งานบ้าน ม.1-02

สาระการเรียนรู้ ความหมาย ความสาคัญ และประโยชน์ของการทางานบ้าน

2 การจัดการทรัพยากรครอบครัว และการวางแผนปฏิบตั งิ านบ้าน
3 การใช้และเกบ็ รักษาอปุ กรณ์ในการทาความสะอาดบ้าน
4 การทาความสะอาดภายในบ้านและบริเวณบ้าน
5 การประหยดั พลงั งานในบ้าน

ความหมาย ความสาคญั และประโยชน์ของการทางานบ้าน

บ้าน หมายถึง สถานที่ที่มนุษยใ์ ชอ้ ยอู่ าศยั เป็นหน่ึงในปัจจยั ส่ีที่
มนุษยข์ าดไม่ได้ บา้ นจึงมีความสาคญั ดงั น้ี

เป็นสถานที่ที่สมาชิกในครอบครัวใชท้ ากิจกรรมต่าง ๆ ในชีวติ ประจาวนั
เป็นสถานที่เกบ็ ส่ิงของเครื่องใช้ ทรัพยส์ มบตั ิต่าง ๆใหป้ ลอดภยั
เป็นสถานที่คุม้ ครองใหป้ ลอดภยั จากสิ่งต่าง ๆ
เป็นสถานท่ีใหก้ ารอบมสั่งสอน ถา่ ยทอดวฒั นธรรม ขนบธรรมเนียมประเพณี
ปลูกฝังนิสัย เจตคติ ค่านิยมใหแ้ ก่คนในครอบครัว

เป็นสถานท่ีท่ีไดร้ ับความรัก ความอบอุน่ กาลงั ใจจากสมาชิกในครอบครัว

ความหมาย ความสาคญั และประโยชน์ของการทางานบ้าน

งานบ้าน หมายถึง กิจกรรมต่าง ๆ ที่ทาให้บ้านน่าอยู่
ช่วยใหส้ มาชิกในบา้ นอยกู่ นั อยา่ งมีความสุข ไดแ้ ก่

งานทาความสะอาดบา้ น เช่น การกวาดถูพ้ืนหอ้ ง การขดั หอ้ งน้า
งานทาความสะอาดสิ่งของเครื่องใชต้ ่าง ๆ เช่น การลา้ งภาชนะ

งานตกแต่งบา้ นและบริเวณบา้ น เช่น การจดั ตกแต่งหอ้ งต่าง ๆ
งานใหบ้ ริการต่าง ๆ แก่สมาชิกในครอบครัว เช่น การดูแลผสู้ ูงอายุ
งานอ่ืน ๆ ท่ีทาใหบ้ า้ นน่าอยู่ เช่น การจดั เคร่ืองเรือนเคร่ืองใชใ้ หเ้ ป็นระเบียบ

ประโยชน์ของการทางานบ้าน

ทาใหบ้ า้ นสะอาด น่าอยู่ และไม่เป็นแหล่งเพาะเช้ือครค

เครื่องเรือนเคร่ืองใชม้ ีอายกุ ารใชง้ านนานข้ึน เป็นการประหยดั ค่าใชจ้ ่าย

ช่วยใหส้ มาชิกใชช้ ีวติ ประจาวนั ภายในบา้ นไดอ้ ยา่ งมีความสุข เกิดความภาคภูมิใจในบา้ นของตน

เป็นการออกกาลงั กาย ทาใหร้ ่างกายแขง็ แรง เช่น การถูพ้นื บา้ นเป็นการบริหารกลา้ มเน้ือ

ประโยชน์ของการทางานบ้าน

เป็นเวลาพกั ผอ่ น คลายเครียดจากงานท่ีตอ้ งใชค้ วามคิด
เป็นช่วงเวลาในการทาสมาธิ เช่น การซ่อมแซมเส้ือผา้ จิตใจจะจดจ่ออยกู่ บั งาน
ช่วยกระชบั ความสมั พนั ธ์ระหวา่ งสมาชิกในครอบครัวใหแ้ นบแน่นมากข้ึน

ฝึกใหส้ มาชิกในครอบครัวรู้จกั รักษาความสะอาด มีน้าใจช่วยเหลือกนั รู้จกั ใหอ้ ภยั มีระเบียบวนิ ยั

ประเภทของงานบ้าน งานบา้ น แบ่งตามระยะเวลาที่ทาได้ 4 ประเภท คือ

งานทค่ี วรทาทุกวนั งานทค่ี วรทาทุก 2 – 3 วนั หรือภายใน 1 สัปดาห์
เช่น กวาดบา้ น ถูบา้ น เช่น หวาดหยากไย่ ปัดฝ่ นุ เคร่ืองเรือน ขดั หอ้ งน้า

งานทค่ี วรทาทุกเดือน งานทไี่ ม่สามารถกาหนดเวลาทาทแ่ี น่นอนได้
เช่น จดั หอ้ งเกบ็ ของ ตดั หญา้ ในสนาม เช่น งานซ่อมแซมต่าง ๆ เช่น เปลี่ยนหลอดไฟท่ีขาด
เปล่ียนก๊อกน้าท่ีชารุด

การจดั การทรัพยากรครอบครัว

ทรัพยากรครอบครัว แบ่งออกเป็น 2 ประเภท ดงั น้ี

ทรัพยากรบุคคล ทรัพยากรวสั ดุ อุปกรณ์

หมายถึง ส่ิงที่ไม่สามารถจบั ตอ้ งได้ มีอยใู่ นตวั อุปกรณ์ หมายถึง สิ่งที่สามารถจับตอ้ ง นับ
บุคคล เช่น สติปัญญา ความรู้ ความสามารถ ทัศนคติ ชั่งตวงได้ เช่น เงิน อาหาร เคร่ื องนุ่งห่ม สิ่ งของ
สมาชิกในครอบครัวจึงเป็ นทรัพยากรบุคคลท่ีมีความรู้ เคร่ืองใช้ต่าง ๆ การจัดการทรัพยากรวสั ดุเหล่าน้ีให้
ค ว า ม ส า ม า ร ค ว า ม ส น ใ จ แ ต ก ต่ า ง กั น คุ้ม ค่ า จ ะ ส่ ง ผ ล ใ ห้เ กิ ด ป ร ะ ค ย ช น์ สู ง สุ ด แ ล ะ
การจัดการทรัพยากรบุคคลที่เหมาะสมจะทาให้เกิด
ประสิทธิภาพท่ีดีในการทางานบา้ น ป ร ะ ห ยั ด เ ว ล า แ ร ง ง า น

และแรงเงิน

การวางแผนปฏบิ ตั งิ านบ้าน

การวางแผนปฏิบตั ิงานบ้าน หมายถึง การคิดหรือเขียนลาดบั ข้นั ตอนการทางานไวล้ ่วงหนา้ วา่ จะทางานบา้ นอะไรบา้ ง
ใครเป็นผทู้ า ใชอ้ ุปกรณ์เครื่องใชอ้ ะไรบา้ ง และทาอยา่ งไรจึงลุล่วงไดอ้ ยา่ งรวดเร็ว ไดผ้ ลงานท่ีมีคุณภาพดี

ประโยชน์ของการวางแผนปฏิบตั งิ านบ้าน

1 ทาใหง้ านบา้ นสาเร็จไดอ้ ยา่ งรวดเร็ว ราบร่ืน และมีประสิทธิภาพ
2 สมาชิกที่ตอ้ งทางานบา้ นจะรู้ลว่ งหนา้ วา่ จะตอ้ งทาอะไรบา้ ง สามารถจดั แบ่งเวลาไดอ้ ยา่ งเหมาะสม
3 เป็นการฝึกใหเ้ ดก็ ๆ ในครอบครัวรู้จกั วางแผนงานในการทางาน เพือ่ นาไปประยกุ ตใ์ ชใ้ นชีวิตประจาวนั
4 สามารถจดั สรรท้งั ทรัพยากรบุคคล และทรัพยากรวสั ดุอุปกรณ์ไดอ้ ยา่ งคุม้ คา่

ข้นั ตอนการเขียนแผนปฏิบัตงิ านบ้าน

รวบรวมงานในบา้ นท้งั หมด คดยเขียนเรียงลาดบั งานบา้ นที่ควรทาก่อน – หลงั ไดแ้ ก่ งานที่ควรทาทุกวนั
ทุกสปั ดาห์ ทุกเดือน ไม่มีกาหนดแน่นอน แลว้ นาไปใส่ในตารางแผนปฏิบตั ิงานบา้ นช่อง ชนิดของงานบา้ น

แบ่งหนา้ ท่ีของงานบา้ นใหแ้ ก่สมาชิกอยา่ งเหมาะสม แลว้ นาไปใส่ตารางแผนปฏิบตั ิงานบา้ นในช่อง ผรู้ ับผดิ ชอบ
ในช่อง เวลาปฏิบตั ิงานของตารางแผนปฏิบตั ิงานบา้ นน้นั อาจกาหนดเวลาใหล้ ะเอียด หรืออาจะเขียนคดย

ไม่กาหนดเวลาตายตวั กไ็ ด้ แตค่ วรจดั เวลาวา่ งช่วงวนั หยดุ สุดสปั ดาห์ใหต้ รงกนั

ชนิดของงานบ้าน ผ้รู ับผิดชอบ เวลาปฏิบัติ
ทำอำหำร คุณยำยและคุณแม่ ทกุ เย็นหรอื ทกุ คร้งั ทรี่ บั ประทำนอำหำร
กวำด ถู บำ้ น
เกบ็ ทน่ี อน โอและเอย ทุกเยน็
ทุกคนเก็บที่นอนของตนเอง ทุกเช้ำ

การใช้และเกบ็ รักษาอุปกรณ์ในการทาความสะอาดบ้าน

อุปกรณ์ในการทาความสะอาดบา้ น แบ่งออกเป็น 4 ประเภท คือ

ไม้กวาด ใช้กวาดพืน้ ต่าง ๆ แปรง ใช้ขัดสิ่งต่าง ๆ

เช่น - ไมก้ วาดดอกหญา้ เช่น - แปรงพลาสติก
- ไมก้ วาดทางมะพร้าว - แปรงขดั คถสว้ ม แปรงลวด แปรงขนสตั ว์
- ไมป้ ัดขนไก่

สารที่ช่วยในการทาความสะอาด อปุ กรณ์ทาความสะอาดอื่น ๆ

เช่น - สบู่ เช่น - ท่ีตกั ผง
- ผงซกั ฟอก - แผน่ ขดั
- น้ายาขดั หอ้ งน้า - ถุงมือยาง
- ถงั ขยะ

ชื่ออุปกรณ์ ไม้กวาด

ไม้กวาดดอกหญ้า การใช้/การเกบ็ รักษา

ไม้กวาดแขง็ หรือ การใช้ ใชก้ วาดฝ่ นุ หรือขยะบนพ้นื ที่เรียบและแหง้
ไม้กวาดทางมะพร้าว การเกบ็ รักษา เคาะฝ่ นุ ออก ร้อยเชือกเพือ่ ใชแ้ ขวนใหป้ ลายลอยเหนือพ้นื
เลก็ นอ้ ย หรือใชด้ า้ มต้งั ลงบนพ้นื ควรเกบ็ ไวใ้ นที่ลบั ตาคนหรือไวใ้ นหอ้ ง
เกบ็ ของ

การใช้ ใชก้ วาดไดท้ ้งั ขยะเปี ยกหรือขยะแหง้ ทุกสภาพพ้ืนผวิ
ไม่วา่ จะพ้ืนเรียบ ขรุขระ แหง้ หรือเปี ยก
การเกบ็ รักษา เคาะฝ่ นุ ออก ถา้ เปี ยกใหต้ ากในที่ร่มจนแหง้ ควรเกบ็ ในที่ลบั ตา
คน ไม่ควรผ่งึ แดดหรือตากฝน

ชื่ออปุ กรณ์ ไม้กวาด

ไม้กวาดไม้ไผ่ การใช้/การเกบ็ รักษา
(คราดหรือ
ไม้กวาดมือเสือ) การใช้ ใชก้ วาดหญา้ ท่ีตดั แลว้ หรือเศษใบไมใ้ นสนาม
การเกบ็ รักษา เคาะฝ่ นุ ออก เกบ็ ในที่ลบั ตาคน คดยใชด้ า้ มต้งั ลงบนพ้ืนพิงไวก้ บั
ไม้กวาดด้ามยาว ผนงั ใตช้ ายคาบา้ น ไม่ควรผ่งึ แดดหรือตากฝน เพราะจะทาใหไ้ มไ้ ผเ่ ปราะง่าย
อายกุ ารใชง้ านจะลดลง

การใช้ ใชก้ วาดหยากไยบ่ นเพดานหอ้ ง
การเกบ็ รักษา เคาะฝ่ นุ ออกและดึงเศษหยากไยอ่ อก เกบ็ ในท่ีลบั ตาคน คดยใช้
ดา้ มต้งั ลงบนพ้นื พิงไวก้ บั ผนงั ใตช้ ายคาบา้ น ไม่ควรผ่งึ แดดหรือตากฝน เพราะ
อายกุ ารใชง้ านจะลดลง

ช่ืออปุ กรณ์ ไม้กวาด

ไม้ปัดขนไก่ การใช้/การเกบ็ รักษา

การใช้ ใชป้ ัดฝ่ นุ ตามเคร่ืองเรือนต่าง ๆ
การเกบ็ รักษา เคาะฝ่นุ ออก แขวนในที่ลบั ตาคน หรือแขวน
ในหอ้ งเกบ็ ของ

ชื่ออปุ กรณ์ แปรง

แปรงลวด การใช้/การเกบ็ รักษา

แปรงพลาสติก การใช้ ใชข้ ดั พ้ืนหรือวสั ดุที่หยาบ ทนตอ่ การขดู ขีด
การเกบ็ รักษา ลา้ งน้าใหส้ ะอาด วางผ่งึ แดดคดยใหข้ นลวด
หงายข้ึน เพอื่ ป้องกนั ไม่ใหฐ้ านท่ีทาจากไมข้ ้ึนรา แลว้ เกบ็ ไวท้ ี่ช้นั เกบ็ ของหรือ
ในท่ีลบั ตาคน

การใช้ ใชข้ ดั พ้นื หรือวสั ดุท่ีบอบบางไม่ทนตอ่ การขดู ขีด เช่น พ้ืนไม้ พ้ืน
กระเบ้ืองเคลือบ พ้ืนกระเบ้ืองยาง
การเกบ็ รักษา ลา้ งน้าใหส้ ะอาด วางผ่งึ ลมใหแ้ หง้ ไม่ควรผ่งึ แดด เพราะพลาสติก
จะเปราะแตกเร็วข้ึน แลว้ เกบ็ ไวท้ ่ีในท่ีลบั ตาคน

ช่ืออปุ กรณ์ แปรง

แปรงขดั โถส้วม การใช้/การเกบ็ รักษา

แปรงขนสัตว์ การใช้ ขนแปรงมีลกั ษณะคคง้ งอเลก็ นอ้ ยจึงใชข้ ดั คถสว้ มคดยเฉพาะ
การเกบ็ รักษา ขนแปรงผลิตจากวสั ดุตา่ งกนั เช่น พลาสติก
เส้ียนตาล หลงั ใชง้ านควรลา้ งน้าใหส้ ะอาดแลว้ ผ่งึ ลมใหแ้ หง้ แขวนไวใ้ น
หอ้ งน้าหรือเกบ็ ไวใ้ นตูใ้ ตอ้ ่างลา้ งหนา้

การใช้ ใชป้ ัดฝ่ นุ บนเส้ือผา้
การเกบ็ รักษา เคาะฝ่ นุ ออก แลว้ วางบนช้นั ในหอ้ งเกบ็ ของ หรือในลิ้นชกั ช้นั ลา่ ง
ของตูเ้ ส้ือผา้ เพ่อื ใหพ้ ร้อมใชง้ านเสมอ

สารทีช่ ่วยในการทาความสะอาด

ช่ืออุปกรณ์ การใช้/การเกบ็ รักษา

1 สบู่ การใช้ ใชซ้ กั เส้ือผา้ ลา้ งภาชนะ
การเกบ็ รักษา ใส่ในกล่องสบู่ เกบ็ ไวใ้ นบริเวณท่ีใชง้ าน

สบู่ขจดั รอยเป้ื อน

2 ผงซักฟอกหรือนา้ ยาซักผ้า การใช้ ใชซ้ กั เส้ือผา้ หรือช่วยชาระคราบสกปรกตามพ้ืนต่าง ๆ หา้ มใชล้ า้ ง

ภาชนะใส่อาหาร

การเกบ็ รักษา ใส่ภาชนะที่กนั น้าไดแ้ ละมีฝาปิ ดเรียบร้อย ควรเกบ็ ให้

เรียบร้อยในบริเวณที่ใชง้ าน

สารท่ีช่วยในการทาความสะอาด

ชื่ออุปกรณ์ การใช้/การเกบ็ รักษา

3 นา้ ยาขดั ห้องนา้ การใช้ ใชข้ ดั ลา้ งหอ้ งน้า ขณะใชต้ อ้ งสวมถุงมือยาง ใชผ้ า้
ปิ ดปากและจมูก เพ่ือป้องกนั อนั ตราย
การเกบ็ รักษา ปิ ดฝาขวดใหส้ นิท เกบ็ ไวใ้ นหอ้ งเกบ็ ของใหพ้ น้
มือเดก็ หรือไวใ้ นตูใ้ ตอ้ ่างลา้ งหนา้

ชื่ออปุ กรณ์ อปุ กรณ์ทาความสะอาดอ่ืน ๆ

ผ้าเช็ดโต๊ะ การใช้/การเกบ็ รักษา

ผ้าเช็ดพืน้ การใช้ ใชเ้ ช็ดคตะ๊ และเคร่ืองเรือนต่าง ๆ
หรือไม้ถูพืน้ การเกบ็ รักษา หลงั ใชง้ านทุกคร้ัง ควรซกั ใหส้ ะอาด ตากใหแ้ หง้
เกบ็ ในลิ้นชกั หรือวางบนช้นั ในหอ้ งเกบ็ ของ

การใช้ ใชถ้ ูพ้ืนหลงั จากกวาดเรียบร้อยแลว้
การเกบ็ รักษา ซกั ผา้ ใหส้ ะอาด ตากใหแ้ หง้ เกบ็ ในลิ้นชกั เกบ็ ของ

ช่ืออุปกรณ์ อปุ กรณ์ทาความสะอาดอ่ืน ๆ

แผ่นขดั การใช้/การเกบ็ รักษา

ฟองนา้ การใช้ ใชข้ ดั ลา้ งภาชนะที่ทนต่อการขดู ขีด ไดแ้ ก่ กระทะเหลก็ หมอ้
อะลูมิเนียม
การเกบ็ รักษา ลา้ งน้าใหส้ ะอาด บีบใหแ้ หง้ ใส่ไวใ้ นกลอ่ งหรือท่ีตะแกรงที่
คปร่งระบายน้าไดด้ ี วางไวบ้ นอ่างลา้ ง

การใช้ ใชล้ า้ งภาชนะท่ีบอบบาง ไม่ทนตอ่ การขดู ขีด ไดแ้ ก่ พลาสติก
ภาชนะท่ีเคลือบดว้ ยเทฟลอน
การเกบ็ รักษา ลา้ งน้าใหส้ ะอาด บีบใหแ้ หง้ ใส่ไวใ้ นกล่องหรือตะแกรงท่ี
คปร่งระบายน้าไดด้ ี วางไวบ้ นอา่ งลา้ งภาชนะ

ช่ืออปุ กรณ์ อปุ กรณ์ทาความสะอาดอื่น ๆ

5 ทต่ี ักผง การใช้/การเกบ็ รักษา

การใช้ ใชร้ องรับผงหรือขยะขณะกวาดพ้ืน
การเกบ็ รักษา ปัดเศษฝ่ นุ ออก ถา้ เปี ยกหรือเป้ื อนใหล้ า้ งออกดว้ ยน้าสะอาด ผ่งึ
ในที่ร่มใหแ้ หง้ วางพิงไวใ้ นท่ีลบั ตาคน หรือเกบ็ ไวใ้ นหอ้ งเกบ็ ของ

6 ถงั นา้ การใช้ ใชใ้ ส่น้าสาหรับงานทาความสะอาดต่าง ๆ
การเกบ็ รักษา ลา้ งน้าใหส้ ะอาด ควา่ ไวใ้ นที่ร่มใหแ้ หง้ เกบ็ ไวใ้ นท่ีลบั ตาคน
หรือเกบ็ ไวใ้ นหอ้ งเกบ็ ของ

ชื่ออปุ กรณ์ อปุ กรณ์ทาความสะอาดอื่น ๆ

7 ขนั นา้ การใช้/การเกบ็ รักษา

การใช้ ใชต้ กั น้าสาหรับงานทาความสะอาดต่าง ๆ
การเกบ็ รักษา ลา้ งน้าใหส้ ะอาด เชด็ ใหแ้ หง้ ควา่ ไวใ้ นท่ีลบั ตาคน หรือเกบ็ ไวบ้ น
ช้นั ในหอ้ งเกบ็ ของ

8 ถุงมือยาง การใช้ ใชส้ วมใส่เม่ือตอ้ งสมั ผสั กบั ส่ิงสกปรกมาก ๆ หรือสารเคมีตา่ ง ๆ เช่น
น้ายาขดั หอ้ งน้า
การเกบ็ รักษา ลา้ งน้าใหส้ ะอาด สวมไวท้ ่ีปากขวดหรือปลายไมเ้ พื่อใหแ้ หง้ ท้งั
ดา้ นนอกและดา้ นใน เกบ็ ในลิ้นชกั ในหอ้ งเกบ็ ของ

ชื่ออปุ กรณ์ อปุ กรณ์ทาความสะอาดอื่น ๆ

เคร่ืองดูดฝ่ นุ การใช้/การเกบ็ รักษา

การใช้ ใชด้ ูดฝ่ นุ ตามพ้ืนหอ้ งท่ีปูพรม ผา้ ม่าน เครื่องเรือนต่าง ๆ
การเกบ็ รักษา นาถุงที่ใส่เศษฝานออกมาเททิ้ง แลว้ ใส่เกบ็ เขา้
ท่ีเดิม เช็ดตวั เครื่องใหส้ ะอาด เกบ็ ไวใ้ นหอ้ งเกบ็ ของหรือ
ท่ีลบั ตาคน

การใช้และเกบ็ รักษาอุปกรณ์ในการทาความสะอาดบ้าน

ประโยชน์ของการเลือกใช้และเกบ็ รักษาอุปกรณ์ให้ถูกวธิ ี

ทาใหง้ านสาเร็จลุลว่ งดว้ ยดีและรวดเร็ว
ทาใหก้ ารนาออกมาใชง้ านในคร้ังตอ่ ไปสะดวกและเป็นระเบียบ

ช่วยใหอ้ ุปกณ์ต่าง ๆ มีอายกุ ารใชง้ านนานข้ึน เป็นการประหยดั รายจ่ายของครอบครัว

การทาความสะอาดภายในบ้านและบริเวณบ้าน

การทาความสะอาดภายในบา้ นและบริเวณบา้ น หมายถึง การทาใหห้ อ้ งตา่ ง ๆ ภายในบา้ นและบริเวณรอบบา้ น

สะอาด ปราศจากขยะ และไม่เป็นแหล่งเพาะเช้ือครค สมาชิกในครอบครัวอยอู่ าศยั อยา่ งมีความสุข และมีสุขภาพดี

เลือกอุปกรณ์ที่มีคุณภาพดี

เลือกอุปกรณ์ใหถ้ ูกกบั ชนิดของงาน เลือกใชเ้ ทคคนคลยที ี่สามารถทุ่นแรงได้

ควรเลือกเวลา หลกั การทาความสะอาดภายในบ้าน ทาความสะอาดเคร่ืองเรือน
ทาความสะอาดในตอนเชา้ เคร่ืองใชอ้ ยเู่ สมอ

ทาความสะอาดในบริเวณที่อยสู่ ูงก่อนแลว้ จึงไล่ลงมาจนถึงบริเวณท่ีอยตู่ ่าสุด

การทาความสะอาด : ห้องนอน ห้องน่ังเล่น ห้องรับแขก

การทาความสะอาดหอ้ งท้งั 3 หอ้ งน้ีใชว้ ธิ ีเดียวกนั คือ

เพดานห้อง
ใชไ้ มก้ วาดยาวกวาดหยากไยต่ ามเพดานและมุมดา้ นบน สัปดาห์ละ 1 คร้ัง
ประตูหน้าต่าง
- ถา้ ทาจากไม้ ใหใ้ ชไ้ มป้ ัดฝ่ นุ แลว้ ใชผ้ า้ ชุบน้าบิดหมาด ๆ เชด็ ใหส้ ะอาด
- ถา้ ทาจากกระจก ใหใ้ ชก้ ระดาษหนงั สือพิมพพ์ รมน้าแลว้ เชด็ ไปในทิศทางเดียวกนั
มุ้งลวดและเหลก็ ดดั
ใหถ้ อดออกมาลา้ งดว้ ยน้า แลว้ ใชแ้ ปรงพลาสติกชุบน้าผสมผงซกั ฟอกขดั ใหส้ ะอาด ลา้ งดว้ ยน้าใหส้ ะอาด
จนหมดฟอง ผ่งึ แดดใหแ้ หง้
เคร่ืองเรือนต่าง ๆ
ใชไ้ มข้ นไก่ปัดฝ่ นุ แลว้ ใชผ้ า้ ชุบน้าบิดหมาด ๆ เชด็ ใหส้ ะอาด ควรทาความสะอาดทุกวนั

พืน้ ห้อง
กวาดพ้นื ดว้ ยไมก้ วาดดอกหญา้ แลว้ ใชผ้ า้ หรือไมถ้ ูพ้นื ถูใหส้ ะอาด ตอ้ งทาความสะอาดทุกวนั

การทาความสะอาด : ห้องครัว

เคร่ืองเรือนเครื่องครัวมกั จะสกปรกดว้ ยคราบน้ามนั และเศษอาหารต่าง ๆ วธิ ีทาความสะอาดมีดงั น้ี

1 ใชผ้ า้ ชุบน้าหมาด ๆ เชด็ เศษอาหาร
2 ใชฟ้ องน้าชุบน้าผสมน้ายาลา้ งจานเชด็ คราบเศษอาหาร
3 ใชผ้ า้ สะอาดชุดน้าบิดหมาด ๆ เชด็ คราบน้ายาลา้ งจานใหห้ มด ถา้ ส่วนท่ีทาดว้ ยกระจกใหใ้ ช้

หนงั สือพิมพถ์ ูซ้าจนใสสะอาด

สาหรับพ้ืนหอ้ งครัวควรทาความสะอาดทุกคร้ังหลงั ทาอาหารเสร็จ ถา้ มีคราบอาหารหรือ
น้ามนั เป้ื อนตามพ้ืน ควรใชผ้ า้ ชุบน้าผสมผงซกั ฟอกเชด็ ก่อน 1 คร้ัง แลว้ จึงใชผ้ า้ หรือไมถ้ ูพ้นื ถูใหส้ ะอาด

การทาความสะอาด : ห้องน้า ห้องส้วม

มีวิธีการทาความสะอาดดงั น้ี

1 ใชไ้ มก้ วาดดา้ มยาวกวาดหยากไยบ่ ริเวณเพดานหอ้ ง
2 สวมถุงมือยาง ใชผ้ า้ ปิ ดปากและจมูกเพือ่ ความปลอดภยั แลว้ ใชแ้ ปรงพลาสติกชุบน้าที่ผสมน้ายา

ขดั หอ้ งน้า ขดั ถูผนงั หอ้ งน้าคดยเฉพาะบริเวณร่องรอยของกระเบ้ือง แลว้ ลา้ งดว้ ยน้าสะอาด

3 ทาความสะอาดอา่ งลา้ งหนา้ วธิ ีเดียวกบั การทาความสะอาดผนงั หอ้ งน้า

4 หลงั ใชค้ ถสว้ มตอ้ งราดน้าใหส้ ะอาดทุกคร้ัง ควรทาความสะอาดทุกวนั
ดว้ ยการใชแ้ ปรงขดั คถสว้ มร่วมกบั น้ายาลา้ งหอ้ งน้า คดยเฉพาะบริเวณ “คอห่าน”

5 ทาความสะอาดพ้นื หอ้ งน้าเหมือนผนงั หอ้ งน้า ทิ้งไวใ้ หแ้ หง้ หรือใชผ้ า้ แหง้ ที่สะอาดเชด็ พ้ืนใหแ้ หง้

การทาความสะอาดบริเวณต่าง ๆ ของบ้าน

1. ถนนทางเดิน ลานบ้าน

ใชไ้ มก้ วาดทางมะพร้าวกวาดใหส้ ะอาดทุกวนั และควรทาความสะอาดดว้ ยแปรงลวด ชุบน้าผสมผงซกั ฟอก
แลว้ ลา้ งดว้ ยน้าสะอาด สัปดาห์ละ 1 คร้ัง

2. สนามหญ้า

ใชไ้ มก้ วาดทางมะพร้าวกวาดเศษใบไมแ้ ละขยะต่าง ๆ ทุกวนั ควรตดั หญา้ ใหเ้ รียบสม่าเสมอ แลว้ ใช้
ไมก้ วาดไมไ้ ผ่ (คราด) กวาดเศษหญา้ ทิ้งใหเ้ รียบร้อย

3. ม้าน่ัง ชิงช้า ใชผ้ า้ สะอาดชุบน้าบิดหมาด ๆ เชด็ ใหส้ ะอาดทุกวนั

4. ประตูร้ัวบ้าน ใชส้ ายยางฉีดน้าลา้ งสิ่งสกปรกต่าง ๆ

5. ทางระบายนา้ ใชไ้ มก้ วาดทางมะพร้าวกวาดเศษขยะ แลว้ ใชแ้ ปรงชุบน้าผสมผงซกั ฟอก

ขดั คราบสกปรกท่ีติดคา้ งอยอู่ อกใหห้ มด

ความปลอดภยั ในการทางานบ้าน

การทางานบา้ นท้งั การทาความสะอาดภายในบา้ นและบริเวณบา้ นน้นั ควรคานึงถึงความปลอดภยั เป็นสาคญั
คดยปฏิบตั ิดงั น้ี

ศึกษาวธิ ีใชจ้ ากคู่มือใหถ้ ูกตอ้ งใชด้ ว้ ยความระมดั ระวงั จดั เกบ็ เขา้ ที่ใหเ้ รียบร้อยหลงั การ
ใชง้ าน คดยเฉพาะอุปกรณ์ท่ีมีคม ตอ้ งเกบ็ ใหพ้ น้ มือเดก็

อุปกรณ์เคร่ืองใชท้ ี่เก่ียวกบั ไฟฟ้า เลือกใชอ้ ุปกรณ์ที่มีคุณภาพ มีมาตรฐาน ตอ้ งตรวจ
สายไฟ ปลกั๊ ไฟ ใหอ้ ยใู่ นสภาพท่ีเรียบร้อยอยตู่ ลอดเวลา

อุปกรณ์เครื่องใชท้ ี่เก่ียวกบั แก๊ส ตอ้ งตรวจสอบความเรียบร้อยก่อนใชง้ าน เช่น วาลว์ ปิ ด
สนิท หวั เตาปิ ดเรียบร้อย สายแก๊สไม่ฉีดขาด

ความปลอดภัยในการทางานบ้าน

การทางานบา้ นท้งั การทาความสะอาดภายในบา้ นและบริเวณบา้ นน้นั ควรคานึงถึงความปลอดภยั เป็นสาคญั
คดยปฏิบตั ิดงั น้ี

สารเคมีต่าง ๆ ท่ีใชใ้ นบา้ น ตอ้ งใชด้ ว้ ยความระมดั ระวงั

ควรมีสมาธิในขณะท่ีทางานบา้ น ไม่ควรทางานในขณะท่ีร่างกาย
อ่อนเพลีย

ควรสวมเส้ือผา้ ท่ีรัดกมุ เพราะอาจเป็นสาเหตุใหเ้ กิดอุบตั ิเหตุได้

การประหยดั พลงั งานในบ้าน

ส่ิงอานวยความสะดวกในการทากิจกรรมต่าง ๆ ในบา้ นลว้ นตอ้ งใชพ้ ลงั งานในการทางาน ดงั น้นั ถา้ รู้จกั เลือกซ้ือ รู้จกั
ใชอ้ ยา่ งถูกวธิ ี จะช่วยประหยดั พลงั งานและค่าใชจ้ ่ายในครอบครัวไดเ้ ป็นอยา่ งมาก

วธิ ีช่วยประหยัดพลงั งานในบ้าน การเลือกซ้ือเครื่องใชเ้ พ่ือประหยดั พลงั งานควรพิจารณาส่ิงต่อไปน้ี

เลือกซ้ือเครื่องใชท้ ี่มีคุณภาพคงทน ผลิตจากวสั ดุท่ีแขง็ แรง ทนทาน

เลือกซ้ือเคร่ืองใชท้ ี่มีฉลากแสดงระดบั ประสิทธิภาพอุปกรณ์ไฟฟ้าหรือ
เรียกส้นั ๆ วา่ ฉลากเบอร์ 5
เลือกซ้ือเคร่ืองใชท้ ี่เหมาะสมกบั การใชง้ านของครอบครัว
เลือกซ้ือเคร่ืองใชท้ ี่มีร้านซ่อมท่ีสะดวก เมื่อชารุด และหาอะไหลง่ ่าย

วธิ ีการใช้เครื่องใช้ไฟฟ้าชนิดต่าง ๆ ให้ประหยดั พลงั งาน

ไฟฟ้าท่ใี ห้แสงสว่าง

ออกแบบสร้างบา้ นเรือนใหม้ ีหนา้ ต่าง หรือกระจกหลาย ๆ จุด
เปิ ดไฟฟ้าเมื่อตอ้ งการแสงสวา่ งและปิ ดทุกคร้ังท่ีเลิกใช้

เลือกใชห้ ลอดไฟที่ช่วยประหยดั ไฟฟ้า หลอดไฟฟ้า LED
ใชค้ คมไฟในการอา่ นหนงั สือจนเป็นนิสยั ช่วยประหยดั ไฟฟ้า

ติดต้งั หลอดไฟฟ้าใหม้ ีแสงสวา่ งพอดีกบั สถานท่ี หลอดตะเกยี บ
ช่วยประหยัดไฟฟ้า

วธิ ีการใช้เคร่ืองใช้ไฟฟ้าชนิดต่าง ๆ ให้ประหยดั พลงั งาน

เตารีดไฟฟ้า

ขณะตากและเกบ็ ผา้ อยา่ ใหเ้ กิดรอยยบั ยน่ มาก เพอ่ื ใหร้ ีดผา้ ง่ายและเร็วข้ึน
ไม่ควรพรมน้าใหเ้ ปี ยกเกินไป
ต้งั อุณหภูมิเตารีดใหเ้ หมาะสมกบั ชนิดของผา้ ที่จะรีด
รีดผา้ คร้ังละมาก ๆ และรีดติดต่อกนั จนเสร็จ คดยรีดผา้ บางและผา้ หนามาตามลาดบั

ควรดงั ปลก๊ั ออกก่อนรีดเสร็จ ใชค้ วามร้อนท่ียงั คา้ งอยทู่ ี่เตารีดในการรีดผา้ บาง ๆ เช่น ผา้ เชด็ หนา้

วธิ ีการใช้เคร่ืองใช้ไฟฟ้าชนิดต่าง ๆ ให้ประหยดั พลงั งาน

หม้อหุงข้าวไฟฟ้า

ใชข้ นาดบรรจุขา้ วท่ีเหมาะสมกบั จานวนสมาชิกในครอบครัว
อยา่ เปิ ดฝาหมอ้ ทิ้งไวใ้ นขณะท่ีหุงขา้ ว
ดึงปลกั๊ ออกเม่ือขา้ วสุกแลว้ เพราะหมอ้ ท่ีมีสวติ ชอ์ ุน่ ขา้ วจะอนุ่ ขา้ วอยตู่ ลอดเวลา

วธิ ีการใช้เคร่ืองใช้ไฟฟ้าชนิดต่าง ๆ ให้ประหยดั พลงั งาน

4 เคร่ืองดูดฝ่ นุ

ใชเ้ ฉพาะสถานท่ีจาเป็นและตามที่คบั แคบ ซ่ึงไม่สามารถใชไ้ มก้ วาดได้

กวาดเศษผงก่อนเพ่ือลดระยะเวลาการใชเ้ ครื่องดูดฝ่ นุ

เม่ือใชเ้ ครื่องดูดฝ่ นุ เสร็จแลว้ ควรนาฝ่ นุ ในถุงไปเคาะทิ้ง เพื่อใหส้ ามารถดูดเศษฝ่ นุ ไดอ้ ยา่ งมีประสิทธิภาพ

วธิ ีการใช้เครื่องใช้ไฟฟ้าชนิดต่าง ๆ ให้ประหยดั พลงั งาน

ตู้เยน็ เลือกขนาดตูเ้ ยน็ ใหเ้ หมาะสมกบั จานวนของท่ีตอ้ งการจะเกบ็ รักษา

ต้งั ระดบั ความเยน็ ใหพ้ อเหมาะ
ไม่ควรนาของร้อนเขา้ ตูเ้ ยน็ ทนั ที
เมื่อหยบิ ของออกจากตูเ้ ยน็ แลว้ ควรปิ ดประตูตูเ้ ยน็ ทนั ที
ไม่ควรแช่อาหารจนแน่นตูเ้ กินไป
หมนั่ ละลายน้าแขง็ ท่ีจบั ผนงั ช่องทาน้าแขง็
ควรต้งั ตูเ้ ยน็ ใหอ้ ยใู่ นตาแหน่งที่ไม่ถูกแสงแดด และห่างจาผนงั อยา่ งนอ้ ย 10 เซนติเมตร
หมน่ั ทาความสะอาดแผงระบายความร้อนอยา่ งสม่าเสมอ

วธิ ีการใช้เครื่องใช้ไฟฟ้าชนิดต่าง ๆ ให้ประหยดั พลงั งาน

โทรทศั น์ ควรปิ ดเมื่อไม่มีคนดูหรือฟัง

ดึงปลก๊ั ไฟออกทุกคร้ัง แมจ้ ะปิ ดสวติ ชแ์ ลว้ กต็ าม เพราะเครื่องจะใช้
พลงั งานไฟฟ้าตลอดเวลา เพอื่ ใชเ้ ป็นกาลงั ไฟสารองใหเ้ ครื่องพร้อมใชง้ าน
คทรทศั นแ์ บบต้งั คปรแกรม ถา้ ไม่ไดใ้ ชค้ วรดึงปลกั๊ ออก ไม่ควรเสียบทิ้งไว้ เพราะเคร่ืองอาจเปิ ดอตั คนมตั ิตามที่ต้งั
ไวท้ ้งั ๆ ท่ีไม่มีคนดูหรือคนฟัง

วธิ ีการใช้เคร่ืองใช้ไฟฟ้าชนิดต่าง ๆ ให้ประหยดั พลงั งาน

7 เตาไฟฟ้า กระทะไฟฟ้า เตรียมเครื่องปรุงหรืออาหารใหพ้ ร้อมก่อนเสียบปลก๊ั ไฟ
เครื่องปรุงที่เยน็ จดั ควรทิ้งไวใ้ หห้ ายเยน็ ก่อนก่อนนามาปรุง

ใชภ้ าชนะกน้ แบนที่มีขนาดพอเหมาะกบั พ้ืนที่หวั เตาแกส๊

ใชภ้ าชนะกน้ แบนที่มีขนาดพอเหมาะกบั พ้ืนที่หวั เตาแกส๊
ควรเลือกใชเ้ ตาชนิดแผน่ เหลก็ ร้อน (Heat Plate)

ควรปิ ดไฟเม่ืออาหรใกลส้ ุกหรือก่อนเลิกใชง้ าน

วธิ ีการใช้เครื่องใช้ไฟฟ้าชนิดต่าง ๆ ให้ประหยดั พลงั งาน

เครื่องซักผ้า

ใส่ ปริ มาณ
ตามขนาดท่ีเคร่ื อง
กาหนด

ประเทศไทยอยใู่ นเขตร้อน
มีแสงแดดเพียงพอในการตาก จึงไม่
จาเป็ นต้องใช้เครื่ องซักผ้าช นิ ด
อ บ แ ห้งด้วย ค วาม ร้ อ น เ พ ร า ะ
สิ้นเปลืองพลงั งานไฟฟ้ามาก

วธิ ีการใช้เครื่องใช้ไฟฟ้าชนิดต่าง ๆ ให้ประหยดั พลงั งาน

เตาอบไฟฟ้า

ใช้ขนาดเตาอบท่ีเหมาะ

กบั ปริมาณอาหารสาหรับสมาชิก

เตรี ยมของ ในครอบครัว อย่าเปิ ดประตูเตา
ที่จะอบใหพ้ ร้อมก่อน
อบบ่อยคร้ัง เพราะทุกคร้ังที่
เสียบปลกั๊ ไฟ ปิ ดจะสูญเสียความร้อน ทา

ใหอ้ าหารสุกชา้

วธิ ีการใช้เคร่ืองใช้ไฟฟ้าชนิดต่าง ๆ ให้ประหยดั พลงั งาน

พดั ลม ปิ ดพดั ลมทุกคร้ังเมื่อไม่มีคนอยหู่ รือเลิกใชง้ าน
ต้งั ความเร็วพดั ลมใหเ้ หมาะ

ควรเปิ ดหนา้ ต่างเพื่อใหธ้ รรมชาติช่วยระบาย
อากาศภายนอก

หมน่ั ทาความสะอาดใบพดั และตะแกรง

วธิ ีการใช้เครื่องใช้ไฟฟ้าชนิดต่าง ๆ ให้ประหยดั พลงั งาน

เคร่ืองปรับอากาศ

เลือกใชข้ นาดเคร่ืองปรับอากาศที่เหมาะกบั ขนาดหอ้ ง
ต้งั อุณหภูมิที่พอเหมาะ ไม่เยน็ จนเกินไป ประมาณ 25 – 26 องศาเซลเซียส จะใหค้ วามรู้สึกเยน็ สบาย
ปิ ดประตูและหนา้ ต่างใหส้ นิทเพือ่ ไม่ใหค้ วามเยน็ ร่ัวไหลออกนอกหอ้ ง
หมนั่ ทาความสะอาดแผน่ กรองอากาศและแผน่ ระบายความร้อน
เปิ ดเครื่องปรับอากาศใชเ้ ม่ือจาเป็น และปิ ดทนั ทีหลงั เลิกใชง้ าน หรือปิ ดก่อนออกจากหอ้ งประมาณ 15 นาที
คดยใชค้ วามเยน็ ที่ยงั เหลืออยู่

วธิ ีใช้นา้ ประปาอย่างประหยดั

มีวธิ ีการทาความสะอาดดงั น้ี

ไม่ควรใชอ้ ่างอาบน้าเพราะสิ้นเปลืองมาก ควรอาบน้าคดยใชฝ้ ักบวั

ไม่ควรเปิ ดฝักบวั ในขณะท่ีฟอกสบู่ เพราะเป็นการสูญเสียน้าคดยเปล่าประคยชน์
การแปรงฟันควรใชแ้ กว้ หรือขนั รองน้า ไม่ควรใชน้ ้าคดยตรงจากก๊อก
เพราะอาจเผลอเปิ ดน้าทิ้งไวข้ ณะแปรงฟัน
ไม่ควรเปิ ดน้าทิ้งไวค้ ดยไม่ใชง้ าน หรือเปิ ดน้าใส่กะละมงั แลว้ ไปทากิจกรรมอื่น ๆ
ควรตรวจสอบการร่ัวซึมของก๊อกน้า สุขภณั ฑต์ า่ ง ๆ และท่อน้าภายในบา้ นอยเู่ สมอ ซ่ึงมีวธิ ีการ
ตรวจสอบคือ ปิ ดกอ๊ กน้าในบา้ นทุกตวั แลว้ ดูตวั เลขในมาตรวดั น้า ถา้ ไม่มีการรั่วซึมหรือท่อแตก
มาตรวดั น้าจะไม่เดิน และตวั เลขจะคงที่ไม่เคลื่อนไหว

สรุป

บา้ นท่ีน่าอยเู่ ป็นบา้ นท่ีผอู้ ยอู่ าศยั รู้สึกสบาย สะอาด เป็ นระเบียบเรียบร้อย ซ่ึง
ตอ้ งอาศยั ความร่วมมือร่วมใจกันดูแลรักษาความสะอาดของสมาชิกในครอบครัว
ข้นั ตอนกระบวนการทางานและการจดั การคดยผ่านการฝึ กปฏิบตั ิงานบา้ นต่าง ๆ ซ่ึง
ทุกคนในบา้ นควรมีส่วนช่วยเหลือในการทางานบา้ น แบ่งงานตามวยั ความถนดั และ
คานึงถึงช่วงเวลา

แ ล้ ว ว า ง แ ผ น แ ล ะ ป ฏิ บั ติ ง า น บ้ า น ต า ม
ที่ไดว้ างแผนไวอ้ ยา่ งประหยดั ทรัพยากรและอนุรักษส์ ่ิงแวดลอ้ ม จะช่วยให้งานบา้ น
เป็นเร่ืองท่ีไม่เป็นภาระของใครคนใดคนหน่ึงในบา้ น พร้อมกนั น้นั การทาความสะอาด
บา้ น และบริเวณบา้ นอยา่ งถูกตอ้ งตามข้นั ตอน

จะช่วยให้การทางานบา้ นเป็ นเรื่องง่าย บา้ นสะอาด สมาชิกในบา้ นมีความ
สะดวกสบายในการทากิจกรรมในบา้ น ทาให้บา้ นเป็ นสถานท่ีท่ีน่าอยสู่ าหรับสมาชิก
ทุกคนในครอบครัว”