ความสำคัญของหลักฐานทางประวัติศาสตร์

ความสาคญั ของหลักฐาน
ทางประวัตศิ าสตร์
สมัยอยุธยา

เด็กชายพ ร รณ กร ณ์ สุร ฤ ท ธิ ธรรม ช้ัน ม . 2 / 3 เล ข ที่ 5
รหัส 9277 คณะผู้บังคับการ

หลักฐานทางประวัตศิ าสตร์

(Historical Sources)

หลกั ฐานทางประวตั ิศาสตร์ หมายถึง
รอ่ งรอยการกระทา การพดู การเขียน การประดิษฐ์ การ
อยู่อาศยั ของมนษุ ยห์ รือลกึ ไปกวา่ ทีป่ รากฏอยู่ภายนอก
คือ ความคิดอ่าน โลกทศั น์ ความรูส้ กึ ประเพณีปฏบิ ตั ิ
ของมนษุ ยใ์ นอดีต ความรูส้ กึ ของคนในปัจจุบนั

สง่ิ ที่มนษุ ยจ์ บั ตอ้ งและทงิ้ รอ่ งรอยไว้
กลา่ วไดว้ า่ อะไรก็ตามทมี่ าเก่ียวพนั กบั มนษุ ย์ หรอื
มนษุ ยเ์ ขา้ ไปเก่ียวพนั สามารถใชเ้ ป็นหลกั ฐานทาง
ประวตั ศิ าสตรไ์ ดท้ ง้ั สนิ้

ประโยชนแ์ ละความสาคัญ
ของหลักฐานทางประวัตศิ าสตร์

ประโยชนแ์ ละความสาคญั ของหลกั ฐานทางประวตั ิศาสตร์ คือ เป็นเครอื่ งมือในการสบื คน้ รอ่ งรอยของอดตี เป็นแหลง่ คน้ ควา้ ขอ้ เท็จจรงิ เกี่ยวกบั
เรอื่ งใดเรอ่ื งหนง่ึ โดยนาเอาไปประกอบกบั วธิ กี ารทางประวตั ศิ าสตร์ เพ่ือสรา้ งความเขา้ ใจ ในเหตกุ ารณต์ า่ งๆ ทงั้ ในอดีตและปัจจบุ นั

หลักฐานทางประวตั ศิ าสตรส์ มัยอยุธยา

จากการศกึ ษาทางประวตั ศิ าสตร์ เช่อื กนั วา่ บรเิ วณเมืองอยธุ ยา
เคยเป็นทต่ี งั้ ของ “เมืองอโยธยา” ซงึ่ เป็นเมืองหนา้ ดา่ นของลพบรุ มี าก่อน
โดยมหี ลกั ฐานพระราชพงศาวดารกลา่ วถงึ การสรา้ งพระเจา้ พนัญเชิง เมอ่ื
พทุ ธศกั ราช ๑๘๖๗ แสดงใหเ้ ห็นวา่ ขณะนน้ั ชมุ ชนอโยธยามีขนาดใหญ่
และมีฐานะทางเศรษฐกิจทีม่ ่นั คงแลว้

เมอื่ อิทธพิ ลเขมรเรม่ิ เสอื่ มลงตงั้ แต่ตน้ พทุ ธศตวรรษที่ ๑๙ เป็น
ตน้ มา เมืองท่ีเคยอยภู่ ายใตก้ ารปกครองตา่ งตง้ั ตวั เป็นอิสระ ต่อมาในปลาย
พทุ ธศตวรรษที่ ๑๙ สมเดจ็ พระรามาธบิ ดที ่ี ๑ หรอื พระเจา้ อทู่ อง ทรง
สถาปนากรุงศรอี ยธุ ยาขึน้ เป็นศนู ยก์ ลางทางการเมืองการปกครองในบรเิ วณ
ท่รี าบลมุ่ ภาคกลาง โดยรวบรวมเมืองทม่ี คี วามสมั พนั ธก์ นั ทางดา้ นเครอื
ญาติเขา้ ดว้ ยกนั อาทิ เมอื งลพบรุ ี เมืองสพุ รรณบรุ ี และเมอื งสรรคบ์ รุ ี เป็นตน้

หลักฐานทางประวตั ศิ าสตรส์ มัยอยุธยา

จากการดาเนินการขดุ คน้ ทางโบราณคดีพนื้ ท่โี ดยรอบเกาะเมอื งทางดา้ นทิศ
เหนือ ทศิ ตะวนั ออก (อโยธยา) และทศิ ใต้ ปรากฏรอ่ งรอยของชมุ ชน
โบราณทมี่ หี ลกั ฐานการตง้ั ถ่นิ ฐานและสรา้ งศาสนสถานมาตง้ั แต่สมยั อยธุ ยา
ตอนตน้ และสบื เนอ่ื งมาถึงสมยั อยธุ ยาตอนปลาย

และหลกั ฐานทางประวตั ิศาสตรท์ ่ีพบในอยธุ ยาท่ีเป็นหลกั ฐาน
ปฐมภมู นิ น้ั มที งั้ หลกั ฐานชน้ั ตน้ และชน้ั รอง

หลกั ฐานทางประวัติศาสตร์
ทพ่ี บในอยธุ ยา

หลักฐานประเภทลายลักษณอ์ ักษร

ไดแ้ ก่ จารกึ ตานาน พงศาวดาร จดหมายเหตุ บนั ทกึ ความทรงจา
เอกสาร ซงึ่ หลกั ฐานทางประเภทลายลกั ษณอ์ กั ษรท่ีพบไดแ้ ก่

1. พระราชพงศาวดาร ที่เป็นบนั ทกึ เกี่ยวกบั พระราชกรณียกิจของ

พระมหากษัตรยิ ใ์ นดา้ นตา่ งๆ เชน่

พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยธุ ยาฉบับพนั จนั ทนมุ าศ (เจิม)
พระราชพงศาวดารกรุงเก่าฉบับพระจักรพรรดิพงศเ์ จ้ากรม (จาด)

พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยธุ ยาฉบบั สมเดจ็ พระพนรตั น์
พระราชพงศาวดารกรุงสยามจากตน้ ฉบบั ของบรติ ิชมิวเซียม กรุงลอนดอน

พระราชพงศาวดารฉบับพระราชหตั ถเลขา

หลักฐานทางประวัติศาสตร์
ทพี่ บในอยุธยา

หลักฐานประเภทลายลักษณอ์ ักษร

ไดแ้ ก่ จารกึ ตานาน พงศาวดาร จดหมายเหตุ บนั ทกึ ความทรงจา
เอกสาร ซง่ึ หลกั ฐานทางประเภทลายลกั ษณอ์ กั ษรทพี่ บไดแ้ ก่

2. จดหมายเหตโุ หร เป็นงานของโหรประจาราชสานกั บนั ทกึ พระ

ราชกรณียกจิ และเหตุการณส์ าคญั ในบา้ นเมืองตามลาดบั วนั ท่เี กดิ
เหตกุ ารณ์ โดยสรุปสนั้ ๆ

3. จดหมายเหตชุ าวตา่ งชาติ สว่ นใหญ่เป็นเอกสารทชี่ าวยุโรปที่

เดินทางเขา้ มาในอาณาจกั รอยุธยาเขียนขนึ้ เช่น จดหมายเหตุ
ฟานฟลตี ของเยเรเมียส ฟาน ฟลตี ชาวฮอลนั ดา

หลักฐานทางประวัติศาสตร์
ทพี่ บในอยธุ ยา

หลักฐานประเภทลายลักษณอ์ กั ษร

ไดแ้ ก่ จารกึ ตานาน พงศาวดาร จดหมายเหตุ บนั ทกึ ความทรงจา
เอกสาร ซงึ่ หลกั ฐานทางประเภทลายลกั ษณอ์ กั ษรที่พบไดแ้ ก่

4. วรรณกรรม สมยั อยธุ ยามีวรรณกรรมหลายเรอื่ งที่ใหข้ อ้ มูลทาง

ประวตั ิศาสตร์ เช่น ลลิ ติ โองการแชน่ า้ ลลิ ติ ยวนพา่ ย

หลักฐานทางประวัตศิ าสตร์
ทพ่ี บในอยุธยา

หลักฐานประเภทไม่เป็ นลายลักษณอ์ กั ษร

2. หลกั ฐานไมเ่ ป็นลายลกั ษณอ์ กั ษร ไดแ้ ก่ หลกั ฐานโบราณคดี เช่น
โบราณสถาน โบราณวตั ถุ เงนิ ตรา หลกั ฐานจากการบอกเลา่ ท่ี
เรยี กวา่ “มุขปาฐะ” ซงึ่ หลกั ฐานทางประเภทไม่เป็นลายลกั ษณ์
อกั ษรทพ่ี บไดแ้ ก่

1. วดั พระศรีสรรเพชญ:์ ตงั้ อยู่ในเขตพระราชวงั โบราณ เป็นวดั
พทุ ธาวาสทไ่ี มม่ ีพระสงฆจ์ าพรรษาเพือ่ ประกอบพธิ ีสาคญั ต่าง ๆ
ของบา้ นเมือง และเกบ็ อฐั ิของพระมหากษัตรยิ เ์ ปรียบไดก้ ับวดั พระ
ศรีรตั นศาสดารามในพระบรมมหาราชวงั ในกรุงเทพมหานคร
ปัจจุบนั เหลอื เพยี งซากอฐิ ปนู และเจดียส์ ามองคท์ ี่ต้ังตะหง่านเป็น
จุดเด่น แต่ยงั คงเป็นจดุ ทดี่ งึ ความสนใจของนกั ทอ่ งเท่ียวใหเ้ ขา้ มา
เยี่ยมชมอยูเ่ สมอ และเม่ือไดล้ องจินตนาการดูกจ็ ะรูส้ กึ ถึงความ
ย่งิ ใหญ่และความงดงามของกรุงศรีอยธุ ยาในสมยั ทีย่ งั เป็นราชธานี

หลักฐานทางประวัติศาสตร์
ทพ่ี บในอยธุ ยา

หลักฐานประเภทไม่เป็ นลายลักษณอ์ ักษร

2. หลกั ฐานไมเ่ ป็นลายลกั ษณอ์ กั ษร ไดแ้ ก่ หลกั ฐานโบราณคดี เชน่
โบราณสถาน โบราณวตั ถุ เงินตรา หลกั ฐานจากการบอกเลา่ ที่
เรยี กวา่ “มุขปาฐะ” ซง่ึ หลกั ฐานทางประเภทไมเ่ ป็นลายลกั ษณ์
อกั ษรท่พี บไดแ้ ก่

2. วดั มเหยงคณ:์ วดั มเหยงคณเ์ คยรุง่ เรืองสาคญั ยงิ่ มาในอดีต
สมยั อยธุ ยา ถงึ แมป้ ัจจุบนั เป็นวดั รา้ ง สภาพโบราณสถาน
โบราณวตั ถุท่ียงั เหลอื อย่หู กั พงั เสียหายไปมาก แตพ่ อมีเคา้ พอเป็น
หลกั ฐานบง่ บอกถึงศิลปการกอ่ สรา้ งอนั ประณีตงดงามมโหฬาร และ
ระดบั ความสาคญั ของพระอารามแหง่ นไี้ ดเ้ ป็นอยา่ งดี

หลกั ฐานทางประวัติศาสตร์
ทพ่ี บในอยุธยา

หลักฐานประเภทไม่เป็ นลายลักษณอ์ กั ษร

2. หลกั ฐานไม่เป็นลายลกั ษณอ์ กั ษร ไดแ้ ก่ หลกั ฐานโบราณคดี เชน่
โบราณสถาน โบราณวตั ถุ เงินตรา หลกั ฐานจากการบอกเลา่ ที่
เรยี กวา่ “มุขปาฐะ” ซงึ่ หลกั ฐานทางประเภทไมเ่ ป็นลายลกั ษณ์
อกั ษรท่พี บไดแ้ ก่

3.วดั ใหญ่ชยั มงคล: วดั ใหญ่ชยั มงคล เป็นวดั ท่เี กา่ แก่วดั หนง่ึ สรา้ ง
ขนึ้ ในสมยั อยุธยาตอนตน้ คือในรชั สมยั ของสมเดจ็ พระรามาธิปดีที่ 1
เป็นแหลง่ รวมเรื่องราวทางประวตั ิศาตรใ์ นสมยั กรุงศรีอยุธยา รวมไป
ถึงสถาปัตยกรรมท่ีโดดเด่น มีเจดียท์ ส่ี งู ที่สดุ ในอยุธยา ดา้ นหลงั วดั มี
ตาหนกั สมเดจ็ พระนเรศวรมหาราช

หลกั ฐานทางประวตั ิศาสตร์
ทพ่ี บในอยธุ ยา

หลักฐานประเภทไมเ่ ป็ นลายลักษณอ์ ักษร

2. หลกั ฐานไม่เป็นลายลกั ษณอ์ กั ษร ไดแ้ ก่ หลกั ฐานโบราณคดี เชน่
โบราณสถาน โบราณวตั ถุ เงินตรา หลกั ฐานจากการบอกเลา่ ท่ี
เรยี กวา่ “มขุ ปาฐะ” ซง่ึ หลกั ฐานทางประเภทไม่เป็นลายลกั ษณ์
อกั ษรที่พบไดแ้ ก่
4.เงนิ พดดว้ ง: เงินพดดว้ งทาขนึ้ จากแทง่ เงนิ ทบุ ปลายงอเขา้ หากนั
จดั วา่ เป็นเงนิ ตราทีม่ ีมูลคา่ สงู เพราะกาหนดมูลคา่ เท่ากบั นา้ หนกั
ของโลหะท่ใี ชผ้ ลติ จงึ ผลติ ขนึ้ นอ้ ยมาก และมีเฉพาะในสมัยอยธุ ยา
ตอนตน้ เทา่ นนั้
5. เบยี้ : เบยี้ คือเปลือกหอยเลก็ ๆ ซง่ึ พบหลกั ฐานวา่ ชาวต่างชาติท่ี
เขา้ มาซอื้ -ขายสนิ คา้ ในภูมภิ าคเอเชียตะวนั ออกเฉียงใต้ ไดน้ า
เปลือกหอยจากหมเู่ กาะมลั ดีฟสม์ าใชเ้ ป็นตวั กลางในการ
แลกเปลย่ี นสนิ คา้ ท่ีมีมูลคา่ ไม่สงู มากนกั การใชเ้ บีย้ จึงเป็นที่
แพรห่ ลาย รวมทง้ั ในสมยั กรุงศรอี ยธุ ยาทใี่ ชห้ อยเบยี้ เป็นเงนิ ตรา
ปลีกย่อย

หลักฐานทางประวตั ิศาสตร์
ทพ่ี บในอยุธยา

หลักฐานประเภทไม่เป็ นลายลักษณอ์ ักษร

2. หลกั ฐานไมเ่ ป็นลายลกั ษณอ์ กั ษร ไดแ้ ก่ หลกั ฐานโบราณคดี
เช่น โบราณสถาน โบราณวตั ถุ เงินตรา หลกั ฐานจากการบอก
เลา่ ที่เรยี กวา่ “มขุ ปาฐะ” ซงึ่ หลกั ฐานทางประเภทไมเ่ ป็นลาย
ลกั ษณอ์ กั ษรที่พบไดแ้ ก่

6. เครอ่ื งทองต่างๆ: เครอื่ งทองเหลา่ นพี้ บในกรุวดั ราชบรู ณะ
เช่น เครอ่ื งประดบั เครอื่ งราชปู โภค เครอื่ งราชกุธภณั ฑ์
เครอ่ื งประดบั ศีรษะ กาไล แหวน พาหรุ ดั แสดงถึงความม่ังค่งั
ของราชวงศก์ ษัตรยิ ใ์ นสมยั อยธุ ยา และยงั แสดงถงึ ฝีมือ
การชา่ างของช่างในสมยั นน้ั อกี ดว้ ย

แหล่งอา้ งองิ การสืบค้นขอ้ มูล

หลักฐานทางประวตั ศิ าสตร:์ https://kamolwannun.wixsite.com/history/blank-c1se
หลกั ฐานทางประวตั ศิ าสตรส์ มยั อยุธยา: https://kamolwannun.wixsite.com/history/blank-ou6n6
โบราณวตั ถุสมยั อยุธยา: https://jamexwa.wordpress.com/%E0%B9%82%E0%B8%9A%E0%B8%A3
%E0%B8%B2%E0%B8%93%E0%B8%A7%E0%B8%B1%E0%B8%95%E0%B8%96%E0%B8%B8/