Malaysia Nationhood Studies Flipbook

AISYALAM ARATU ITISREVINU EDISI KHAS 5 JUN 2022

EVOLUSI SOSIOEKONOMI DAN
SOSIOPOLITIK MALAYSIA PASCA

COVID-19

MY HEALTH

APA ITU GAYATHIRI A/P MUNIANDY
PANDEMIK? (285890)
PELAN MOOI SUIT YAN (286011)
PEMULIHAN NOR AINA AFIFFAH BINTI
NEGARA KAMARUDDIN (286022)
EMY NARISYA BINTI AZMI (286095)
MUHAMAD SYAHMI BIN MOHD
RIZAL (286208)

ISI KANDUNGAN

Bil. muka Tajuk
surat

1 Apa itu pandemik?

2 Apa itu sosioekonomi?

3 Apa itu sosiopolitik?

4-6 Evolusi yang berlaku di Malaysia semasa pasca
Covid-19

7-8 Keadaan sosiopolitik Malaysia semasa pasca
COVID-19

9 Kehidupan masyarakat semasa pandemik
COVID-19

10-12 Kehidupan masyarakat semasa PKP
dilaksanakan

13-15 Kesan ekonomi Malaysia pasca COVID-19

16-17 Agensi utama dalam melawan pandemik COVID-
19

18-20 Pelan pemulihan negara

21-23 Dasar pemulihan ekonomi Malaysia pada pasca
COVID-19
24
25-26 Penutup

Rujukan

APA ITU

PANDEMIK?

Kehadiran virus dan di banyak negara dan

mikroorganisma yang lain kawasan, dan menjejaskan

di persekitaran kita populasi yang besar.

memang tidak dapat Biasanya, pandemik

dielakkan. Dalam bidang disebabkan oleh

kesihatan, "pandemik" pengenalan penyakit yang

adalah salah satu istilah baru. Contoh pandemik

yang paling penting untuk termasuklah the Influenza-

menggambarkan Spanish Flu Pandemic

keterukan kadar pada tahun 1918–1919,

penularan penyakit, pandemik Influenza H1N1

terutamanya penyakit pada tahun 2009 dan

berjangkit. Istilah pandemik COVID-19 yang

"pandemik" merujuk berlaku sejak 2020 hingga

kepada kejadian penyakit kini.

di mana bilangan kes

melebihi kadar biasa,

berlaku H1N1 >

< Spanish
Flu

1

APA ITU

SOSIOEKONOMI?

Sosioekonomi merupakan dikaji oleh ahli Nobel yang

cabang ekonomi dan sains bernama Gary Becker.

sosial yang melihat Beliau menggunakan alat

bagaimana tindakan teori dan gunaan asas mikro

masyarakat mempengaruhi ekonomi neoklasik kepada

ekonomi. Sosioekonomi ini bidang tingkah laku manusia

terdiri daripada dua idea yang secara tradisinya tidak

besar yang melihat sesuatu dianggap sebagai

perkara secara berbeza sebahagian daripada

tetapi masih boleh dianggap ekonomi yang wajar, seperti

sebagai sesuatu perkara jenayah dan hukuman,

yang sama. penyalahgunaan dadah,

Dalam sebuah artikel, Evan perkahwinan dan keputusan
Tarver menyatakan bahawa
yang pertama, keluarga. Yang ke dua pula,

beliau menggunakan idea

sains sosial lain, seperti

sosiologi, psikologi, dan

kajian kumpulan identiti

kepada subjek yang bersifat

ekonomi seperti tingkah laku

pengguna atau pasaran

buruh. Pengamal

< GARY sosioekonomi ini
BECKER
menggunakan sejarah,

peristiwa semasa, politik dan

sains sosial lain untuk

meramalkan arah aliran

sosial yang berpotensi

memberi kesan kepada

ekonomi. (Tarver, 2021) 2

APA ITU

SOSIOPOLITIK?

Manakala, Kamus Dewan aspek yang penting

edisi ke-4 mengatakan kepada Malaysia kerana ia

bahawa sosiopolitik membantu Malaysia

bermaksud hal-hal yang dalam membentuk kuasa

berkaitan degan atau memerintah yang lebih

melibatkan faktor-faktor efektif. Sosiopolitik juga

kemasyarakatan dan mampu mempertahan

politik. (Kamus Dewan, status kaum-kaum yang

2007) Politik membawa terdapat di Malaysia.

maksud sebagai ilmu Kemerdekaan juga dapat

pengetahuan yang dituntut dan Malaysia

berkaitan dengan dasar dapat berkerajaan sendiri

pemerintahan sesebuah merupakan salah satu

negara. Politik juga kepentingan sosiopolitik.

dikenali sebagai ilmu Kerjasama antara kaum

siasah (berasal daripada juga akan terjalin melalui

bahasa Arab) atau ilmu sosiopolitik contohnya

kenegaraan. seperti Parti Perikatan di

Sosiopolitik merupakan Malaysia.

3

EVOLUSI YANG BERLAKU DI
MALAYSIA SEMASA PASCA COVID-19

Fenomena COVID-19 ini kerajaan baharu sudah

telah menyebabkan ditubuhkan, namun negara

Malaysia mengalami masih menghadapi

perubahan besar ketidakstabilan politik

terutamanya daripada yang berterusan. Tidak

sudut sosiopolitik dan lama selepas kerajaan

sosioekonomi. baharu ditubuhkan,

Dari sudut sosiopolitik di kerajaan mengumumkan

Malaysia, semasa Perintah Kawalan

fenomena ini menyerang Pergerakan (PKP) di

negara, berlakunya seluruh negara bagi

pengunduran kuasa oleh menyekang penyebaran

Perdana Menteri Tun Dr. virus COVID-19.

Mahathir Mohamad kerana Fenomena COVID-19 ini
menjadi semakin teruk
keruntuhan kerajaan apabila pilihan raya di
Sabah tetap dijalankan
Pakatan Harapan. walaupun negara sedang
dilanda COVID-19. Pilihan
Pengunduran kuasa raya negeri Sabah menjadi
salah satu punca lonjakan
tersebut menyebabkan besar kepada jumlah kes
COVID-19 di Malaysia.
Muhyiddin Yassin pula Melalui akhbar dalam
talian bernama South
menggantikan tempat

Perdana Menteri tersebut

dan bergabung dengan

Parti Perikatan Nasional

lalu membentuk kerajaan

baharu. Walaupun

4

China Morning Post, lebih ramai pemain industri

Perdana Menteri daripada sektor logistik

Muhyiddin Yassin akan merancakkan lagi

mengakui, sambil perubahan landskap

menegaskan kerajaannya sosioekonomi di Malaysia.

boleh menahan Akhbar Berita Harian juga

gelombang baharu menyatakan bahawa

jangkitan itu jumlah perusahaan kecil

menggunakan dan sederhana (PKS) turut

pengetahuan yang meningkat kerana dilihat

diperoleh sejak permulaan semakin ramai peniaga

wabak itu. (Sukumaran, baharu yang muncul

2020) dengan menggunakan

Manakala dari sudut platform dalam talian ini

sosioekonomi pula, rakyat sebagai medan jual beli.

Malaysia mula berminat (Kamaruddin, 2020)

kepada kegiatan jual beli Selain daripada e-dagang,

dalam talian. Peningkatan penggunaan teknologi

yang berlaku dalam secara optimum

aktiviti e-dagang ini dilihat nampaknya semakin

masih lagi diteruskan berubah terutama dalam

sehingga ke hari ini sektor kewangan dan

walaupun peraturan pendidikan. Siapa sangka,

kawalan pergerakan penjarakan sosial juga

sudah dilonggarkan. menyebabkan lebih ramai

Keperluan sektor logistik orang membayar tanpa

pula dilihat sejajar dengan menggunakan wang tunai.

perkembangan e-dagang. Kini, zakat fitrah juga

Maka, kerajaan boleh dibayar secara

menjangkakan bahawa dalam talian.

5

Guru di negara ini juga

merupakan antara

pengguna yang paling

kerap menggunakan

platform

pembelajaran dalam

talian seperti Google

Classroom untuk

mengajar.

Semasa PKP dijalankan,

kerajaan memberi

perhatian kepada perkara

terutamanya dalam

memastikan bekalan

makanan mencukupi.

Banyak negara yang

mengeksport bekalan

makanan dikenakan

perintah berkurung, hal ini

telah menyukarkan negara

untuk mengimport bekalan

makanan. Selepas ini,

kerajaan mungkin akan

memberi lebih perhatian

kepada industri pertanian

moden.

6

KEADAAN SOSIOPOLITIK MALAYSIA
SEMASA PASCA COVID-19

Krisis pandemik COVID-19, maklumat berkenaan

menurut International COVID-19 ini hanya untuk

Crisis Group (ICG), telah mempengaruhi pendapat

membuka peluang kepada umum. Adakah COVID-19

ahli politik untuk juga akan mengubah

meningkatkan kuasa landskap politik Malaysia?

mereka. Kerajaan dapat Rakyat di Malaysia

mengembangkan kuasa semakin menderita, namun

politiknya tanpa semak kesan daripada krisis ini

dan imbang kerana pilihan akan memperkasakan lagi

untuk menangguhkan parti pemerintah di

pilihan raya, parlimen Malaysia. Pada tahun

yang tidak berfungsi, dan 2020, Perikatan Nasional

sekatan mobiliti yang (PN) menguasai kerajaan

dikenakan semasa COVID- melalui rampasan kuasa di

19. Kawalan kerajaan yang tengah-tengah pandemik.

berlaku pada hari ini akan Hal ini menyebabkan

mendesak masyarakat perdana menteri yang

untuk bergantung baru dilantik serta

sepenuhnya kepada kabinetnya terpaksa

mereka, dan situasi ini mengambil tindakan

akan berterusan untuk segera bagi menghentikan

jangka masa yang lama. wabak COVID-19 di

Masyarakat juga bimbang Malaysia daripada menjadi

sekiranya kerajaan lebih teruk.

menggunakan data dan

7

Pada mulanya, strategi yang dilaksanakan
membuahkan hasil yang memberangsangkan. Hal ini
terbukti dengan penurunan jumlah kes wabak tersebut.
Walau bagaimanapun, keadaan menjadi semakin tidak
terkawal selepas perlaksanaan pilihan raya yang
berlangsung di Sabah.
Akhbar Berita Harian atas talian menyatakan bahawa
Pilihan Raya Negeri (PRN) Sabah ke-16 diadakan buat
pertama kalinya semasa pandemik COVID-19 melanda di
negara ini. (Yazid, 2020) Perkara ini tidak dapat
dielakkan bagi negara yang mengamalkan kerajaan
demokrasi. Tun Juhar Mahiruddin, Yang di-Pertuan
Negeri Sabah, membubarkan Dewan Undangan Negeri
(DUN) Sabah pada 30 Julai. Akibatnya, PRN Sabah
terpaksa diadakan. Rakyat Malaysia amat bimbang
apabila mengetahui pilihan raya yang akan berlangsung
ini akan memberi kesan buruk kepada usaha negara
untuk membendung penularan COVID-19. Selepas PRN
Sabah pada 26 September, kes positif COVID-19 di negeri
itu dilihat meningkat secara mendadak. Perkara ini tidak
boleh diabaikan, malah Perdana Menteri, Tan Sri
Muhyiddin Yassin, turut membicarakan perkara ini pada
6 Oktober dalam ucapan beliau.

8

KEHIDUPAN MASYARAKAT
SEMASA PANDEMIK COVID-19

Tiada siapa yang menjangkakan gelombang COVID-19
akan menjejaskan kehidupan sosial rakyat. Banyak
negara telah menutup sempadan mereka dan memberi
penduduk mereka arahan untuk mengawal pergerakan
mereka. Langkah ini memerlukan semua orang
bekerjasama untuk mencegah COVID-19 daripada terus
merebak. Dalam pandemik COVID-19 ini, kerajaan
memberitahu orang ramai untuk mematuhi peraturan
3C dan 3W. Orang ramai perlu mengelakkan 3C, iaitu
tempat sesak, tempat tertutup dan memakai topeng.
Rakyat juga perlu melakukan 3W, iaitu mencuci tangan,
memakai topeng dan mendengar amaran yang
dikeluarkan. Amaran yang dikeluarkan oleh KKM dan
MKN ini akan membantu negara mengurangkan kes
COVID-19. Media yang tidak rasmi dilarang sama sekali
untuk menyebarkan berita palsu.

< Lapangan
terbang UK
huru-hara,

ribuan
penerbangan

dibatalkan

9

KEHIDUPAN MASYARAKAT SEMASA

PKP DILAKSANAKAN

Perintah Kawalan mana hanya ketua isi

Pergerakan (PKP), lebih rumah sahaja yang

dikenali sebagai dibenarkan untuk keluar

"lockdown," telah membeli barangan

memberi kesan kepada keperluan asas.

kehidupan orang ramai,

terutamanya kepada

kehidupan seharian

mereka. Keadaan ini

meletakkan masyarakat

di bawah tekanan mental,

emosi dan rohani.

Disebabkan PKP, orang

ramai dilarang melakukan 1. Pendidikan

aktiviti sosial. Mereka Bagi aspek pendidikan,

dilarang sama sekali wabak COVID-19 telah

untuk mengunjungi pusat menjejaskan aktiviti

hiburan, beriadah di pendidikan bagi para

taman atau luar rumah, pelajar yang masih

dan sebagainya. Walau bersekolah, pelajar IPT,

bagaimanapun, guru serta pensyarah.

masyarakat masih Walau bagaimanapun,

dibenarkan untuk keluar wabak ini mempunyai

rumah, tetapi hanya untuk

membeli barang kesan positif dan negatif

keperluan asas. MKN telah terhadap norma baharu

menetapkan peraturan di pendidikan semasa

10

COVID-19 ini. Contohnya, meningkat dari hari ke

pelajar dan guru boleh hari. Menurut laporan

meningkatkan kemahiran daripada Kajian Kesihatan

komputer mereka, dan Morbiditi Kebangsaan

merasai pengalaman (NHMS) 2019, hampir

belajar di rumah dan setengah juta orang di

menjadi lebih mahir dalam negara ini mengalami

pengajaran atas talian. kemurungan, yang

Tetapi, mereka akan merangkumi 2.3%

menghadapi masalah daripada populasi

kekurangan akses kepada berumur 16 tahun ke atas

bahan rujukan fizikal dan yang mengalami masalah

kemahiran komunikasi kesihatan mental. (NHMS,

lisan, terutamanya antara 2020) KKM, melalui Talian

guru dan pelajar. Selain Bantuan Sokongan

itu, guru juga sukar untuk Psikososial, memaklumkan

mengubah jadual bahawa antara 1 Januari

persekolahan dan hingga 18 Jun 2021,

peperiksaan. mereka menerima

sejumlah 122,328

2. Kesihatan panggilan melibatkan

Dari segi kesihatan pula, kehilangan pekerjaan dan
rakyat Malaysia bimbang
bukan sahaja tentang pendapatan, kehilangan
peningkatan kes COVID-19
harian, yang kekal dalam tempat tinggal, masalah
julat empat angka,
mereka juga bimbang rumah tangga, dan
mengenai laporan bunuh
diri yang semakin tekanan semasa bekerja

dari rumah. Menurut

Ketua Pengarah

Kesihatan, Tan Sri Dr Noor

Hisham Abdullah,

sesetengah orang berisiko

11

tinggi untuk mengalami masalah kesihatan mental,
seperti kemurungan, apabila mereka mengalami
tekanan yang melampau dan terasing daripada
rangkaian sokongan sosial mereka.

12

KESAN EKONOMI MALAYSIA PASCA
COVID-19

Kesan kepada negara.

Pandemik COVID-19, yang sekuriti mereka kerana

melanda Malaysia telah menjangkakan

menyebabkan nilai Ringgit kemelesetan akan berlaku

Malaysia (MYR) menurun akibat COVID-19 dan

serta mengurangkan saham baru muncul

pengeluaran minyak dijangka bertahan

mentah (KDNK). COVID-19 sehingga Jun 2020. China,

telah menjejaskan sektor rakan dagangan terbesar

peruncitan, hiburan, pasar, Malaysia, juga sedang

hospitaliti dan mengalami kemelesetan

pelancongan. Selain ekonomi. Pakar ekonomi

barangan dan berkata, pandemik yang

perkhidmatan, banyak berpanjangan ini boleh

perniagaan terpaksa menjejaskan KDNK

menyesuaikan diri dengan negara. Aberdeen

norma baharu yang Malaysia Standard

ditetapkan oleh kerajaan. Investments berkata pada

Operasi dan pendapatan akhir Februari bahawa

mereka turut terjejas COVID-19 dan krisis politik

kerana kawalan di Malaysia akan

pergerakan dan sekatan. menurunkan nilai

Saham Bursa Malaysia matawang Ringgit
jatuh semasa pandemik
kerana pelabur menjual Malaysia (MYR). Pada 11

Februari 2021, dilaporkan

KDNK akan menguncup

13

sebanyak 3.4% pada suku bekalan makanan

keempat. Ekonomi mempengaruhi cara orang

Malaysia juga dilaporkan ramai untuk mendapat

menguncup sebanyak 5.6% makanan. Kedudukan

pada 2020, di mana ini pertanian, termasuk

merupakan prestasi tanaman, ternakan, dan

terburuk sejak krisis perikanan turut berubah.

kewangan Asia pada 1998. Di Malaysia, tangkapan

Sejak COVID-19 melanda, ikan seperti tuna menurun

kebanyakan negara telah daripada 91,675.5 tan

menutup sempadan, (2019) kepada 83,948.4 tan

mengeluarkan perintah (2020), penurunan ini

kawalan pergerakan, adalah sebanyak 8.4%.

larangan perjalanan, Penternak ikan tidak boleh

larangan bekerja dan menjual hasil tangkapan

menggalakkan mereka, dan sektor

perdagangan untuk akuakultur mengalami

mengawal penyebaran kesukaran kerana tidak

wabak tersebut. cukup benih dan makanan

Penutupan sempadan dan ikan. Kebanyakan

halangan perjalanan makanan mudah rosak.

menunjukkan bahawa Para petani terpaksa

setiap bahagian rantaian mengawet makanan

tersebut untuk bertahan

lebih lama. Stok yang tidak

terjual dalam jangka masa

yang lama akan

membawa kepada

penurunan kualiti

makanan dan peningkatan

kos.

14

Kesan kepada individu

Pandemik COVID-19 menjejaskan setiap negara dan
ekonomi rakyatnya. Lebih menakutkan lagi, rakyat
yang berada dalam kumpulan B40 dan M40 akan
merasa takut kerana kehilangan pekerjaan dan
diberhentikan kerja. Hal ini telah menjejaskan
kehidupan seharian mereka dan menjadikan mereka
berkemungkinan akan terjebak dalam hutang kerana
keadaan kewangan mereka semakin teruk. Walaupun
dengan simpanan yang mereka ada, mereka tetap
tidak akan mampu untuk menyara hidup mereka
semasa wabak ini melanda. Tanpa pekerjaan, mereka
mesti menggunakan wang simpanan mereka untuk
membeli barangan rumah.

15

AGENSI UTAMA DALAM MELAWAN
PANDEMIK COVID-19

1. MAJLIS KESELAMATAN NEGARA (MKN)
Utusan Malaysia melaporkan bahawa Majlis
Keselamatan Negara (MKN), sebuah agensi
keselamatan negara yang diketuai oleh Datuk
Rodzi bin Md Saad merupakan antara agensi yang
menguruskan COVID-19. (Mulia, 2020) Mereka
mengurus dan mengedarkan pelbagai maklumat
berkaitan COVID-19. MKN menetapkan semua
perintah yang akan dilaksanakan di Malaysia
bertujuan untuk mencegah penularan COVID-19.

16

2. KEMENTERIAN KESIHATAN MALAYSIA
Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM), di bawah
arahan Tan Sri Dato' Seri Dr. Noor Hisham bin
Abdullah, memainkan peranan dalam beberapa
tugas berkaitan COVID-19. Sebagai contoh,
perkhidmatan kecemasan dan penyelamatan,
perkhidmatan pangkalan perubatan dan
perkhidmatan kesihatan awam disertakan.

17

PELAN PEMULIHAN NEGARA

Mengikut garis panduan yang dikeluarkan oleh KKM di
dalam laman sesawang mereka, (KKM, 2021) berikut
merupakan senarai pelan pemulihan negara:

18

19

20

DASAR PEMULIHAN EKONOMI
MALAYSIA PADA PASCA COVID-19

Berikut merupakan cara-cara untuk mengurangkan
halangan kecairan tunai individu dan syarikat:

1. Memberi sokongan BNM mengambil beberapa
aliran tunai segera
kepada individu dan langkah kawal selia untuk
syarikat.
memberikan lebih

fleksibiliti kepada institusi

Bank Negara Malaysia perbankan. Sebagai

(BNM) boleh membantu contoh, ia menjelaskan

orang ramai dan cara rangka kerja

perusahaan kecil dan kecukupan modal

sederhana (PKS) mentakrifkan lalai. Hal ini

membayar balik pinjaman mungkin dapat

mereka dalam pelbagai menjelaskan mengapa

cara, seperti memberi pelbagai jenis

mereka lanjutan selama pembayaran bantuan

enam bulan. BNM juga boleh di buat dalam

menjual dan menyusun jangka masa yang

semula pinjaman korporat tertentu. Tempoh

dan membantu orang penangguhan bukanlah

ramai menukar baki kad sebahagian daripada

kredit mereka kepada tempoh tunggakan

pinjaman jangka panjang. apabila ia melibatkan

klasifikasi kawal selia dan

2. Bersifat fleksibiliti untuk perakaunan.

mempermudah bantuan

pembayaran balik

pinjaman.

21

3. Persidangan dan dan perkhidmatan baharu
Pameran Teknologi Hijau
dan Produk Eko selaras dengan
Antarabangsa Malaysia
(IGEM) yang bertemakan perkembangan industri
“Redefining Sustainability”
hijau.

Tan Sri Muhyiddin Yassin, 4. Kawalan pasaran
kewangan melalui
Perdana Menteri, berkata penerapan dasar
monetari
demikian pada IGEM 2021.
Bank pusat berusaha
Dengan tema "Redefining
untuk memastikan fungsi
Sustainability," beliau
pasaran pertukaran asing
menekankan kepentingan
kekal fleksibel dan cekap.
mengimbangi
Kadar pertukaran wang
kesejahteraan ekonomi
memainkan peranan yang
dan sosial dengan alam
penting dalam ekonomi
sekitar. Jadi beliau
kerana ia mempengaruhi
berpendapat IGEM boleh
eksport, harga barang
membantu mencapai
import dan jumlah hutang
matlamat ini. " Redefining
mata wang asing
Sustainability" memberi
sesebuah negara. Kadar
peluang kepada kerajaan
pertukaran ringgit yang
untuk memikirkan semula
cekap ini memainkan
rancangan mereka untuk
peranan penting dalam
meningkatkan ekonomi,
memastikan ekonomi
melindungi alam sekitar
dapat menahan kejutan
dan membawa kestabilan
luaran dengan membuat
sosial walaupun negara
pelarasan yang
sedang mengalami
sewajarnya kepada urus
masalah iklim. Pengguna
niaga ekonomi dan
memerlukan idea, produk
kewangan antarabangsa.

22

Di dalam laman sesawang itu, terdapat 37.5%
Dagang News, Shan
Saeed, Ketua Ahli Ekonomi daripada semua orang
Global juga berkata BNM
mengawal sepenuhnya ke yang mempunyai
atas dasar monetari dan
telah berjaya memenuhi pendidikan tinggi, yang
kestabilan harga dan
pertumbuhannya. (Noor kelayakan profesional
Shamsiah, 2022)
mereka tidak sepadan.

Mereka ini tidak menerima

gaji yang sepadan dengan

kelayakan mereka. Oleh

itu, di dalam laman

5. Penubuhan Majlis sesawang rasmi Pejabat
Pekerjaan Negara (MPN)
Perdana Menteri Malaysia

Kerajaan sedar tentang menyatakan bahawa MPN

masalah pengangguran telah menyediakan

kerana masa yang tidak 500,000 peluang

mencukupi di mana ia pekerjaan dan latihan, dan

merujuk kepada orang ia telah mencapai

yang bekerja kurang sebanyak 30% setakat ini.

daripada 30 jam seminggu. (Majlis Pekerjaan Negara,

Pada suku pertama tahun 2021)

ini, 2% daripada tenaga

kerja diambil bekerja

dalam kategori ini. Jika ia

mencampurkan bilangan

penganggur dengan

masalah pengangguran

kerana terlalu sedikit jam,

angkanya ialah 6.8%

daripada semua orang

yang bekerja. Di samping

23

PENUTUP

Kesimpulannya, untuk mengurangkan kesan
negatif evolusi pasca COVID-19 ini terhadap
kestabilan sosioekonomi dan sosiopolitik
Malaysia, kerajaan harus meletakkan
kepentingan politik yang berkaitan dengan
meluaskan kuasa mereka ke tepi dan memberi
keutamaan kepada keperluan rakyat
Malaysia. Orang ramai juga perlu peka
dengan isu semasa, mereka juga perlu
bekerjasama dengan kerajaan untuk
menghentikan penularan wabak COVID-19
daripada menjadi semakin teruk.

24

RUJUKAN

Kamaruddin, M. I. H. (2020, May 1). Evolusi sosioekonomi
Malaysia pasca COVID-19. Berita Harian.
https://www.bharian.com.my/rencana/komentar/2020
/05/683713/evolusi-sosioekonomi-malaysia-pasca-
covid-19

Kamus Dewan (Edisi Keempat). (2007). Dewan Bahasa
dan Pustaka. https://prpm.dbp.gov.my/cari1?
keyword=sosiopolitik

Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM). (2021, October
6). Pelan Pemulihan Negara (PPN). https://covid-
19.moh.gov.my/faqsop/pelan-pemulihan-negara-sop-
fasa-satu

Majlis Pekerjaan Negara. (2021).
https://www.pmo.gov.my/ms/majlis-pekerjaan-
negara/

Mulia, M. (2020, December 9). MKN, NADMA, APM “hero”
di sebalik tabir pandemik Covid-19. Utusan Digital.
https://www.utusan.com.my/nasional/2020/12/mkn-
nadma-apm-hero-di-sebalik-tabir-pandemik-covid-19/

NHMS. (2020). National health and Morbidity Survey
Report 2019.
https://iku.moh.gov.my/images/IKU/Document/REPOR
T/NHMS2019/Report_NHMS2019-NCD_v2.pdf

25

Noor Shamsiah, T. (2022, January 21). Malaysia atasi
banyak negara dalam usaha pulihkan ekonomi pasca
pandemik—Pakar Ekonomi. Dagang News.
https://www.dagangnews.com/malaysia-atasi-banyak-
negara-dalam-usaha-pulihkan-ekonomi-pasca-
pandemik-pakar-ekonomi-12393

Sukumaran, T. (2020, October 6). Sabah election spurred
Malaysia virus surge, says prime minister. South China
Morning Post. https://www.scmp.com/week-
asia/health-environment/article/3104421/coronavirus-
malaysia-pm-blames-sabah-election-among

Tarver, E. (2021, March 23). How Social Economics
Influences Your Future. Investopedia.
https://www.investopedia.com/terms/s/social-
economics.asp

Yazid, P. M. D. M. N. (2020, October 9). Ambil iktibar
peningkatan kes COVID-19 pasca PRN Sabah. Berita
Harian.
https://www.bharian.com.my/kolumnis/2020/10/74002
0/ambil-iktibar-peningkatan-kes-covid-19-pasca-prn-
sabah

26