ใบงานวิชาเคมี2 เรื่อง โมลและสูตรเคมี รวมแบบทด

สารบัญ

เร่อง หน้า

ใบงานท่ 1 เรอ่ ง มวลอะตอม............................................................................................ 1
แบบทดสอบ ใบงานท่ 1.............................................................................................12

ใบงานท่ 2 เรอ่ ง โมล......................................................................................................14
แบบทดสอบ ใบงานท่ 2............................................................................................ 48

ใบงานท่ 3 เร่อง สตู รเคมี................................................................................................51
แบบทดสอบ ใบงานท่ 3............................................................................................70

แบบทดสอบทา้ ยบทเรยี น.................................................................................................72

บทที่ 4 โมล และ ใบงานท่ี 1 เรอ่ื ง มวลอะตอม
ชอ-นามสกลุ .............แ................................................... ชน........... เลขท.ี่ ..........
วิชาเคมี สตู รเคมี

ทบทวนความรูเ้ ดิม ปฏบิ ัติการทดลองวิทยาศาสตร์
จงระบุชอ่ อปุ กรณ์ - เครอ่ งแกว้ วทิ ยาศาสตรต์ อ่ ไปน้ มกี ารใชอ้ ุปกรณ์ และเครอ่ งแกว้ ในการทดลอง
เพอ่ ใหก้ ารทดลองไมม่ ีขอ้ ผิดพลาด เราควรรจู้ กั ช่ออปุ กรณ์

ในปฏบิ ัตกิ ารและวธิ ีการใชง้ านกอ่ น

...บีกเกอร์... mol and chemical formular

1
บทท่ 4 โมลและสูตรเคมี

มวลอะตอม

.

มวลอะตอม ( Atomic mass ) คอื มวลของธาตุ 1 อะตอม เป็นผลรวมของมวลโปรตอน นิวตรอน
และอิเล็กตรอน แต่เน่องจากมวลของโปรตอน และนิวตรอน มีมากกว่าอิเล็กตรอนมาก
ดังน้น มวลอะตอมจงึ มีคา่ ใกลเ้ คียงกับมวลของโปรตอนรวมกบั นิวตรอน

ตารางแสดงขอ้ มูลบางประการของอิเล็กตรอน โปรตอน และนิวตรอน

อนุภาค สญั ลกั ษณ ์ มวล ( kg) ประจุไฟฟ้า คําถาม : มวลของอิเล็กตรอนตา่ งจาก
P 1.673 x 10-24 + มวลของอนภุ าคอน่ ๆ เป็นกเ่ ทา่ ?
โปรตอน
.........................................................
นวิ ตรอน n 1.675 x 10-24 0 .........................................................

อเิ ล็กตรอน e 9.109 x 10-31 -

มวลอะตอมมีคา่ น้อยมาก (10-24) ทําให้ไมส่ ะดวกตอ่ การใชง้ าน จึงนิยมใช้ มวลอะตอมสมั พัทธ์ mol and chemical formular

(Relative atomic mass) ไ ด้จ า ก ก าร เป รีย บเ ที ย บม ว ล อ ะ ตอ มกั บม ว ลข อ ง ธ าตุม าต ร ฐาน
ปั จจุบันธาตุมาตรฐานท่นักวิทยาศาสตรต์ กลงใช้ คือ 12C โดยให้ 1 หน่วยมวลอะตอม มีคา่ เทา่ กับ
1
12 มวลของ 12C จาํ นวน 1 อะตอม ซง่ เทา่ กับ 1.66 x 10-24 กรมั

ความสัมพนั ธ์ มวลอะตอมของธาตุ (g)

มวลอะตอมสมั พัทธ์ = 1 มวลของ 12C 1 อะตอม
12

สตู รคาํ นวณ

มวลอะตอมสัมพัทธ์ = มวลอะตอมของธาตุ (g)
1.66 x 10-24g

1 มวลของ 12C 1 อะตอม อะตอม Be คําถาม : เหตุใดการเปรียบเทียบมวลอะตอม
12 สัมพัทธ์ จึงไมเ่ ปรียบเทียบกับ มวลของ 12C
จาํ นวน 1 อะตอม
9 x 1.66 x 10-24 1.494 x 10-23 คําตอบ : ........................................................
........................................................................
Be มมี วลอะตอมสมั พัทธเ์ ทา่ กบั 9 ........................................................................
........................................................................
2 ........................................................................
........................................................................

บทท่ 4 โมลและสูตรเคมี

ตัวอยา่ ง การคํานวณมวลอะตอมสมั พัทธ์
1. ธาตฮุ ีเลยี ม He มีมวลอะตอมเทา่ กบั 6.64 x 10-24 g จะมมี วลอะตอมสัมพัทธเ์ ทา่ ใด

จากสตู ร มวลอะตอมสมั พัทธข์ อง He = มวลอะตอมของธาตุ He (g)
1.66 x 10-24g

แทนคา่ มวลอะตอมสมั พัทธข์ อง He = 6.64 x 10-24g
1.66 x 10-24g

มวลอะตอมสมั พัทธข์ อง He = 4.00

ดงั นน้ ธาตุ He มีมวลอะตอมสมั พัทธ์ 4.00

2. ธาตุครปิ ทอน Kr มีมวลอะตอมสมั พทั ธ์ 83.80 ธาตคุ รปิ ทอน 1 อะตอมมมี วลเทา่ ใด mol and chemical formular

จากสูตร มวลอะตอมสัมพัทธข์ อง Kr = มวลอะตอมของธาตุ Kr (g)
1.66 x 10-24g

แทนคา่ 83.80 = มวลอะตอมของธาตุ Kr (g)
1.66 x 10-24g

มวลอะตอมสัมพัทธข์ อง Kr = 1.39 x 10-22 g

ดังนน้ มวลของธาตุ Kr 1.39 x 10-22 กรมั

3. ธาตุแมกนีเซยี ม Mg 10 อะตอม มีมวล 4.0338 x 10-22 g จงหามวลอะตอมสัมพัทธข์ องธาตแุ มกนเี ซียม

1. หามวลของแมกนีเซียม 1 อะตอม

มวลของ Mg 1 อะตอม = 4.0338 x 10-22g x1 อะตอม
10 อะตอม

มวลของ Mg 1 อะตอม = 4.0338 x 10-23 g

2. หามวลอะตอมสัมพัทธข์ อง Mg 4.0338 x 10-23g
1.66 x 10-24g
มวลอะตอมสมั พัทธข์ อง Mg =

มวลอะตอมสมั พัทธข์ อง Mg = 24.3
ดังนน้ ธาตุ Mg มมี วลอะตอมสัมพัทธ์ 24.3

3
บทท่ 4 โมลและสตู รเคมี

มวลอะตอม

ในธรรมชาติพบธาตชุ นิดเดียวกัน ทมมี วลตา่ งกนั แตจ่ าํ นวนโปรตอนเทา่ กนั เรยี กวา่ ไอโซโทป
ซงมีปริมาณในธรรมชาติแตกตา่ งกัน ดังนนการคํานวณมวลของสารจึงใชม้ วลอะตอมทไดจ้ ากการ
เฉลยคา่ มวลอะตอมของแตล่ ะไอโซโทปตามปริมาณทมีอยูใ่ นธรรมชาตดิ งั น

มวลอะตอมเฉลยของธาตุ = ∑ (%ไอโซโทป x มวลของไอโซโทป)
100

ตารางแสดง มวลอะตอมของไอโซโทป ปรมิ าณรอ้ ยละของไอโซโทป และมวลอะตอมเฉลย
ไอโซโทป มวลอะตอม ปรมิ าณทพบในธรรมชาติ มวลอะตอมเฉลย

1H 1.0078 99.9885 1.008 mol and chemical formular
2H 2.0141 0.0155

14N 14.0031 99.632 14.007
15N 15.0001 0.368 16.00
16O 15.9949 99.757
17O 16.9991 0.038
18O 17.9992 0.205

ตวั อยา่ ง การคาํ นวณมวลอะตอมเฉลย (มวลอะตอมสมั พันธเ์ ฉลย)

1. อริ ิเดยี ม (Ir) มี 2 ไอโซโทป ดงั ขอ้ มลู ตอ่ ไปน

ไอโซโทป มวลอะตอมของไอโซโทป ปรมิ าณรอ้ ยละในธรรมชาติ
Ir-191 190.9606 37.300
Ir-193 192.9629
62.700

มวลอะตอมเฉลยของอิริเดยี มมคี า่ เทา่ ใด ∑ (%ไอโซโทป x มวลของไอโซโทป)
100
มวลอะตอมเฉลยของ Ir =

มวลอะตอมเฉลยของ Ir = (37.300 x 190.9606) + (62.700 x 192.9629)
100

มวลอะตอมเฉลยของ Ir = 192.216

ดังนน มวลอะตอมเฉลยของ Ir มคี า่ เทา่ กบั 192.216

4
บทท 4 โมลและสตู รเคมี

2. ในธรรมชาติธาตุทองแดง (Cu) มีไอโซโทป คือ Cu-63 ซ่งมีมวลอะตอม 62.9296 และพบใน
ธรรมชาติ 69.15% เม่อมวลอะตอมเฉล่ยในตารางธาตุของทองแดง คือ 63.546 อีกไอโซโทปหน่ง
ของทองแดงมมี วลเทา่ ใด

จากโจทย ์ ไอโซโทปของทองแดงมี 2 ไอโซโทป และพบในธรรมชาติ 69.15%
1. ไอโซโทปท่ 1 มวลอะตอม = 62.9296 และพบในธรรมชาติ 100 – 69.15 = 30.85 %

2. ไอโซโทปท่ 2 มวลอะตอม = A

3. มวลอะตอมเฉลย่ ของทองแดง= 63.546

มวลอะตอมเฉลย่ ของ Cu = ∑ (%ไอโซโทป x มวลของไอโซโทป)
100

63.546 = %ไอโซโทปท่ 1 x มวลของไอโซโทปท่ 1 + %ไอโซโทปท่ 2 x มวลของไอโซโทปท่ 2 mol and chemical formular
100

63.546 = (69.15 x 62.9296 ) + (30.85 x A)
100

6354.6 = (69.15 x 62.9296) + (30.85 x A)

6354.6 = 4351.58 + (30.85 x A)

A = 6354.6 - 4351.58
30.85

A = 64.93

ดงั นน้ มวลอะตอมของไอโซโทปท่ 2 ของ Cu เทา่ กับ 64.93

3. การวเิ คราะหป์ ริมาณไอโซโทปของนอี อน (Ne) ไดก้ ราฟความสมั พนั ธร์ ะหวา่ งปริมาณไอโซโทป
และคา่ มวลตอ่ ประจุ (Mass spectrum) ดงั ตอ่ ไปน้

2010Ne มวลอะตอมเฉลย่ ของ Ne มคี า่ เทา่ ใด ?
100 90.480
ป ิรมาณท่พบ (ร้อยละ) = ∑ (%ไอโซโทป x มวลของไอโซโทป)
90 100

80 = (90.48 x 20) + (0.27 x 21) + (9.25 x 22)
100
70
= 20.19
60
ดงั นน้ มวลอะตอมเฉลย่ ของ Ne มคี า่ เทา่ กบั 20.19
50

40

30 2210Ne
20 2110Ne 9.250
10 0.270

0 มวล/ประจุ

5
บทท่ 4 โมลและสูตรเคมี

แบบฝกหัด มวลอะตอม mol and chemical formular

จุดประสงคก์ ารเรียนรู้
1. บอกความหมายของมวลอะตอมของธาตุ มวลอะตอมสมั พัทธ์ และมวลอะตอมเฉล่ยของธาตุ
2. คํานวณมวลอะตอมของธาตแุ ละมวลอะตอมสมั พัทธ์
3. คํานวณมวลอะตอมเฉล่ยของธาตุ

คําช้แจง ใหน้ ักเรยี นตอบคาํ ถามตอ่ ไปน้ อธบิ ายและแสดงวธิ ที ําใหถ้ กู ตอ้ ง

1. มวลอะตอมสัมพทั ธข์ องแคลเซยี ม (Ca) เทา่ กบั 40.08 จงหามวลของแคลเซยี ม (Ca) 1 อะตอม
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

2. ธาตุ A 5 อะตอม มีมวล 3.32 x 10-23 g ธาตนุ ม้ มี วลอะตอมสัมพทั ธเ์ ทา่ ใด
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

3. ธาตุ D มมี วลอะตอมสัมพัทธ์ 107.8 ธาตุน้ 2 อะตอม มีมวลกก่ รมั
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

6
บทท่ 4 โมลและสูตรเคมี

แบบฝกหัด มวลอะตอม mol and chemical formular

4. ธาตุ W มีมวลเป็น 10 เทา่ ของธาตุ X และ X มีมวลเป็น 1 เทา่ ของธาตุ Y เม่อ Y มีมวลอะตอม
สัมพัทธ์ 12.0 จงหามวลอะตอมของ W
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

5. ธาตุ L 2 อะตอม มีมวลเป็น 5 เทา่ ของธาตุ M 3 อะตอม ถา้ มวลอะตอมสมั พัทธข์ อง ธาตุ M เทา่ กบั 9
จงคํานวณหามวลอะตอมและมวลอะตอมสมั พทั ธข์ องธาตุ L
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

7

บทท่ 4 โมลและสูตรเคมี

แบบฝกหัด มวลอะตอม

6. ธาตุ 11A เป็นธาตทุ ม่ ีไอโซโทปเสถยี ร 3 ไอโซโทป ดงั ขอ้ มลู ตอ่ ไปน้

ไอโซโทปท ่ มวลอะตอม ร้อยละท ่พบในธรรมชาติ
1 23.99 79.00
2 24.99
3 25.99 10.00

11.00

6.1 ธาตุ A มมี วลอะตอมเฉลย่ เทา่ ใด mol and chemical formular
6.2 ธาตนุ ม้ ีมวลอะตอมน้อยกวา่ แกส๊ เฉอ่ ยในคาบเดยี วกันเทา่ ใด
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

8
บทท่ 4 โมลและสตู รเคมี

แบบฝกหัด มวลอะตอม mol and chemical formular

7. ธาตุคลอรีนในธรรมชาติมี 2 ไอโซโทป คือ Cl-35 และ Cl-37 ซ่งมีมวลอะตอมเทา่ กับ 34.97
และ 36.97 ตามลําดับ จากการวิเคราะห์องคป์ ระกอบพบวา่ Cl-35 ในธรรมชาติมีร้อยละ 75.77
มวลอะตอมเฉลย่ ของธาตุคลอรนี มีคา่ เทา่ ใด
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

8. ตามธรรมชาติโบรอน (B) มี 2 ไอโซโทป ประกอบดว้ ย 10B มวลอะตอม 10.013 และ 11B มวล
อะตอม 11.009 และมวลอะตอมเฉลย่ ของ B เทา่ กับ 10.811 จงหารอ้ ยละทพ่ บในธรรมชาตขิ องโบรอน
(B) แตล่ ะไอโซโทป
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

9

บทท่ 4 โมลและสตู รเคมี

แบบฝกหัด มวลอะตอม

9. จากขอ้ มลู ตอ่ ไปน้ 36.7

ป ิรมาณในธรรมชา ิต (%) 40

35

30 27.4

25

20.6

20

15

10 7.7 7.6

5

0 mol and chemical formular
65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80

จงคาํ นวณมวลอะตอมเฉลย่ ของเจอรเ์ มเนยี ม (Ge) มวล/ประจุ

...........................................................................................................................................................

...........................................................................................................................................................

...........................................................................................................................................................

...........................................................................................................................................................

...........................................................................................................................................................

...........................................................................................................................................................

...........................................................................................................................................................

...........................................................................................................................................................

...........................................................................................................................................................

...........................................................................................................................................................

...........................................................................................................................................................

...........................................................................................................................................................

...........................................................................................................................................................

...........................................................................................................................................................

...........................................................................................................................................................

...........................................................................................................................................................

...........................................................................................................................................................

...........................................................................................................................................................

...........................................................................................................................................................

...........................................................................................................................................................

10
บทท่ 4 โมลและสูตรเคมี

แบบฝกหัด มวลอะตอม

10. การวิเคราะหป์ รมิ าณไอโซโทปธาตุ M ไดก้ ราฟความสมั พันธร์ ะหวา่ งปรมิ าณไอโซโทปและคา่
มวลตอ่ ประจดุ งั ตอ่ ไปน้

ป ิรมาณในธรรมชา ิต 10 จงคาํ นวณมวลอะตอมเฉลย่ ของ M
............................................................................................
99 ............................................................................................ mol and chemical formular
............................................................................................
8 ............................................................................................
............................................................................................
7 ............................................................................................
............................................................................................
66 ............................................................................................
............................................................................................
5 ............................................................................................
............................................................................................
4

3

2

11

0
68 70 72 74

m/z

...........................................................................................................................................................

...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

11
บทท่ 4 โมลและสูตรเคมี

แบบทดสอบ

จุดประสงคก์ ารเรยี นรู้
1. บอกความหมายของมวลอะตอมของธาตุ มวลอะตอมสมั พัทธ์ และมวลอะตอมเฉลย่ ของธาตุ
2. คํานวณมวลอะตอมของธาตแุ ละมวลอะตอมสมั พัทธ์
3. คํานวณมวลอะตอมเฉลย่ ของธาตุ

คําช้แจง ใหน้ ักเรยี นเลือกตวั เลอื กท่ถกู ตอ้ งทส่ ดุ แลว้ ทาํ เครอ่ งหมายกากบาท (X) เพยี งคําตอบเดยี ว

1. มวลอะตอมสมั พัทธข์ องไฮโดรเจนเทา่ กบั 1.00 ไฮโดรเจน 1 อะตอมมีมวลกก่ รมั mol and chemical formular
1. 1.66 x 10-24
2. 6.02 x 10-23
3. 1.00
4. 2.00

2. มวลอะตอมสมั พทั ธข์ องโซเดยี มเทา่ กบั 22.99 โซเดียม 1 อะตอม มมี วลเป็นกเ่ ทา่ ของ 1 มวลของ
12
คารบ์ อน-12 1 อะตอม
1. 3.82 x 10-24

2. 1.91

3. 22.99

4. 275.88

3. ธาตุ X 5 อะตอมมีมวลเป็น 6 เทา่ ของธาตุแมกนีเซียม (Mg) 7 อะตอม ถา้ Mg มีมวลอะตอม
สมั พัทธเ์ ทา่ กับ 24 มวลของ X 1 อะตอมเทา่ กับขอ้ ใด

1. 3.34 x 10-22 g
2. 4.74 x 10-24 g

3. 2.86

4. 201.6

12
บทท่ 4 โมลและสตู รเคมี

4. ธาตุ A มี 3 ไอโซโทปมีมวลอะตอม 16, 18 และ 20 ตามลําดับ จากการศึกษาพบวา่ ในธรรมชาติมี
ชนดิ ท่ 1 เป็น 5 เทา่ ของชนิดท่ 2 ถา้ มวลอะตอมเฉล่ยของธาตุ A = 19.5 จงหารอ้ ยละของไอโซโทปท่ 3

1. 2.27

2. 11.36

3. 67.42

4. 86.38

5. [เคมีสามญั 58] ธาตุ X ท่พบในธรรมชาติมี 2 ไอโซโทป มีมวลอะตอมเทา่ กับ 10.0 และ 11.0
ถา้ มวลอะตอมเฉล่ยของธาตุ X เทา่ กับ 10.8 ขอ้ ใดเป็นกราฟแสดงความสัมพันธข์ องปรมิ าณท่พบ (รอ้ ยละ)
กับมวลอะตอมของ X

ป ิรมาณ ่ทพบ (ร้อยละ) 100 ปริมาณ ่ทพบ (ร้อยละ) 100 mol and chemical formular
80 80
60 10 11 60 10 11
40 40
20 20
0 0

1. 2.

มวลอะตอม มวลอะตอม

ป ิรมาณ ่ทพบ (ร้อยละ) 100 ป ิรมาณ ่ทพบ (ร้อยละ) 100
80 80
60 10 11 60 10 11
40 มวลอะตอม 40 มวลอะตอม
20 20
0 0

3. 4.

ป ิรมาณ ่ทพบ (ร้อยละ) 100 คะแนนท่ได ้
80
60 10 11
40 มวลอะตอม
20
0

5.

13
บทท่ 4 โมลและสูตรเคมี

บทท่ี 4 โมล และ ใบงานท่ี 2 เรื่อง โมล MOLE

วิชาเคมี สตู รเคมี ชอ-นามสกลุ .............แ................................................... ชน........... เลขที.่ ..........

ทบทวนความรเู้ ดมิ

ยงั จาํ การคํานวณโดยเทียบหน่วย ( Factor) ไดห้ รอื ไม ่ ?

แฟคเตอร์ คือ อัตราส่วนความสมั พนั ธข์ อง 2 หน่วย เชน่ ระหวา่ งนาที กบั วินาที เขยี นแฟคเตอร์
1 นาที 60 วนิ าที
เปลย่ นหน่วยได้ คือ 60 วนิ าที และ 1 นาที

ตัวอยา่ ง mol and chemical formular
1. 20 นาที คดิ เป็นกว่ ินาที

...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

2. 3600 วินาที คดิ เป็นกช่ ว่ โมง
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

แบบฝกหดั ทบทวน

1. นาปริมาตร 250 มลิ ลลิ ติ ร คิดเป็นกล่ ติ ร
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

14
บทท่ 4 โมลและสูตรเคมี

แบบฝกหัดทบทวน mol and chemical formular

2. 0.001 ตนั คดิ เป็นกม่ ิลลิกรัม
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

3. แอลกอฮอล์ (เอทานอล) 30 กรมั คดิ เป็นกม่ ิลลลิ ิตร เมอ่ ความหนาแน่นของแอลกอฮอลท์ อ่ ณุ หภมู ิ
นม้ คี า่ เทา่ กบั 0.8 g/ml
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

4. แกส๊ ชนิดหน่งเคล่อนท่ดว้ ยอัตราเร็ว 1.48 x 103 m.s-1 แกส๊ ชนิดน้เคล่อนท่ดว้ ยความเร็วก่
กโิ ลเมตรตอ่ ชว่ โมง
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

15
บทท่ 4 โมลและสตู รเคมี

โมล

โมล

นักเคมีกําหนดหน่วยแสดงจํานวนอนุภาคของสารเป็นหน่วยซ่งสัมพันธก์ ับปริมาณสารท่วัดได้
ในชวี ติ ประจําวนั ใหช้ อ่ วา่ โมล (mole)

สารใด ๆ 1 โมล มจี ํานวนอนภุ าคเทา่ กับ 6.02 x 1023 อนุภาค mol and chemical formular
ซ่งเรยี ก จํานวนอนภุ าคนว้ า่ “เลขอาโวกาโดร” (Avogadro’s number)

ตวั อยา่ ง อนภุ าคของสารบางชนดิ ทม่ ีปรมิ าณ 1 โมล

สาร จาํ นวนอนภุ าค
He 1 โมล He 6.02 x 1023 อะตอม
Cu 1 โมล Cu 6.02 x 1023 อะตอม
H2O 1 โมล H2O 6.02 x 1023 โมลเลกลุ
H 2 x 6.02 x 1023 อะตอม
NH3 1 โมล O 6.02 x 1023 อะตอม
NH3 6.02 x 1023 โมลเลกลุ
NaCl 1 โมล N 6.02 x 1023 อะตอม
CaCl2 1 โมล H 3 x 6.02 x 1023 อะตอม
Na2SO4 1 โมล Na+ 6.02 x 1023 ไอออน
Cl- 6.02 x 1023 ไอออน
Ca2+ 6.02 x 1023 ไอออน
Cl- 2 x 6.02 x 1023 ไอออน
Na+ 2 x 6.02 x 1023 ไอออน
SO42- 6.02 x 1023 ไอออน

ดังน้น สาร 1 โมล มี 6.02 x 1023 อนภุ าค และอนภุ าค จําแนกได้ คือ อะตอม, ไอออน, โมเลกลุ

16
บทท่ 4 โมลและสตู รเคมี

ตัวอยา่ ง การคํานวณโมลกบั อนุภาคของสาร
1. อารก์ อน (Ar) จาํ นวน 9.03 x 1023 อะตอม คิดเป็นกโ่ มล

วธิ ที ํา

ทราบวา่ “Ar 1 โมล มีจาํ นวนอนุภาค 6.02 x 1023 อะตอม”

เฟคเตอรเ์ ปล่ยนหน่วย คอื 1 mol Ar และ 6.02 x 1023 Atom Ar
6.02 x 1023 Atom Ar 1 mol Ar

จากโจทยค์ ํานวณจํานวนโมลดงั น้ mol and chemical formular
atom Ar → mol Ar

จาํ นวนโมลของ Ar = 9.03 x 1023Atom Ar x 1 mol Ar
จาํ นวนโมลของ Ar 6.02 x 1023Atom Ar

= 1.5 โมล

ดงั น้น Ar มีจํานวน 1.5 โมล

2. แกส๊ ไขเ่ น่า (H2S) จํานวน 6.02 x 1022 โมเลกลุ ประกอบดว้ ยไฮโดรเจน (H) และซัลเฟอร์ (S)
อยา่ งละกโ่ มล

วธิ ีทํา

ทราบวา่ “H2S 1 โมล มีจํานวนอนภุ าค 6.02 x 1023 โมเลกลุ ”

เฟคเตอรเ์ ปล่ยนหน่วย คือ 1 mol H2S และ 6.02 x 1023Atom H2S
6.02 x 1023Atom H2S 1 mol H2S

และ “H2S 1 โมล ประกอบดว้ ย H 2 โมล และ S 1 โมล”

เฟคเตอรเ์ ปลย่ นหน่วย คือ 1 mol H2S และ 2 mol H
2 mol H 1 mol H2S

เฟคเตอรเ์ ปล่ยนหน่วย คอื 1 mol H2S และ 1 mol S
1 mol S 1 mol H2S

17
บทท่ 4 โมลและสูตรเคมี

จากโจทยค์ ํานวณจํานวนโมลของอะตอมทง 2 ชนิด ดังน

การหาจํานวนโมลของไฮโดรเจน

molecule H2S → mol H2S → mol H

จํานวนโมลของ H = 6.02 x 1022 molecule H2S x 1 mol H2S x 1 2 mol H
6.02 x 1023mol H2S mol H2S

จาํ นวนโมลของ H = 0.2 โมล

การหาจาํ นวนโมลของซลั เฟอร์

molecule H2S → mol H2S → mol S

จาํ นวนโมลของ S = 6.02 x 1022 molecule H2S x 1 mol H2S x 1 1 mol S mol and chemical formular
6.02 x 1023mol H2S mol H2S

จาํ นวนโมลของ S = 0.1 โมล

ดังนน ใน H2S 6.02 x 1022 โมเลกุล มี H จํานวน 0.2 โมล และ S จํานวน 0.1 โมล

3. โพแทสเซียมซัลเฟต (K2SO4) จาํ นวน 0.25 โมล ประกอบดว้ ยอนุภาคชนดิ ใด และแตล่ ะอนภุ าค
มีจาํ นวนเทา่ ใด
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

18

บทท 4 โมลและสตู รเคมี

4. จงหาจํานวนโมลของแคลเซยี มไนเตรต (Ca(NO3)2) ทป่ ระกอบดว้ ย NO3- จาํ นวน 1.204 x 1024 ไอออน mol and chemical formular
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

การผายลม (ตด) ประกอบดว้ ยแกส๊ ไนโตรเจน, ไฮโดรเจน,
คารบ์ อนไดออกไซด,์ แกส๊ มีเทน, ออกซิเจน และแกส๊ ทม่ กี ํามะถัน

แกส๊ ท่ทําใหก้ ารผายลมมีกล่นไมพ่ ึงประสงค์ คือ แกส๊ ท่มีกํามะถัน
เกดิ จากการรับประทานอาหารจําพวกโปรตีน ตัวอยา่ งแกส๊ ทม่ ีกาํ มะถนั
เชน่ แกส๊ ไขเ่ น่า (H2S, sulfur dioxide)

19
บทท่ 4 โมลและสตู รเคมี

ตรวจสอบความเขา้ ใจ

1. ระบุจํานวนอนุภาคของสารตอ่ ไปน้ จํานวน 1 โมล

สาร 1 โมล จาํ นวนอนุภาค

H2 H2 6.02 x 1023 โมเลกลุ
H 2 x 6.02 x 1023 อะตอม

Ne

CuSO4

CO2 mol and chemical formular

Ca(OH)2

Fe

NO2

ยงั จําไดห้ รือไม ่ ?
“สูตรของสารประกอบไอออนกิ สามารถหาไดจ้ ากการไขวป้ ระจ”ุ

Na+ Cl- Ca2+ Cl- K+ SO42-

NaCl CaCl2 K2SO4
โซเดยี มคลอไรด์ แคลเซยี มคลอไรด์ โพแทสเซยี มซัลเฟต

20 บทท่ 4 โมลและสูตรเคมี

2. เหลก็ (III) ออกไซด์ (Iron (III) Oxide) จาํ นวน 3.0 โมล ประกอบดว้ ยเหล็กก่ไอออน mol and chemical formular
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

3. อะลูมิเนียมไฮดรอกไซด์ (Aluminium hydroxide) ก่โมลท่สามารถให้ Al3+ 3.01 x 1023 ไอออน
และสารดงั กลา่ วมีไฮดรอกไซดอ์ ยกู ่ ่โมล
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

21
บทท่ 4 โมลและสตู รเคมี

โมล

เน่องจาก สาร 1 โมล มีจํานวน 6.02 x 1023 อนุภาค และเราทราบวา่ มวลของ 12C 1 อะตอม
มมี วล 12 x 1.66 x 10-24 g ดังนน้ มวลของ 12C 1 โมล หาไดด้ ังน้

มวลของ 12C 1 โมล = 12 x 1.66 x 10-24 g C x 6.02 x 1023 atom C
1 atom C 1 mol C

มวลของ 12C 1 โมล = 12 g/mol

12C 1 โมล มมี วลเทา่ กับ 12 กรมั คา่ นเ้ รยี กวา่ คา่ มวลตอ่ โมล (molar mass) ซง่ มีคา่ เทา่ กบั มวลอะตอม
ของธาตุน้นในตารางธาตุ ดงั นน้ สารใด ๆ 1 โมล มีมวลเทา่ กบั คา่ มวลตอ่ โมล ของสารน้น

สารบริสุทธสิ ่วนใหญป่ ระกอบดว้ ยธาตุมากกวา่ 1 อะตอม ยึดเหน่ยวกันดว้ ยพนั ธะชนิดตา่ ง ๆ คา่ mol and chemical formular
มวลตอ่ โมลของสารจงึ หาไดจ้ ากผลรวมของมวลอะตอมของธาตใุ นสตู รเคมี

ตารางแสดงคา่ มวลตอ่ โมลของธาตบุ างชนิด

สาร 1 โมล มวลตอ่ โมล ( g/mol) 1 หน่วยสตู ร
มวลอะตอม
Na Aw = 22.99
(Atomic weight)

He Aw = 4.00 มวลอะตอม
(Atomic weight)

Mw = 2H มวลโมเลกลุ
H2 = 2(1.01) (Molecular weight)

= 2.02

Mw = 2H + O มวลโมเลกลุ
H2O = 2(1.01) + 16.00 (Molecular weight)

= 18.02

Mw = 3C + 8H มวลโมเลกลุ
C3H8 = 3(12.00) +8(1.01) (Molecular weight)

= 44.08

Fw = Na + Cl มวลสูตร
NaCl = 22.99 + 35.45 (Formular weight)

= 58.44

Fw = 3Ca + 2P + 8O มวลสตู ร
= 3(40.08) + 2(30.97) + 8(16.00) (Formular weight)
Ca3(PO4)2 = 310.18

22
บทท่ 4 โมลและสูตรเคมี

คําถาม : เหตุใดสารไอออนิก, สารโคเวเลนต์ และ แกส๊ เฉ่อยกับโลหะจึงเรียกคา่ มวลตอ่ โมล mol and chemical formular
วา่ มวลสูตร (Fw), มวลโมเลกุล (Mw) และ มวลอะตอม (Aw) ตามลําดับ และคา่ มวลตอ่ โมลน้มีช่อ
เรยี กอน่ อกี หรอื ไม ่ รว่ มกนั อภปิ รายจากความรเู้ รอ่ งพันธะเคมีประกอบเพอ่ คน้ หาคําตอบ
คาํ ตอบ : ...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

ตวั อยา่ ง การคํานวณโมลกับมวลของสาร
1. ยเู รีย [(NH2)2CO] มีมวลโมเลกลุ เทา่ ใด (ใชข้ อ้ มลู จากตารางธาตใุ นการคาํ นวณ)
วธิ ีทาํ ตารางธาตรุ ะบมุ วลอะตอมของ H = 1.01, C = 12.01, O = 16.00, N = 14.01

มวลโมเลกุลของ ยูเรีย = 2N + 4H + C + O
มวลโมเลกลุ ของ ยูเรีย = 2(14.01) + 4(1.01) + 12.01 + 16.00
มวลโมเลกลุ ของ ยูเรีย = 60.07
ดงั นน้ ยูเรีย มีมวลโมเลกลุ เทา่ กบั 60.07

23
บทท่ 4 โมลและสูตรเคมี

2. เลด (II) ไนเตรต 99.30 กรัม มีจํานวนก่โมลและก่ไอออน
(กําหนดใหม้ วลอะตอม Pb = 207.0, N = 14.00, O = 16.00)

วิธีทํา
มวลสตู ร Fw ของ Pb(NO3)2 = Pb + 2N + 6O

มวลสตู ร Fw ของ Pb(NO3)2 = 207.0 + 2(14.00) + 6(16.00) = 331.0

จากมวลสูตรจะไดว้ า่ “Pb(NO3)2 1 โมล มีมวล 331 กรมั ”

เฟคเตอรเ์ ปลย่ นหน่วย คอื 1 mol Pb(NO3)2 และ 331.0 g Pb(NO3)2
331.0 g Pb(NO3)2 1 mol Pb(NO3)2

การหาจาํ นวนโมลของ Pb(NO3)2 mol and chemical formular

g Pb(NO3)2 → mol Pb(NO3)2

จาํ นวนโมลของ Pb(NO3)2 = 99.30 g Pb(NO3)2 x 1 mol Pb(NO3)2
จาํ นวนโมลของ Pb(NO3)2 331.0 g Pb(NO3)2

= 0.3 mol Pb(NO3)2

จากสูตรเคมี Pb(NO3)2 1 โมล ประกอบดว้ ย Pb2+ 1 โมล และ NO32- 2 โมล

การหาจํานวนของไอออน Pb2+ และ NO3- หาไดด้ งั น้

mol Pb(NO3)2 → Pb2+ mol → Pb2+ ion

จํานวนไอออนของ Pb2+ = 0.3 mol Pb(NO3)2 x 1 mol Pb2+ x 6.02 x 1023 ion Pb2+
จํานวนไอออนของ Pb2+ 1 mol Pb(NO3)2 1 mol Pb2+

= 1.806 x 1023 ไอออน

mol Pb(NO3)2 → NO3- mol → NO3- ion

จํานวนไอออนของ NO3- = 0.3 mol Pb(NO3)2 x 1 2 mol NO3- x 6.02 x 1023 ion NO3-
mol Pb(NO3)2 1 mol NO3-

จํานวนไอออนของ NO3- = 3.612 x 1023 ไอออน

ดังน้น เลด (II) ไนเตรต 99.30 กรัม คิดเป็น 0.3 โมล และประกอบดว้ ย Pb2+1.806 x 1023 ไอออน
และ NO3- 3.612 x 1023 ไอออน

24
บทท่ 4 โมลและสูตรเคมี

3. กลูโคส (C6H12O6) 6.02 x 1022 โมเลกุล มีอะตอมของออกซิเจนคิดเป็นก่โมล และก่กรัม mol and chemical formular
(กําหนดใหม้ วลอะตอม C = 12.0, H = 1.0, O = 16.0)
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

4. สารประกอบ H2SO4 34.30 กรัม มีจํานวนโมลเทา่ กบั SO2 ก่กรมั
(กําหนดใหม้ วลอะตอม H = 1.0, O = 16.0, S = 32.0)
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

25

บทท่ 4 โมลและสตู รเคมี

ตรวจสอบความเขา้ ใจ

1. สารตอ่ ไปนม้ ีคา่ มวลตอ่ โมลเทา่ ใด (ใชข้ อ้ มลู จากตารางธาตุในการคาํ นวณ)
1.1 S8 1.2 Cu

1.3 C6H6 1.4 (NH4)2SO4 mol and chemical formular

2. จงหาคํานวณโมลของนา ตาลทราย (C12H22O11) 34.2 กรัม (กําหนดใหม้ วลอะตอมของ C = 12.0,
H = 1.0, O = 16.0)
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

26
บทท่ 4 โมลและสตู รเคมี

3. แกส๊ คลอรนี (Cl2) จํานวน 3.01 x 1024 โมเลกุล หนกั กก่ รมั (กําหนดใหม้ วลอะตอม Cl = 35.5) mol and chemical formular
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

4. แกส๊ ออกซิเจน 1.0 กรัม มีจํานวนโมเลกุลเท่ากับแกส๊ คาร์บอนไดออกไซดท์ ่มีมวลก่กรัม
(กาํ หนดใหม้ วลอะตอม O = 16.0, C = 12.0)
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

Wap !!
Wap !!

I’ m a mole.
and i live in a hole. !!

27
บทท่ 4 โมลและสตู รเคมี

โมล

แกส๊ มีมวลน้อยมากเม่อเปรียบเทียบกับปริมาตร ดังน้นการรายงานปริมาณของแกส๊ จึงนิยม
รายงานในหน่วยปริมาตร พร้อมระบุสภาวะอุณหภูมิ และความดัน เพราะปริมาตรของแกส๊
เปลย่ นแปลงตามอณุ หภูมแิ ละความดัน

สภาวะอุณหภูมิและความดันมาตรฐาน (Standard temperature and pressure, STP) คือ
สภาวะอณุ หภมู ิ 0 องศาเซลเซียส และความดนั 1 atm แกส๊ 1 โมลจะมีปรมิ าตรเทา่ กับ 22.4 ลิตร

สรปุ แกส๊ ใด ๆ 1 โมล มีปริมาตร 22.4 ลติ ร ท่ STP

ตารางแสดง มวลและปรมิ าตรแกส๊ บางชนิดทส่ ภาวะ STP

แกส๊ มวลตอ่ โมล ( g/mol) มวลของแกส๊ 1 L (g) mol and chemical formular

He 4.00 0.179

CH4 16.05 0.716

O2 32.00 1.430

Cl2 70.90 3.165

แกส๊ แตล่ ะชนดิ จาํ นวน 1 โมล จะมปี ริมาตร 22.4 L

ปรมิ าตรของแกส๊ He จํานวน 1 โมล ปรมิ าตรของแกส๊ CH4 จาํ นวน 1 โมล

ปรมิ าตรของ He = 4g x 1.0 L ปรมิ าตรของ CH4 = 16.05 g x 1.0 L
1 mol 0.179 g 1 mol 0.716 g

ปรมิ าตรของ He = 22.34 L ปริมาตรของ CH4 = 22.41 L

ปริมาตรของแกส๊ O2 จาํ นวน 1 โมล ปรมิ าตรของแกส๊ Cl2 จาํ นวน 1 โมล
......................................................................... .........................................................................
......................................................................... .........................................................................
......................................................................... .........................................................................
......................................................................... .........................................................................

......................................................................... .........................................................................
......................................................................... .........................................................................

28
บทท่ 4 โมลและสตู รเคมี

ขอ้ ควรทราบ
ท่สภาวะอุณหภูมแิ ละความดันอน่ แกส๊ 1 โมล จะมีปรมิ าตรไมเ่ ทา่ กบั 22.4 ลิตร เราสามารถคํานวณ

โดยใชก้ ฎแกส๊ ในอุดมคติ จากสตู ร PV = nRT ซง่ นักเรียนจะไดศ้ กึ ษาตอ่ ในบทเรียน เรอ่ ง แกส๊

ตัวอยา่ ง การคาํ นวณโมลกบั ปรมิ าตรของแกส๊
1. บรรจุแกส๊ ฮีเลียม (He) ภายในลกู โป่ ง ท่สภาวะ STP พบวา่ มีปรมิ าตร 11.2 ลติ ร จงหาจาํ นวนโมลของ
ฮเี ลียมในลูกโป่ งน้

วธิ ีทาํ

ทราบวา่ “แกส๊ He 1 โมล มปี รมิ าตร 22.4 ลติ ร ท่ STP” mol and chemical formular

เฟคเตอรเ์ ปลย่ นหน่วย คอื 1 mol He และ 22.4 L He
22.4 L He 1 mol He

การหาจํานวนโมลของ He หาไดด้ ังน้

L He → mol He

จาํ นวนโมลของ He = 11.2 L He x 1 mol He
จํานวนโมลของ He 22.4 L He

= 0.5 โมล

2. แกส๊ มีเทนจํานวน 0.25 โมล ทส่ ภาวะอุณหภมู ิ และความดนั มาตรฐานมีปริมาตรกม่ ลิ ลลิ ิตร
วิธที าํ

ทราบวา่ “แกส๊ CH4 1 โมล มีปรมิ าตร 22.4ลิตร ท่ STP”

เฟคเตอรเ์ ปลย่ นหน่วย คอื 1 mol CH4 และ 22.4 L CH4
22.4 L CH4 1 mol CH4

และ
“สารปริมาตร 1 ลิตร คิดเป็น 1000 มลิ ลลิ ติ ร”

เฟคเตอรเ์ ปลย่ นหน่วย คอื 1L และ 1000 ml
1000 ml 1L

29
บทท่ 4 โมลและสูตรเคมี

การหาปรมิ าตรของ CH4 หาไดด้ งั น้
mol CH4 → L CH4 → ml CH4

ปรมิ าตรของ CH4 = 0.25 mol CH4 x 22.4 L CH4 x 1000 ml
ปริมาตรของ CH4 1 mol CH4 1L

= 5,600 มลิ ลลิ ติ ร

ดงั นน้ แกส๊ มีเทน (CH4) มปี ริมาตร 5,600 มลิ ลลิ ติ ร

3. แกส๊ คลอรนี (Cl2) 1.42 g ท่ STP มีปรมิ าตรกล่ ติ ร (กาํ หนดใหม้ วลอะตอม Cl = 35.5) mol and chemical formular
Hint : g → mol → L

...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

4. แกส๊ X2 จาํ นวน 1 ลิตร ทอ่ ณุ หภมู ิ และความดนั บรรยากาศ มมี วล 0.804 กรมั แกส๊ นจ้ ะมมี วล
โมเลกุล และมวลอะตอมเทา่ กบั เทา่ ใด

Hint : g/L → Mw → Aw
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

30

บทท่ 4 โมลและสตู รเคมี

ตรวจสอบความเขา้ ใจ mol and chemical formular

1. แกส๊ ไขเ่ น่า จํานวน 1.7 กรมั จะมปี ริมาตรก่ลูกบาศกเ์ ซนตเิ มตร ท่ STP
(กําหนดใหม้ วลอะตอม H = 1.0, S = 32.0)
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

2. ถังแกส๊ ขนาดเลก็ (ถงั แกส๊ ปคนคิ ) สูง 40 เซนติเมตร และหน้าตัดกวา้ ง 21 เซนตเิ มตร ท่สภาวะ
อณุ หภมู ิ และความดันมาตรฐานจะมแี กส๊ บรรจภุ ายในโดยประมาณกโ่ มล (0.62 mol)

........................................................................................................

........................................................................................................

21 cm 40 cm ........................................................................................................
........................................................................................................

........................................................................................................

...........................................................................................................................................................

...........................................................................................................................................................

...........................................................................................................................................................

...........................................................................................................................................................

...........................................................................................................................................................

...........................................................................................................................................................

...........................................................................................................................................................

...........................................................................................................................................................

...........................................................................................................................................................

...........................................................................................................................................................

...........................................................................................................................................................

...........................................................................................................................................................

31
บทท่ 4 โมลและสตู รเคมี

3. แกส๊ A มวล 1.76 กรัม มีปริมาตร 896 ลูกบาศกเ์ ซนติเมตร ท่อุณหภูมิ 0 องศาเซลเซียส mol and chemical formular
ความดัน 1 บรรยากาศ แกส๊ นม้ มี วลโมเลกลุ เทา่ กบั เทา่ ใด
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

4. แกส๊ ออกซิเจน (O2) มคี วามหนาแน่นเทา่ ใดท่ STP (กาํ หนดใหม้ วลอะตอม O = 16.0)
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

32

บทท่ 4 โมลและสูตรเคมี

สรปุ ความสัมพนั ธ์

จากการศึกษา เรอ่ ง โมล ทําใหท้ ราบวา่
“สารใด ๆ 1 โมล มจี าํ นวนอนุภาคเทา่ กบั 6.02 x 1023 อนภุ าค”
“สารใด ๆ 1 โมล จะมีมวลเทา่ กับ คา่ มวลตอ่ โมล ของสารนน้ ”
“แกส๊ ใด ๆ 1 โมล มีปริมาตร 22.4 ลติ ร ท ่ STP”

Particle mol and chemical formular

6.02 x 10-23

6.02 x 1023 อนุภาค 1 โมล

1 โมล 6.02 x 1023 อนุภาค

Mass Onechoiceonechem Volume

Molar mass 22.4 L

(STP)นอกจากเฟคเตอรเ์ ปลย่ นหน่วยเราสามารถใชส้ ตู รในการคาํ นวณอน่ ๆ ได้ ดงั น้

mol = n 1023 mol = g mol = V L
6.02 x Mw 22.4

เม่อ n = จาํ นวนอนุภาคของสาร
g = มวลของสาร
Mw = มวลโมเลกุล
V = ปริมาตรแกส๊ ท่ STP

33

บทท่ 4 โมลและสตู รเคมี

ตัวอยา่ ง การคํานวณความสัมพนั ธร์ ะหวา่ งโมล มวล และปริมาตรของแกส๊

1. จงหาจาํ นวนโมล โมเลกลุ และปรมิ าตรท่ STP ของสารตอ่ ไปน้
(กาํ หนดใหม้ วลอะตอม O = 16, N = 14, H = 1)

1.1 แกส๊ โอโซน (O3) 9.6 กรัม

มวลโมเลกลุ Mw ของ O3 = 3O molecule O3
= 48

การคํานวณ

g O3 → mol O3

L O3 mol and chemical formular

หาจํานวนโมเลกลุ ของ O3

โมเลกุลของ O3 = 9.6 g O3 x 1 mol O3 x 6.02 x 1023 molecule O3
48 g O3 1 mol O3

โมเลกุลของ O3 = 1.204 x 1023 โมเลกุล

หาปริมาตรของ O3

ปริมาตรของ O3 = 9.6 g O3 x 1 mol O3 x 22.4 L O3
48 g O3 1 mol O3

ปริมาตรของ O3 = 4.48 ลติ ร

ดังน้น O3 มจี าํ นวน 1.204 x 1023 โมเลกลุ และจะมปี ริมาตร 4.48 ลติ ร ทส่ ภาวะ STP

รู้หรือไม ่ ? โอโซน (O3) อยูใ่ นชน้ บรรยากาศใด ?
โอโซน (O3) พบมากในช้นบรรยากาศสตราโตสเฟยร์

(Starosphere) “สูงจากพ้นโลกประมาณ 20-50 กิโลเมตร”
โอโซนสามารถดูดซับ และป้ องกันรงั สอี ัลตราไวโอเรต (UV)
ท่ส่ องมาจากดวงอาทิตย ์ เปรียบเสมือนเกราะคุม้ กันพืชและ
สง่ มชี ีวิต ไมใ่ หไ้ ดร้ บั รังสีดงั กลา่ วมากเกินไป

: แผนท่โอโซนแสดงบริเวณทม่ โี อโซนเบาบางบริเวณทวีปนา แขง็ (Antarctic) กนั ยายน 2564.

34
บทท่ 4 โมลและสตู รเคมี

1.2 ไอนาในอากาศ 27 กรัม

มวลโมเลกลุ Mw ของ H2O = 2H + O molecule H2O
= 18

การคํานวณ

g H2O → mol H2O

L H2O

หาจาํ นวนโมเลกลุ ของ H2O

โมเลกุลของ H2O = 27 g H2O x 1 mol H2O x 6.02 x 1023 molecule H2O
18 g H2O 1 mol H2O

โมเลกุลของ H2O = 9.03 x 1023 โมเลกลุ mol and chemical formular

หาปรมิ าตรของ H2O

ปรมิ าตรของ H2O = 27 g H2O x 1 mol H2O x 22.4 L H2O
18 g H2O 1 mol H2O

ปริมาตรของ H2O = 33.6 ลติ ร

ดงั น้น H2O มจี ํานวน 9.03 x 1023 โมเลกุล และจะมปี รมิ าตร 33.6 ลิตร ท่สภาวะ STP

สถานะของนา

Condensation Melting
การควบแน่น การหลอมเหลว

การระเหย การแข็งตวั
Evaporation Freezing

H2O(g) 100oC H2O(l) 0oC H2O(s)
ไอนํา้ นํา้
Steam นํ้าแข็ง
Water
ice

“เมอ่ ของแขง็ กลายเป็นแกส๊ เรยี ก การระเหดิ และเมอ่ แกส๊ กลายเป็นของแขง็ เรยี ก การระเหดิ กลบั ”

35
บทท่ 4 โมลและสตู รเคมี

1.3 แกส๊ แอมโมเนยี 8 กรมั

มวลโมเลกลุ Mw ของ NH3 = N + 3H molecule NH3
= 17

การคาํ นวณ

g NH3 → mol NH3

L NH3

หาจาํ นวนโมเลกลุ ของ NH3

โมเลกุลของ NH3 = 8 g NH3 x 1 mol NH3 x 6.02 x 1023 molecule NH3
17 g NH3 1 mol NH3

โมเลกลุ ของ NH3 = 2.83 x 1023 โมเลกุล mol and chemical formular

หาปรมิ าตรของ NH3

ปรมิ าตรของ NH3 = 8 g NH3 x 1 mol NH3 x 22.4 L NH3
17 g NH3 1 mol NH3

ปรมิ าตรของ NH3 = 10.54 ลิตร

ดังน้น NH3 มจี ํานวน 2.83 x 1023 โมเลกุล และจะมปี รมิ าตร 10.54 ลติ ร ทส่ ภาวะ STP

กา๊ ซแอมโมเนยี ใชท้ าํ อะไร ?

แอมโมเนยี (NH3) ใชใ้ นอุตสาหกรรมการทําเคร่องทําความเย็น แกส๊ มีความดัน กดั กรอ่ น
โรงงานนา แข็ง โรงงานใยสังเคราะห์ อุตสหกรรมอาหาร รวมท้ง
ในนายาทําความสะอาดทใ่ ชท้ ่วไปในครวั เรือน แอมโมเนยี ท่พบ ระวัง พษิ ตอ่ สง่ แวดลอ้ ม
ทว่ ไปไมก่ อ่ ใหเ้ กิดอันตรายเนอ่ งจากความเขม้ ขน้ ตา

“หากสารดงั กลา่ วความเขม้ ขน้ สงู จะมคี วามอนั ตรายตามสญั ลักษณ์
GHS แสดงดงั ภาพ”

36
บทท่ 4 โมลและสตู รเคมี

2. ลมหายใจออกประกอบดว้ ยแกส๊ คารบ์ อนไดออกไซด์ 4 เปอรเ์ ซ็นต์ และการหายใจออกแตล่ ะคร้ง mol and chemical formular
มีปรมิ าตรคร่งลิตร ปรมิ าตรแกส๊ คารบ์ อนไดออกไซดท์ ่หายใจออกในแตล่ ะคร้งมจี ํานวนก่มลิ ลลิ ติ ร
และคดิ เป็นก่โมเลกลุ →

Hint : % CO2 → ml CO2 → mol CO2→ molecule CO2

ml CO2
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

37

บทท่ 4 โมลและสูตรเคมี

แบบฝกหัด โมล

จดุ ประสงคก์ ารเรียนรู้
1. อธิบายความหมายของโมลและเลขอโวกาโดร

2. คํานวณมวลโมเลกุล และมวลสตู ร

3. อธบิ ายความสัมพันธข์ องโมล มวล จํานวนอนภุ าค และปรมิ าตรของแกส๊ ท่ STP
4. คาํ นวณปริมาณสารจากความสัมพันธข์ องโมล มวล จาํ นวนอนภุ าคและปริมาตรของแกส๊ ท่ STP

กําหนดใหม้ วลอะตอม N = 14 O = 16 mol and chemical formular
H = 1 C = 12

Na = 23 S = 32 Ca = 40 Cu = 63.5

คาํ ช้แจง ใหน้ ักเรยี นตอบคาํ ถามตอ่ ไปน้ อธบิ ายและแสดงวธิ ที าํ ใหถ้ กู ตอ้ ง

1. จงคาํ นวณจํานวนโมลของสารตอ่ ไปน้
1.1 ไนโตรเจน (N2) จํานวน 2.107 x 1024 โมเลกลุ

...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

1.2 เกลอื แกง ทม่ โี ซเดยี มไอออน (Na+) 1.204 x 1024 ไอออน
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

38
บทท่ 4 โมลและสตู รเคมี

แบบฝกหัด โมล mol and chemical formular

1.3 แอมโมเนียมซลั เฟต ((NH4)2SO4) ทม่ ีแอมโมเนียมไอออน (NH4+) 6.02 x 1023 ไอออน
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

1.4 จนุ สี (CuSO4.5H2O) 24.95 กรัม
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

1.5 หินปูน 10.0 กรมั
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

1.6 ลกู เหม็น (C10H8) จํานวน 28 ลติ ร ท่สภาวะ STP
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

39
บทท่ 4 โมลและสูตรเคมี

แบบฝกหัด โมล mol and chemical formular

1.7 ซลั เฟอรไ์ ดออกไซด์ (SO2) 5,600 มลิ ลิลติ ร ทส่ ภาวะ STP
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

1.8 นา ส้มสายชู (CH3COOH) ปรมิ าตร 30 มิลลลิ ติ ร ทม่ คี วามหนาแน่น 1.05 กรัมตอ่ มิลลลิ ติ ร
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

ขอ้ สังเกต
CuSO4 มีช่อวา่ คอปเปอร์ (II) ซัลเฟต “จุนสี” เป็นสารประกอบแทรนซิชัน สามารถมีสีได้

หลายสี โดย CuSO4 จะมีสีขาว ส่ วน CuSO4.5H2O จะมีสีฟ้ า ซ่ง H2O ท่เกาะอยูก่ ับคอปเปอร์
ซัลเฟตทม่ สี ีฟ้า เรียกวา่ นา ผลึก หรือ ไฮเดรต เป็นลแิ กนดท์ ส่ ่งผลตอ่ สีของแทรนซชิ ัน

CuSO4 CuSO4.5H2O

ถา้ ตอ้ งการ Cu2+ 0.1 mol ตอ้ งช่ง CuSO4 มากก่ รมั ถา้ ตอ้ งการ Cu2+ 0.1 mol ตอ้ งชง่ CuSO4.5H2O มากก่ รัม

40
บทท่ 4 โมลและสตู รเคมี

แบบฝกหัด โมล mol and chemical formular

2. แคลเซียมไฮดรอกไซด์ ท่มีนาผลึก มีสูตรเป็น Ca(OH)2.nH2O จงหาคา่ n เม่อมวลสูตรของสารน้
เทา่ กับ 110
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

3. แกส๊ ไนโตรเจนไดออกไซด์ ท่ประกอบดว้ ยออกซิเจน 9.03 x 1022 อะตอม มีมวลคิดเป็นก่กรัม
และมีปริมาตรกม่ ิลลลิ ิตรท่ STP
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

41

บทท่ 4 โมลและสตู รเคมี

แบบฝกหัด โมล mol and chemical formular

4. แกส๊ ชนิดหน่ง 7.50 กรัม มีปริมาตร 5.60 ลิตรท่สภาวะอุณหภูมิและความดันมาตรฐาน
แกส๊ ชนดิ นม้ ีนาหนักโมเลกุลเทา่ ใด
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

5. ถา้ มีเอทานอล (CH3CH2OH) จาํ นวน 138 กรัม ประกอบดว้ ยอะตอมของ C 2 อะตอม, H 6 อะตอม
และ O 1 อะตอม

5.1 จงเขยี นสตู รโครงสรา้ งของเอทานอล
5.2 จํานวนโมลของธาตแุ ตล่ ะชนดิ
5.3 จํานวนโมเลกุลของเอทานอล
5.4 ปริมาตรของเอทานอลท้งหมดท่ STP
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

42

บทท่ 4 โมลและสตู รเคมี

........................................................................................................................................................... mol and chemical formular
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

6. ความหนาแน่นของนาท่อุณหภูมิ 48oC เท่ากับ 1000 กรัมตอ่ ลิตร จงคํานวณจํานวนโมลและ
จํานวนอนุภาคของนา ปรมิ าตร 2.56 มลิ ลิลิตร ทอ่ ณุ หภมู ดิ งั กลา่ ว
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

43
บทท่ 4 โมลและสตู รเคมี

แบบฝกหัด โมล mol and chemical formular

7. ถา้ สารประกอบ A 5 โมเลกลุ มีมวล 2.3525 x 10-22 กรมั สารประกอบ B มนี าหนักโมเลกลุ
เป็น 3 เทา่ ของ A สารประกอบ B มคี า่ มวลตอ่ โมลเทา่ ใด
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

8. แกส๊ มเี ทนทม่ มี วลเทา่ กบั แกส๊ ไฮโดรเจน 10 โมล มีกโ่ มเลกุล
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

44

บทท่ 4 โมลและสูตรเคมี

แบบฝกหดั โมล mol and chemical formular

9. ใหค้ วามรอ้ น ASO4.6H2O ทม่ มี วล 133.75 กรัม จนนา ระเหยออกหมดเหลือ ASO4 หนัก 79.75 กรมั
จงหามวลอะตอมของ A
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

10. ใส่เคร่องหมาย ✓ หน้าขอ้ ความทถ่ ูกตอ้ ง และเคร่องหมาย x หน้าขอ้ ความท่ไมถ่ กู ตอ้ ง

..................... อะตอมประกอบดว้ ยอนุภาค 3 ชนิด ไดแ้ ก่ โปรตอน นวิ ตรอน และอิเลก็ ตรอน
..................... อิเลก็ ตรอนมีมวลมากกวา่ โปรตอนประมาณ 1,800 เทา่
..................... แคลเซียมคอลไรด์ 1 โมล ประกอบดว้ ย คลอไรดไ์ อออน 1.204 x 1024 ไอออน
..................... มวลสูตรของเมทานอล (CH3CH2OH) คือ 46 กรัม/โมล
..................... ท่สภาวะ STP แกส๊ ออกซิเจน 32.0 กรมั มีปรมิ าตรเทา่ กับแกส๊ ไนโตรเจน 28.0 กรัม
..................... สารประกอบไอออนิกไมม่ สี ูตรโมเลกุล เนอ่ งจากมโี ครงสรา้ งตอ่ เนอ่ งกันเป็นผลึก
..................... คา่ มวลตอ่ โมลของสารโคเวเลนต์ เรยี กอกี ช่อหนง่ วา่ มวลโมเลกุล (Mw) ส่วนสารไอออนกิ

เรยี กวา่ มวลสูตร (Fw)
..................... แกส๊ คารบ์ อนไดออกไซด์ 1 โมล ประกอบดว้ ย คารบ์ อนไดออกไซด์ 16 กรัม

45

บทท่ 4 โมลและสูตรเคมี

แบบฝกหดั โมล

11. วานิลลนิ มีโครงสรา้ งดงั แสดง

HO

O O
vanillin

สารน้ใชแ้ ตง่ กลน่ วานลิ าซง่ สามารถละลายในอากาศ 2 x 10-11 กรมั ตอ่ ลิตร จงคํานวณ mol and chemical formular
10.1 มวลโมเลกุลของวานิลลิน
10.2 ทส่ ภาวะอณุ หภมู แิ ละความดนั มาตรฐาน ในอากาศปรมิ าตร 2 ลิตร จะมีวานิลลินกโ่ มล

...........................................................................................................................................................
...H..i.n..t...:..ส...ูต..ร..โ..ค...ร..ง.ใ..น...โ..จ..ท...ย..น์...้ .ค..ือ....ส..ู.ต..ร..โ..ค..ร..ง..ส..า..ร....................................................................................
...แ..บ..บ..เ.ส..้.น..แ..ล..ะ..ม..ุม...ส..ูต...ร.น...้จ..ะ.ใ..ช..เ้.ส..้.น..แ..ท..น...พ..ัน...ธ.ะ..ร..ะ.ห..ว..า่..ง...................................................................................
......คช....นา....รดิ..บ์..อ....อน่ ....น....ๆก....ับ..เ..ชไ....น่..ฮ....โ..โ..ด..ค..ร..ร..เง..จ..ส..น..ร....า้แ....ง..ตเ..อ..จ่ ..ท..ะ..แา....นส......อด..ล..ง..อ....(ะ..C..ต..H..อ..2..มC....ขH....อ..3..งO..ธ..H..า....)ต....ุ ....................................................................................................................................................................

....................H..........CHH..........CHH..........O....H................โ....ค....ร..ง....ส....ร....า้....ง..แ....บ....บ....เ....สO....้น....Hแ....ล....ะ....ม....ุม............................................................................................................................................................................

...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

46
บทท่ 4 โมลและสูตรเคมี

แบบฝกหัด โมล mol and chemical formular

12. แอมโมเนยี มซัลเฟต (ammonium sulfate) เป็นป๋ ยุ ไนโตรเจนชนิดหน่งท่นิยมใชใ้ นเมอื งไทย
มีสูตรทางเคมคี ือ (NH4)2SO4 ถา้ นําป๋ ุยสูตร 15-15-15 มา 300 กรมั จะมีแอมโมเนียมซลั เฟตหรือมี
สารท่สามารถเปลย่ นเป็นสารดงั กลา่ วนอ้ ยูก่ ่โมล
...........................................................................................................................................................
...H..i..n.t...:...ต..วั .เ.ล..ข....3...ห..ล..กั...บ...น..ก..ร..ะ.ส...อ..บ..ป..๋ยุ ...ห...ม.า..ย..ถ..ึง...ป..ร..มิ ..า.ณ...ธ..า..ต..ุอ..า.ห..า..ร...ไ..น...โ..ต..ร..เ.จ.น...-.ฟ...อ..ต..ฟ..อ..ร..ัส..-..โ..พ..แ..ท..ส...เ.ซ..ยี ..ม...เ.ช..น.่ ...
...ป..ุ๋.ย..ส..ูต..ร...1..2.-..2..4..-..1.2...ห..ม..า..ย..ถ..ึง...ป..ร..ะ..ก..อ..บ..ด..ว้..ย...N....ร.้อ..ย..ล...ะ..1..2..,..P...ร..อ้ ..ย..ล..ะ...2.4....แ..ล..ะ...K...ร..้อ..ย..ล..ะ...1.2...ส...ัง.เ..ก..ต..ว.า.่ .ร..อ้ ..ย..ล..ะ..ข.อ..ง...
...ส...า.ร..ป..ร..ะ..ก..อ..บ..ไ..ม..ค่..ร..บ...1.0...0...เ.พ...ร.า..ะ..ส..ตู..ร..ป..๋ยุ..ม..สี..่.ว.น...ผ..ส..ม..อ..น่ ....ๆ...อ..ีก...เ.ช..น่....“.ส...า.ร..ต..ัว..เ.ต..ิม..”...ห..ร..ือ...“.ฟ...ล..เ.ล..อ..ร..”์ ..ซ...่ง.ผ..ูผ.้ .ล..ิต...น..ยิ ..ม...
...ใ..ช..ด้..ิน...เ.ห..น..ยี..ว...ห..ร..ือ..เ.ม..็ด..ท..ร..า..ย.ผ...ส..ม..ก..บั ..ธ..า.ต..อุ..า..ห..า..ร...........................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

47

บทท่ 4 โมลและสูตรเคมี

แบบทดสอบ mol and chemical formular

จดุ ประสงคก์ ารเรียนรู้
1. อธบิ ายความหมายของโมลและเลขอโวกาโดร
2. คาํ นวณมวลโมเลกุล และมวลสูตร
3. อธบิ ายความสมั พนั ธข์ องโมล มวล จํานวนอนภุ าค และปริมาตรของแกส๊ ท่ STP
4. คาํ นวณปริมาณสารจากความสมั พันธข์ องโมล มวล จาํ นวนอนภุ าคและปริมาตรของแกส๊ ท่ STP

1. ทราบวา่ นาหนกั อะตอม (หรอื มวลอะตอม) ของแคลเซยี มเทา่ กับ 40 ขอ้ ความใดตอ่ ไปนไ้ มถ่ กู ตอ้ ง
1. แคลเซยี มหนง่ 1 โมลอะตอม หนกั 40 กรมั
2. แคลเซยี มหนง่ อะตอมเทา่ กบั . x 10 กรมั
3. แคลเซียมหนง่ อะตอมหนกั เป็น 40 เทา่ ของนาหนัก 12C 1 อะตอม
4. แคลเซียม 40 กรมั มีจํานวนอะตอมเทา่ กบั 6.02 x 1023 อะตอม

2. เพนนิซิลินเป็นยารกั ษาการติดเช้อจากแบคทเี รียมสี ตู ร C16H8O4N2S นํามาจํานวน 100 g ยาน้มี
กโ่ มเลกุล (กําหนดใหม้ วลอะตอม H = 1.0, C = 12.0, N = 14.0, O = 16.0, S = 32.0)

1. 6.02 x 1023
2. 3.01 x 1023
3. 1.8 x 1023
4. 1.204 x 1023

3. เม่อเอาไอรอ์ อน (II) ซลั เฟตท่มีนาผลกึ (FeSO4·nH2O) 27.8 กรัม มาเผาพบวา่ มีนาเกิดขน้ 12.6
กรัม n มีคา่ เทา่ ใด (กําหนดใหม้ วลอะตอม Fe = 56.0, S = 32.0, O = 16.0, H = 1.0)

1. 4
2. 5
3. 7
4. 10

4. สารในขอ้ ใดมีจํานวนโมลสงู สุด (กําหนดใหม้ วลอะตอม C = 12.0, F = 19.0, Cl = 35.5)
1. 10g CFCl3
2. 10.5 CF2Cl2
3. 12 g CF3Cl
4. 13 g CF4

48
บทท่ 4 โมลและสตู รเคมี