กล่าวขาน และ ศรัทธา

กล่าวขาน เเละ ศรัทธา

Pow Karen กะเหรี่ย รี่ งโผล่งล่ ကရင်ပြ ည်

บทนำ มีผู้มีคผู้ นมากมายอาศัยอยู่ใยู่นประเทศไทยเราล้วนใช้ชีช้วิชีตวิกันอย่าย่งอิสระ แต่หา รู้ไรู้ม่ว่ม่าว่บุคคลที่เราเดินดิผ่าผ่นในทุกทุ ๆวันวันั้นนั้อาจเป็นป็กลุ่มลุ่คนในชาติพันพัธ์ กะเหรี่ยรี่ง บางคนมีลัมี ลักษณะเเละการใช้ภช้าษาคล้ายคนไทยจนบางครั้งรั้เราเเทบเเยกไม่อม่อก จึงจึทำ ให้ทห้างเราสนใจที่จะศึกษา เเละยกประเด็นด็ที่น่าน่สนใจมาเผยแพร่ผ่ร่าผ่น หนังนัสือสืเล่มนี้ เป็นป็เนื้อนื้หาที่เกี่ยวกับเรื่อรื่งราว เเละ ความเชื่อชื่ของชาวกะเหรี่ยรี่งโผ ล่ง โดยจะสามารถทำ ให้ผู้ห้อ่ผู้ อ่านเห็นห็มุมมองของชีวิชีตวิชาวกะเหรี่ยรี่งโผล่งเเละการ ศึกษาข้อข้มูลเหล่านี้ถืนี้ ถือเป็นป็เเรงกระตุ้นตุ้และเเรงจูงใจเพื่อพื่ส่งส่ผลให้พห้วกเขารู้สึรู้กสึถึง ความเป็นป็เอกลักษณ์ที่ณ์ ที่ยังยัคงอยู่เยู่เละอยากที่รักรัษาไว้สืว้บสืต่อไป ผู้จัผู้ ดจัทำ 26 กุมกุภาพันพัธ์ 2566

สารบัญบั คำ เกริ่นริ่นำ ของผู้เผู้ขียขีน เรื่อรื่ง หน้าน้ ๑ หลวงพ่อพ่กะเหรี่ยรี่ง บ้าบ้นแม่งูม่งูดกะเหรี่ยรี่งโผล่ง ความเชื่อชื่หลังความตาย เสาหงส์ ด้าด้ยแดง เจดีย์ดีชย์าวกะเหรี่ยรี่ง ๒-๘ ๙-๑๒ ๑๓-๑๘ ๑๙-๒๔ ๒๕-๓๐ ๓๑-๔๑ อ้างอิง ๔๓-๔๔

คำ เกริ่นริ่นำ ของผู้เผู้ขียขีน กล่าวขาน และ ศรัทรัธา แปลว่าว่เรื่อรื่งเล่า และความเชื่อชื่ โดยเกณฑ์ในการ ยกข้อข้มูลเรื่อรื่งเล่าและความเชื่อชื่ของ ชาวกะเหรี่ยรี่งโผล่ง(โปว์)ว์เพราะเป็นป็ชาติพันพัธุ์ ที่น่าน่สนใจเเละมีปมีระเด็นด็ที่สามารถนำ มาถ่ายทอดเป็นป็องค์ความรู้เรู้พื่อพื่นำ ไปศึกษา ในด้าด้นความเชื่อชื่เเละเรื่อรื่งเล่าของชาติพันพัธ์ชธ์าวกะเหรี่ยรี่งรวมถึงมีปมีระสบการณ์ จากการลงพื้นพื้ที่กับรายวิชวิา 763328-2561 ETHNICITY AND CULTURAL DIVERSITY ( ชาติพันพัธุ์เธุ์เละความหลากหลายทางวัฒวันธรรม ) เเละนอกจากจะเป็นป็ชาติพันพัธุ์ที่ธุ์ ที่น่าน่สนใจแล้วยังยัเป็นป็ชาติพันพัธุ์ที่ธุ์ ที่ทุกทุคนใน ประเทศไทยรู้จัรู้กจักันเป็นป็อย่าย่งดี ๑ ในเมื่อมื่ทุกทุคนมีคมีวามเชื่อชื่เป็นป็ของตัวเอง ชาวกะเหรี่ยรี่งโผล่งก็มีคมีวามเชื่อชื่เป็นป็ ของตัวเองเช่นช่กัน ทางผู้จัผู้ ดจัทำ จึงจึได้ศึด้ ศึกษาเเละสร้าร้งหนังนัสือสืเล่มนี้ขึ้นี้ ขึ้นขึ้มาเพื่อพื่นำ เสนอ เกี่ยวกับเรื่อรื่งราวเเละความเชื่อชื่ของชาวกะเหรี่ยรี่งที่ทุกทุคนยังยัไม่รู้ม่จัรู้กจั ให้รู้ห้จัรู้กจั ไปพร้อร้ม กันกับหนังนัสือสืเล่มนี้ที่นี้ ที่มีชื่มีชื่อชื่ว่าว่กล่าวขาน และ ศรัทรัธา

" ห ล ว ง พ่ อ ก ะเ ห รี่ ย ง " ๒

๓ ห ล ว ง พ่ อ น ว ม " ห ล ว ง พ่ อ ก ะเ ห รี่ ย ง " ห ล ว ง พ่ อ น ว ม ภาพที่ ๑ หลวงพ่อพ่นวม (ที่มา:https://www.pra-maeklong.com)

๔ หลวงพ่อพ่นวม เป็นป็อดีตดีเจ้าจ้อาวาสวัดวัเเจ้งจ้เจริญริซึ่งซึ่เป็นป็ที่เคารพนับนัถือของชาว กะเหรี่ยรี่งจนเกิดประเพณีขึ้ณีขึ้นขึ้ ในช่วช่ง 15 ค่ำ เดือดืน 5 สาเหตุที่ตุที่ชาวกะเหรี่ยรี่งให้คห้วามนับนัถือ เป็นป็อย่าย่งสูงสูมีรมีายละเอียดดังดันี้ เมื่อมื่ประมาณ 100 ปีที่ปี ที่ผ่าผ่นมา ท่านได้อด้อกธุดงค์ด้วด้ยประสงค์ จะหาความสงบปฏิบัติบั ติวิปัวิ ปัสสนา กรรมฐาน ท่านได้ได้ปยันยัถิ่นที่อยู่ ของชาวกะเหรี่ยรี่ง แต่ในสมัยมันั้นนั้ ชาวกะเหรี่ยรี่งยังยัคงนับนัถือผีแผีละ มีคมีวามชำ นาญด้าด้นไสยศาสตร์ สามารถปล่อยผีแผีละสิ่งสิ่ของ ต่างๆได้ ครั้งรั้หนึ่งนึ่หัวหัหน้าน้ผู้นำผู้ นำชาวกะเหรี่ยรี่งได้นิด้มนินต์หลวงพ่อพ่นวมไปสวดเเละเทศน์ที่น์ ที่บ้าบ้น หลังจากที่ท่านก้าวเข้าข้ไป คำ แรกที่ท่านเอ่ยคือ “เล่นของหรือรืเปล่า” แต่ในตอนนั้นนั้ ชาวกะเหรี่ยรี่งก็ยังยัไม่เม่ข้าข้ใจถึงคำ ถามเเละไม่ชำม่ชำนาญทางด้าด้นภาษาเลยไม่เม่อ่ยตอบ ท่านไป ภาพที่ ๒ องค์พระหลวงพ่อพ่นวม (ที่มา:https://www.pra-maeklong.com) ภาพที่ ๓ ศาลพระหลวงพ่อพ่นวม (ที่มา:https://www.pra-maeklong.com)

๕ จากนั้นนั้ชาวกะเหรี่ยรี่งได้คิด้ คิดอยากจะปล่อยของ เเละพยายามหาทางเล่นของใส่หส่ลวงพ่อพ่นวม อยู่เยู่สมอเมื่อมื่มีโมีอกาสไม่ว่ม่าว่จะเป็นป็ของเล็กหรือรื ของใหญ่ แต่หลวงพ่อพ่นวมท่านได้บำด้บำเพ็ญพ็ ภาวนา นั้งนั้สมาธิ รวมถึงขอพรเพื่อพื่ปกปัก รักรัษาชาวบ้าบ้นกะเหรี่ยรี่ง จึงจึเป็นป็ผลที่ชาว กะเหรี่ยรี่งไม่สม่ามารถทำ ของใส่หส่ลวงพ่อพ่นวมได้ สักสัครั้งรั้ถึงเเม้จม้ะพยายามหาวิธีวิร่ธีาร่ยคาถาเเล้ว หัวหัหน้าน้กะเหรี่ยรี่งเลยมีคมีวามคิดว่าว่ “**มันมัเก่ง มันมัคงมีวิมีชวิาเหมือมืนกับเรา ” เนื่อนื่งจากปล่อย ของทั้งทั้หมดที่มีเมีเล้ว อีกทั้งทั้ทุกทุครั้งรั้ที่ชาวบ้าบ้น พบเห็นห็หลวงพ่อพ่นวมจะมักมัพบ ท่านหลับตาอยู่ เสมอชาวกะเหรี่ยรี่งเลยคิดว่าว่หลวงพ่อพ่นวม กำ ลังฝึกวิชวิาอาคม เล่นไสยศาสตร์ แต่ที่แท้ จริงรินั้นนั้ท่านกำ ลัง นั่งนั่สมาธิเธิจริญริวิปัวิ ปัสสนา ในเมื่อมื่ชาวกะเหรี่ยรี่งไม่สม่ามารถทำ ของใส่หส่ลวงพ่อพ่นวมได้จึด้งจึเลิกที่จะพยายามเเต่ยังยัใช้ คาถาอาคมในชีวิชีตวิ ประจำ วันวัเหมือมืนเคยเเละมากขึ้นขึ้เรื่อรื่ยๆ ชาวบ้าบ้นต่างพากันไปหา หลวงพ่อพ่นวมเเทบจะทุกทุวันวัเพื่อพื่ ให้ท่ห้ ท่านช่วช่ยเหลือเมื่อมื่ยามมีปัมี ปัญหา แต่ปัญหาส่วส่นใหญ่ มักมัมาจากคาถาอาคม ไสยศาสตร์ต่ร์ ต่างๆ จนหลวงพ่อพ่นวมได้ทำด้ ทำ ในสิ่งสิ่ที่ชาวกะเหรี่ยรี่ง ประหลาดใจ ** คนกะเหรี่ยรี่งสมัยมัก่อนใช้สช้รรพนามคำ ว่าว่มันมั ภาพที่ ๕ จิตกร รมฝาผนังกะเหรี่ยง (ที่มา : h t t p : / /r b - b u d d h a . b l o g s p o t . c o m ) ภาพที่ ๔ จิตกร รมฝาผนังกะเหรี่ยง (ที่มา : h t t p : / /r b - b u d d h a . b l o g sp o t . co m )

๖ คือ ท่านเสกช้าช้งของชาวบ้าบ้นให้หห้ายไป โดยท่านทำ พิธีพิคธีรอบไว้ใว้นกะลา จนทำ ให้ชห้าว บ้าบ้นเกิดปัญหาเเละทรมานจิตจิ ใจเนื่อนื่งจากช้าช้งเป็นป็แกนนำ สำ คัญ เเละสิ่งสิ่ที่หลวงพ่อพ่ นวมทำ นั้นนั้คือการตักเตือนให้ชห้าวกะเหรี่ยรี่งลดการใช้คช้าถาอาคม ไสยศาสตร์ ให้น้ห้อน้ย ลงเเละหันหัมาใช้ชีช้วิชีตวิเหมือมืนผู้อื่ผู้ อื่น ให้คำห้ คำสอนเเละหลักธรรมจนชาวกะเหรี่ยรี่งเกิดความ เลื่อมใส ด้วด้ยอภินิหนิารครั้งรั้นี้ทำนี้ ทำ ให้หัห้วหัหน้าน้ผู้นำผู้ นำกะเหรี่ยรี่ง ยอมรับรัเเละนับนัถือ หลวงพ่อพ่นวม จนชื่อชื่เสียสีงของท่านได้แด้พร่หร่ลายในกลุ่มลุ่ชาว กะเหรี่ยรี่งเเละสืบสืทอดจากปากต่อปากมาจนถึงปัจจุบันบัจนมีกมีารเปลี่ยน สรรพนามในการเรียรีกเพื่อพื่เป็นป็การยกย่อย่ง หลวงพ่อพ่นวม เป็นป็ท่าน แทนการ เรียรีก มันมัเเต่เดิมดิชาวกะเหรี่ยรี่งมีคมีวามเชื่อชื่เรื่อรื่งผีถึผี ถึงขั้นขั้มีอิมี อิทธิพธิลต่อการดำ เนินนิ ชีวิชีตวิต้องทำ ให้ผีห้พึผีงพึพอใจหากทำ ดีผีดีจผีะดลบันบัดาลให้มีห้คมีวามสุขสุความเจริญริ หากทำ ให้ผีห้ ไผีม่พม่อใจ จะเกิดการลงโทษหลากหลายรูปรูแบบ ทั้งทั้การสูญสูเสียสีเจ็บจ็ ไข้ ได้ป่ด้วป่ยถึงขั้นขั้ล้มตาย หลังจากชาวกะเหรี่ยรี่งได้เด้ลื่อมใสศรัทรัธาหลวงพ่อพ่นวม เมื่อมื่ ได้รัด้บรัความเดือดืด ร้อร้นหรือรืเจ็บจ็ ป่วป่ยจะมาบนบานหลวงพ่อพ่นวมแทนการไหว้ผีว้ ผีเเละเมื่อมื่มีชมีาว กะเหรี่ยรี่งวนเวียวีนมากราบไหว้อว้ยู่เยู่ ป็นป็ ประจำ จึงจึเกิดประเพณีวัณีนวัชุมนุมนุชาว กะเหรี่ยรี่งที่วัดวัเเจ้งจ้เจริญริ โดยชาวบ้าบ้นจะมีกมีารนอนเพื่อพื่ ให้หห้ลวงพ่อพ่นวมเหยียยีบ หลัง เพื่อพื่เป็นป็สิริสิมริงคลต่อชีวิชีตวิทั้งทั้หมดนี้คืนี้ คือรูปรูธรรมที่เเสดงถึงการเคารพ นับนัถือจนได้ สมญานามว่าว่หลวงพ่อพ่กะเหรี่ยรี่ง ภาพที่ ๖ หลว งพ่อนวมวัดเเ จ้ ง เ จ ริญ (ที่มา : h t t p : / /r b - b u d d h a . b l o g s p o t . c o m )

๗ บทสัมภาษณ์พิ เศษ

๘ จากการสัมสัภาษณ์ไณ์ด้ปด้ระเด็นด็ดังดันี้ “เมื่อมื่ก่อนเขาเชื่อชื่ว่าว่มีผีมีอผียู่ เขาไม่เม่ชื่อชื่พระเพราะไม่มีม่ มี ศาสนานับนัถือ ทีนี้ห นี้ ลวงปู่นปู่วมมาธุดงค์ที่นี้เ นี้ เละชาวบ้าบ้น อยากจะลองของ เล่นของใส่ จากนั้นนั้หลวงปู่นปู่วมก็ร่าร่ย คาถาใส่ผีส่จผีนผีกผีลายเป็นป็ต้นโพธิ์ พุ่งพุ่ (ปู่)ปู่ของอาจารย์ บอกว่าว่ต้นโพธิ์ มีอมีายุมากกว่าว่ 200 ปีเปีเล้วค่ะ เเล้วอีกอ ย่าย่งที่นี้ก็ นี้ ก็มีศมีาลหลวงปู่นปู่วมเวลามีเมีรื่อรื่งอะไรชาวบ้าบ้นก็จะ มาไหว้มว้าขอเเล้วก็สำ เร็จร็กลับไปทุกทุคนนะคะ ถ้าใครมา บนบานศาลกล่าวก็ต้องมาแก้บนด้วด้ย นม หรือรื ไม่ก็ม่ ก็น้ำ แดง ศักดิ์สิดิ์ทสิธิจธิริงริๆค่ะ หลวงปู่นปู่วม ลองขอกันดูไดูหมคะ (นภายุ พูนเสน, สัมสัภาษณ์,ณ์ 2566) ” ภาพที่ ๗ (ที่มา : นภายุ พูนเสน คุณครูอัตร า จ้ า ง โ ร ง เ รียนบ้านยา งน้ำ กลัดใต้ จั งหวัดเพช รบุรี )

ความเชื่อหลังความตาย ๙ ภาพที่ ๘ ง านศพช า วกะเหรี่ยง (ที่มา : h t t p : / /www. o p e n b a se . i n . t h / n o d e / 6 5 1 )

พิธีกร รมต่า งๆเกิดขึ้นจ าก กา รสืบทอดกันมานับ100ปี โดย คว ามเ ชื่อในโลกหลังคว ามตาย ของ ช า วกะเหรี่ยงนั้นจ ะมีกา ร ซอขับร้อง เป็นกา รสวดส่ง ให้ผู้ ตายไปถึงถิ่น ถึง เมือง ในภพหน้า สวดส่ง วิญญาณให้ไปสู่สุคติเเละ หมดห่ว งคนที่อยู่ข้ า งหลัง โดย จ ะทำ กา ร ขับร้องและเดินวนรอบ บริ เ วณโลงศพจำ นวน3รอบไม่ว่ า จ ะเป็นเพศช าย หรือ เพศหญิง ในพิธีกร รม ภาพที่ ๙ พิธี วนรอบศพ (ที่มา : h t t p : / /www. o p e n b a se . i n . t h / n o d e / 6 5 1 ) ๑๐

วิ ธีกา รดำ เนินพิธี จ ะนำ หมากว า งบนกร ะดุ้ง เป็นกา รสื่อถึง ลักษณะ ของมือเเละ ร่ า งกายผู้ที่ล่ว งลับไปแล้ว โดยจ ะ ว า งหมากไ ว้ ตามตำ เเหน่งต่า งๆ บริ เ วณมือข้ า งละ3 แห่ง บริ เ วณศีรษะอีก 3 แห่ง ร วมเป็น 9 แห่ง พิธีกร รมนี้สามา รถทำ กี่รอบก็ได้เเต่ต้องมี กา ร ขับร้องด้วย เเละพิธีกร รมนี้จ ะมีกา รห้อยไก่บริ เ วณที่ทำ พิธีกร รม โดย ช า วกะเหรี่ยง เ ชื่อว่ า ไก่ คือ กา รนำ ทา ง นำ วิญญาณ โดยให้ วิญญาณไก่นำ ทา ง ไปก่อนเเละ ข้อห้ามคือ ห้ามให้เหยี่ยวหรืออีกามา กินไก่โดยเด็ดข าด เพร า ะ จ ะทำ ให้วิญญาณไก่ไม่สามา รถนำ ทา ง ได้ อีกทั้งยังมีกา ร เเบ่ง เพศของ ไก่โดยเพศช าย จ ะต้อง ใ ช้ เป็นไก่ตัวผู้ ส่วนเพศหญิง จ ะต้อง ใ ช้ เป็นไก่ตัว เมีย ๑๑ ภาพที่ ๑๐ กา ร ว า งหมากและ วิญญาณไก่ (ที่มา : h t t p s : / / yo u t u . b e / q l q cGLVe cGk )

ที่สำ คัญตัว ไก่จ ะต้องมี ขนสีดำ เเละสีเเดง เท่านั้น สีอื่นๆไม่สามา รถใ ช้ ได้ ส่วน บริ เ วณโลงศพจ ะปร ะกอบ ด้วย ตะกร้ า ไม้ไผ่สาน เสื้อผ้า เเละมีดข ว าน โดยมี คว ามหมายดังนี้ ตามคว าม เ ชื่อ ผู้ที่ล่ว งลับจ ะต้องมีของ ติดตัว ไป สิ่ง เหล่านี้จ ะเปรียบ เสมือนกร ะเป๋าถ้า ไม่มีสิ่ง ของ เหล่านี้จ ะไม่สามา รถนำ อะไ ร กลับไปได้ เมื่อช า วกะเหรี่ยง ซอขับร้อง เเละทำ พิธีกร รม. เสร็ จ จ ะนำ ของทั้งหมดไปเก็บ ไ ว้ที่สุสานเเทนกา ร เผา เเละ ทำ พิธี เ รียกวิญญาณ พ่อเเม่ ญาติสนิทมิตรสหาย ที่เสีย ชี วิตไปแล้วมา รับเอาดว ง วิญญาณของคนๆนี้ไปด้วย ตามคว ามเ ชื่อที่สืบทอดกันมา หลัง จ ากพิธีทุกอย่า งสำ เ ร็ จ เสร็ จ สิ้นเเล้ว จ ะต้อง ชำ ร ะล้า งตัวด้วย ขมิ้นส้มป่อย เพื่อเป็นกา รล้า ง เสนียดจั ง ไ ร ไม่ให้ติดตัว อีกทั้ง เมื่อกลับถึงบ้านจ ะต้องผูกด้ายสี ดำ เพื่อเ รียกข วัญไม่ให้ฝันร้ าย หรือ ฝันถึงผู้ที่ล่ว งลับไปแล้ว โดยพิธีกร รมเเละคว ามเ ชื่อเหล่า นี้ล้วนมีมานานในอดีตเเต่ใน ปัจ จุบันได้หันมานับถือศาสนา พุทธทำ ให้มีกา รทำ พิธีทา งพร ะ พุทธศาสนา เเทน ๑๒ ภาพที่ ๑ ๑ กา รผูกด้ายดำ (ที่มา : h t t p s : / / y o u t u . b e / q l q cGLVe cGk )

เเสาหง ส์ส์ ส์ส์ ๑๓

๑ ๔ ภ า พ ที่ ๑ ๒ ก า ร ไ ห ว้ เ ส า ห ง ส์ ( ที่ ม า : h t t p s : / / p e t c h p o o m . c o m )

๑ ๕ ช า ว ก ะ เ ห รี่ ย ง ใ น ส มั ย ก่ อ น มี ค ว า ม ศ รั ท ธ า ใ น พ ร ะ พุ ท ธ ศ า ส น า แ ต่ ห า โ อ ก า ส เ ข้ า ศึ ก ษ า บ ท เ รี ย น ไ ด้ ย า ก เ พ ร า ะ เ ป็ น ช า ว ป่ า ช า ว ด ง ไ ม่ เ ห มื อ น ค น ไ ท ย ห รื อ ค น ม อ ญ ที่ มี ค ว า ม เ จ ริ ญ รุ่ ง เ รื อ ง ใ น ศ า ส น า ช า ว ก ะ เ ห รี่ ย ง มี ค ว า ม เ ชื่ อ ว่ า “ ห ง ส์ ” เ ป็ น น ก แ ห่ ง ส ว ร ร ค์ ส า ม า ร ถ เ ป็ น สื่ อ นำ ค ว า ม ดี แ ล ะ นำ ค ว า ม ดี ที่ ช า ว ก ะ เ ห รี่ ย ง ทำ ไ ป บ อ ก ก ล่ า ว ใ ห้ พ ร ะ พุ ท ธ เ จ้ า ไ ด้ รั บ ท ร า บ เ พื่ อ จ ะ ไ ด้ นำ พ ร ะ ธ ร ร ม คำ ส อ น ที่ บ ริ สุ ท ธ์ ม า ใ ห้ ช า ว ก ะ เ ห รี่ ย ง ไ ด้ ศึ ก ษ า แ ล ะ ป ฏิ บั ติ ต่ อ ไ ป ด้ ว ย ก า ร ยึ ด ห ลั ก พ ร ะ พุ ท ธ พ ร ะ ธ ร ร ม พ ร ะ ส ง ฆ์ เ ป็ น ส ร ณ ะ สู ง สุ ด จ ะ มี เ จ ดี ย์ ห รื อ เ ส า ห ลั ก บ้ า น เ ป็ น ตั ว แ ท น ข อ ง พ ร ะ พุ ท ธ เ จ้ า แ ล ะ มี เ ส า ห ง ส์ เ คี ย ง คู่ เ พื่ อ ใ ช้ ทำ พิ ธี ป ร ะ ก อ บ ใ น วั น สำ คั ญ ท า ง ศ า ส น า

ข้อมูลเสาหงส์ช า วกะเหรี่ยง โผล่ง จ ากโ ร ง เ รียนบ้านยา งน้ำ กลัดใต้ จั งหวัด เพช รบุรี ภาพที่ ๑๓ เสาหงส์โ ร ง เ รียนบ้านยา งน้ำ กลัดใต้ (ที่มา : h t t p s : / /www. t o u r o n t h a i . co m ) ๑๖ เสาหงส์ หรือรื "ซองมองเทิ้ง"ในโรงเรียรีนบ้าบ้นยางน้ำ กลัดใต้ ถือเป็นป็ สัญสัลักษณ์ที่ณ์ ที่เเสดงถึงความเป็นป็กะเหรี่ยรี่ง เป็นป็ความเชื่อชื่ที่ว่าว่เสาหงส์เส์ปรียรีบเสมือมืน เป็นป็ตัวแทนของคนภายในหมู่บ้มู่าบ้นนอกจากนี้เสาหงส์ยัส์งยัเป็นป็หลักฐานที่ยืนยืยันยัการตั้งตั้ ถิ่นฐานของชุมชน ซึ่งซึ่ปัจจุบันบัเสาหงส์ตั้ส์ ตั้งตั้อยู่ที่ยู่ ที่อยู่ใยู่นโรงเรียรีนบ้าบ้นยางน้ำ กลัดใต้ จังจัหวัดวัเพชรบุรี มีคมีวามเก่าแก่ นับหลายร้อร้ยปี เเละให้คห้วามสำ คัญโดยการจัดจั ประเพณีเณีวียวีนศาลาของชาวกะเหรี่ยรี่งเพื่อพื่ความเป็นป็สิริสิมริงคล

บทสัมภาษณ์พิ เศษ ๑๗

ภาพที่ ๑ ๔ (ที่มา : อมร รัตน์ อินทร์กอง คุณครู ชำ นาญกา รกลุ่มสา ร ะกา ร เ รียนรู้ภาษา ไทย โ ร ง เ รียนบ้านยา งน้ำ กลัดใต้ จั งหวัด เพช รบุรี ) จ ากกา รสัมภาษณ์ได้ปร ะเด็นดังนี้ “ที่ไหนมีเสาหงส์ที่นั้นมีชุมชนกะเหรี่ยง เ ร าตั้ง ไ ว้ เพื่อเป็นสัญลักษณ์ ดั้ง เดิมเสาหงส์ก็ตั้งอยู่ที่นี้ เลย ปักอยู่ที่นี้เลยเป็นเสาดั้ง เดิมเเต่หลังๆก็เอา มาบูรณะให้มันชัดเ จนมากขึ้น เป็นไม้เก่าแก่ สมัย นั้นหน่ะหา ง่ ายเเต่ตอนนี้หายากมากเเล้วค่ะ (อมร รัตน์ อินทร์กอง , สัมภาษณ์, 2 5 6 6 )” ๑๘

ด้ ด้ ด้ ด้ า า ย ย เ เเ เ ด ด ง ง ๑๙

ภ า พ ที่ ๑ ๕ ป ร ะ เ พ ณี กิ น ข้ า ว ห่ อ ( ที่ ม า : h t t p s : / / d u a n g j a i b l o g .w o r d p r e s s . c o m ) ๒ ๐

SUN MON TUE WED THU FRI SAT S S e e p p t t e e m m b b e e r r 2 4 2 5 2 6 2 7 2 8 2 9 30 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 1 2 1 3 1 4 1 5 1 6 1 7 1 8 1 9 20 2 1 2 2 2 3 ภาพที่ ๑ ๖ ปร ะเพณีกินข้ า วห่อเดือนเก้า (ที่มา : h t t p s : / / d u a n g j a i b l o g .wo r d p r e s s . co m ) ๒๑

ชาวกะเหรี่ยรี่งมีคมีวามเชื่อชื่เรื่อรื่ง"ขวัญวั " เชื่อชื่ว่าว่ทุกทุคนมีขมีวัญวัจึงจึเกิดเป็นป็ ประเพณีกิณี กินข้าข้วห่อห่ของกะเหรี่ยรี่งหรือรืเป็นป็การ เรียรีกขวัญวักลับมาคนกะเหรี่ยรี่ง กินข้าข้วห่อห่หรือรือั้งอั้หมี่ถ่มี่ ถ่อง เป็นป็พิธีพิสู่ธีขสู่ วัญวัจัดจัขึ้นขึ้ ในช่วช่งเดือดืนเก้าหรือรื“หล่าคอก” คนกะเหรี่ยรี่งมีคมีวามเชื่อชื่ว่าว่เดือดืนเก้าเป็นป็เดือดืนไม่ดีม่ ดี บรรดาวิญวิญาณชั่วชั่ร้าร้ยจะออกหากินและมากิน “ขวัญวั ” ของคนที่จิตจิ ใจเร่ร่ร่อร่นไม่อม่ยู่ กับเนื้อนื้กับตัวทำ ให้เห้จ้าจ้ของนั้นนั้เจ็บจ็ ป่วป่ย ก่อนถึงวันวังาน หรือรือาจถึงแก่ชีวิชีตวิ โดยในวันวัห่อห่ข้าข้วของคนกะเหรี่ยรี่งในตอนหัวหัค่ำ ของวันวัจะมีกมีารยิงยิปืน จุด ประทัด เคาะแม่บัม่นบั ได เพราะคนกะเหรี่ยรี่งมีคมีวามเชื่อชื่ว่าว่ถ้าทำ ให้เห้กิดเสียสีงดังดัถือ เป็นป็การเรียรีกขวัญวัที่อยู่ไยู่กลๆให้ไห้ด้รัด้บรัรู้แรู้ละจะได้เด้ดินดิทางกลับมาเเละประตู หน้าน้ต่าง ของทุกทุบ้าบ้นของคนกะเหรี่ยรี่งจะเปิดปิเอาไว้เว้พื่อพื่ ให้ขห้วัญวัที่เดินดิทางกลับมาเข้าข้บ้าบ้นได้ ก่อนรุ่งรุ่อรุณรุของวันวั ใหม่ และจะมีกมีารยิงยิปืน จุดประทัด เคาะแม่บัม่นบั ไดอีกครั้งรั้เพื่อพื่ เรียรีกขวัญวัที่อยู่ไยู่กลบ้าบ้นที่ยังยัเดินดิทางมาไม่ถึม่ ถึงให้รีห้บรีมา กะเหรี่ยรี่งเชื่อชื่ว่าว่ทุกทุคนมี ขวัญวั ประจำ ตัวเป็นป็สิริสิมริงคลแก่ตนเองหากใครที่ขวัญวัหายไม่อม่ยู่กัยู่ กับตัว อาจทำ ให้ เกิดโรคภัยไข้เข้จ็บจ็ ได้ ดังดันั้นนั้แต่ละปีคปีนกะเหรี่ยรี่งจึงจึมีปมีระเพณีเณีรียรีกขวัญวัผูกผูข้อข้มือมื กินข้าข้วห่อห่ขึ้นขึ้ กินข้าวห่อ พิธีพิผูธีกผูข้อข้มือมืเรียรีกขวัญวัหรือรืผูกผูด้าด้ยแดงในเดือดืนเก้าก็เป็นป็อีกหนึ่งนึ่ความเชื่อชื่ที่ เป็นป็การเรียรีกขวัญวัของคนกะเหรี่ยรี่ง เป็นป็วันวัที่คนกะเหรี่ยรี่งจะกลับมารวมตัวกันใน หมู่บ้มู่าบ้นเพื่อพื่เรียรีกขวัญวัลูกลูหลานของตนให้กห้ลับมาอยู่กัยู่ กับเนื้อนื้กับตัว ซึ่งซึ่1ปีจปีะมีกมีาร จัดจัครั้งรั้หนึ่งนึ่เพราะคนกะเหรี่ยรี่งมีคมีวามเชื่อชื่ว่าว่ทุกทุชีวิชีตวิมี “ขวัญวั ” เป็นป็ส่วส่นประกอบ สำ คัญทางจิตจิวิญวิญาณ การที่ลูกลูหลานหรือรืคนในครอบครัวรัออกไปทำ งานที่ไกล บ้าบ้นหรือรืพบเจอปัญหาและประสบโรคภัยไข้เข้จ็บจ็อุบัติบั ติเหตุต่ตุต่างๆ เเละเกิดความคิด ถึงพ่อพ่เเม่ ญาติพี่น้พี่อน้ง หรือรืสิ่งสิ่ไม่ดีม่ต่ดี ต่างๆที่เกิดขึ้นขึ้กับตัวและอาจทำ ให้ขห้วัญวัที่มีนั้มีนนั้ หายไป จึงจึต้องมีกมีารทำ พิธีพิเธีพื่อพื่เรียรีกขวัญวัและกำ ลังใจให้กห้ลับคืนมา จึงจึเกิดเป็นป็ พิธีพิกธีรรมผูกผูข้อข้มือมืเรียรีกขวัญวัเดือดืนเก้าของชาวกะเหรี่ยรี่งหรือรืพิธีพิผูธีกผูด้าด้ยแดง และอีกความเชื่อชื่ ในการผูกผูข้อข้มือมืเรียรีกขวัญวัเดือดืนเก้าหรือรืผูกผูด้าด้ยแดง เชื่อชื่ว่าว่ ถ้าลูกลูหลานหรือรืคนที่มีกมีารผูกผูด้าด้ยแดงถ้าใครสามารถรักรัษาด้าด้ยแดงไว้ไว้ด้คด้รบ1ปี โดยที่ด้าด้ยแดงไม่หม่ลุดลุออกจากข้อข้มือมืคนกะเหรี่ยรี่งจะเชื่อชื่ว่าว่สามารถเพิ่มพิ่อายุได้ อีก1ปี เเละเป็นป็อีกหนึ่งนึ่สิ่งสิ่ที่ทำ ให้ปห้ระชากรชาติพันพัธุ์กธุ์ะเหรี่ยรี่งโผล่งกลับมารวมตัว กัน ๒๒ ผูกข้อมือเรียกขวัญเดือนเก้าชาวกะเหรี่ยง

บทสัมภาษณ์พิ เศษ ๒๓

ภาพที่ ๑๗ (ที่มา : นภายุ พูนเสน คุณครูอัตร า จ้ า ง โ ร ง เ รียนบ้านยา งน้ำ กลัดใต้ จั งหวัดเพช รบุรี ) ภาพที่ ๑๘ (ที่มา : ศิริกานดา บุญชู เ ชิด คุณครูอัตร า จ้ า งกลุ่มสา ร ะกา ร เ รียนรู้คณิตศาสตร์ โ ร ง เ รียนบ้านยา งน้ำ กลัดใต้ จั งหวัดเพช รบุรี ) จ ากกา รสัมภาษณ์ได้ปร ะเด็นดังนี้ “เ ข ามีคว ามเ ชื่อละบอกกันมา ถ้าสมมุติ ผูกด้ายแดง ไ ว้ครบ1ปีกลับมาอีกรอบถึง เดือน 9 จ ะต่ออายุให้เพิ่มขึ้น 1 ปี (นภายุ พูนเสน, สัมภาษณ์, 2 5 6 6 )” “นี้ค่ะมีด้ายแดงอยู่ที่ข้อมือต้อง ใส่ให้ครบปี จ ะเพิ่มอายุ เเละห้ามถอดออกไม่ว่ า จ ะอาบ น้ำ จ ะทำ อะไ รก็ห้ามถอดค่ะ ต้อง รักษา เพื่อที่ จ ะต่ออายุ เดี๋ยว เดือน9ที่จ ะถึงนี้ก็จ ะมี ปร ะเพณีกินข้ า วห่ออีก ละ จ ะมีกา รผูกด้าย แดงกันอีกค่ะ (ศิริกานดา บุญชู เ ชิด, สัมภาษณ์, 2 5 6 6 )” ๒๔

เจดีย์ชาวกะเหรี่ยง ๒๕

ภ า พ ที่ ๑ ๙ ส ถู ป ถู เ จ ดี ย์ ช ย์ า ว ก ะ เ ห รี่ ย รี่ ง ( ที่ ม า:https://www.pra-maeklong.com) ๒ ๖

๒๗ ภาพที่ ๒๐ เจดีย์เย์สาไม้แม้ก่น (ที่มา:https://www.sac.or.th/databases/rituals/detail.php?id=141) เจดีย์ดีขย์องกะเหรี่ยรี่ง ไม่ใม่ช่เช่จดีย์ดีทย์องคำ หรือรือิฐหรือรืปูน ที่ก่อสร้าร้งอย่าย่งวิจิวิตจิร ใหญ่โญ่ต แต่เป็นป็เจดีย์ดีทย์รายที่สร้าร้งอย่าย่งเรียรีบง่าย อยู่ภยู่ายในรั้วรั้ไม้ที่ม้ ที่ล้อมรอบเป็นป็ สี่เสี่หลี่ยมจัตุจัรัตุสรัเจดีย์ดีทย์รายมีทั้มี ทั้งทั้หมด 5 องค์ เป็นป็เจดีย์ดีที่ย์ ที่มีมุมีมุ 4 มุม รวม 4 องค์ ซึ่งซึ่ หมายถึงพระพุทธเจ้าจ้ที่ถือประสูติสูติกาลมาแล้วในภัทกัปป์นี้ป์ นี้คือ พระกกุสักุนสัธะ พระโก นาคมนะ พระกัสสปะ และพระโคตมะ หรือรืพระสัมสัมาสัมสัพุทธเจ้าจ้องค์ปัจจุบันบัส่วส่น เจดีย์ดีอย์งค์กลางซึ่งซึ่มีขมีนาดใหญ่กญ่ว่าว่อีก 4 องค์ แทนพระศรีอรีาริยริเมตไตรย หรือรืพระ ศรีอรีาริย์ริ ย์ซึ่งซึ่จะประสูติสูติเพื่อพื่เกื้อกูลกูหมู่สัมู่ตสัว์ใว์นกาลต่อไป เจดีย์ดีเย์หล่านี้คืนี้ คือสถานที่ที่ชาว กะเหรี่ยรี่งเคารพบูชาสูงสูสุดสุเพราะเป็นป็สัญสัลักษณ์แณ์ทนความดีคดีวามงามและ อุดมการณ์ทณ์างพระพุทธศาสนา ภายนอกนอกเจดีย์ดีมีย์ มี"เสาหละ" หรือรืหลักบ้าบ้น ซึ่งซึ่มี เทวดาประจำ หมู่บ้มู่าบ้น พร้อร้มแขนไม้ยื่ม้ ยื่นยื่ออกไปทั้งทั้สี่ทิสี่ ทิศ ซึ่งซึ่หมายถึงท้าวจตุโตุลกบาล งานพิธีพิจธีะบูชาเพื่อพื่ขอบคุณคุพระแม่คม่งคา พระแม่ธม่รณี เสาหลักบ้าบ้นพร้อร้มท้าวจตุ โลกบาล และที่สำ คัญที่สุดสุคือ ไหว้บูว้บูชาเจดีย์ดีซึ่ย์ซึ่งซึ่เป็นป็ความดีสูดีงสูสุดสุ

ผู้เผู้ฒ่าฒ่ผู้แผู้ ก่ผู้อผู้ าวุโสของหมู่บ้มู่าบ้นจะถือยันยั ใส่ข้ส่าข้วสารพร้อร้มกับจุดเทียน 1 เล่ม ปักไว้ที่ว้ ที่ขอบขันขัเดินดิเวียวีน 3 รอบด้วด้ยท่าทีที่สงบ ระวังวัไม่ใม่ห้เห้ทียนดับดัอยู่ตยู่ลอด เวลา ครบสามรอบจะนำ เทียนมาตั้งตั้ที่บนสถูปถูเจดีย์ดี ย์ส่วส่นข้าข้วสารจะหว่าว่นทิ้งไป ตามทางพร้อร้มอธิษธิฐานบอกให้ผีห้สผีางบริเริวณนั้นนั้ ได้มด้ารับรักินข้าข้วสารที่หว่าว่นไป สถูปถู (เจดีย์ดี )ย์คือสิ่งสิ่ศักดิ์สิดิ์ทสิธิ์ที่ธิ์ ที่ชาวบ้าบ้นให้คห้วามเคารพนับนัถือ เป็นป็การบูชาสิ่งสิ่ ศักดิ์สิดิ์ทสิธิ์ปธิ์ระจำ หมู่บ้มู่าบ้น และเป็นป็การทำ บุญให้เห้กิดสิริสิมริงคลกับตัวเองและ ครอบครัวรั โดยมีอมีาวุโสที่ชาวบ้าบ้นนับนัถือประจำ หมู่บ้มู่าบ้นจะนำ เดินดิเวียวีนศาลาพร้อร้ม กันบริเริวณลานประเพณี พร้อร้มด้วด้ยดอกไม้ ธูป เทียน ขบวนแห่กห่ลองยาว และ ปักธูปและเทียนตลอดโดยไม่จำม่จำกัดจำ นวนธูปและเทียนที่บริเริวณรอบต้นโพธิ์ รอบเสาหงส์แส์ละสถูปถู (เจดีย์ดี )ย์และจะพูดว่าว่ “ให้ สิ่งสิ่ศักดิ์สิดิ์ทสิธิ์ ให้บห้รรพบุรุษรุปู่ ย่าย่ตา ยาย ดูแดูลปกป้อป้งลูกลูหลานให้ดีห้ๆดี ให้มีห้ มี ความสุขสุปราศจากโรคภัยไข้เข้จ็บจ็ ” ความเชื่อชื่การเวียวีนสิ่งสิ่ศักดิ์ขดิ์องชาวกะเหรี่ยรี่งโปว์ โรงเรียรีนบ้าบ้นยางน้ำ กลัดใต้ ภาพที่ ๒๑ การเวียวีนสิ่งสิ่ศักดิ์สิทสิธิ์ (ธิ์ที่มา:https://www.TourOnThai.com) ๒๘

บทสัมภาษณ์พิ เศษ ๒๙

“นอกจ ากที่ไหนมีเสาหงส์ที่นั้นคือกะเหรี่ยงแล้ว เ ร า ยังมีเ จดีย์ของ ช า วกะเหรี่ยงด้วยนะคะ เดี๋ยว จ ะเล่า ให้ฟัง ว่ าทำ ไมไทยถึง ได้กะเหรี่ยงมาอยู่ ตอนนั้น มีเเ ข่ งทำ เ จดีย์พม่ากับไทย เเละพม่า โกง เอาผ้ามา พันเเต่ไทยสร้ า งแบบธ ร รมดาพม่า เลยชนะเเต่ กะเหรี่ยง รู้ ว่ า โกง เลยมาอยู่ไทยเพร า ะไทยบริสุทธิ์ เเต่กา ร เดินทา งมา ไทยกะเหรี่ยงต้อง ร้อยหูใส่ต่า งหู สีข า ว เพื่อเดินทา ง ร้อยหูตามกันมา เพื่อไม่ให้หนี (อมร รัตน์ อินทร์กอง , สัมภาษณ์, 2 5 6 6 )” ภาพที่ ๒๓ (ที่มา : ศิริกานดา บุญชู เ ชิด คุณครูอัตร า จ้ า งกลุ่มสา ร ะกา ร เ รียนรู้คณิตศาสตร์ โ ร ง เ รียนบ้านยา งน้ำ กลัดใต้ จั งหวัดเพช รบุรี ) “กา ร ร้อยหูทำ ให้ช า วกะเหรี่ยงสมัยก่อนมีหู ใหญ่เเละยาน แบบเป้ง เลยค่ะดูรู้ เลยว่ า เป็น กะเหรี่ยงที่นี่ก็สร้ า ง เ จดีย์ไ ว้ เป็นของ เ ร า เอง เพื่อยึดเหนี่ยว จิตใ จละ ข้ า ง ในเ จดีย์ก็จ ะ มีของมีค่ามีสมบัติด้วยพวกเ งิน ทองแดง อะไ ร เเบบนี้อะค่ะ (ศิริกานดา บุญชู เ ชิด, สัมภาษณ์, 2566)” จ ากกา รสัมภาษณ์ได้ปร ะเด็นดังนี้ ภาพที่ ๒๒ (ที่มา : อมร รัตน์ อินทร์กอง คุณครู ชำ นาญกา รกลุ่มสา ร ะกา ร เ รียนรู้ภาษา ไทย โ ร ง เ รียนบ้านยา งน้ำ กลัดใต้ จั งหวัด เพช รบุรี ) ๓๐

บ้านแม่งูดกะเหรี่ยงโผล่ง ความศรัทรัธา ความเชื่อชื่ ๓๑

ภ า พ ที่ ๒ ๔ ก า ร ไ ห ว้ ป่ า ( ที่ ม า : h t t p s : / / w w w. s o c . c m u . a c . t h / s h o w n o t i c e ) ) ๓๒

๓๓

ภ า พ ที่ ๒ ๕ ห มู่ บ้ า น ป่ า ศั ก ดิ์ สิ ท ธิ์ ผี เ สื้ อ บ้ า น ( ที่ ม า : h t t p s : / / w w w. s o c . c m u . a c . t h / s h o w n o t i c e ) ๓ ๔

สายน้ำ เป็นป็ความเชื่อชื่ของพี่น้พี่อน้งที่คนในหมู่บ้มู่าบ้นแม่งูม่งูดเชื่อชื่ว่าว่สายน้ำ เป็นป็ สิ่งสิ่หล่อเลี้ยงพี่น้พี่อน้งชุมชน ทั้งทั้ป่าป่ ไม้ ภูเภูขา ทั้งทั้ 178หลังคาเรือรืน ใน 1ปี ต้องเซ่นซ่ ไหว้ หมูดำ 1ตัวและเหล้า1ขวด เพราะที่นี่ในี่ช้น้ำช้ น้ำบริเริวณน้ำ ตกห้วห้ยไม้ยม้างเป็นป็ระบบประปาภูเภูขาของพี่น้พี่อน้ง และที่สำ คัญพี่น้พี่อน้งบ้าบ้นแม่งูม่งูดมีคมีวามเชื่อชื่ว่าว่ "น้ำ คือชีวิชีตวิหล่อเลี้ยงคนทั้งทั้ชุมชน" คนกะเหรี่ยรี่งในหมู่บ้มู่าบ้นแม่งูม่งูด มีคมีวาม เชื่อชื่นับนัถือผี คนกะเหรี่ยรี่งเชื่อชื่ว่าว่ผีมีผีอมียู่ ทุกทุแห่งห่ ในป่าป่ ไร่นร่า ลำ ธาร การนับนัถือผี ของคนกะเหรี่ยรี่ง ทำ ให้เห้กิดคุณคุธรรม และค่านิยนิมหลายอย่าย่ง เช่นช่การอยู่ อย่าย่งผัวผัเดียดีวเมียมีเดียดีว ไม่ปม่ระพฤติผิดผิ ลูกลูเมียมี ใคร ผีที่ผี ที่นับนัถือหลักๆคือผีบ้ผีาบ้น และผีเผีรือรืน ผีบ้ผีาบ้นเป็นป็ผีเผีจ้าจ้ที่ ที่คอย ปกป้อป้งดูแดูลหมู่บ้มู่าบ้น ผีเผีรือรืนเป็นป็ผีดผีวง วิญวิญาณบรรพบุรุษรุซึ่งซึ่คอยปกป้อป้ง รักรัษาบุตรหลาน ผู้สืผู้ บสืตระกูลกูของตน ด้วด้ยความห่วห่งใย ชาวกะเหรี่ยรี่งอยู่กัยู่ กับป่าป่เขาผูกผูพันพักับ ธรรมชาติมาเนิ่นนิ่นาน จึงจึหล่อหล่อม ความเชื่อชื่กับธรรมชาติเข้าข้ด้วด้ยกัน ใน ด้าด้นการทำ กิจกรรมต่างๆ จะต้องมีกมีาร เซ่นซ่เจ้าจ้ที่เจ้าจ้ทาง และบอกเล่าบอกกล่าว บรรพชน ขอให้ท่ห้ ท่านดลบันบัดาลให้อห้ยู่เยู่ย็นย็ เป็นป็สุขสุปกป้อป้งคุ้มคุ้ครองและดูแดูล ความเชื่อคนกะเหรี่ยงหมู่บ้านแม่งูดกะเหรี่ยงโผล่ง ภาพที่ ๒๗ พิธีการไหว้ผีกะเหรี่ยรี่งที่มา : (https://www.greenpeace.org/thailand/story/20344/climate-coal-eia-liveconclusion-omkoi/) ภาพที่ ๒๖ ไหว้ผีกะเหรี่ยรี่ง ที่มา: (https://www.chiangmainews.co.th/page/archives/762623) ภาพที่ ๒๘ ป่าป่ศักดิ์สิทสิธิ์ผีธิ์เผีสื้อสื้บ้าบ้นและสายน้ำ (ที่มา:https://www.soc.cmu.ac.th/shownotice) ๓๕

ป่าศักดิ์สิทธิ์ผีเสื้อบ้านเป็นชื่อป่า ที่คนหมู่บ้านแม่งูดกะเหรี่ยรี่งโผล่ง นับถือและให้ความเคาพรเป็นป่าที่ ทุกคนในหมู่บ้านนับถือบูชาและ เชื่อว่าคนในหมู่บ้านไม่มีใครกล้า ทำ ลายป่าศักดิ์สิทธิ์นี้ ให้อดีตสมัย ก่อนป่าศักดิ์สิทธิ์มีพื้นที่ถึง90ไร่ พื้นที่ของป่านั้นอยู่ระหว่างห้วยแม่ งูดและแม่น้ำ ปิง หลั่งลั่ข่าข่งคือภาษากะเหรี่ยรี่งโผล่งที่ แปลว่าว่เลี้ยงผีเผีสื้อสื้บ้าบ้น เป็นป็พิธีพิเธีลี้ยงสิ่งสิ่ ศักดิ์สิดิ์ทสิธิ์ที่ธิ์ ที่คอยปกป้อป้งคุ้มคุ้ครองชาวบ้าบ้น แม่งูม่งูดให้อห้ยู่ดียู่มีดีสุมีขสุปลอดภัยเเละรอดจาก ภยันยัตรายและเรื่อรื่งร้าร้ยต่างๆชาวบ้าบ้นแม่ งูดเชื่อชื่ว่าว่ผีเผีสื้อสื้บ้าบ้นเป็นป็วิญวิญาณ บรรพบุรุษรุที่สถิตอยู่ใยู่นป่าป่ ตามความเชื่อชื่ของชาวบ้าบ้น โดยผีเผีสื้อสื้ บ้าบ้นของชุมชนแม่งูม่งูดคือ เก๊าผี ของผี บรรพบุรุษรุในพื้นพื้ที่ละแวกนี้ ซึ่งซึ่ถือเป็นป็ผี อาวุโสสูงสูจึงจึต้องเคารพนับนัถือและมี พิธีพิกธีารไหว้ 2 ครั้งรั้ต่อ 1 ปี ในช่วช่งเดือดืน กุมกุภาพันพัธ์ และ มิถุมินถุายน หลั่งข่างหรือเลี้ยงผีเสื้อบ้าน ป่าศักดิ์สิทธิ์ ผี เสื้อบ้าน แต่ภายหลังได้มีด้กมีารสร้าร้งเขื่อขื่นภูมิภูพมิลขึ้นขึ้มาทำ ให้เห้กิดปัญหาตามมาคือน้ำ จากเขื่อขื่นหนุนนุ ขึ้นขึ้มาท่วมพื้นพื้ที่ป่าป่ศักดิ์สิดิ์ทสิธิ์ ทางผู้นำผู้ นำทางจิตจิวิญวิญาณจึงจึจำ เป็นป็ต้องทำ พิธีพิย้ธีาย้ยพื้นพื้ที่ป่าป่ ศักดิ์สิดิ์ทสิธิ์จึธิ์งจึทำ ให้ปัห้ ปัจจุบันบัพื้นพื้ที่นี้เนี้หลือเพียพีง20ไร่ ถึงอย่าย่งไรพื้นพื้ที่ป่าป่จะน้อน้ยลงแต่ความ ศักดิ์สิดิ์ทสิธิ์แธิ์ละความศรัทรัธาไม่มีม่กมีารลดน้อน้ยลง ภาพที่ ๓๐ หลั่งลั่ข่างหรือรืเลี้ยงผีเสื้อบ้าน (ที่มา:https://www.soc.cmu.ac.th/shownotice) ภาพที่ ๒๙ ป่าศักดิ์สิทธิ์ผีธิ์ ผีเสื้อบ้านและหมู่บ้าน (ที่มา:https://www.soc.cmu.ac.th/shownotice) ๓๖

การบำ บัดบัสิ่งสิ่เสพติดของหมู่บ้มู่าบ้นแม่งูม่งูดมีกมีารบำ บัดบัสิ่งสิ่เสพติดหลายชนิดนิ เช่นช่คนที่มีอมีาการติดเหล้า คนที่มีอมีาการติดบุหรี่หรี่รือรืคนที่มีอมีาการติดยาทุกทุ ชนิดนิการบำ บัดบัสารเสพติดของหมู่บ้มู่าบ้นแม่งูม่งูดจะแตกต่างจากที่อื่นออกไป เพราะที่นี้จนี้ะมีคมีวามเชื่อชื่เข้าข้มาเกี่ยว โดยเฉพาะคนที่จะมาบำ บัดบัสิ่งสิ่เสพติดจะ ต้องคิดและไตร่ตร่รองมาดีแดีล้วถ้าจะมาบำ บัดบัที่หมู่บ้มู่าบ้นแม่งูม่งูด ทางหมู่บ้มู่าบ้นแม่งูม่งูดมีนัมีกนั ปราชญ์ทางสิ่งสิ่เสพติดโดยเฉพาะ ทำ ให้มีห้คมีนที่มา บำ บัดบัภายในหมู่บ้มู่าบ้นไม่ต่ำม่ ต่ำกว่าว่ 1,500คน มีทั้มี ทั้งทั้คนในจังจัหวัดวัเชียชีงใหม่ และพื้นพื้ที่ ใกล้เคียงอย่าย่งลำ ปาง ลำ พูน เเละจังจัหวัดวัอื่นๆ ทางนักนั ปราชญ์สิ่ญ์งสิ่เสพติดจะมี การตัดขาดสิ่งสิ่เสพติดโดยพิธีพินั้ธีนนั้จะเรียรีกว่าว่ "ตั๊ดตั๊เส่ะส่ " เป็นป็ภาษากะเหรี่ยรี่ง คือ ตัดสิ่งสิ่ที่ไม่ดีม่ ดีและการทำ พิธีพินั้ธีนนั้จะมีกมีารสวดมนต์และมีน้ำมีน้ำส้มส้ ป่อป่ยหรือรืขมิ้นมิ้ ส้มส้ ป่อป่ย เพราะคนกะเหรี่้ยงมีคมีวามเชื่อชื่ว่าว่ถ้านำ มารดน้ำ ดำ หัวหักับคนที่ติดสิ่งสิ่ เสพติดก็จะเป็นป็การขจัดจัสิ่งสิ่อัปมงคลภายในร่าร่งกายออก นอกจากนี้ยันี้งยัมีน้ำมีน้ำ สาบาน ผ่าผ่นพิธีพิแธีละนำ มาใส่แส่ก้ววางบนขันขัตั้งตั้ โดยคิดเป็นป็คันละ200บาท เงิน ส่วส่นนี้จนี้ะนำ ไปทำ บุญ ทำ ทานในวัดวั ใกล้เคียงหรือรืสงเคราะห์ให์นกิจกรรมชุมชน และก็นำ ไปใช้พิช้ธีพิต่ธี ต่างๆ และความเชื่อชื่อีกหนึ่งนึ่อย่าย่งเกี่ยวกับการบำ บัดบัสิ่งสิ่เสพ ติดคือทุกทุคนก่อนเริ่มริ่พิธีพิบำธีบำบัดบัจะมีกมีารสาบานว่าว่ถ้าทำ พิธีพิเธีเล้ว ภายใน3เดือดืนมี การกลับไปใช้สิ่ช้งสิ่เสพติดอีก ก็จะเจอกับอุบัติบั ติเหตุไตุม่มม่ากก็น้อน้ย แต่ถ้าทำ ได้ก็ด้ ก็จะ มีพิมีธีพิกธีรรมสวดให้เห้จอกับสิ่งสิ่ดีๆดีเข้าข้มาในชีวิชีตวิและมีคมีวามเจริญริก้าวหน้าน้ ๓๗ ความเชื่อชื่การบำ บัดบัสิ่งเสพติด ภาพที่ ๓๑ ขมิ้นส้มป่อย (ที่มา: https://www.smileconsumer.com/2012/04/น้ำ ขมิ้นส้มป่อย/)

บทสัมภาษณ์พิ เศษ ๓๘

“ทุกทุคนในหมู่บ้มู่าบ้นแม่งูม่งูดกะเหรี่ย รี่ งโผล่งเชื่อชื่เรื่อรื่งผีเผี ชาวกะเหรี่ย รี่ งทุกทุคน ก็มีคมีวามเชื่อชื่เรื่อรื่งป่าป่ศักดิ์สิดิ์ทสิธิ์ผีธิ์เผีสื้อสื้ ในหมู่บ้มู่าบ้นของเราคือถ้าคนในหมู่บ้มู่าบ้นทำ อะไรหายหรือรือยาก ขอสิ่งสิ่ที่ตัวเองต้องการและทำ อะไรผิดผิพลาด ทุกทุคนในหมู่บ้มู่าบ้นจะไปขอและบอกที่ป่าป่ศักดิ์สิดิ์ทสิธิ์ ตอนนั้นนั้มีคมีนทำ ของหายก็ไปขอ แล้วใน3วันวัก็ได้ จึงจึนำ ของไปไหว้คว้ล้ายๆกับการแก้บน และก็สมมติว่าว่เด็กด็ สาวที่ไปเรียรีนต่างจังจัหวัดวัแล้วท้องเด็กด็สาวคนนั้นนั้จะไปบอก ที่ป่าป่ศักดิ์สิดิ์ทสิธิ์บ้ธิ์าบ้นผีเผีสื้อสื้บ้าบ้นว่าว่เขาท้อง เหมือมืนทุกทุคนที่นี้จ นี้ ะเชื่อชื่และเคารพป่าป่ศักดิ์สิดิ์ทสิธทำ อะไรไม่ดีม่ ดี ก็จะไปบอกที่ป่าป่ศักดิ์สิดิ์ทสิธิ์นี่ธิ์ก็ นี่ ก็เป็นป็ความเชื่อชื่ภายในหมู่บ้มู่าบ้น เรา (วันวั ไชย ศรีนรีวน, สัมสัภาษณ์,ณ์ 2566) ภาพที่ ๓๒ (ที่มา : คุณคุวันวั ไชย ศรีนรีวน ผู้ใผู้หญ่บ้าบ้นแม่งูม่งูดกะเหรี่ยรี่งโผล่ง บ้าบ้นแม่งูม่งูด ต.นาคอเรือรือ.ฮอด จ.เชียชีงใหม่)ม่ ๓๙ จากการสัมสัภาษณ์ไณ์ด้ปด้ระเด็นด็ดังดันี้

“ความเชื่อชื่ ในหมู่บ้มู่าบ้นก็จะมีผีมีเผีจ้าจ้บ้าบ้นค่ะ ผีบผีรรรพบุรุษรุ ความเชื่อชื่เรื่อรื่งผีนี้ผีมี นี้ มมีานานแล้วค่ะและก็มีเมีรียรีกขวัญวั ถ้าสมมติเราไม่สม่บายไปหาหมอแล้วเราก็ไม่หม่ายเราก็ ต้องไปเรียรีกขวัญวัและก็มัดมัข้อข้ ไม้ข้ม้อข้มือมืส่วส่นความเชื่อชื่ การแต่งกายของหมู่เมู่ราถ้าเป็นป็เด็กด็ก็จะใส่ชุส่ชุดยาวสี ขาวสีอสีะไรก็ได้แด้ล้วแต่ตามความชอบของคนค่ะ ถ้า เป็นป็สาวก็ใส่ชุส่ชุดขาวเหมือมืนเด็กด็แต่จะสูงสูขึ้นขึ้มาค่ะ แต่ ถ้าแต่งงานต้องใส่ชุส่ชุดอีกแบบค่ะ มันมัจะมีผ้มีาผ้ถุงถุมีซิ่มีนซิ่ แล้วก็เสื้อสื้กะเหรี่ย รี่ งส่วส่นคนที่เป็นป็สาวโสดก็จะใส่ชุส่ชุดอีก แบบนึงนึลายจะไม่เม่หมือมืนกันค่ะแต่ถ้าคนที่เป็นป็สาวโสด ไปใส่ชุส่ชุดคนแต่งงาน เขาจะมีคมีวามเชื่อชื่ว่าว่ถ้าไปใส่ชุส่ชุด คนแต่งงานแล้วเราจะไม่ไม่ด้แด้ต่งงานในชีวิชีตวินี้ค่ นี้ ค่ะ" (สุปสุราณี สีนสีวล, สัมสัภาษณ์,ณ์ 2566) ภาพที่ ๓๓ (ที่มา : คุณคุสุปสุราณี สีนสีวล ผู้ช่ผู้ วช่ยผู้ใผู้หญ่บ้าบ้นแม่งูม่งูดกะเหรี่ยรี่งโผล่ง บ้าบ้นแม่งูม่งูด ต.นาคอเรือรือ.ฮอด จ.เชียชีงใหม่)ม่ ๔๐ จากการสัมสัภาษณ์ไณ์ด้ปด้ระเด็นด็ดังดันี้

“ผมทำ พิธีพิตัธี ตัดเหล้ามาไม่ต่ำม่ ต่ำกว่าว่ 20ปีแปีล้วตั้งตั้แต่40กว่าว่ ตอนนี้8นี้ 0แล้ว ก่อนจะทำ การกินน้ำ มนต์ มันมัจะมีอมียู่สยู่อง ด้าด้นนะ ด้าด้นแรกถ้าเขาถือได้อด้ดได้จด้ะเป็นป็ส่วส่นดีก็ดี ก็จะมีกมีาร ทำ พิธีพิกธีรรมแบบการสวดขอให้อห้ยู่ดียู่มีดีสุมีขสุเจริญริก้าวหน้าน้ ถ้า แต่ถ้าทำ ไม่ไม่ด้ยึด้ดยึถือไม่ไม่ด้ก็ด้ ก็ขอให้มีห้อัมี อันเป็นป็ ไปแล้วมีคมีน เป็นป็แล้วจริงริๆ เขากลับไปใช้สิ่ช้งสิ่เสพติด บางคนก็เดินดิ ไม่ ได้เด้ลย รถชนตาย รถทับตาย เป็นป็คนแบบสติบ่ฮู้บ่ฮู้หยังยั บางคนก็ยังยัไม่ถึม่ ถึงเวลาก็ไปชนต้นไม้ตม้าย นอนตาย ถ้าคน ไม่เม่ชื่อชื่ ไม่ศม่รัทรัธาก็จะมีอัมี อันเป็นป็ ไป และก็มีคมีวามเชื่อชื่สวด น้ำ มนต์เพราะที่นี้มั นี้ นมัจะมีผีมีเผียอะผีติผี ติดตัวจากคนอื่น ถ้าคน อาการรุนรุแรงตามความเชื่อชื่ก็จะอ้วกเป็นป็เลือด ละผมก็จะ ทำ ให้หห้ายละคนในหมู่บ้มู่าบ้นก็จะมาอาบน้ำ มนต์ มันมัก็เป็นป็อีก หนึ่งนึ่ความเชื่อชื่ ในหมู่บ้มู่าบ้นแม่งูม่งูดกะเหรี่ย รี่ ง" (ณัฐณัสีนสีวน, สัมสัภาษณ์,ณ์ 2566) ภาพที่ ๓๔ (ที่มา : คุณคุณัฐ สีนสีวน นักปราชญ์บ้าบ้นแม่งูม่งูดกะเหรี่ยรี่งโผล่ง บ้าบ้นแม่งูม่งูด ต.นาคอเรือรือ.ฮอด จ.เชียชีงใหม่)ม่ ๔๑ จากการสัมสัภาษณ์ไณ์ด้ปด้ระเด็นด็ดังดันี้

๔๒

อ้า งอิง การผูกด้ายดำ . (2562). สืบสืค้นเมื่อมื่ 27 กุมกุภาพันพัธ์ 2566 ธ์จาก https://plus.google.com/u/0/collection/oKMyWE กางวางหมากและวิญวิญาณไก่. (2562). สืบสืค้นเมื่อมื่ 27 กุมกุภาพันพัธ์ 2566 ธ์จาก https://plus.google.com/u/0/ collection/oKMyWE การเลี้ยงผีเสื้อสื้บ้าบ้น. (2565). สืบสืค้นเมื่อมื่ 1 มีนมีาคม 2566 จาก https://www.soc.cmu.ac.th/shownotice การเวียวีนสิ่งสิ่ศักดิ์สิทสิธิ์. (2563). ธิ์สืบสืค้นเมื่อมื่ 2 มีนมีาคม 2566 จาก https://www.touronthai.com/article/167 การไหว้ป่ว้ ป่า. (2565). สืบสืค้นเมื่อมื่ 1 มีนมีาคม 2566 จาก https://www.soc.cmu.ac.th/shownotice การไหว้เว้สาหงส์. (2561). ส์สืบสืค้นเมื่อมื่ 5 มีนมีาคม 2566 จาก https://petchpoom.com กินข้าข้วห่อ. (ม.ป.ป.). สืบสืค้นเมื่อมื่ 5 มีนมีาคม 2566 จาก https://www.hoteldirect.in.t/เทศกาล/ราชบุรี/รีประเพณีกิน ข้าข้วห่อห่หรือรือั้งอั้หมี่ถ่มี่ ถ่อง.html ขมิ้นมิ้ส้มส้ ป่อย. (2555). สืบสืค้นเมื่อมื่ 10 มีนมีาคม 2566 จาก https://www.smileconsumer.com/2012/04/น้ำ ขมิ้นมิ้ส้มส้ ป่อป่ย/ ความเชื่อชื่การบำ บัดบัสิ่งสิ่เสพติด. (2565). สืบสืค้นเมื่อมื่ 1 มีนมีาคม 2566 จาก https://www.soc.cmu.ac.th/shownotice ความเชื่อชื่การเวียวีนสิ่งสิ่ศักดิ์ของชาวกะเหรี่ยรี่งโปว์. (2563). ว์สืบสืค้นเมื่อมื่ 2 มีนมีาคม 2566 จาก https://www.tour onthai.com/article/167 ความเชื่อชื่คนกะเหรี่ยรี่งหมู่บ้มู่าบ้นเเม่งูม่งูดกะเหรี่ยรี่งโผล่ง. (2558). สืบสืค้นเมื่อมื่ 8 มีนมีาคม 2566 จาก https://www.sac.or. th/databases/ethnic-group/ethnicGroups/32 งานศพชาวกะเหรี่ยรี่ง. (2550). สืบสืค้นเมื่อมื่ 10 มีนมีาคม 2566 จาก http://www.openbase.in.th/node/651 จิตจิกรรมฝาผนังกะเหรี่ยรี่ง. (ม.ป.ป.). สืบสืค้นเมื่อมื่ 1 มีนมีาคม 2566 จาก http://rb-buddha.blogspot.com ณัฐ สีนสีวน. 9 มีนมีาคม 2566. นักปราชญ์บ้าบ้นแม่งูม่งูดกะเหรี่ยรี่งโผล่ง บ้าบ้นแม่งูม่งูด ต.นาคอเรือรือ.ฮอด จ.เชียชีงใหม่. ม่สัมสัภาษณ์. นภายุ พูนเสน. 8 มีนมีาคม 2566. คุณคุครูอัตราจ้าจ้ง โรงเรียรีนบ้าบ้นยางน้ำ กลัดใต้. สัมสัภาษณ์. ประเพณีกินข้าข้วห่อ. (2559). สืบสืค้นเมื่อมื่ 3 มีนมีาคม 2566 จาก https://duangjaiblog.wordpress.com ประเพณีกินข้าข้วห่อเดือนเก้า. (2559). สืบสืค้นเมื่อมื่ 3 มีนมีาคม 2566 จาก https://duangjaiblog.wordpress.com ป่าศักดิ์สิทสิธิ์ผีธิ์ ผีเสื้อสื้บ้าบ้น. (2565). สืบสืค้นเมื่อมื่ 1 มีนมีาคม 2566 จาก https://www.soc.cmu.ac.th/shownotice ป่าศักดิ์สิทสิธิ์ผีธิ์ ผีเสื้อสื้บ้าบ้นเเละสายน้ำ . (2565). สืบสืค้นเมื่อมื่ 1 มีนมีาคม 2566 จาก https://www.soc.cmu.ac.th/shownotice ป่าศักดิ์สิทสิธิ์ผีธิ์ ผีเสื้อสื้บ้าบ้นเเละหมู่บ้มู่าบ้น. (2565). สืบสืค้นเมื่อมื่ 1 มีนมีาคม 2566 จาก https://www.soc.cmu.ac.th/shownotice ผูกข้อข้มือมืเรียรีกขวัญวัเดือนเก้าชาวกะเหรี่ยรี่ง. (2560). สืบสืค้นเมื่อมื่ 5 มีนมีาคม 2566 จาก https://www.bangkokbiz news.com/lifestyl/770418 พิธีพิกธีารไหว้ผีว้ ผีกะเหรี่ยรี่ง. (2561). สืบสืค้นเมื่อมื่ 8 มีนมีาคม 2566 จาก https://www.greenpeace.org/thailand/story/ 20344/climate-coal-eia-liv-conclusion-omkoi/ พิธีพิวธีนรอบศพ. (2550). สืบสืค้นเมื่อมื่ 10 มีนมีาคม 2566 จาก http://www.openbase.in.th/node/651 ลมใต้ปีก D. (2562). กะเหรี่ยรี่งโปว์ ความเชื่อชื่พิธีพิเธีรียรีกขวัญวั [Video file]. สืบสืค้นจาก https://youtu.be/qlqcGLVecGk วันวั ไชย ศรีนรีวน. 26 กุมกุภาพันพัธ์ 2566. ธ์ผู้ใผู้หญ่บ้าบ้นแม่งูม่งูดกะเหรี่ยรี่งโผล่ง บ้าบ้นแม่งูม่งูด ต.นาคอเรือรือ.ฮอด จ.เชียชีง ใหม่. ม่สัมสัภาษณ์. ศาลพระหลวงพ่อพ่นวม. (2559). สืบสืค้นเมื่อมื่ 1 มีนมีาคม 2566 จาก https://www.pra-maeklong.com ศิริกริานดา บุญชูเชิดชิ . 4 มีนมีาคม 2566. คุณคุครูอัตราจ้าจ้งกลุ่มลุ่สาระการเรียรีนรู้ครู้ณิตศาสตร์ โรงเรียรีนบ้าบ้นยางน้ำ กลัดใต้ จังจัหวัดวัเพชรบุรี. รีสัมสัภาษณ์. ๔๓

อ้า งอิง สถูปถูเจดีย์ชย์าวกะเหรี่ยรี่ง. (2559). สืบสืค้นเมื่อมื่ 1 มีนมีาคม 2566 จาก https://www.pra-maeklong.com สุปสุราณี สีนสีวล. 9 มีนมีาคม 2566. ผู้ช่ผู้ วช่ยผู้ใผู้หญ่บ้าบ้นแม่งูม่งูดกะเหรี่ยรี่งโผล่ง บ้าบ้นแม่งูม่งูด ต.นาคอเรือรือ.ฮอด จ.เชียชีง ใหม่. ม่สัมสัภาษณ์. หมู่บ้มู่าบ้นป่าศักดิ์สิทสิธิ์ผีธิ์ ผีเสือสืบ้าบ้น. (2565). สืบสืค้นเมื่อมื่ 1 มีนมีาคม 2566 จาก https://www.soc.cmu.ac.th/shownotice หลวงพ่อพ่นวม. (2559). สืบสืค้นเมื่อมื่ 1 มีนมีาคม 2566 จาก https://www.pra-maeklong.com หลวงพ่อพ่นวมวัดวัเเจ้งจ้เจริญริ . (ม.ป.ป.). สืบสืค้นเมื่อมื่ 1 มีนมีาคม 2566 จาก http://rb-buddha.blogspot.com องค์พระหลวงพ่อพ่นวม. (2559). สืบสืค้นเมื่อมื่ 1 มีนมีาคม 2566 จาก https://www.pra-maeklong.com อมรรัตรัน์ อินทร์กร์อง. 25 กุมกุภาพันพัธ์ 2566. ธ์คุณคุครูชำ นาญการกลุ่มลุ่สาระการเรียรีนรู้ภรู้าษาไทย โรงเรียรีนบ้าบ้นยางน้ำ กลัดใต้ จังจัหวัดวัเพชรบุรี. รีสัมสัภาษณ์. เจดีย์ขย์องกะเหรี่ยรี่ง. (2553). สืบสืค้นเมื่อมื่ 10 มีนมีาคม 2566 จาก http://www.openbase.in.th/node/3466 เจดีย์เย์สาไม้แม้ก่น. (2564). สืบสืค้นเมื่อมื่ 9 มีนมีาคม 2566 จาก https://www.sac.or.th/databases/rituals/detail.ph p?id=141 เลี้ยงผีเสื้อสื้บ้าบ้น. (2565). สืบสืค้นเมื่อมื่ 1 มีนมีาคม 2566 จาก https://www.soc.cmu.ac.th/shownotice เสาหงส์. ( ส์ม.ป.ป.). สืบสืค้นเมื่อมื่ 1 มีนมีาคม 2566 จาก https://www.hoteldirect.in.th/ เสาหงส์ชส์าวกะเหรี่ยรี่งโรงเรียรีนบ้าบ้นยางน้ำ กลัดใต้. (2563). สืบสืค้นเมื่อมื่ 2 มีนมีาคม 2566 จาก https://www.tour onthai.com/article/167 เสาหงส์โส์รงเรียรีนบ้าบ้นยางน้ำ กลัดใต้. (2563). สืบสืค้นเมื่อมื่ 5 มีนมีาคม 2566 จาก https://www.touronthai.com ไหว้ผีว้ ผีกะเหรี่ยรี่ง. (2561). สืบสืค้นเมื่อมื่ 6 มีนมีาคม 2566 จาก https://www.chiangmainews.co.th/page/archives/ 762623 Eager of Know. (2564). หลวงพ่อพ่นวม วัดวัแจ้งจ้เจริญริเจอกะเหรี่ยรี่งส่งส่คุณคุไสย แต่ปราบได้อย่าย่งง่ายดาย | Eager of Know[Video file]. สืบสืค้นจาก https://youtu.be/p7-9QJaxiks ๔๔

๔๕ ผู้ จัดทำ นางสาวปภัสภัสร สุขสุเสมอ นางสาว พิมพ์วดี ทองสุขสุ[641210737 ] [641210729]