้งทุรกันด ารงพระองค์จึงทรงจัดตั้งกลุ่มขึ้นเพื่อให้กลุ่ม แม่บ้านและคนในชุมชนสร้างอาชีพและท ารายได้จากการท าขนมถั่วตัด และในปี 2548 กลุ่มแม่บ้านแปรรูปผลิตภัณฑ์เกษตรบ้านศุภชัยก็ได้เข้าร่วมโครงการพัฒนา ตามพระราชด าริขององค์สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ จึงได้รับเงินทุนสนับสนุนที่ มั่นคงและรับออเดอร์การผลิตจากร้านภูฟ้าสวนจิตรลดา ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น : ประวัติความเป็นมาอ าเภอหนองสองห้อง หน้า 60
แหล่งข้อมูลอ้างอิง 1.เพจศกร.ต าบลคึมชาด 2.เพจศกร.ต าบลดอนดั่ง 3.เพจศกร.ต าบลดงเค็ง 4.เพจศกร.ต าบลหนองเม็ก 5.เพจศกร.ต าบลตะกั่วป่า 6.เพจศกร.ต าบลดอนดู่ 7.เพจศกร.ต าบลหนองสองห้อง 8.เพจศกร.ต าบลหันโจด 9.เพจศกร.ต าบลส าโรง 10.เพจศกร.ต าบลโนนธาตุ 11.เพจศกร.ต าบลวังหิน 12.เพจศกร.ต าบลหนองไผ่ล้อม เพจ http://khonkaen.nfe.go.th/nongsonghong/ กศน.อ าเภอหนองสองห้อง เพจ https://1th.me/lRiuy เพจ วิถีพีเดีย สารานุกรม เพจ http://www.tourismthailand.org เพจ https://www.youtube.com/watch?v=tySbVGxAhq8 เพจ https://1th.me/UmmLl ศูนย์ข้อมูลกลางวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม จังหวัดขอนแก่น