หน่วย 4 เรียนรู้ภูมิศาสตร์ ป.5

สงั คมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม
ชน้ั ประถมศกึ ษาปที ่ี 5
กลมุ่ สาระการเรยี นรู้สงั คมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม

หน่วยการเรยี นร้ทู ่ี 1 หนว่ ยการเรียนรูท้ ่ี 2 หน่วยการเรียนรทู้ ่ี 3 หน่วยการเรยี นรูท้ ่ี 4

4หน่วยการเรยี นรทู้ ี่

เรยี นร้ภู ูมศิ าสตร์

ตวั ชว้ี ดั
• สืบค้นและอธิบายขอ้ มลู ลักษณะทางกายภาพในภูมภิ าคของตนด้วยแผนทแ่ี ละรูปถ่าย
• อธบิ ายลักษณะทางกายภาพทีส่ ง่ ผลต่อแหล่งทรพั ยากรและสถานท่สี าคัญในภมู ิภาคของตน
• วิเคราะหส์ ิง่ แวดลอ้ มทางกายภาพทม่ี อี ทิ ธพิ ลตอ่ ลกั ษณะการตง้ั ถ่ินฐานและการยา้ ยถน่ิ ของประชากรในภูมภิ าคของตน
• วเิ คราะหอ์ ิทธพิ ลของส่ิงแวดล้อมทางธรรมชาติทกี่ ่อให้เกดิ วถิ กี ารดาเนินชีวิตในภูมภิ าคของตน
• นาเสนอตัวอยา่ งท่สี ะทอ้ นให้เหน็ ผลจากการรักษาและทาลายส่งิ แวดล้อม และเสนอแนวทางในการจดั การสิง่ แวดล้อมในภูมภิ าคของตน

ภมู ภิ าคตา่ ง ๆ ของไทย

ประเทศไทยแบง่ ภมู ภิ าคต่าง ๆ ตามลักษณะทางภมู ิศาสตรไ์ ด้ 6 ภาค ดงั นี้

ลกั ษณะกายภาพ

ลักษณะภมู ิประเทศ

เป็นภูเขาท่ตี ่อเน่ืองกันเป็นทวิ เขา วางตัวเป็นแนวยาวจากทางเหนอื ลงไปทางใต้
ระหวา่ งทวิ เขาจะเป็นทีห่ บุ เขาและแอ่งท่ีราบอยู่ระหว่างภเู ขา

ลกั ษณะภมู ิอากาศ

เปน็ แบบร้อนช้ืนสลับแล้งหรอื แบบทงุ่ หญา้ เมืองร้อน
อุณหภมู ิเฉลย่ี 24 - 27 องศาเซลเซยี ส มี 3 ฤดู คือ ฤดฝู น ฤดูหนาว ฤดูรอ้ น

ทรพั ยากรธรรมชาติ

ดนิ สว่ นใหญใ่ นภาคเหนือ มคี วามอุดมสมบรู ณ์ปานกลางถงึ ต่า เป็นแหล่งต้นนา้่ หลายสาย
มีพืน้ ท่ีป่าไมม้ ากทส่ี ดุ เช่น ป่าดบิ เขา ปา่ สนเขา ป่าเบญจพรรณ แรส่ า่ คญั เช่น ดบี ุก
เหล็ก ทังสเตน แมงกานีส เปน็ ตน้

ลักษณะกายภาพท่สี ง่ ผลต่อแหล่งทรัพยากรและสถานทสี่ า่ คญั ในภูมิภาค

เป็นภูเขาทย่ี าวตอ่ เน่อื งติดตอ่ กนั เปน็ ทิวเขา มีทรพั ยากรปา่ ไมท้ อี่ ดุ มสมบูรณ์
เป็นภาคท่ีมีพนื้ ทป่ี ่าไมม้ ากทส่ี ุดของประเทศ

ดอยอินทนนท์ จงั หวดั เชียงใหม่ มีทศั นยี ภาพ กว๊านพะเยา จงั หวัดพะเยา เป็นบงึ นา้ จืด
ท่สี วยงาม มีอากาศหนาวเยน็ ตลอดปี ใหญ่สดุ ของภาคเหนือ

ภชู ฟ้ี า้ จงั หวัดเชยี งราย มีลกั ษณะ แม่นา้ น่าน จงั หวัดนา่ น ต้นน้าเกดิ จาก
เปน็ หน้าผาสูงเป็นแนวยาว ปลายสุด ทิวเขาหลวงพระบาง ไหลลงมาทางใต้
ของหนา้ ผาเรียวแหลมยน่ื ไปในอากาศ
ผ่านพืน้ ท่ี 11 จังหวัด
ดอยแม่อูคอ จงั หวัดแมฮ่ อ่ งสอน
ชว่ งแรกเริ่มของฤดูหนาวมาเยือน น้าพรุ ้อนแจ้ซ้อน จงั หวัดลาปาง
ดอกบวั ตองจะบานสะพร่ังเต็มดอย เกดิ จากน้ารอ้ นท่อี ยใู่ ตด้ ินถกู แรงดัน

ลกั ษณะการตั้งถ่นิ ฐานในภูมิภาค

ภาคเหนือ

การตั้งถิน่ ฐานจะอย่บู รเิ วณแอง่ ทรี่ าบระหวา่ งหุบเขา
ท่ีมีแมน่ ่้าไหลผา่ น เช่น แอง่ เชียงใหม่ – ลา่ พนู
แอง่ แพร่ และบรเิ วณพน้ื ทส่ี งู เป็นการตง้ั ถนิ่ ฐาน
ของชาวไทยภูเขา

ลกั ษณะการย้ายถิ่นในภมู ภิ าค

การย้ายถน่ิ เข้า ภาคเหนอื

ประชากรยา้ ยถิ่นฐานมาอยบู่ ริเวณแอ่งที่ราบ
เพราะมคี วามอดุ มสมบูรณ์ และบริเวณพืน้ ทส่ี งู
ส่าหรบั ประกอบอาชพี เพราะเป็นแหลง่ ท่องเทย่ี ว

การย้ายถน่ิ ออก

การยา้ ยถน่ิ ออกเกิดในพ้นื ทส่ี งู และภูเขา
ทีม่ ีความยากล่าบากในการประกอบอาชีพ
หา่ งไกลจากศูนย์กลางของจังหวดั

สง่ิ แวดล้อมทางธรรมชาตกิ บั วถิ ีการดา่ เนนิ ชวี ิต

ภาคเหนือ ลักษณะทอ่ี ยอู่ าศยั

สรา้ งบ้านเรือนปดิ ทบึ มีหน้าต่างน้อย หลงั คาเตี้ย
เพื่อใหภ้ ายในตัวบา้ นอบอนุ่ และปอ้ งกนั อากาศหนาว

อาหารพ้นื บา้ น

นิยมบริโภคข้าวเหนียว และกับขา้ วทีใ่ ช้วัตถุดิบที่หาง่าย
ในทอ้ งถ่นิ

การประกอบอาชพี

ผคู้ นสว่ นใหญป่ ระกอบอาชพี เกษตรกรรม มีการทานา
แบบขนั้ บันได ปลูกพชื เมืองหนาว เช่น สตรอว์เบอร์รี

วัฒนธรรมประเพณี

มีพธิ ีบวชต้นไมเ้ พ่อื ชว่ ยอนุรกั ษ์ป่าไม้ใหอ้ ดุ มสมบูรณ์

ลกั ษณะกายภาพ

ลกั ษณะภมู ิประเทศ

ลกั ษณะภูมิประเทศจะเปน็ ท่ีราบลมุ่ และทีร่ าบลกู ฟูก

ลกั ษณะภมู ิอากาศ

เปน็ แบบรอ้ นชนื้ สลบั แลง้ หรือแบบทงุ่ หญ้าเมืองร้อน
อณุ หภมู ิเฉล่ีย 26 - 30 องศาเซลเซียส มี 3 ฤดู คอื ฤดูร้อน ฤดฝู น และฤดหู นาว

ทรัพยากรธรรมชาติ

พ้ืนดินของภาคกลางมคี วามอุดมสมบูรณส์ ูง มีแหล่งน่้าตามธรรมชาติที่สมบูรณ์
ภาคกลางมพี ืน้ ที่ปา่ ไมน้ ้อย พชื พรรณจะเป็นป่าเบญจพรรณและป่าดบิ
แรส่ า่ คญั ได้แก่ หินปูน ยิปซมั ปิโตรเลยี ม เปน็ ตน้

ลักษณะกายภาพที่สง่ ผลต่อแหลง่ ทรพั ยากรและสถานท่ีสา่ คัญในภูมิภาค

เป็นพนื้ ทีท่ ่ีมีภเู ขาหรือท่สี งู น้อย เป็นภูเขาเตยี้ และเปน็ เขาโดด พน้ื ที่มลี ักษณะเด่นที่
เป็นพ้นื ทรี่ าบผนื ใหญ่สดุ แผก่ ว้างจากตอนบนลาดลงสอู่ า่ วไทย

สโุ ขทยั อย่ไู ม่ไกลจากแม่นา้ ยม ในอดตี มี หว้ ยขาแขง้ จงั หวดั อทุ ยั ธานี มีความ
การขดุ ตระพงั ไว้โดยรอบ เพ่อื กกั เก็บนา้ อดุ มสมบรู ณท์ างธรรมชาติ ได้รบั การขน้ึ
ทะเบยี นเปน็ แหลง่ มรดกโลกจากยูเนสโก
ไว้ใชใ้ นยามขาดแคลน

ภทู บั เบกิ จังหวัดเพชรบูรณ์ มีอากาศ
เยน็ ตลอดปี เปน็ แหล่งปลกู กะหล่าปลพี นื้ ที่ใหญ่

เข่ือนป่าสกั ชลสทิ ธิ์ จงั หวดั ลพบุรี
สรา้ งขึน้ เพื่อกักเกบ็ นา้ จากแมน่ า้ ป่าสัก

บึงบอระเพด็ จงั หวัดนครสวรรค์ เป็นบึง
น้าจืดขนาดใหญ่สดุ ของไทย

ลกั ษณะการตั้งถ่นิ ฐานในภมู ิภาค

ภาคกลาง

การตัง้ ถนิ่ ฐานจะมคี วามหนาแน่นทางตอนลา่ งของภาค
ตามริมแมน่ ่า้ สายส่าคัญ เชน่ แมน่ ้า่ เจา้ พระยา
แมน่ ่้าทา่ จีน เนอ่ื งจากดินตะกอนท่ีพดั มาทบั ถม
จงึ มคี วามอุดมสมบรู ณ์

ลักษณะการยา้ ยถิ่นในภูมภิ าค

การยา้ ยถน่ิ เข้า ภาคกลาง

ประชากรย้ายถนิ่ ฐานมาอยบู่ ริเวณท่ี
ราบลุ่มแม่นา่้ เพราะมีความอดุ มสมบูรณ์
โดยเฉพาะบริเวณภาคกลางตอนลา่ ง

การยา้ ยถน่ิ ออก

การย้ายถ่ินออกเกิดในพนื้ ที่ที่ประสบภัยแล้ง
เนอ่ื งจากเกิดความยากล่าบากในการด่าเนินชีวติ

สง่ิ แวดลอ้ มทางธรรมชาติกบั วิถีการดา่ เนินชีวิต

ภาคกลาง ลกั ษณะทีอ่ ยอู่ าศยั

สรา้ งบา้ นเรือนยกพ้ืนสงู มีหน้าตา่ งมากเพอ่ื ช่วยระบาย
ความรอ้ น มีหลงั คาลาดชันเพอื่ ระบายน้าฝน

อาหารพืน้ บ้าน

นิยมบรโิ ภคขา้ วเจา้ และกบั ขา้ วทเ่ี ป็นวตั ถุดิบที่หาได้
งา่ ยในทอ้ งถนิ่ เชน่ ปลา หมู ผัก เปน็ ต้น

การประกอบอาชีพ

ผ้คู นส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม
โดยเฉพาะการทานา

วัฒนธรรมประเพณี

ในชว่ งวันเพญ็ เดอื นสิบสอง จะมีประเพณีลอยกระทง
ซง่ึ สะท้อนใหเ้ ห็นความผูกพนั ของผูค้ นกบั สายน้า

ลกั ษณะกายภาพ

ลักษณะภมู ปิ ระเทศ

พ้นื ท่เี ป็นท่ีราบสงู มแี อง่ ที่ราบคล้ายถว้ ยอย่ตู รงกลาง
ลกั ษณะพื้นทีบ่ ริเวณด้านตะวนั ตกและด้านใตจ้ ะเป็นแนวเทอื กเขาสงู

ลกั ษณะภมู อิ ากาศ

เปน็ แบบร้อนชนื้ สลบั แล้ง อุณหภมู เิ ฉลย่ี 24 - 28 องศาเซลเซียส
มี 3 ฤดู คอื ฤดรู ้อน ฤดฝู น และฤดหู นาว

ทรัพยากรธรรมชาติ

สว่ นใหญ่เป็นดินทราย มคี วามอุดมสมบรู ณ์ต่า แมน่ ่้าจะมีต้นก่าเนดิ จากพ้ืนทป่ี า่
บนทวิ เขาทางตะวนั ตกและทางใต้ของภาค ปา่ ไม้ จะเปน็ ปา่ เตง็ รังหรอื ปา่ แดง
ป่าเบญจพรรณ ปา่ ดิบ และป่าสนเขา แรส่ า่ คญั ได้แก่ เหล็ก ยิปซัม ทองแดง เปน็ ต้น

ลกั ษณะกายภาพทสี่ ง่ ผลต่อแหล่งทรัพยากรและสถานทส่ี า่ คัญในภมู ิภาค

เป็นทร่ี าบสงู มีปา่ ไม้หลายชนดิ ขึ้นผสมผสานกันสว่ นใหญจ่ ะเป็นปา่ เตง็ รงั และ
ปา่ เบญจพรรณ มีพน้ื ทีป่ า่ เสอ่ื มโทรมกระจายอยทู่ วั่ ไป มที รัพยากรสัตวป์ ่าน้อย

ภูกระดึง จงั หวัดเลย บริเวณผาหมากดูก
นักท่องเทยี่ วนิยมมาชมดวงอาทติ ยล์ บั ขอบฟ้า

เข่อื นลาตะคอง จงั หวดั นครราชสีมา
มที ิวเขาโอบล้อม ช่วยกักเก็บนา้ ไวใ้ ช้หนา้ แลง้

ทะเลบวั แดง บึงหนองหาน กุมภวาปี
จังหวดั อุดรธานี ดอกบัวจะเบง่ บานช่วงฤดหู นาว

ทุ่งกุลาร้องไห้ จงั หวดั ร้อยเอ็ด
จากพ้ืนทแ่ี ห้งแลง้ ปัจจุบนั เปน็ แหล่ง

ปลูกขา้ วหอมมะลิช้ันเย่ยี ม

ผาแตม้ จงั หวดั อบุ ลราชธานี อยใู่ กล้กบั แมน่ า้ โขง
มภี าพเขียนประวัตศิ าสตร์ เป็นจดุ ท่ชี มดวงอาทิตย์ข้ึน

ลกั ษณะการต้งั ถ่นิ ฐานในภูมิภาค

ภาคตะวนั ออกเฉียงเหนอื

การตงั้ ถ่นิ ฐานจะหนาแนน่ บรเิ วณใกลแ้ มน่ า้่ เช่น
บรเิ วณแอ่งโคราช รองลงมาคือบริเวณแอง่ สกลนคร
และบริเวณรมิ แมน่ ้่าโขง

ลักษณะการยา้ ยถน่ิ ในภมู ิภาค

การยา้ ยถิ่นเข้า ภาคตะวนั ออกเฉยี งเหนอื

ประชากรยา้ ยถนิ่ ฐานมาอยู่บริเวณแอง่ โคราช
แอง่ สกลนคร พ้นื ทร่ี าบล่มุ แมน่ ้่า และพืน้ ที่
ท่ีเป็นศูนย์กลางของภมู ิภาค

การย้ายถ่นิ ออก

การยา้ ยถ่ินออกเกิดในพ้ืนท่ีแห้งแลง้
ขาดแคลนสาธารณูปโภค

สง่ิ แวดล้อมทางธรรมชาตกิ บั วถิ ีการด่าเนนิ ชีวติ

ภาคตะวนั ออกเฉียงเหนือ ลักษณะที่อยู่อาศยั

สร้างบา้ นมีใตถ้ นุ สงู เพื่อปอ้ งกนั น้าท่วมและใช้ทา
กจิ กรรมตา่ งๆ มหี ลังคาลาดเอยี งเพ่ือระบายน้าฝน

อาหารพน้ื บา้ น

นิยมบรโิ ภคขา้ วเหนียว และใช้ปลาร้าเปน็ ส่วนประกอบ
ในการทาอาหาร

การประกอบอาชีพ

ผู้คนสว่ นใหญป่ ระกอบอาชพี เกษตรกรรม ทาไร่ ทานา

วัฒนธรรมประเพณี

ประเพณบี ญุ บ้ังไฟ เปน็ การยิงบ้งั ไฟไปบนทอ้ งฟ้า
บูชาพญาแถน เพอื่ ขอฝน

ลกั ษณะกายภาพ

ลักษณะภูมิประเทศ

มที วิ เขาและทีสูงอยู่ทางตอนกลาง มเี นินเขา ท่ีดอนและที่ราบอยู่โดยรอบ บางสว่ น
เปน็ ทรี่ าบสลบั กับเนนิ เขาคล้ายลกู ฟกู ลาดลงส่อู า่ วไทย

ลักษณะภูมิอากาศ

เป็นแบบรอ้ นช้ืนสลบั แล้ง ตอนลา่ งของภาคได้รับอทิ ธพิ ลจากทะเลมาก
อากาศมีความชุม่ ชื้นสงู อภุ ณหภมิเฉล่ยี 26 - 29 องศาเซลเซยี ส
มี 3 ฤดูคือ ฤดรู ้อน ฤดูฝน และฤดูหนาว

ทรัพยากรธรรมชาติ

สว่ นใหญ่เปน็ ดินรว่ นทเี่ กิดจากการผุกรอ่ น บริเวณทวิ เขาสูงของภาคจะเป็นแหล่งตน้ นา้่
สายสา่ คญั แต่เปน็ แม่นา่้ สายสั้น มพี ื้นท่ีป่าทยี่ ังอดุ มสมบรู ณก์ ระจายทั่วทั้งภาค
แรส่ า่ คญั ได้แกเ่ หล็ก ทรายแกว้ และพลอย เป็นต้น

ลกั ษณะกายภาพที่สง่ ผลต่อแหล่งทรพั ยากรและสถานที่สา่ คญั ในภูมภิ าค

มลี กั ษณะทางกายภาพท่ีหลากหลาย มที ้งั ภเู ขา พื้นท่ีราบ และชายฝัง่ ทะเล
พื้นทจ่ี ะมปี า่ ไมข้ ึน้ อย่างหนาแนน่ และเปน็ แหล่งตน้ น้่าลา่ ธารของภมู ภิ าค

ละลุ จงั หวัดสระแกว้ เกิดจากดนิ ถูก เกาะช้าง จังหวดั ตราด
น้าฝนกัดเซาะจนยบุ ตวั คงความอุดมสมบูรณ์ของป่าดิบเขา

แก่งหนิ เพงิ จังหวดั ปราจีนบรุ ี ท้องทะเลและชายหาด
เปน็ แก่งหนิ ขนาดใหญ่กลางลาน้าใส
ท่าเรือแหลมฉบัง จังหวัดชลบรุ ี
เนินนางพญา หาดคงุ้ วมิ าน จงั หวัดจนั ทบุรี ทา่ เรอื น้าลึกหลกั ทางภาคตะวันออก
จะมองเหน็ ทะเลสวยได้ไกลสุดตา ในการขนสง่ สินค้าระหว่างประเทศ

ลกั ษณะการตั้งถ่นิ ฐานในภูมภิ าค

ภาคตะวันออก

การตัง้ ถิ่นฐานจะอยบู่ ริเวณพน้ื ที่ราบที่ตอ่ เนอ่ื งกับ
ชายฝง่ั อ่าวไทย เพราะเปน็ พน้ื ทร่ี าบสลบั เนินเขา
มฝี นตกชุก เช่น บริเวณท่ีราบลมุ่ แมน่ ่า้ บางปะกง
และมกี ารตัง้ ถนิ่ ฐานบริเวณแหลง่ ทอ่ งเทย่ี วทางทะเล
รวมถึงแหล่งนคิ มอตุ สาหกรรม

ลกั ษณะการย้ายถ่นิ ในภมู ิภาค

การย้ายถ่นิ เขา้ ภาคตะวันออก

ประชากรยา้ ยถิ่นฐานมาอยบู่ ริเวณท่รี าบ
ชายฝัง่ บริเวณทีม่ ีการตง้ั นิคมอตุ สาหกรรม
และท่าเรอื จะมีประชากรย้ายถิ่นเข้ามาอยู่
จา่ นวนมาก

การยา้ ยถิน่ ออก

การย้ายถน่ิ ออกเกดิ ในพ้นื ทต่ี อนบน และทาง
ตะวนั ตกของภาค ท่ีมสี ภาพภูมิประเทศ
ไมเ่ อ้อื อ่านวยตอ่ การด่าเนินชีวิต

ส่งิ แวดล้อมทางธรรมชาติกบั วถิ กี ารดา่ เนนิ ชีวิต

ภาคตะวันออก ลักษณะที่อยูอ่ าศัย

มกี ารสร้างบ้านเรือนคลา้ ยภาคกลาง คอื เปน็ บา้ น
มีใตถ้ นุ สูง มหี ลงั คาทรงสงู

อาหารพ้นื บา้ น

นิยมใชว้ ัตถุดบิ จากทะเล เชน่ กงุ้ หอย ปู ปลา และผัก
ท่ีหาได้งา่ ยในท้องถิ่น

การประกอบอาชีพ

ผูค้ นส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม ทาสวน ทาไร่
และมีการทาประมงเพาะเลย้ี งสัตวน์ ้า

วัฒนธรรมประเพณี

ประเพณีวนั ไหล ทมี่ ีการเลน่ น้าสาดนา้ เหมือนอย่าง
ประเพณสี งกรานต์

ลักษณะกายภาพ

ลักษณะภูมิประเทศ

มที ิวเขาสูงวางตวั ในแนวเหนอื - ใต้ อยู่ทางด้านตะวนั ตก
ถดั จากทิวเขาจะเปน็ พน้ื ทรี่ าบและพน้ื ทีร่ าบลมุ่ น่า้

ลกั ษณะภมู ิอากาศ

เป็นแบบรอ้ นชื้นสลบั แลง้ เปน็ พน้ื ทอ่ี บั ฝน อุณหภมู ิเฉลยี่ 26 - 30 องศาเซลเซยี ส
ทางตอนบนของภาคมอี ากาศเย็น มี 3 ฤดู คอื ฤดฝู น ฤดูหนาว และฤดรู อ้ น

ทรพั ยากรธรรมชาติ

ดินมีความอดุ มสมบูรณ์ต่า ยกเว้นบริเวณที่ราบลุม่ น้า่ จะมคี วามอดุ มสมบรู ณ์มาก
มีปรมิ าณน้่านอ้ ย เน่อื งจากเป็นพนื้ ท่ีอับฝน เป็นภาคที่พื้นทป่ี ่าไมย้ งั อุดมสมบูรณ์
และมีสตั ว์ปา่ อาศยั อยู่มาก แร่สา่ คัญ ได้แก่ ฟลอู อไรด์ รตั นชาติ และไพลิน เปน็ ต้น

ลกั ษณะกายภาพทส่ี ง่ ผลตอ่ แหลง่ ทรัพยากรและสถานทส่ี า่ คญั ในภมู ภิ าค

เป็นเทอื กเขาทย่ี าวตอ่ เน่ืองมาจากภาคเหนอื คอื
ทิวเขาถนนธงชัยและทิวเขาตะนาวศรีเปน็ ขอบด้านตะวันตก

นา้ ตกทีลอซู จังหวัดตาก เป็นนา้ ตก เขื่อนศรนี ครนิ ทร์ จังหวดั กาญจนบรุ ี
ใหญ่สดุ ของประเทศ ตน้ นา้ มาจาก การชลประทานและผลติ กระแสไฟฟ้า

ผนื ป่าอ้มุ ผางอันอดุ มสมบูรณ์

แม่นา้ แควใหญ่ จงั หวดั กาญจนบุรี นาเกลอื จงั หวดั เพชรบุรี กระบวนการ
มีสะพานขา้ มแม่น้าแคว ผลิตสว่ นใหญ่ยังพ่ึงพาธรรมชาติ

ตลาดน้า จังหวัดราชบรุ ี เป็นผลมาจาก อ่าวมะนาว จังหวดั ประจวบครี ีขันธ์
การมีแม่น้าลาคลองแวดลอ้ มและใช้เรอื เป็นพาหนะ มลี ักษณะโคง้ เกือบเป็นวงกลม
มีชายหาดทรายขาวรอบอ่าว

ลกั ษณะการตั้งถ่นิ ฐานในภูมภิ าค

ภาคตะวนั ตก

การตัง้ ถิน่ ฐานจะอยูแ่ ถบตอนกลางดา้ นตะวันออก
ของภูมภิ าค ไดแ้ ก่ พ้ืนที่รมิ แมน่ ่้าปงิ ที่ราบล่มุ แมน่ ่้า
แมก่ ลอง ทรี่ าบแม่นา้่ เพชรบุรี และบริเวณชายฝงั่ ดา้ น
อา่ วไทย

ลกั ษณะการยา้ ยถ่นิ ในภูมภิ าค

การย้ายถ่นิ เข้า ภาคตะวนั ตก

ประชากรยา้ ยถ่นิ ฐานมาอยบู่ ริเวณตอนกลาง
ของภูมิภาคเพราะมีท่ีราบลมุ่ แม่น่้า
มคี วามอดุ มสมบูรณแ์ ละบริเวณชายฝั่งทะเล

การยา้ ยถิ่นออก

การยา้ ยถ่ินออกเกิดในพน้ื ทตี่ อนบน และทาง
ตะวนั ตกของภาค เนือ่ งจากพ้ืนทท่ี รุ กันดาร
มีความแหง้ แลง้

ส่งิ แวดล้อมทางธรรมชาติกบั วถิ ีการด่าเนนิ ชีวติ

ภาคตะวนั ตก ลกั ษณะทอี่ ยู่อาศยั

สรา้ งบ้านเรือนแบบทอ้ งถ่นิ ใช้วสั ดุที่หางา่ ยในทอ้ งถิ่น

อาหารพ้นื บ้าน

บริโภคพชื ผกั ต่างๆ ที่หาไดจ้ ากป่า และสตั ว์น้าตาม
แหล่งน้าธรรมชาติ

การประกอบอาชีพ

ประกอบอาชพี เกษตรกรรม และประมงเพาะเลย้ี ง
สตั ว์น้า

วฒั นธรรมประเพณี

มีประเพณกี ารแขง่ เรือยาว ซง่ึ สะท้อนวิถชี ีวิตของ
ผคู้ นท่มี ีความผูกพนั ตอ่ สายนา้

ลกั ษณะกายภาพ

ลกั ษณะภมู ิประเทศ

เป็นแบบคาบสมทุ ร มีทิวเขาสูงอยตู่ รงกลาง
และมีท่รี าบชายฝงั่ ทะเลขนาบอยทู่ ง้ั 2 ด้าน

ลักษณะภมู อิ ากาศ

เปน็ แบบร้อนชื้นเพราะมที ะเลขนาบอยู่ท้งั 2 ด้าน จึงไดร้ ับอิทธพิ ลจากทะเล
และลมมรสมุ ตะวนั ตกเฉียงใต้อยา่ งเตม็ ท่ี ทา่ ใหม้ ีฝนตกชุกตลอดปี
อณุ หภูมิเฉลี่ย 26 - 28 องศาเซลเซียส มี 2 ฤดู คือ ฤดูร้อนและฤดฝู น

ทรพั ยากรธรรมชาติ

เปน็ ดนิ ทีน่ า้่ ทว่ มถงึ มคี วามอดุ มสมบูรณต์ า่ แหล่งนา่้ เกิดจากทวิ เขาทางตะวนั ตก
และทางตอนกลางของภาคใต้ ปา่ ไมจ้ ะเปน็ ปา่ ดบิ ป่าเบญจพรรณ ป่าชายเลน และป่าพรุ
แรส่ า่ คัญ ได้แก่ ดีบกุ พลวง ทงั สเตน ฟลอู อไรต์ ถ่านหนิ และปโิ ตรเลยี ม เปน็ ต้น

ลกั ษณะกายภาพที่ส่งผลตอ่ แหลง่ ทรัพยากรและสถานทสี่ ่าคัญในภมู ิภาค

มลี ักษณะเป็นคาบสมุทร มีทิวเขาอยู่ด้านตะวันตกและตอนกลางของภาค
ขนาบด้วยทะเล พ้ืนทร่ี าบจะเป็นที่ราบแคบ ๆ ตามแนวชายฝง่ั มคี วามชมุ่ ชน้ื สูง

ทา่ เรอื ระนอง จังหวัดระนอง ท่าเรือน้าลกึ ที่ชว่ ย สะพานตณิ สูลานนท์ จังหวัดสงขลา
ขนสง่ สนิ คา้ ทางภาคใตต้ อนบนส่ตู า่ งประเทศ ยาว 2,640 กโิ ลเมตร โดยสรา้ งขา้ ม

ทะเลสาบผ่านทางเกาะยอ

หมูเ่ กาะอ่างทอง จังหวัดสรุ าษฎรธ์ านี อุทยานธรณีสตูล จงั หวัดสตลู
อยใู่ นเขตน้าตื้น ประกอบด้วยต่างๆ 42 เกาะ เปน็ อุทยานธรณโี ลกแหง่ แรกของไทย

ทะเลน้อย จงั หวดั พทั ลุง เป็นทะเลสาบนา้ จืด เขาตาปู จงั หวดั พงั งา เป็นเขาหินปนู
มสี ่วนเชอ่ื มตอ่ กบั ทะเลสาบสงขลา ขนาดเลก็ เกิดจากนา้ ทะเลกัดเซาะฐานจนคอดก่วิ

ลกั ษณะการตั้งถ่นิ ฐานในภมู ภิ าค

ภาคใต้

สภาพพื้นที่เป็นคาบสมุทรมีทวิ เขาทอดตวั ยาว
การต้ังถ่นิ ฐานจะอยูบ่ ริเวณทร่ี าบ เชน่ บรเิ วณชายฝงั่
ทั้งสองดา้ นและตามเกาะต่างๆ

ลกั ษณะการยา้ ยถ่นิ ในภมู ภิ าค

การยา้ ยถ่ินเข้า ภาคใต้

ประชากรยา้ ยถิน่ ฐานมาอยบู่ รเิ วณพนื้
ท่รี าบชายฝงั่ ทะเล หมู่เกาะ

การยา้ ยถิ่นออก

การย้ายถิน่ ออกเกิดในบริเวณตอนกลาง
ของภาคทเี่ ป็นทิวเขาสงู

สิง่ แวดล้อมทางธรรมชาติกับวิถีการดา่ เนนิ ชวี ติ

ภาคใต้ ลกั ษณะทอ่ี ย่อู าศยั

สร้างบ้านเรือนยกพืน้ สงู มีหลงั คาลาดชนั วางเสาบน
ตอมอ่ เพ่ือใหส้ ามารถเคลอื่ นย้ายได้เม่ือเกิดนา้ ท่วม

อาหารพืน้ บา้ น

รับประทานอาหารรสจดั ใช้เครือ่ งเทศมาก ใชว้ ัตถุดบิ
ท่ไี ดจ้ ากสตั ว์น้าจืดและนา้ เคม็

การประกอบอาชพี

ผูค้ นสว่ นใหญป่ ระกอบอาชพี ประมงน้าเค็ม

วฒั นธรรมประเพณี

มีประเพณีลอยเรือชาวเลเพอ่ื เป็นการสะเดาะเคราะห์
และเซน่ ไหว้บรรพบุรษุ

ลดปริมาณขยะ การจัดการสงิ่ แวดลอ้ มในภูมภิ าค รว่ มกันรณรงค์

ประหยัดพลังงาน ดแู ลรักษาสิ่งแวดล้อม

• ดแู ลรกั ษาความสะอาด • ปิดก๊อกน่า้ ให้สนิท • พกขวดนา้่ ส่วนตัว เพ่อื ลด • ไมใ่ หเ้ กษตรกรใช้สารเคมี
ปรมิ าณการใชพ้ ลาสติก
ในบรเิ วณต่างๆ เมอ่ื ไมไ่ ด้ใชง้ าน ในการเพาะปลูก
• ไมท่ ง้ิ ขยะลงในแหล่งน่า้ • ปิดไฟและถอดปล๊ักไฟ • ใช้ถงุ ผา้ แทนถุงพลาสติก • ไมเ่ ดด็ หรอื หักกง่ิ ไมเ้ ล่น
เพอ่ื ลดปริมาณขยะท่ีย่อย • ปลกู ต้นไมใ้ นบริเวณต่างๆ
หรือท้งิ ขยะลงบนพน้ื เมือ่ ไมไ่ ด้ใชง้ าน สลายยาก
• ควรแยกขยะก่อนนา่ ไปทิง้ • เม่ือต้องเดนิ ทางไปท่ใี กล้ๆ เช่น บ้าน โรงเรียน ชุมชน
• รกั ษาแหล่งน่้าและตน้ ไม้
ควรเดนิ หรือใช้บรกิ ารรถ
ในชุมชนของตน
สาธารณะ

การท่าลายสิ่งแวดลอ้ มในภมู ิภาค

มลพิษ มลพิษ ดินเส่ือม ทรพั ยากรชายฝงั่ ทะเล
ทางน่้า ทางอากาศ คุณภาพ ลดลง

ป่าไมถ้ ูกทา่ ลาย

เกดิ จากการปล่อยนา้ เสีย เกดิ จากหลายเหตุ เชน่ เกิดจากการปลูกพืชที่ไม่ เกิดจากการบกุ รุกพืน้ ที่
ท้งิ ขยะหรอื สารเคมี ปา่ ชายเลน ส่งผลให้
ลงในแหล่งน้า ควนั เสียจากยานพาหนะ เหมาะสมกับคณุ สมบัติ น้าทะเลเซาะชายฝงั่
และสูญเสยี แหลง่
ควนั จากการเผาขยะ เกดิ จากการลักลอบตดั ไม้ ของดิน การปลูกพืชชนิด เพาะพันธสุ์ ตั วน์ า้
สารเคมีจากโรงงาน การทาไรเ่ ลื่อนลอย เดยี วซา้ กันมากเกินไป
อตุ สาหกรรม ไฟป่า การขยายตัวของชมุ ชนเมือง การใชส้ ารเคมี ตามธรรมชาติ

สง่ ผลให้เกดิ ความแหง้ แลง้ ในการเพาะปลกู

แนวทางในการจัดการสง่ิ แวดลอ้ มในภูมภิ าค

หนว่ ยงานหรอื องคก์ รตา่ งๆ

การปอ้ งกัน การเกบ็ กกั การแกไ้ ขและฟื้นฟู การรักษา การแบง่ เขต การสงวน

12 3 4 5 6

ใชก้ ฎหมายและให้ รวบรวมทรพั ยากร ช่วยใหท้ รพั ยากรและ ทาใหท้ รัพยากรที่เสอ่ื ม แบง่ ประเภทของ การเก็บรกั ษา

ความรูค้ วามเขา้ ใจ เอาไว้ เชน่ เก็บกกั น้า สงิ่ แวดลอ้ มมาอยูใ่ นสภาพ โทรมกลับสู่สภาพเดิม ทรพั ยากรในการอนรุ กั ษ์ ทรพั ยากรไวไ้ ม่ให้

แกป่ ระชาชน ในฤดูฝนนามาใช้ใน ดีและใช้ประโยชน์ได้ เช่น อุทยานแหง่ ชาติ สญู ส้ินไป

ฤดแู ลง้

แนวทางในการจัดการสิ่งแวดลอ้ มในภูมิภาค

บคุ คลทว่ั ไป

อนรุ ักษ์ ใช้อยา่ งย่ังยืน น่ากลบั มาใชใ้ หม่ ใช้อย่างประหยดั ใช้ส่งิ อืน่ ทดแทน การซ่อมแซม

12 3 4 56

ใชท้ รพั ยากรให้เกิด ใชท้ รัพยากรใน ของทใี่ ชแ้ ลว้ นากลับมา ใช้เทา่ ทจ่ี าเป็น ชว่ ยลดการใช้ ซอ่ มแซมของใช้
ประโยชน์สงู สุดและ ปริมาณท่ีเหมาะสม ใชไ้ ด้อกี เชน่ ขวดน้า และคมุ้ ค่ามากที่สุด ทรพั ยากรธรรมชาติ ต่างๆท่ชี ารุดเพื่อลด
ทาใหท้ รัพยากรฟื้น เชน่ ใชถ้ ุงผ้าแทน การใชท้ รพั ยากร
เกดิ ผลเสียต่อ ถงุ พลาสติก
สิง่ แวดลอ้ มนอ้ ยที่สดุ ตวั ใหมไ่ ด้ทัน ถุงพลาสตกิ

ท่ีมา : บริษทั อักษรเจริญทัศน์ อจท. จากดั