40 อัปรา - แพ้อาสัตย์ - ไม่ซื่อตรงอิงอุตม์ - เสียงดังมาก
41 วิเคราะห์คุณค่าของบทละครเรื่องอิเหนา ตอนศึกกะหมังกุหนิง ๑.ด้านเนื้อหา ๑.๑ ความรักของบิดาที่มีต่อบุตร ท้าวกะหมังกุหนิงรักลูกชาย คือ วิหยาสะกำ มากเกินไปจนไม่ฟังคำ ทัดทานของระตูปาหยัง และระตูประหมั่นผู้เป็นอนุชา ซึ่งประเมินความสามารถและกองกำ ลังของตนกับ วงศ์เทวัญไว้ว่า การทำ สงครามกับวงศ์เทวัญนั้นเหมือนหิ่งห้อยจะฉายแสงแข่งกับดวงอาทิตย์ ย่อม ไม่มีหนทางชนะได้เลย ดังปรากฏว่า “ดังหิ่งห้อยจะแข่งแสงอาทิตย์ เห็นผิดระบอบโบราณมา” อีกทั้งยัง ไม่ฟังคำ เตือน และคำ แนะนำ ของโหรว่า “งดอยู่อย่าเสด็จสักเจ็ดวัน ถ้าพันนั้นก็เห็นไม่เป็นไร” ในที่สุดท้า วกะหมัง กุหนิงก็นำ กองทัพเข้าต่อสู้กับวงศ์เทวัญและพาลูกชายที่รักยิ่งกว่าสิ่งใดมาพบจุดจบอย่างเศร้า สลด ดั่งคำ ประพันธ์ ครั้งนี้ควรหรือมาพินาศ เบาจิตคิดประมาทไม่พอที่ เพราะรักบุตรสุดสวาทแสนทวี จะทัดทานภูมีไม่เชื่อฟัง อนิจจาวิหยาสะกำ เอ๋ย เวรสิ่งใดเลยเเต่หนหลัง เสียแรงเรืองฤทธิ์มี ธิ์ มี กำ ลัง มาวอดวายชีวังแต่ยังเยาว์
42 ๑.๒ ผลของการใช้อารมณ์ ศึกกะหมังกุหนิงครั้งนี้ หากพิจารณาให้รอบด้านล้วนเกิดขึ้นจาก “อารมณ์” ของแต่ละฝ่าย ทั้งกุเรปัน ดาหา และกะหมังกุหนิง ฝ่ายเมืองกุเรปัน อิเหนาก็ไปหลงรักนางจินตะหราอยู่ที่เมืองหมัน หยาจนตัด ความสัมพันธ์กับบุษบาซึ่งเป็นคู่ตุนาหงัน (คู่หมั้น) ดังคำ ประพันธ์ อันการที่จัดแจงไว้ อย่ามีอาลัยเลยกับข้า แม้นใครมาขอบุษบา จงให้ตามปรารถนาเขานั้น
43 ๑.๒ ผลของการใช้อารมณ์ ศึกกะหมังกุหนิงครั้งนี้ หากพิจารณาให้รอบด้านล้วนเกิดขึ้นจาก “อารมณ์” ของแต่ละฝ่าย ทั้งกุเรปัน ดาหา และกะหมังกุหนิง ฝ่ายเมืองกุเรปัน อิเหนาก็ไปหลงรักนางจินตะหราอยู่ที่เมืองหมัน หยาจนตัด ความสัมพันธ์กับบุษบาซึ่งเป็นคู่ตุนาหงัน (คู่หมั้น) ดังคำ ประพันธ์ อันการที่จัดแจงไว้ อย่ามีอาลัยเลยกับข้า แม้นใครมาขอบุษบา จงให้ตามปรารถนาเขานั้น
44 ๒.๑ การแต่งกาย มงคลตามวัน วั ความเชื่อเรื่อ รื่ งการแต่งกายตามมีวัน วั นั้นปรากฏมาแต่โบราณเพื่อ ความเป็นสิริม ริ งคล โดยเฉพาะเมื่อต้องเดินทางไปทำ สงครามในต่างแดน ถือเป็นเครื่อ รื่ งหมายมงคลอัน จะนำ ทัพ ไปสู่ชัยชนะได้ ดังคำ ประพันธ์ ภูษายกพื้นดำ อำ ไพ สอดใส่ฉลององค์ทรงวันเสาร์ เจียระบาดคาดรัดหน่วงเนา ปั้นเหน่งเพชรเพริศเพราพรรณราย ๒.ด้านสังคมเเละวัฒ วั นธรรม
45 ๒.๒ การศึกสงครามในอดีต การยกทัพ การยกทัพและการเคลื่อนทัพไปยังสนามรบจะต้องยึดตำ ราพิชัยสงคราม หรือ รื ตำ รารบ เพื่อ สร้างความเข้มแข็งและสร้างความได้เปรีย รี บแก่ศัตรู ซึ่งการจัดทัพแต่ละรูปแบบ ก็ขึ้นอยู่กับปัจจัย หลายอย่าง เช่น สภาพภูมิประเทศ กำ ลังรบ จุดเด่นจุดด้อยของศัตรู ในตอนดึก กะหมังกุหนึ่งปรากฏ การจัดทัพ ๒ รูปแบบ คือ นาคนาม และครุฑนาม ดังคำ ประพันธ์ เห็นละหานธารน้ำ ไหลหลั่ง ร่มไทรใบบังสุริย์ศรี จึงดำ รัสตรัสสั่งเสนี ให้ตั้งที่นาคามตามตำ รา และ ครั้นถึงเนินทรายชายทุ่ง แว่นแคว้นแดนกรุงดาหา จึงให้หยุดกองทัพตั้งพลับพลา ที่ต้องนามครุฑาเกรียงไกร
46 ๒.๒ การศึกสงครามในอดีต การยกทัพ การยกทัพและการเคลื่อนทัพไปยังสนามรบจะต้องยึดตำ ราพิชัยสงคราม หรือ รื ตำ รารบ เพื่อ สร้างความเข้มแข็งและสร้างความได้เปรีย รี บแก่ศัตรู ซึ่งการจัดทัพแต่ละรูปแบบ ก็ขึ้นอยู่กับปัจจัย หลายอย่าง เช่น สภาพภูมิประเทศ กำ ลังรบ จุดเด่นจุดด้อยของศัตรู ในตอนดึก กะหมังกุหนึ่งปรากฏ การจัดทัพ ๒ รูปแบบ คือ นาคนาม และครุฑนาม ดังคำ ประพันธ์ เห็นละหานธารน้ำ ไหลหลั่ง ร่มไทรใบบังสุริย์ศรี จึงดำ รัสตรัสสั่งเสนี ให้ตั้งที่นาคามตามตำ รา และ ครั้นถึงเนินทรายชายทุ่ง แว่นแคว้นแดนกรุงดาหา จึงให้หยุดกองทัพตั้งพลับพลา ที่ต้องนามครุฑาเกรียงไกร
47 ๓.๑ การเล่นเสียงสัมผัส สัมผัสพยัญชนะและสัมผัสสระ การเล่นเสียงสัมผัสพยัญชนะและสระปรากฏเป็นจำ นวนมากในวรรณคดีเรื่องนี้ ซึ่ง ทำ ให้ บทประพันธ์มีความไพเราะ และแสดงถึงพระอัจฉริยภาพของกวี เช่น เอนองค์ลงอิงฟังเบน กรเกยก่ายพักตร์ถวิลหวัง รสรักร้อนรนพันกำ ลัง ชลนัยน์ไหลหลั่งลงพรั่งพราย ๓.คุณค่าด้านวรรณศิลป์ บทละครเรื่องอิเหนา ตอนศึกกะหมังกุหนิง เป็นวรรณคดีที่บริบูรณ์ด้วยความงดงามทาง วรรณศิลป์ สร้างความซาบซึ้งและตรึงใจผู้อ่านหรือผู้เสพสารได้เป็นอย่างดี
จัดทำ โดย ชวินธรอริย์ธัชกานต์ธิดากุลปริญา อุดมชัยเดชคงศิริทองหล่อศิริโสม ชั้นมัธยมศึกษา4/5 19202829 48
คุณค่าด้านเนื้อหา เนื้อของ อิเหนา ตอน ศึกกะหมังกุหนิง สะท้อนค่านิยมความเชื่อในเรื่องโหราศาสตร์ ก่อนทำ การสงครามต้องให้โหรหลวงมาทำ นายหรือต้องดูฤกษ์ก่อนนอกจากนี้ยัง สะท้อนประเพณีและวัฒนธรรมของคนในอดีตที่ผู้ชายสามารถมีภรรยาหลายคนได้ 49
เเหล่งอ้างอิง https://hilight.kapook.com/view/88424 https://piyachat0215.wordpress.com/about/ https://nockacademy.com/thai-language/ https://www.thaigoodview.com/knowledge/2663/adonis-characters 50