หลักการและทฤษฎีการบริหารการศึกษา รหัสวิชา 905-502

Principle and Theory
of Educational Administration
หลกั การและทฤษฎกี ารบรหิ ารการศกึ ษา

รหสั วิชา 905-502
ครง้ั ที่ 1 วนั ท่ี 29 สงิ หาคม 2563

นายศราวธุ แกว้ บตุ ร
รหัสนกั ศึกษา 6319050084
คณะศกึ ษาศาสตรแ์ ละศิลปศาสตร์
สาขาวิชาการบริหารการศกึ ษา

หลักการและทฤษฎีการบรหิ ารการศึกษา

การบรหิ าร คอื ?

เป็นกระบวนการหรอื การดาเนนิ งานของบุคคลอยา่ งน้อย 2
คนขึน้ ไป ในการทากจิ กรรมใดกจิ กรรมหนึง่ ท่ีเกิดเปน็ กระบวนการ การ
รว่ มมือกนั โดยใชท้ ้ังศาสตรแ์ ละศิลปโ์ ดยใช้ทรพั ยากรที่มีอย่ใู หเ้ กิด
ประสทิ ธภิ าพมากทส่ี ุด เพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์และเปา้ หมายท่ีวางไว้

สรา้ ง ระดม
ประสบการณ์ ความคิด

นาไปใช้ หลกั ทฤษฎี

องคป์ ระกอบของผู้บริหาร

Activity เป็นการปฏิบตั กิ จิ กรรมอยา่ งใดอย่างหน่ึง
At least 2 persons กิจกรรมต้องมตี ัง้ แตส่ องคนข้นึ ไป
Process จะตอ้ งมขี ัน้ ตอนและกระบวนการทีช่ ัดเจน
Resource ต้องประกอบดว้ ยทรัพยากร 3M ไดแ้ ก่

คน (Man) เงนิ (Money) และวตั ถดุ ิบ (Material)
Objective ตอ้ งมเี ปา้ หมาย หรอื วัตถปุ ระสงค์ทช่ี ัดเจน

เราอยากเป็นผู้ปฏิบัติ หรอื ผ้บู รหิ าร ก็จงเลอื กเอา

No man is fit to command another
who can't command himself.

คนท่ไี มส่ ามารถบัญชาตวั เองได้
ย่อมไม่เหมาะสมท่จี ะบังคบั บญั ชาคนอ่นื

องคป์ ระกอบผบู้ ริหาร

องค์ประกอบผ้บู ริหาร ประกอบไปดว้ ย 3 ภูมิ ดงั ต่อไปนี้

ภูมิรู้ Cognitive

ภมู ิธรรม ภมู ฐิ าน
Effective Psychomotor

ภูมิรู้ (Cognitive) คือ ความรู้ความสามารถ เช่น มีความรู้ทางทฤษฎี

การบริหาร แล้วสามารถ นาความรู้ทางการ บริหารไปใช้ในการบริหารงานได้
มีความรู้เก่ียวกับหน่วยงานของตน มีความรู้เก่ียวกับเหตุการณ์บ้านเมืองหรือ
มีความรู้รอบตัว

ภูมิธรรม (Effective) คือ มีความประพฤติดี มีคุณธรรม เช่น มีความ
ซ่ือสัตย์ มีความโปร่งใส มีความยุติธรรมในการ ทางาน มีหิริโอตัปปะ มีความ
ขยันหมั่นเพียร มีความรบั ผดิ ชอบ

ภูมิฐาน (Psychomotor) คือ มีบุคลิกลักษณะดี รูปร่างหน้าตา

ท่าทางดี การแต่งกายเรียบร้อย อย่างไรก็ตามถ้าหาก บุคลิกลักษณะและรูปร่าง
หนา้ ตาท่าทางไม่ดี แตร่ ูจ้ ักแตง่ กายเรียบรอ้ ย ก็จะทาใหผ้ ู้บรหิ ารดูภูมฐิ านได้

ผู้บริหารมืออาชีพ ควรมีทั้งสามภูมิ คือ ภูมิรู้ ภูมิธรรม ภูมิฐาน
เพราะหากขาดด้านใดไปจะก่อให้เกิดข้อบกพร่อง และขาดความสมบูรณ์ในการ
เปน็ ผบู้ ริหารมอื อาชีพ ดงั จะกล่าวตวั อย่างต่อไป

ภมู ิรู้ ภมู ิธรรม ภาพท่ี 1 ผูบ้ รหิ าร เก่ง ดี แตไ่ ร้ฐาน
Cognitive Effective

ภูมธิ รรม ภมู ิฐาน ภาพที่ 2 ผูบ้ รหิ าร ดี มีฐาน ไรค้ วามรู้
Effective Psychomotor

ภมู ฐิ าน ภมู ริ ู้ ภาพท่ี 3 ผู้บรหิ าร เกง่ มีฐาน แตไ่ มด่ ี
Psychomotor Cognitive

ผู้บริหารมืออาชีพ ควรมีท้ังสามภูมิ คือ ภูมิรู้ ภูมิธรรม ภูมิฐาน
เพราะหากด้านใดไปจะก่อให้เกิดข้อบกพร่อง และขาดความสมบูรณ์ในการเป็น
ผ้บู รหิ ารมืออาชีพ

องคป์ ระกอบมนุษย์

องค์ประกอบมนุษย์ ประกอบไปดว้ ย 3 ฐาน ดงั ตอ่ ไปน้ี

ฐานคดิ Cognitive

ฐานใจ ฐานกาย
Effective Psychomotor

องค์ประกอบมนุษย์ หรือปัญญา 3 ฐาน มีความเก่ียวข้องกับ

cognitive, psychomotor และ affective ที่พบในสมองมนุษย์ซ่ึงเก่ียวข้องกัน
ทาให้มนษุ ยส์ มบูรณ์ ทัง้ กาย ใจ และสตปิ ัญญาสามารถอธบิ ายไดด้ ังนี้
1. ฐานคิด-cognitive เป็นกระบวนการคิดอย่างเป็นระบบ ตรรกะและเหตุผล
จนิ ตนาการ ภาษา การเรียนร้เู ชงิ ขอ้ มูล
2. ฐานใจ-affective เปน็ ความรูส้ กึ เป็นศูนยก์ ลางของพฤตกิ รรมความทรงจา
3. ฐานกาย-psychomotor การทรงตัว ความอยู่รอด สัญชาตญาณในการต่อสู้
ความกังวลและความเครยี ด

ประเภทของคนแยกตามฐาน

• ฐานกายอยา่ งเดยี ว (คนเปลอื ก ๆ)
• ฐานคดิ อยา่ งเดียว (คนเนื้อ ๆ)
• ฐานใจอยา่ งเดยี ว (คนนา้ ๆ)
• ครคู รบทุกฐาน (คนตน้ ไมท้ รี่ ่มเยน็ )

พัฒนาฐานกายของผู้บรหิ าร

โดยใช้ นา้ มหาเสนห่ ์ ซ่ึงจะทาให้ผบู้ รหิ ารเปน็ ท่ีรกั ของบรรดาครใู น
โรงเรียน เพยี งเราด่ืมแค่ 3 แกว้ ดงั นี้
น้าค้า - ใช้คาพูดที่สมควรแก่บุคคล รู้จกั ใหก้ าลงั ใจ แกเ่ พอ่ื นร่วมงาน
นา้ มือ - ใช้การกระทาใหด้ ูเป็นตัวอย่าง
น้าใจ - มีอะไรให้รจู้ กั แบง่ ปัน นกึ ถึงใจเขาใจเรา

ทฤษฏีบุคลิกภาพของเชลดอน บุคลิกภาพของมนุษย์จะขึ้นอยู่กับ
รูปร่างทีป่ รากฏของบคุ คลน้ัน บคุ ลกิ ภาพของมนษุ ย์แยกเปน็ 3 ประเภท

1. ผมู้ รี ูปรา่ งอว้ นกลม ป้อม ชอบความสบาย การสงั คมดี

2. ผู้มรี ปู รา่ งสูงใหญ่ กล้ามเนอ้ื แข็งแรง
ชอบออกกาลังกาย จิตใจเปน็ นกั กฬี า

3. ผ้มู รี ปู รา่ งบอบบาง ออ่ นแอ ไมช่ อบออกสังคม

Beauty is not in the face ; Beauty is a light in the heart.
ความงามไม่ไดอ้ ยู่ท่ีหนา้ ตา แตค่ วามงามเป็นแสงสว่างในหัวใจ

Kahlil Gibran

“งานวจิ ัยบอกว่า .. ถา้ ครดู ูดี หลอ่ สวย นักเรยี นจะเรยี นรูเ้ รื่องมากยิ่งขนึ้ ”
..บัณฑิต อึ้งรังษี

ถงึ แมจ้ ะมีความเห็นต่างกันออกไปในมุมมองฐานกาย ว่ามีผลต่อการ
เรียนรู้ของนักเรียน แต่ท้ังนี้เราทุกคนสามารถพัฒนาตนเองให้เหมาะสมและ
สร้างความมน่ั ใจให้กบั ตนเองได้ โดยใช้วิธีการปรบั บุคลกิ ภาพ ดงั นี้
- ทรงผม ราบเรียบ มีรอยหวี
- หน้าตา สดใส สงี ามตา
- เคร่ืองประดับ (แว่นตา ตมุ้ หู สร้อย แหวน นาฬกิ า ปากกา)
- เสื้อ กางเกง
- รองเทา้
- อุปกรณ์เสรมิ

ทั้งหมดท่ีกล่าวมาน้ีสามารถเสริมบุคลิกภาพให้กับครู หรือผู้บริหาร
ได้อย่างแน่นอน ซ่ึงเราควรเลือกปรับให้เหมาะกับร่างกายของเรา โดยคานึงถึง
ความสุภาพในการแต่งตัว และเลือกให้เหมาะกับโอกาสในการใช้องค์ประกอบที่
กล่าวไปขา้ งตน้

MBW
Management By Walking

หลกั ในการจัดการของผู้บริหาร
ผู้บริหารท่ีดีไม่ตัดสินความผิดของผู้ใต้บังคับบัญชา เพียง
เพราะเขาว่า หรือเพียงแค่เดินผ่านมาพบพฤติกรรมที่ไม่ถูกต้องแค่คร้ัง
เดียว แต่ผู้บริหารที่ดีต้องมีการจัดการที่เป็นระบบ ทาซ้าและยิ่งต้องเดิน
ตรวจตราในพื้นที่ต่าง ๆ ในโรงเรียนบ่อย ๆ เพื่อให้ตนเองได้เห็น
พฤติกรรมที่สามารถนามายืนยันได้ว่าสิ่งที่พบเห็นครั้งเดียวนั้น บางคร้ัง
อาจไมใ่ ช่ความจรงิ เสมอไป เพราะผ้บู รหิ ารต้องต้องมีวิสัยทัศน์ที่กว้างไกล
พร้อมกับตอ้ งสามารถเข้าถงึ เขา้ ใจ ผ้ใู ต้บังคบั บญั ชา ด้วยคาท่ีว่า

ดคู นออก
บอกคนได้
ใชค้ นเปน็

ดคู นออก – มองคนท่ีมคี วามสามารถ ความถนัดในดา้ นต่าง ๆ ได้
บอกคนได้ – สามารถใชค้ าพูดสื่อสาร ทาเปน็ ตวั อย่างได้
ใช้คนเปน็ - เลอื กมอบหมายงานให้ใหต้ รงกับความสามารถของคน

พฒั นาฐานใจของผ้บู ริหาร

โดยใช้ สมุนไพร ซึง่ จะทาให้ผบู้ ริหารเป็นท่ีรักของบรรดาครูใน
โรงเรยี น เพียงเรามีสมุนไพร 1 ตน้ ดงั น้ี

รากออ่ นน้อม - รจู้ กั อ่อนนอ้ ม ถอ่ มตน แมต้ นจะเป็นผ้บู รหิ ารแตใ่ นโรงเรียนกอ็ าจ
มผี ใู้ หญท่ ่ีอาวโุ สกวา่ ผ้บู รหิ าร ผู้บริหารจึงควรมคี วามออ่ นนอ้ ม
4 ใบยอ ไดแ้ ก่ ย.1 ย้มิ แยม้ แสดงออกถึงความสุขใจ

ย.2 ยกยอ แสดงออกถงึ การชืน่ ชม
ย.3 เยอื กเยน็ แสดงออกถึงความสขุ มุ มีสตใิ นการแกป้ ัญหา
ย.4 ยนิ ยอม แสดงออกถงึ ความเขา้ ใจ และอภัย

กงิ่ เมตตา – รู้จักใช้ความเห็นอกเหน็ ใน
การบริหารผใู้ ต้บงั คับบัญชา
กา้ นกรุณา - ใหค้ วามชว่ ยเหลอื
เตมิ เตม็ ในส่ิงทีข่ าดด้วยความเตม็ ใจ
ดอกอภัย - หากมขี อ้ ผิดพลาดใหร้ ู้จกั
ปลอ่ ยวาง และใหโ้ อกาสแกต้ วั