วารสารกษาปณ์ ปีที่ 3 ฉบับที่ 1

คณะทางานจัดทาวารสารกษาปณ์ วารสารกษาปณ์

ปที ี่ 3 ฉบบั ที่ 1 เดือนกนั ยายน 2565

จดั ทาโดย

กองกษาปณ์ กรมธนารักษ์ เลขท่ี 13/1 หมู่ 2
ถนนพหลโยธิน ตาบลคลองหน่ึง อาเภอคลองหลวง
จงั หวดั ปทมุ ธานี 12120
โทรศพั ท์ 0 2834 8408
Email: [email protected]

ท่ีปรึกษากิตติมศักดิ์
นายสาราญ เมอื งนิล ผู้อานวยการกองกษาปณ์

บรรณาธกิ าร
นายคงศักด์ิ พรพนาวรรณ
ผูอ้ านวยการสว่ นวางแผนพัฒนาและเทคโนโลยีสารสนเทศ

กองบรรณาธกิ าร

นายนาวิน บุญเลิศ นายจรูญ ผา่ นคา นางสาวสพุ รรษา อนิ ทรช์ ู
นกั วิชาการกษาปณ์ชานาญการ นายช่างศิลปกรรมอาวุโส นกั วิชาการคอมพิวเตอร์

นางสาวสวติ า สายเสมา นางสาวสกลุ รัตน์ เดชากร
พนักงานตอ้ นรบั นักวิชาการคอมพวิ เตอร์

02 บทบรรณาธกิ าร สารบัญ
03 สารจากผู้อานวยการกองกษาปณ์

บทความพิเศษ

04 เหรยี ญกษาปณท์ ร่ี ะลกึ เฉลมิ พระเกียรติ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกติ ์ิ พระบรมราชินีนาถ
พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ในโอกาสมหามงคลเฉลมิ พระชนมพรรษา 90 พรรษา 12 สิงหาคม 2565

06 เหรียญเฉลิมพระเกียรติ สมเด็จพระนางเจ้าสริ ิกติ ิ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพนั ปีหลวง

โรงกษาปณ์ 4.0

08 การประชมุ MDC Techenical Committee (MDC-TC)

09 โครงการปรับปรุงกระบวนการผลิตของโรงกษาปณ์ เพ่อื ก้าวสู่ “โรงกษาปณ์ 4.0”
(พัฒนาและจดั ทาผลติ ภัณฑ์รูปแบบใหม)่

ปกณิ กะ

10 สมั ภาษณ์นกั สะสมเหรียญ
“ราชาภิเษกสมรส 28 เมษายน 2493”

14 การจัดทาเหรยี ญกษาปณท์ ร่ี ะลกึ ในโอกาสพระราชพธิ รี าชาภิเษกสมรส 1 พฤษภาคม 2562

16 การจดั ทาเหรยี ญเฉลิมพระเกียรติพระราชพิธสี ถาปนา สมเด็จพระนางเจา้ สุทิดา
พชั รสุธาพิมลลกั ษณ พระบรมราชินี 4 พฤษภาคม 2562

18 การดูแลรักษาและทาความสะอาดเหรียญ

ศนู ย์การเรยี นร้ฯู

20 โซนที่ 3 ววิ ัฒนาการโรงกษาปณ์ไทย และ โซนที่ 4 เหรยี ญกษาปณไ์ ทยในปจั จบุ นั

ประชาสมั พันธ์

24 เหรียญกษาปณท์ ร่ี ะลึกครบ 60 ปี การสถาปนามหาวทิ ยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบรุ ี
25 เหรียญกษาปณท์ ่ีระลกึ 110 ปี วชริ พยาบาล

2 วารสารกษาปณ์

ปที ี่ 3 ฉบบั ที่ 1 เดือนกนั ยายน 2565

บท บรรณาธิการ

วารสารกษาปณ์ในรูปแบบหนังสืออิเล็กทรอนิกส์ (E-Book) ได้จัดทาโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อ
เผยแพร่ข้อมูลทั่วไปและงานตามภารกิจของกองกษาปณ์ บทความพิเศษเก่ียวกับเหรียญ
กษาปณ์ เหรยี ญท่ีระลึก เครื่องราชอสิ ริยาภรณ์ และของส่งั จ้าง ตลอดจนความรดู้ ้านวิชาการ
ข่าวประชาสัมพันธ์ และสารประโยชน์ต่าง ๆ เผยแพร่ให้บุคคลภายนอก โดยมีสารจากผู้บริหารระดับสูงของ
กองกษาปณ์ คือ นายสาราญ เมืองนลิ ผูอ้ านวยการกองกษาปณ์ ในสารท่านได้แสดงวิสัยทัศน์ บทบาท และ
ทศิ ทางของกองกษาปณ์ในอนาคต

นอกจากนี้วารสารฉบับน้ีได้เสนอบทความพิเศษ คือ ประวัติความเป็นมาเหรียญกษาปณ์ที่ระลึก
เฉลิมพระเกียรติ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิต์ิ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ในโอกาสมหา
มงคลเฉลมิ พระชนมพรรษา 90 พรรษา 12 สิงหาคม 2565 และ เหรียญเฉลิมพระเกียรติ สมเด็จพระนาง
เจ้าสิริกิต์ิ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ในโอกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา
90 พรรษา 12 สิงหาคม 2565 ภายในบทความจะให้ความรู้และรายละเอียดความเป็นมาต่าง ๆ และ
วัตถปุ ระสงคก์ ารจัดทาเหรียญรวมถึงรายละเอียดของผลิตภัณฑ์เหรียญ ชนิดโลหะ ขนาด น้าหนัก และราคา
ส่วนต่อมาเปน็ การนาเสนอบทความก้าวสู่ “โรงกษาปณ์ 4.0” เนื่องจากกองกษาปณ์ได้มีการพัฒนาศักยภาพ
ทางด้านการผลิตให้ดีมากยิ่งขึ้นตลอดเวลา เพ่ือให้ทันต่อยุคเทคโนโลยีที่ก้าวกระโดด เราจึงได้สมัครเป็น
สมาชิกคณะอนุกรรมการด้านเทคนิคหลังจากการประชุม MDC และเข้าร่วมการประชุม MDC-TC ว่าจะ
ไดร้ ับประโยชนจ์ ากการศกึ ษาวิจัยร่วมกับโรงกษาปณ์ต่างประเทศเก่ียวกับเทคโนโลยีการผลิตเหรียญกษาปณ์
เหรียญที่ระลึกรวมถึงปัจจัย และเทคนิคต่าง ๆ ท่ีเกี่ยวข้องกับโรงกษาปณ์ในหลายมิติ เพื่อให้ทันและรองรับ
การเปล่ียนแปลงของกระแสสงั คมโลก การเปลยี่ นแปลงของพฤติกรรมผู้บริโภค และนาเทคโนโลยีเข้ามาช่วย
ปรับกระบวนการผลติ ผลติ ภณั ฑใ์ หม่ ๆ ให้ดมี ากย่ิงข้ึน และยังมีบทความดี ๆ จากนิรันดร วิศิษฎ์สิน สมาคม
สมาคมเหรยี ญกษาปณ์แหง่ ประเทศไทย มาให้ข้อมูลความรู้ราชาภเิ ษกสมรส สมัยรชั กาลที่ 9

นอกจากนั้นวารสารฉบับน้ีมีบทความเกี่ยวกับการดูแลรักษาและทาความ

สะอาดเหรียญอกี และเหรยี ญกษาปณท์ ีร่ ะลึกท่สี าคัญของประเทศอีกด้วย ขอบคณุ ครับ
บรรณาธกิ าร
คณะผู้จัดทาขอขอบคุณท่านผู้อ่านทุกท่านที่ให้ความสนใจและ
สนับสนุนวารสารกษาปณ์ หากมีข้อเสนอแนะในบทความวารสารกษาปณ์

สามารถติดตอ่ แจง้ บรรณาธิการไดค้ รับ

วารสารกษาปณ์ 3
ปีท่ี 3 ฉบับท่ี 1 เดือนกันยายน 2565

สารจากผอู้ านวยการกองกษาปณ์

กองกษาปณ์ได้มีโอกาสจัดทาเหรียญกษาปณ์ท่ีระลึก โลหะทองแดง เป็นต้น โดยจัดทาเป็นเหรียญที่ระลึก 20 ปี
สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราช "พระเทวธนบดีสถิตที่กษาปณ์รังสิต" โดยมีรูปองค์พระเทว
ชนนีพันปีหลวงทรงเจริญพระชนมพรรษา 90 พรรษา ใน ธนบดเี ปน็ รูปหลอ่ ลายสูงโลหะทองแดงชบุ ทองติดบนเหรียญ
วันที่ 12 สิงหาคม 2565 โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเป็นการ เนื่องจากกองกษาปณ์จาเป็นต้องปรับเปลี่ยนทิศทางองค์กร
เฉลิมพระเกียรติและน้อมสานึกในพระมหากรุณาธิคุณอย่าง ไปเน้นการผลิตเหรียญท่ีระลึก และของส่ังจ้างต่าง ๆ ให้มี
หาที่สุดมิได้ ที่พระองค์ทรงปฏิบัติพระราชกรณียกิจ ปริมาณที่เพิ่มมากข้ึน เพ่ือรองรับผลกระทบจากสังคมไร้เงิน
นานัปการ เพื่อประโยชน์สุขของราษฎรและความอุดม สด (Cashless Society) ดังนั้นกองกษาปณ์จึงดาเนินการ
สมบูรณ์แก่แผ่นดินตลอดมา ตลอดจนการส่งเสริมศิลปาชีพ จัดหาระบบเทคโนโลยีการผลิตท่ีทันสมัย เช่น ระบบการ
ในงานหัตถศิลป์หลากหลายแขนง ก่อให้เกิดการทานุบารุง ผลิต โดยใช้ 3D Printing , การใช้โปรแกรมซอฟต์แวร์ช่วย
สืบทอดงานศิลปะอย่างเข้มแข็งและต่อเน่ืองจนเป็นศิลปะ ในการออกแบบ และ ป้ันต้นแบบเหรียญ, เครื่องแกะลาย
ไทยอันเปน็ เอกลักษณห์ นงึ่ ของไทย สร้างช่ือเสียงไปยังนานา ด้วยระบบเลเซอร์ (Laser engraving machine) , ระบบ
ประเทศท่ัวโลก และเป็นการยกฐานะความเป็นอยู่ของ เคร่ืองจักรแบบอัตโนมัติ เป็นต้น มาใช้ในกระบวนการผลิต
ประชาชนชาวไทย และปีที่ผ่านมากองกษาปณ์ยังได้จัดทา เพ่ือเพม่ิ ความน่าสนใจและความหลากหลายในผลิตภัณฑ์ใน
ผลิตภัณฑ์รูปแบบใหม่ ได้แก่ นาฬิกาที่ระลึกที่ปรับ การตอบสนองความพึงพอใจของลูกค้าสูงสุด อีกท้ังกอง
กระบวนการผลิตจากกัดกรดเป็นตีตราเพื่อเพ่ิมกาลังการ กษาปณ์ยังมีแผนการในการจัดทาผลิตภัณฑ์รูปแบบใหม่
ผลิตจากเดือนละ 10 เรือน เป็น 100 เรือน และออกแบบ อย่างต่อเนื่อง ซ่ึงในปีพ.ศ.2566 กองกษาปณ์จะดาเนินการ
ให้มีลวดลายที่น่าสนใจแปลกใหม่ โดยเบ้ืองต้นจัดทาเป็น จัดทาเหรียญท่ีระลึกโดยใช้เทคนิคที่สร้างลวดลายเป็น
นาฬิการูปปีนักษัตรปีขาลและเหรียญที่ระลึกโลหะหลาย ลักษณะค ล้ายสีรุ้ ง (Rainbow effect) โ ด ยเบ้ืองต้ น
ชนดิ ประกอบกนั ในเหรยี ญเดียว เช่น โลหะทองคา โลหะเงิน ออกแบบเป็นเหรียญรูปไข่ ด้านหน้ารูปพระนาคปรก
ด้านหลังรูปยันต์โสฬส และเหรียญท่ีมีลวดลายสูงเป็นพิเศษ
ซ่ึงต้องเน้นเทคโนโลยีชั้นสูงประกอบกับงานช่างฝีมือที่มี
ความเช่ียวชาญบูรณาการเข้าด้วยกัน เพื่อให้เกิดผลงานท่ีมี
รูปลักษณ์น่าสนใจและคงไว้ด้วยคุณค่าของงานศิลปกรรม
และกองกษาปณ์จะพัฒนาต่อไปอย่างไม่หยุดยั้ง เพื่อให้
ส อ ด ค ล้ อ ง กั บ วิ สั ย ทั ศ น์ ข อ ง ก อ ง ก ษ า ป ณ์ ใ น ก า ร เ ป็ น
โรงกษาปณ์ท่ีมีการบริหารจัดการด้านการผลิตเหรียญ
กษาปณ์และของส่ังจ้างท่ีมีประสิทธิภาพ มีการใช้เทคโนโลยี
ท่ี เ ห ม า ะ ส ม เ พ่ื อ ใ ห้ เ กิ ด ค ว า ม พึ ง พ อ ใ จ ข อ ง ลู ก ค้ า แ ล ะ
ประชาชนสงู สดุ

นายสาราญ เมืองนิล

ผูอ้ านวยการกองกษาปณ์

4 วารสารกษาปณ์

ปที ่ี 3 ฉบบั ที่ 1 เดอื นกันยายน 2565

บทความพิเศษ

เหรียญกษาปณท์ ีร่ ะลึกเฉลมิ พระเกียรติ สมเดจ็ พระนางเจ้าสริ ิกิต์ิ พระบรมราชนิ นี าถ
พระบรมราชชนนพี นั ปีหลวง ในโอกาสมหามงคลเฉลมิ พระชนมพรรษา 90 พรรษา 12 สงิ หาคม 2565

ความเป็นมา : ในโอกาสที่สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวงทรงเจริญ

พระชนมพรรษา 90 พรรษา ในวันที่ 12 สิงหาคม 2565 กรมธนารักษ์ กระทรวงการคลังเห็นสมควรจัดทาเหรียญกษาปณ์
ทร่ี ะลึกเฉลมิ พระเกยี รตใิ นโอกาสดงั กลา่ ว

การจดั ทาเหรยี ญกษาปณ์ท่รี ะลึกมวี ตั ถุประสงค์เพ่ือเป็นการเฉลิมพระเกียรติและน้อมสานึกในพระมหากรุณาธิคุณอย่าง
หาที่สุดมิได้ ที่พระองค์ทรงปฏิบัติพระราชกรณียกิจนานัปการ เพื่อประโยชน์สุขของราษฎรและความอุดมสมบูรณ์แก่แผ่นดิน
ตลอดมา ตลอดจนการส่งเสริมศิลปาชีพในงานหัตถศิลป์หลากหลายแขนง ก่อให้เกิดการทานุบารุง สืบทอดงานศิลปะอย่าง
เข้มแขง็ และตอ่ เน่อื งจนเปน็ ศิลปะไทยอันเป็นเอกลักษณ์หนึ่งของไทย สร้างชื่อเสียงไปยังนานาประเทศท่ัวโลก และเป็นการยก
ฐานะความเปน็ อยู่ของประชาชนชาวไทย

กรมธนารักษ์ กระทรวงการคลัง ได้จัดทาเหรียญกษาปณ์ท่ีระลึกในโอกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 90 พรรษา
12 สิงหาคม 2565 จานวน 4 ชนิด ดังน้ี

1. เหรยี ญกษาปณ์ทองคาร้อยละ 99 ประเภทขดั เงา 2. เหรียญกษาปณเ์ งินรอ้ ยละ 92.5 ประเภทขดั เงา
ชนิดราคา 20,000 บาท ชนิดราคา 1,000 บาท

ขนาด เส้นผ่าศนู ยก์ ลาง 26 มิลลเิ มตร นา้ หนกั 15 กรัม ขนาด เสน้ ผ่าศนู ยก์ ลาง 35 มิลลเิ มตร นา้ หนกั 22 กรมั
(ราคาจาหนา่ ย เหรียญละ 40,000 บาท) (ราคาจาหน่าย เหรียญละ 3,000 บาท)

3. เหรยี ญกษาปณโ์ ลหะสีขาว 4. เหรยี ญกษาปณ์โลหะสขี าว
(ทองแดงร้อยละ 75 นิกเกลิ ร้อยละ 25) (ทองแดงร้อยละ 75 นิกเกลิ ร้อยละ 25)
ประเภทธรรมดา ชนิดราคา 20 บาท
ประเภทขัดเงา ชนิดราคา 20 บาท ขนาด เส้นผา่ ศูนย์กลาง 32 มิลลเิ มตร นา้ หนัก 15 กรัม
ขนาด เส้นผา่ ศนู ยก์ ลาง 32 มิลลเิ มตร น้าหนัก 15 กรัม (ราคาจาหน่าย เหรยี ญละ 20 บาท)

(ราคาจาหน่าย เหรยี ญละ 200 บาท)

วารสารกษาปณ์ 5
ปีท่ี 3 ฉบับท่ี 1 เดอื นกันยายน 2565

การออกแบบการการลวดลายเหรียญ กลางเหรยี ญมีพระรูปสมเด็จพระนางเจ้าสิริกติ ิ์
พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพนั ปีหลวง
ดา้ นหนา้ เหรยี ญ
ทรงกุณฑลเพชร ทรงฉลองพระองค์ชุดไทย
ทรงผา้ ทรงสะพกั ประจาเคร่ืองขตั ติยราชอิสรยิ าภรณ์

อนั มเี กียรติคณุ รุ่งเรืองย่ิงมหาจกั รบี รมราชวงศ์
เฉวียงพระองั สา ทรงสายสร้อยมหาจกั รี ดาราจักรี
และสายสะพายจกั รี เบื้องซา้ ยประดบั ดวงตราปฐม
จลุ จอมเกลา้ และเหรียญรตั นาภรณ์ รัชกาลท่ี 9 ชน้ั ที่ 1

ภายในวงขอบเหรียญเบ้ืองลา่ งมขี ้อความวา่
“สมเดจ็ พระนางเจา้ สิรกิ ิต์ิ พระบรมราชนิ นี าถ

พระบรมราชชนนีพนั ปีหลวง”

ดา้ นหลังเหรยี ญ กลางเหรียญมีอกั ษรพระนามาภไิ ธย “ส.ก.”
อยูภ่ ายใตม้ งกฎุ ขตั ติยราชนารี
วงขอบเหรียญเบ้ืองบนมีข้อความวา่ เบอื้ งล่างมีขอ้ ความบอกราคา
“เฉลมิ พระชนมพรรษา 90 พรรษา”
โดยมจี ดุ กลมค่นั ระหวา่ งข้อความเบ้อื งบนกบั เบื้องล่างทั้งสองขา้ ง
วงขอบเหรยี ญเบ้ืองล่างมขี ้อความวา่
“12 สงิ หาคม 2565 ประเทศไทย”

กฎกระทรวง
เหรียญกษาปณท์ ีร่ ะลกึ เฉลมิ พระเกยี รติสมเดจ็ พระนางเจา้ สิรกิ ติ ์ิ
พระบรมราชนิ ีนาถ พระบรมราชชนนพี นั ปีหลวง ในโอกาสมหามงคลเฉลิม
พระชนมพรรษา 90 พรรษา 12 สงิ หาคม 2565

ประกาศกระทรวงการคลัง
เรอ่ื งออกใช้เหรยี ญกษาปณ์ท่ีระลึกเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิรกิ ติ ิ์
พระบรมราชนิ นี าถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ในโอกาสมหามงคลเฉลิม
พระชนมพรรษา 90 พรรษา 12 สิงหาคม 2565

6 วารสารกษาปณ์

ปที ่ี 3 ฉบบั ที่ 1 เดอื นกนั ยายน 2565

เหรียญเฉลมิ พระเกยี รติ สมเด็จพระนางเจ้าสริ กิ ติ ิ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพนั ปีหลวง
ในโอกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 90 พรรษา 12 สงิ หาคม 2565

ความเป็นมา : ในโอกาสที่สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิต์ิ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวงทรงเจริญ

พระชนมพรรษา 90 พรรษา ในวันท่ี 12 สิงหาคม 2565 กรมธนารักษ์ กระทรวงการคลังเห็นสมควรจัดทาเหรียญกษาปณ์
ทรี่ ะลกึ เฉลมิ พระเกียรตใิ นโอกาสดังกล่าว

การจัดทาเหรยี ญกษาปณ์ที่ระลึกมวี ัตถปุ ระสงค์เพื่อเป็นการเฉลิมพระเกียรติและน้อมสานึกในพระมหากรุณาธิคุณอย่าง
หาท่ีสุดมิได้ ที่พระองค์ทรงเป็นแม่ของแผ่นดินที่มีคุณอนประเสริฐยิ่งของราษฎร ทรงเป็นศูนย์รวมชองราษฎรทั่วแผ่นดิน และ
ทรงปฏิบัติพระราชกรณียกิจนานัปการ เพื่อประโยชน์สุขของราษฎรและความอุดมสมบูรณ์แก่แผ่นดินตลอดมา ตลอดจนการ
ส่งเสริมศิลปาชีพในงานหัตถศิลป์หลากหลายแขนง ก่อให้เกิดการทานุบารุง สืบทอดงานศิลปะอย่างเข้มแข็งและต่อเนื่องขน
ศิลปะไทยอันเป็นเอกลักษณ์หนึ่งของไทย สร้างชื่อเสียงไปยังนานาประเทศทั่วโลก และเป็นการยกฐานะความเป็นอยู่ของ
ประชาชนชาวไทย

กรมธนารกั ษ์ กระทรวงการคลงั ไดจ้ ัดทาเหรียญเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรม
ราชชนนพี นั ปีหลวง ในโอกาสพระราชพธิ มี หามงคลเฉลมิ พระชนมพรรษา 90 พรรษา 12 สิงหาคม 2565 เป็นเหรียญเงิน ชนิด
บรุ ุษ และสตรี

ลวดลายด้านหน้า : กลางเหรียญมีพระรูปสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง
ทรงกุณฑลเพชร ทรงฉลองพระองค์ชุดไทย ทรงผ้าทรงสะพักประจาเครื่องขัตติยราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติคุณรุ่งเรืองยิ่งมหา
จักรีบรมราชวงศ์ เฉวียงพระอังสา ทรงสายสร้อยมหาจักรี ดาราจักรี และสายสะพายจักรี พระอังสาเบื้องซ้ายประดับดวงตรา
ปฐมจลุ จอมเกล้า และเหรียญรตั นาภรณ์ รัชกาลที่ 9 ช้ันท่ี 1 ภายในวงขอบเหรียญเบ้ืองล่างมีข้อความว่า “สมเด็จพระนางเจ้า
สริ ิกติ ์ิ พระบรมราชนิ นี าถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง”

ลวดลายด้านหลัง : กลางเหรียญมีอักษรพระนามาภิไธย “ส.ก.” อยู่ภายใต้มงกุฎ ภายในวงขอบเหรียญเบ้ืองล่างมี
ข้อความวา่ “เฉลมิ พระชนมพรรษา 90 พรรษา 12 สงิ หาคม 2565

ขอบนอกเหรียญ : ด้านหน้าเบื้องบนมีอักษรพระนามาภิไธย “ส.ก.” อยู่ภายใต้มงกุฎ ด้านหลังขอบนอกเหรียญมีห่วง
สาหรบั บุรุษใช้ห้อยกับแพรแถบ กวา้ ง 32 มลิ ลิเมตร สาหรบั สตรีใช้หอ้ ยกับแพรแถบดังกล่าว ผู้เปน็ รปู แมลงปอ

วารสารกษาปณ์ 7
ปีท่ี 3 ฉบบั ที่ 1 เดือนกันยายน 2565

ความหมายของแพรแถบ แพรแถบกวา้ ง 32 มิลลิเมตร พ้ืนของแพรแถบเป็นสีฟ้า อันเป็นสีประจาวันพระราชสมภพ มีริ้วสีขาว
หมายถึง น้าพระราชฤทัยอันบริสุทธิ์ผุดผ่อง เป่ียมไปด้วยพระมหากรุณาธิคุณที่แผ่ไพศาลไปยังพสกนิกร และมีริ้วสีน้าเงิน
หมายถงึ สีประจาสถาบนั พระมหากษัตรยิ ์

กรมธนารกั ษ์ กระทรวงการคลัง ไดก้ าหนดให้จัดทาเหรียญเฉลมิ พระเกยี รตสิ มเดจ็ พระนางเจ้าสริ ิกิติ์ พระบรมราชนิ ีนาถ พระ
บรมราชชะนีพนั ปหี ลวง ในโอกาสพระราชพธิ ีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 90 พรรษา 12 สงิ หาคม 2565

เปน็ เหรียญเงินชนิดบุรษุ และสตรี ดังนี้

เงนิ ร้อยละ 92.5 ทองแดงร้อยละ 7.5
ขนาดเสน้ ผา่ ศนู ยก์ ลาง 32 มิลลเิ มตร น้าหนกั 23 กรัม

(ราคาจาหนา่ ย เหรียญละ 1,600 บาท)

ชนิดสตรี

ชนดิ บุรุษ

พระราชกฤษฎีกา
เหรียญเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิต์ิ พระบรมราชนิ นี าถ
พระบรมราชชนนพี ันปีหลวง ในโอกาสพระราชพิธมี หามงคลเฉลิม
พระชนมพรรษา 90 พรรษา 12 สิงหาคม 2565

เปิดจาหนา่ ย

 กรมธนารักษ์ ถนนพระรามท่ี 6 กรงุ เทพฯ โทร. 0 2278 5439

 พพิ ิธภัณฑเ์ หรียญกษาปณานรุ ักษ์ ถนนจกั รพงษ์ กรงุ เทพฯ โทร. 0 2282 0820

 พพิ ธิ ภณั ฑ์บางลาพู ถนนพระสเุ มรุ กรงุ เทพฯ โทร. 0 2281 9812

 พพิ ธิ ภัณฑ์ธนารกั ษ์ จังหวัดเชียงใหม่ ถนนราชดาเนิน อาเภอเมอื ง จังหวัดเชียงใหม่ โทร. 0 5322 4237 - 8

 พพิ ิธภณั ฑ์ธนารักษ์ จงั หวัดสงขลา ศาลากลางจงั หวดั สงขลา (หลังเกา่ ) อาเภอเมอื ง จังหวัดสงขลา โทร. 0 7430 7071

 กองกษาปณ์ โทร. 0 2834 8300 - 50 ต่อ 3106 ติดต่อสอบถาม Call Center กรมธนารกั ษ์ โทร. 0 2059 4999
 กองบรหิ ารเงนิ ตรา โทร. 0 2565 7944

 สานกั งานธนารกั ษพ์ ื้นท่ี 76 พน้ื ท่ี ท่ัวประเทศ

 Online : www.treasury.go.th

8 วารสารกษาปณ์

ปที ี่ 3 ฉบับที่ 1 เดอื นกนั ยายน 2565

โรงกษาปณ์ 4.0

การประชมุ MDC Techenical Committee (MDC-TC)

เป็นการประชุมของคณะอนุกรรมการด้านเทคนิคของการประชุม MDC ซ่ึงกรมธนารักษ์ได้สมัครเป็น
สมาชิกคณะอนุกรรมการด้านเทคนิคหลังจากการประชุม MDC ครั้งท่ี 25 พ.ศ.2551 ด้วยเห็นว่าจะได้รับ
ประโยชน์จากการศึกษาวิจัยร่วมกับโรงกษาปณ์ต่างประเทศเก่ียวกับเทคโนโลยีการผลิตเหรียญกษาปณ์
เหรียญที่ระลึกรวมถึงปัจจัย และเทคนิคต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับโรงกษาปณ์ในหลายมิติ เพื่อให้ทันและรองรับการ
เปลี่ยนแปลงของกระแสสังคมโลก การเปลี่ยนแปลงของพฤติกรรมผู้บริโภค ด้านสิ่งแวดล้อม การศึกษา
เปรียบเทยี บกับคูแ่ ขง่ โดยคณะอนกุ รรมการจะประชุมกาหนดหวั ข้องานวิจัย แต่งต้ังคณะทางานรบั ผิดชอบงานวิจัย
แต่ละหัวข้อ ติดตามความก้าวหน้า และปัญหาอุปสรรคของงานวิจัย และคัดเลือกผลงานวิจัยท่ีจะนาเสนอในท่ี
ประชุม MDC กาหนดจัดปีละ 2 คร้ัง เพื่อให้สมาชิกได้มีโอกาสทางานร่วมกันอย่างใกล้ชิด ได้แลกเปลี่ยนความรู้
และประสบการณก์ นั และไดร้ บั ทราบความกา้ วหนา้ ปญั หาอปุ สรรคของงานวิจยั แตล่ ะหัวข้อ

 ปี พ.ศ. 2564 กรมธนารกั ษ์ กองกษาปณ์ ได้เข้าร่วมการประชุม MDC-TC ผ่านทางวีดีโอคอนเฟอเรนซ์
(Videoconference) ในครั้งที่ 33 ณ วันที่ 19-20 พฤษภาคม 2564 และคร้ังที่ 34 ณ วันที่
3-4 พฤศจกิ ายน 2564

 ปี พ.ศ. 2565 กรมธนารกั ษ์ กองกษาปณ์ ได้เข้าร่วมการประชุม MDC-TC ผ่านทางวีดีโอคอนเฟอเรนซ์
(Videoconference) ในครง้ั ที่ 35 ณ วนั ท่ี 27-28 เมษายน 2565

โดยมผี ู้อานวยการกองกษาปณ์ (นายสาราญ เมืองนิล) และคณะผู้บรหิ ารเข้ารว่ มการประชมุ

โครงการปรับปรุงกระบวนการผลิตของโรงกษาปณ์
เพ่ือก้าวสู่ “โรงกษาปณ์ 4.0” (พัฒนาและจัดทาผลิตภัณฑร์ ปู แบบใหม)่

กองกษาปณ์จาเป็นต้องปรับเปล่ียนทิศทางองค์กรไปเน้นการผลิตเหรียญที่ระลึก และของส่ังจ้างต่าง ๆ
ให้มีปริมาณที่เพิ่มมากข้ึน เพื่อรองรับผลกระทบจากสังคมไร้เงินสด (Cashless Society) ดังน้ันกองกษาปณ์จึง
ดาเนินการจัดหาระบบเทคโนโลยีการผลิตที่ทันสมัย เช่น ระบบการผลิต โดยใช้ 3D Printing,การใช้โปรแกรม
ซอฟต์แวร์ช่วยในการออกแบบ และ ปั้นต้นแบบเหรียญ, เครื่องแกะลายด้วยระบบเลเซอร์ ( Laser engraving
machine), ระบบเคร่ืองจักรแบบอัตโนมัติ เป็นต้น มาใช้ในกระบวนการผลิต ตลอดจนใช้วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี
นวัตกรรม เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต และเพิ่มมูลค่าของสินค้าด้วยผลิตภัณฑ์ ท่ีมีรูปแบบหลากหลาย
เพ่อื ตอบสนองความพงึ พอใจของลูกคา้ สงู สุด โดยกองกษาปณไ์ ด้จดั ทาผลติ ภัณฑร์ ูปแบบใหม่ ได้แก่

1.นาฬิกาท่ีระลึกท่ีปรับกระบวนการผลิตจากกัดกรด
เป็นตีตราเพื่อเพ่ิมกาลังการผลิตจากเดือนละ 10 เรือน
เป็น 100 เรือน และออกแบบให้มีลวดลายที่น่าสนใจ
แปลกใหม่ โดยเบือ้ งตน้ จดั ทาเปน็ นาฬกิ ารูปปนี ักษัตรปีขาล

2 . เ ห รี ย ญ ที่ ร ะ ลึ ก โ ล ห ะ ห ล า ย ช นิ ด ป ร ะ ก อ บ กั น
ในเหรียญเดียว เช่น โลหะทองคา โลหะเงิน โลหะทองแดง
เป็นต้น โดยจัดทาเป็นเหรียญท่ีระลึก 20 ปี "พระเทวธนบดี
สถิตทก่ี ษาปณ์รังสติ " โดยมีรูปองค์พระเทวธนบดีเป็นรูปหล่อ
ลายสงู โลหะทองแดงชบุ ทองติดบนเหรยี ญ

3.เหรียญท่ีระลึกโดยใช้เทคนิคท่ีสร้างลวดลาย
เป็นลักษ ณ ะ คล้ายสีรุ้ ง ( Rainbow effect) โ ด ย
เบื้องต้นออกแบบเป็นเหรียญรูปไข่ ด้านหน้ารูปพระ
นาคปรก ด้านหลงั รปู ยันต์โสฬส

10 วารสารกษาปณ์

ปที ี่ 3 ฉบบั ที่ 1 เดือนกนั ยายน 2565

ปกณิ กะ

สมั ภาษณน์ กั สะสมเหรียญ

“ราชาภิเษกสมรส 28 เมษายน 2493”

ขณะท่ีสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช รัชกาลที่ จากนั้นเสด็จพระราชดาเนินกลับเมืองโลซาน ได้เกิด

9 (พระอิสริยยศขณะนั้น) ศึกษาวิชาการโดยประทับอยู่ที่ เหตุท่ีไม่คาดคิดข้ึนเม่ือวันที่ 3 ตุลาคม พ.ศ. 2491 ขณะท่ี

เมืองโลซาน ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ เป็นเวลาเดียวกันกับ พระองค์ทรงขับรถยนตพ์ ระทีน่ ัง่ เพยี ต ทอปอลโิ น จากเจนีวา

หม่อมราชวงศ์สิริกิต์ิ กิติยาพร (พระอิสริยยศขณะน้ัน) ไปยังโลซาน ได้เกิดอุบัติเหตุรถยนต์พระท่ีน่ังฃชนกับ

ได้ตามเสด็จหม่อมเจ้านักขัตรมงคลพระบิดาในฐานะ รถบรรทุกอย่างรุนแรง เศษกระจกกระเด็นเข้าพระเนตรข้าง

เอกอัครราชทูตไทยประจาประเทศฝร่ังเศส ไปประทับ ขวาพระอาการสาหัส หลังจากรวบรวมพระสติได้ส่ิงแรกที่

ณ กรงุ ปารีส ทรงนึกถึงคือรูปถ่ายหม่อมราชวงศ์สิริกิต์ิท่ีทรงเก็บไว้กับพร

ปี พุทธศักราช 2491 ในวันว่างจากการศึกษา สมเด็จ องค์ ทรงราพันกล่าวถึงตลอดเวลาด้วยรักและผูกพัน หม่อม

พระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช เสด็จพระราชดาเนินเยือน ราชวงศ์สิริกิต์ิเข้าเฝ้าเย่ียมพระอาการ สมเด็จพระเจ้าอยู่หัว

กรุงปารีสเป็นการส่วนพระองค์ ทรงเสด็จเยี่ยมหม่อมเจ้า ภูมิพลอดุลยเดชทรงจับมือของหม่อมราชวงศ์สิริกิต์ิอยู่นาน

นักขัตรมงคลที่บ้านพักชานกรุงปารีส ครอบครัวของหม่อม แสดงถงึ ความรักความประดิพัทธ์ผูกพันที่มีต่อหม่อมราชวงศ์

เจ้านักขัตรมงคลรวมทั้งหม่อมราชวงศ์สิริกิติ์ จึงได้มาเฝ้ารับ สิริกิติ์ เป็นความสุขที่ได้ใกล้ชิดกับผู้ที่อยู่ในดวงหทัยอีกคร้ัง

เสด็จก่อนหน้านี้สมเด็จพระราชชนนีศรีสังวาลย์ สมเด็จย่า จากนั้นหม่อมราชวงศ์สิริกิติ์เข้าเฝ้าเยี่ยมพระอาการเป็น

(พระราชอิสริยยศขณะนั้น) มีรับส่ังให้สมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ประจา แพทย์ถวายการรักษาอย่างต่อเนื่อง แต่พระอาการ

ภูมิพลอดุลยเดชทอดพระเนตรหม่อมราชวงศ์สิริกิต์ิ ด้วยว่า แทรกซ้อนบริเวณพระเนตรขวาน้ันไม่ดีขึ้น จึงได้ถวายการ

สวยน่ารักไหม และยังทรงกาชับว่าถึงปารีสแล้วโทรศัพท์ แนะนาให้พระองค์ทรงพระเนตรปลิมในที่สุด ถึงแม้ว่าทรง

บอกด้วย เมื่อสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเสด็จฯ ถึงกรุงปารีสและ สญู เสยี ดวงเนตรไปแตไ่ ดด้ วงหทัยทีร่ ักมาแทน

ได้พบกันแล้วจึงโทรศัพท์ทูลพระราชชนนีว่า เห็นแล้วน่ารัก

มาก เป็นรักแรกพบที่ตึงพระราชหฤทัย ทรงประดิพัทธ์

ผกู พนั รักใคร่กบั หมอ่ มราชวงศ์สิริกติ ิ์ นับต้ังแตว่ นั นั้น

วารสารกษาปณ์ 11

ปีท่ี 3 ฉบับท่ี 1 เดอื นกันยายน 2565

ความรักความผูกพันที่พระองค์มีต่อหม่อมราชวงศ์ ประกาศขา่ วทรงหมั้นที่สถาน
สิริกิต์ิเพิ่มพูนทวีขึ้นเป็นลาดับ สมเด็จย่าทรงทูลขอหม่อม เอกอัครราชทูตไทย ณ กรงุ ลอนดอน
ราชวงศ์สิรกิ ติ ิ์ต่อหม่อมเจ้านักขัตมงคล โดยพิธีหมั้นได้จัดข้ึน
อย่างเงียบ และเรียบง่าย ณ โรงแรมวินด์เซอร์ เมืองโลซาน
ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ เม่ือวันท่ี 19 กรกฎาคม 2492
สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรวงสวมพระธามรงค์เป็นของหมั้นต่อ
หม่อมราชวงศ์สิริกิติ์ ซึ่งเป็นพระธามรงค์องค์เดียวกันกับท่ี
สมเด็จเจ้าฟ้ามหิดลอดุลยเดช กรมหลวงสงขลานครินทร์
พระบรมราชชนก ทรงมอบแด่สมเด็จพระบรมราชชนนีศรี
สงั วาล สมเด็จย่า

ต่อมาเม่ือ วันที่ 12 สิงหาคม 2492 สมเด็จพระ
เจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ประกาศข่าวทรง
หมั้นให้คนไทยทราบในงานเล้ียงอันเรียบง่าย ท่ีสถาน
เอกอัครราชทูตไทยในกรุงลอนดอน ประเทศอังกฤษ

12 สิงหาคม 2492 สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงพระ
กรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ประกาศข่าวทรงหมั้นให้คนไทยทราบ
ในงานเลี้ยงอันเรียบง่าย ท่ีสถานเอกอัครราชทูตไทยในกรุง
ลอนดอน ประเทศองั กฤษ

12 วารสารกษาปณ์

ปีที่ 3 ฉบับที่ 1 เดือนกันยายน 2565

สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชทรงพระกรุณา สมเด็จพระศรีสวรินทิรา บรมมราชเทวี พระพันวษา
โปรดเกล้าโปรดกระหม่อม ให้ประกอบพระราชพิธี อัยยิกาเจ้า ประทานน้าพระพุทธมนต์ เทพมนต์แด่สมเด็จ
ราชาภิเษกสมรส วันที่ 28 เมษายน พุทธศักราช 2493 พระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช และพระราชทรายน้าพระ
ณ วงั สระปทุม อันเปน็ ทปี่ ระทบั ของสมเด็จพระศรีสวรินทิรา พุทธมนต์ เทพมนต์แก่หม่อมราชวงศ์สิริกิติ์ ตามโบราณราช
บรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า เม่ือถึงเวลาฤกษ์ เวลา ประเพณี มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ ให้สถาปนา
09.30 น. หม่อมเจ้านักขัตรมงคล กิติยากร ทรงนาหม่อม หม่อมราชวงศ์สิริกิต์ิ สมเด็จพระอัครมเหสี ข้ึนเป็นสมเด็จ
ราชวงศ์สิริกิต์ิ กิติยากร ไปยังวังสรปทุม สมเด็จพระ พระราชินีสิริกิติ์ พระราชทานเคร่ืองขันติยราชอิสริยาภรณ์
เจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชทรงลงพรปรมาภิไธย และหม่อม อันมีเกียรติคุณรุ่งเรืองยิ่งมหาจักรีบรมราชวงศ์ แด่สมเด็จ
ราชวงศ์สิริกิต์ิ ลงนามในสมุดทะเบียนสมรส มีหม่อมเจ้า พระราชินีสิรกิ ิติ์ ทรงพระกรณุ าโปรดเกลา้ ฯ พระราชทานหีบ
นักขัตมงคล กับหม่อมหลวงบัว กิติยากร พระบิดาและ บุหร่ีท่ีระลึกเงินถม ประดับอักษรพระนามาภิไธยย่อ ภ.อ.
มารดาของหม่อมราชวงศ์สิริกิต์ิให้ความยินยอม ทรงพระ และ ส.ก. ล้อมตราจักรี แด่พระบรมวงศานุวงศ์และ
กรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ราชสักขีลงพระนามและลงนาม 2 ขา้ ราชการชัน้ ผใู้ หญ่ที่มารว่ มงานด้วย
ท่าน คือ สมเด็จพระเจ้าบรมราชวงศ์เธอ กรมพระยาชัยนาท
นเรนทร ผู้สาเร็จราชการแทนพระองค์ และ จอมพล ป.
พิบูลสงคราม นายกรัฐมนตรี ร่วมลงนาม มีนายฟ้ืน
บุณยปรัตยุษ นายอาเภอปทุมวันเป็นนายทะเบียน เวลา
10.24 น.

สมเด็จพระศรีสวรนิ ทริ า บรมมราชเทวี
พระพันวษาอยั ยกิ าเจ้าทรงเจิม

หบี บหุ รี่ท่รี ะลกึ งานราชาภเิ ษกสมรส วารสารกษาปณ์ 13

ปที ่ี 3 ฉบับที่ 1 เดอื นกันยายน 2565

เวลา 16.00 น. ท้ังสองพระองค์เสด็จออกมหาสมาคม
ณ พระท่ีน่ังไพศาลทักษิณ ในพระบรมมหาราชวัง
พระราชทานพระราชวโรกาสให้พระบรมวงศานุวงศ์ เข้าเฝ้า
ฯ ถวายพระพรชัยมงคล แล้วเสด็จออก ณ พระที่นั่งอมรินท
รวินิจฉัยให้คณะองคมนตรี คณะรัฐมนตรี สมาชิกรับสภา
ขา้ ราชการ เฝ้าฯ ถวายพระพรชยั มงคล

พระราชทานของทร่ี ะลึกงานราชาภิเษกสมรส

เรียบเรยี งโดย นริ นั ดร วศิ ิษฎส์ ิน อดีตท่ปี รกึ ษาพพิ ธิ ภณั ฑธ์ นาคารแหง่ ประเทศไทย
อดตี นายกสมาคมเหรยี ญท่รี ะลึกไทย ไดร้ ับรางวัลวิจยั ทางดา้ นกษาปณศาสตร์ดีเดน่

จากสมาคมเหรยี ญกษาปณแ์ หง่ ประเทศไทย เม่อื วันที่ 18 ธันวาคม 2537

14 วารสารกษาปณ์ การจดั ทาเหรียญกษาปณ์ที่ระลกึ

ปที ่ี 3 ฉบับท่ี 1 เดอื นกนั ยายน 2565 ในโอกาสพระราชพธิ รี าชาภิเษกสมรส

ปกณิ กะ 1 พฤษภาคม 2562

ความเป็นมา : เมือ่ วันท่ี 1 พฤษภาคม พ.ศ. 2562 สมเด็จพระ

เจ้าอยู่ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม ให้อาลักษณ์อ่าน
ประกาศสถาปนา พลเอกหญิง สุทิดา วชิราลงกรณ์ ณ อยุธยา เป็น
สมเด็จพระราชินี ความตอนหน่ึงว่า ประกาศสถาปนาสมเด็จพระ
ราชินี สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรางกูร มี
พระราชโองการโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้ประกาศว่า โดยท่ีทรง
ประกอบพระราชพิธีราชาภิเษกสมรส กับพลเอกหญิง สุทิดา วชิราลง
กรณ์ ณ อยุธยา ถูกต้องตามกฎหมาย และราชประเพณีโดยสมบูรณ์
ทุกประการแล้ว จึงมีพระราชโองการให้สถาปนา พลเอกหญิง สุทิดา
วชิราลงกรณ์ ณ อยุธยา พรอัครมเหสี เป็น สมเด็จพระราชินีสุทิดา
ทรงดารงตาแหน่งพระอิสริยยศ ฐานันดรศักด์ิแห่งพระราชวงศ์ ตั้งแต่
บัดน้เี ปน็ ตน้ ไป ประกาศ ณ วันที่ 1 พฤษภาคม พ.ศ. 2562 เป็นปีที่ 4
ในรัชกาลปัจจุบัน ซ่ึงเป็นวันประวัติศาสตร์ที่พสกนิกรชาวไทย ได้ชื่น
ชมยินดนี าความปลาบปลืม้ ปติ มิ าสูป่ วงพสกนกิ รชาวไทย กรมธนารักษ์
กระทรงการคลังเห็นสมควร จัดทาเหรียญกษาปณ์ที่ระลึก ในโอกาส
ดังกลา่ ว

การจัดทาเหรียญกษาปณ์ท่ีระลึกมีวัตถุประสงค์เพื่อเป็นการ
เฉลมิ พระเกียรติและนอ้ มสานกั ในพระมหากรุณาธิคุณพระบามสมเด็จ
พระเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินี ที่ทั้งสอง
พระองค์ทรงต้ังม่ันพระราชปณิธาน “สิบสาน รักษา ต่อยอด” แนว
พระราชดารใิ นพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลย
เดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์
พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เพื่อทรงแก้ไขและ
บรรเทาปัญหาความเดือดร้อนของประชาชนให้มีความร่มเย็นเป็นสุข
ด้วยน้าพระราชหฤทัยอันเตม็ เปยี่ มด้วยพลังรักท่ีมีต่อพสกนิกรชาวไทย
และเผยแพร่พระเกียรติคุณของท้ังสองพระองค์ให้แผ่ไพศาลไปทั้ง
ภายในประเทศและนานาประเทศ

วารสารกษาปณ์ 15

ปที ี่ 3 ฉบบั ท่ี 1 เดอื นกนั ยายน 2565

กรมธนารกั ษ์ กระทรวงการคลงั ไดก้ าหนดใหจ้ ดั ทาเหรียญกษาปณ์ทรี่ ะลึกในโอกาสพระราพิธีราชาภิเษกสมรส

จานวน 4 ชนดิ ราคา ประกอบดว้ ย

1. เหรียญกษาปณ์ทองคาร้อยละ 99 ประเภทขัดเงา 2. เหรยี ญกษาปณเ์ งนิ รอ้ ยละ 92.5 ประเภทขดั เงา
ชนิดราคา 20,000 บาท ชนิดราคา 1,000 บาท

ขนาด เสน้ ผา่ ศูนย์กลาง 26 มิลลิเมตร น้าหนัก 15 กรัม ขนาด เสน้ ผ่าศูนย์กลาง 35 มิลลเิ มตร น้าหนกั 22 กรัม
(ราคาจาหนา่ ย เหรียญละ 40,000 บาท) (ราคาจาหนา่ ย เหรียญละ 3,000 บาท)

3. เหรียญกษาปณ์โลหะสขี าว 4. เหรยี ญกษาปณโ์ ลหะสีขาว
(ทองแดงร้อยละ 75 นิกเกลิ ร้อยละ 25) (ทองแดงร้อยละ 75 นิกเกิลร้อยละ 25)
ประเภทธรรมดา ชนิดราคา 20 บาท
ประเภทขัดเงา ชนิดราคา 20 บาท ขนาด เสน้ ผา่ ศนู ยก์ ลาง 32 มิลลิเมตร นา้ หนัก 15 กรมั
ขนาด เสน้ ผ่าศูนย์กลาง 32 มิลลเิ มตร น้าหนัก 15 กรมั (ราคาจาหน่าย เหรียญละ 20 บาท)

(ราคาจาหน่าย เหรียญละ 200 บาท) กฎกระทรวง
กาหนดลกั ษณะของเหรียญกษาปณ์ทรี่ ะลกึ
สามารถสแกนดูข้อมูล
เพ่มิ เตมิ ไดท้ น่ี ้ี ในโอกาสพระราชพิธรี าชาภเิ ษกสมรส
1 พฤษภาคม 2562 พ.ศ. 2564

ประกาศกระทรวงการคลงั
เรอื่ งการออกใช้เหรยี ญกษาปณท์ รี่ ะลึก
ในโอกาสพระราชพิธรี าชาภิเษกสมรส

1 พฤษภาคม 2562

16 วารสารกษาปณ์

ปีที่ 3 ฉบับท่ี 1 เดอื นกนั ยายน 2565

การจัดทาเหรียญเฉลมิ พระเกยี รติพระราชพิธีสถาปนา
สมเดจ็ พระนางเจา้ สุทดิ า พชั รสธุ าพมิ ลลักษณ พระบรมราชินี

4 พฤษภาคม 2562

ความเป็นมา : เม่ือวันท่ี 4 พฤษภาคม พ.ศ. 2562 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวได้เถลิงถวัลยราชสมบัติบรม

ราชภิเษก ทรงเป็นพระมหากษัตริย์โดยสมบูรณ์ตามราชประเพณี จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาเฉลิมพระ
เกยี รติยศสมเด็จพระราชินีสุทิดา ขึ้นเป็นสมเด็จพระนางเจ้าสุทิดา พัชรสุธาพิมลลักษณ พระบรมราชินี ให้มีเกียรติยศ
สมบูรณ์ตามราชประเพณีสืบมา กรมธนารักษ์ กระทรวงการคลัง จึงเห็นสมควรจัดทาเหรียญเฉลืมพระเกียรติเนื่องใน
โอกาสดังกล่าว

การจัดทาเหรียญกษาปณ์ท่ีระลึกมีวัตถุประสงค์เพ่ือเป็นการเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสุทิดา พัชรสุธา
พิมลลกั ษณ พระบรมราชินี และเผยแพร่พระเกียรติคุณของพระองค์ท่าน ให้แผ่ไพศาลไปทั้งภายในประเทศและนานา
ประเทศ ตลอดจนน้อมนาจิตใจของปวงชนชาวไทย ให้แสดงความกตัญญูกตเวที และความจงรักภักดี อีกท้ังสานึกใน
พระมหากรณุ าธิคุณทท่ี รงมีตอ่ ประชาชนทุกหม่เู หลา่

วารสารกษาปณ์ 17

ปีที่ 3 ฉบับที่ 1 เดือนกนั ยายน 2565

กรมธนารกั ษ์ กระทรวงการคลัง ไดก้ าหนดใหจ้ ัดทาเหรยี ญเฉลมิ พระเกยี รติในโอกาสสถาปนาสมเด็จพระนางเจ้าสทุ ดิ า

พชั รสุธาพิมลลักษณ พระบรมราชินี เป็นเหรียญเงินชนิดบุรษุ และสตรี ผลติ จานวนไมเ่ กนิ 300,000 เหรยี ญ ดงั น้ี

เหรียญชนิดบรุ ษุ และสตรี
เงนิ ร้อยละ 92.5 ทองแดงร้อยละ 7.5
ขนาด เส้นผ่าศนู ยก์ ลาง 32 มิลลิเมตร นา้ หนัก 23 กรมั
(ราคาจาหนา่ ย เหรียญละ 1,600 บาท)

ชนิดสตรี

ชนดิ บรุ ุษ

สามารถสแกนดูขอ้ มูล พระราชกฤษฎกี า
เพ่มิ เตมิ ไดท้ น่ี ้ี เหรยี ญเฉลิมพระเกียรติ ในโอกาสพระราชพิธีสถาปนา

สมเดจ็ พระนางเจา้ สทุ ิดา พชั รสุธาพมิ ลลกั ษณ
พระบรมราชินี 4 พฤษภาคม 2562 พ.ศ 2564

เปิดจาหน่าย

 กรมธนารกั ษ์ ถนนพระรามที่ 6 กรุงเทพฯ โทร. 0 2278 5439

 พิพธิ ภัณฑ์เหรยี ญกษาปณานรุ กั ษ์ ถนนจกั รพงษ์ กรงุ เทพฯ โทร. 0 2282 0820

 พพิ ิธภัณฑ์บางลาพู ถนนพระสเุ มรุ กรงุ เทพฯ โทร. 0 2281 9812

 พพิ ธิ ภัณฑธ์ นารักษ์จงั หวดั เชยี งใหม่ ถนนราชดาเนิน อาเภอเมอื ง จังหวดั เชียงใหม่ โทร. 0 5322 4237 - 8

 พิพิธภัณฑ์ธนารักษจ์ ังหวดั สงขลา ศาลากลางจังหวดั อาเภอเมือง จังหวัดสงขลา โทร. 0 7430 7071

 กองกษาปณ์ โทร. 0 2834 8300 - 50 ตอ่ 3106 ตดิ ต่อสอบถาม Call Center กรมธนารกั ษ์ โทร. 0 2059 4999
 กองบริหารเงินตรา โทร. 0 2565 7944

 สานักงานธนารักษ์พ้ืนที่ 76 พ้นื ที่ ทั่วประเทศ

18 วารสารกษาปณ์

ปีที่ 3 ฉบบั ท่ี 1 เดอื นกนั ยายน 2565

การดูแลรักษาและทา

ชนดิ เหรียญคิวโปรนิกเกลิ

ปกิณกะ ขนั้ ตอนล้างดว้ ยนา้ ส้มสายชู
1. นาเหรยี ญลงไปแช่ในน้าส้มสายชทู งิ้ ไวป้ ระมาณ 20 นาที
2. นาเหรยี ญมาล้างด้วยน้าสะอาด
3. นาเหรยี ญมาเช็ดด้วยผ้าพอหมาด
4. นาเหรยี ญมาเป่าดว้ ยไดร์ให้แห้ง

ขน้ั ตอนล้างดว้ ยเครือ่ งด่มื ชูกาลัง
1. นาเหรียญลงไปแชใ่ นเครอ่ื งดืม่ ชกู าลงั ทง้ิ ไว้ประมาณ 5 นาที
2. นาเหรียญมาลา้ งด้วยน้ายาลา้ งจานผสมนา้ แล้วใช้แปรงสฟี ันถูเบา ๆ
3. นาเหรียญมาลา้ งดว้ ยน้าสะอาด
4. นาเหรยี ญมาซับดว้ ยผา้ ให้แห้ง
5. นาเหรียญมาเป่าด้วยไดรใ์ หแ้ ห้ง

ข้นั ตอนล้างดว้ ยน้ายาล้างเคมี
1. นาเหรียญลงไปแช่ในนา้ ยาเคมีท้งิ ไวป้ ระมาณ 5-10 นาที
2. นาเหรียญมาลา้ งด้วยนา้ กลั่น ถา้ สะอาดแลว้ ลงน้ายาเคลอื บกนั หมอง
3. นาเหรยี ญมาล้างด้วยนา้ สะอาด
4. นาเหรียญมาเปา่ ดว้ ยไดรใ์ หแ้ ห้ง

ขน้ั ตอนล้างด้วยน้ามะขามเปียก
1. นาเหรียญลงไปแช่ในน้ามะขามเปียก ชนิดคิวโปรนิกเกิลท้ิงไว้
ประมาณ 20 นาที ชนิดทองแดงท้งิ ไว้ประมาณ 30 นาที
2. ใช้มอื ถกู เหรยี ญเบา ๆ จนเหรียญสะอาด
3. นาเหรยี ญมาล้างดว้ ยน้าสะอาด
4. นาเหรยี ญมาเช็ดดว้ ยผา้ พอหมาด
5. นาเหรียญมาเป่าด้วยไดรใ์ ห้แห้ง

วารสารกษาปณ์ 19

ปที ี่ 3 ฉบับท่ี 1 เดอื นกนั ยายน 2565

าความสะอาดเหรียญ

และ ชนดิ เหรยี ญทองแดง

ขั้นตอนลา้ งดว้ ยซอสมะเขือเทศ
1. นาเหรียญลงไปแชใ่ นซอสมะเขือเทศ ชนิดคิวโปรนกิ เกลิ ทงิ้ ไวป้ ระมาณ 15 นาที
ชนดิ ทองแดงท้ิงไว้ประมาณ 3 นาที
2. ใช้มือถูกเหรียญเบา ๆ จนเหรยี ญสะอาด
3. นาเหรียญมาลา้ งด้วยนา้ สะอาด
4. นาเหรยี ญมาเช็ดด้วยผา้ พอหมาด
5. นาเหรยี ญมาเป่าด้วยไดรใ์ หแ้ ห้ง

ขัน้ ตอนลา้ งดว้ ยนา้ สะอาด + น้ามะนาว + นา้ ยาลา้ งจาน
1. นาน้าสะอาดผสมน้ามะนาว และนา้ ยาล้างจานตม้ พออุ่น
2. นาเหรยี ญมาแช่ทิง้ ไวป้ ระมาณ 5 นาที และใช้มือถูเบา ๆ จนเหรียญสะอาด
3. นาเหรยี ญมาลา้ งดว้ ยนา้ สะอาด
4. นาเหรียญมาเช็ดด้วยผ้าพอหมาด
5. นาเหรียญมาเปา่ ดว้ ยไดรใ์ หแ้ หง้

** เหรียญคิวโปรนิกเกิลถ้าน้าเปล่าท่ไี ม่ได้ตม้ ใช้เวลาในการแช่เหรียญประมาณ 15 นาที
เหรียญทองแดงถ้านา้ เปล่าท่ีไม่ได้ตม้ ใชเ้ วลาในการแชเ่ หรียญประมาณ 10 นาที **

หมายเหตุ : หา้ มนาเหรยี ญตา่ งชนิดโลหะมาแชล่ า้ งร่วมกนั

20 วารสารกษาปณ์

ปที ี่ 3 ฉบบั ที่ 1 เดือนกันยายน 2565

ศูนยก์ ารเรยี นรูฯ้ กองกษาปณ์ กรมธนารักษ์ ได้จัดต้ัง ”ศูนย์การเรียนรู้ฯ”

Download แบบฟอรม์ ขึ้นภายในบริเวณโรงกษาปณ์รังสิต ต้ังอยู่ท่ีถนนพหลโยธิน ตาบล
คลองหนึง่ อาเภอคลองหลวง จังหวัดปทุมธานี โดยภายในศูนย์การ
เรียนรไู้ ดม้ ีการจดั แสดงและเผยแพรค่ วามรู้เกย่ี วกบั ความเป็นมาของ
เหรียญกษาปณ์ไทย วิวัฒนาการการผลิต และเผยแพร่ผลงาน
กิจกรรม รวมทั้งขีดความสามารถในการแข่งขันด้านกระบวนการ
ผลิตเหรียญ และเคร่ืองราชอิสริยาภรณ์สู่ประชาชนและนานาชาติ
ผู้เข้าชมจะได้รับทงั้ ความรู้ และความสนกุ สนานเพลิดเพลินไปพร้อม
กัน โดยมีพื้นท่ีจัดแสดง 8 โซน เนื่องจากฉบับปฐมฤกษ์ได้นาเสนอ
ภายรวมทั้ง 8 โซนภายในศูนย์การเรียนรู้ฯ แล้ว ฉบับท่ีแล้วได้
นาเสนอโซนที่ 1 ห้องโหมโรง และโซนที่ 2 กาเนิดของเหรียญ
ฉบับนี้จึงขอนาเสนอแบบเจาะลึกในโซนท่ี 3 วิวัฒนาการโรง
กษาปณไ์ ทย และ โซนที่ 4 เหรยี ญกษาปณไ์ ทยในปัจจบุ นั

ติดตอ่ เข้าเยีย่ มชม
ศูนย์การเรียนรู้วิวัฒนาการการผลิตเหรียญกษาปณ์และ

เคร่ืองราชอิสริยาภรณ์ กองกษาปณ์เปิดให้บริการเข้าเย่ียมชมวัน
จันทร์ถึงวันศุกร์ ระหว่างเวลา 09.00 น. - 16.30 น. (เว้นวันหยุด
นักขัตฤกษ์) โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย โปรดติดต่อสอบถามจองวันเวลา
ล่วงหน้าอย่างน้อย 3 วันทาการ สามารถ Download แบบฟอร์ม
และส่งเอกสารตามทอ่ี ยูแ่ ละโทรศพั ทท์ า้ ยนี้

ท่ีอยู่สง่ เอกสาร
กองกษาปณ์ 13/1 หมู่ท่ี 2 ถนนพหลโยธิน ตาบลคลองหน่ึง

อาเภอคลองหลวง จงั หวัดปทุมธานี 12120
โทรศัพท์ : 0 2834 8300 - 50 ตอ่ 1201 , 1203
โทรสาร : 0 2901 2617

รายละเอยี ดเพมิ่ เตมิ
http://www.royalthaimint.net

วารสารกษาปณ์ 21

ปที ่ี 3 ฉบบั ท่ี 1 เดือนกันยายน 2565

โซนท่ี 3 ววิ ัฒนาการโรงกษาปณ์ไทย

เกรนิ่ ประวตั ิพระยากระสาปนกิจโกศล

ท่สี นใจในเรอ่ื งของเครื่องยนต์กลไกจึงรบั

อาสาติดตัง้ เครอื่ งจักรที่ค้างอยู่จนสาเรจ็

ความดคี วามชอบในคร้ังน้ีทาให้นายโหมด

พระยากระสาปนกจิ โกศล ไดร้ บั พระราชทานบรรดาศกั ดิ์เป็น “พระยา
(โหมด อมาตยกลุ ) กระสาปนกิจโกศล” ควบคุมโรงกษาปน์สิทธิ
การเปน็ คนแรก และเป็นผู้มีบทบาทสาคัญ

ในการวางรากฐานการดาเนินงานของ โรงกระสาปนส์ ิทธกิ าร แห่งท่ี 2 (พ.ศ.2418 - 2445)

โรงกษาปน์สิทธกิ ารในยุคแรก เน่ืองจากเคร่ืองจักรทาเงินเหรียญในโรงกระสาปน์

สิทธิการแห่งที่ 1 เร่ิมชารุดเสียหายหลังจากที่ดาเนินการ

มา 15 ปี พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สร้างโรงกระสาปน์สิทธิการ

แห่งท่ี 2 ภายในพระบรมมหาราชวัง และพระบาทสมเด็จ

พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จพระราชดาเนินไปทรง

เปิดโรงกระสาปน์สิทธิการแห่งท่ี 2 อย่างเป็นทางการ

เมอ่ื วนั ท่ี 31 พฤษภาคม พ.ศ. 2419

โรงกระสาปน์สิทธิการ แหง่ ที่ 1 (พ.ศ.2403 - 2418) พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงเป็น
เป็นโรงกษาปณ์แห่งแรกของประเทศไทย สร้างข้ึน พระมหากษัตริย์พระองค์แรกท่ีมีพระบรมรูปปรากฏบน
เหรียญทั้งเหรียญกษาปณ์หมุนเวียนและเหรียญท่ีระลึก
ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ต้ังอยู่ เหรียญท่ีระลึกเหรียญแรกท่ีมีพระบรมรูปปรากฏอยู่ คือ
ในพระบรมมหาราชวัง เปิดดาเนินการคร้ังแรกในปี พ.ศ. 2403 เหรยี ญที่ระลึกในพระราชพิธีเฉลิมพระชนมพรรษา ปีมะแม
ในระยะแรกได้ผลิตเหรียญกษาปณ์ชุดแรกออกใช้ควบคู่กับ พ.ศ. 2414 และหลังจากนั้นอีก 3 ปี โปรดเกล้าฯ ให้จัดทา
เงินพดด้วง ในปี พ.ศ. 2400 พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้า เหรียญกษาปณ์หมุนเวียนที่มีพระบรมรูป ผลิตครั้งแรก
เจ้าอยู่หัว ทรงมีพระราชประสงค์ให้คณะราชทูตไทยท่ีเดินทางไป เมื่อวันที่ 31 พฤษภาคม พ.ศ. 2419 ในพระราชพิธีสมโภช
เจริญสัมพันธไมตรีที่ประเทศอังกฤษ จัดซื้อเคร่ืองผลิตเหรียญเงิน และเปดิ โรงกระสาปนส์ ทิ ธิการแหง่ ท่ี 2
แรงดันไอน้า เม่ือความได้ทราบถึงสมเด็จพระราชินีนาถวิคตอเรีย

จึงจัดส่งเครื่องผลิตเหรียญด้วยแรงคนขนาดเล็กจานวน 1 ชุด

เข้ามาเป็นเคร่ืองราชบรรณาการ และหลังจากที่มีการผลิต

เหรียญกษาปณ์ชุดแรกขึ้น ได้มีการส่งเหรียญกลับไปถวายสมเด็จ

พระราชินีนาถวิคตอเรีย เหรียญกษาปณ์ชุดนี้จึงถูกเรียกว่า

“เหรยี ญบรรณาการ”

22 วารสารกษาปณ์

ปีที่ 3 ฉบบั ท่ี 1 เดือนกันยายน 2565

โซนที่ 3 วิวัฒนาการโรงกษาปณไ์ ทย

โรงกระสาปนส์ ทิ ธิการ แหง่ ท่ี 3 (พ.ศ.2445 - 2515) สงครามโลกครง้ั ท่ี 2
เม่ือความต้องการเหรียญกษาปณ์มากข้ึน พระบาทสมเด็จ ในปี พ.ศ. 2482 สยามไม่สามารถสั่งทาเหรียญกษาปณ์

พระจุลจอมเกลา้ เจ้าอยหู่ วั จงึ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สร้าง หมนุ เวียนจากต่างประเทศได้ ทาให้ขาดแคลนเงินปลีกจนต้องนา
โรงกษาปณ์แห่งใหม่บริเวณ “วังสะพานเส้ียว” ออกแบบเพื่อ เงินสองสลึงที่มีในคลังมาหลอมทาเหรียญเงินปลีก นาออกใช้
เปน็ โรงกษาปณ์โดยเฉพาะ มีฐานะเป็น “กรมกระสาปน์สิทธิการ” เมื่อวันที่ 8 มกราคม พ.ศ. 2484 และได้มีการเปล่ียนวัตถุดิบ
มีพิธีเปิดอย่างเป็นทางการเม่ือวันท่ี 4 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2445 ในการผลิตจากทองแดงมาเป็นดีบุกท่ีสามารถผลิตได้ในประเทศ
ปัจจุบันเป็นพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติหอศิลป โรงกษาปณ์ยาม ซึ่งได้มีการผลิตเหรียญกษาปณ์ราคา 10 สตางค์ และ 5 สตางค์
สงคราม ผลกระทบจากสงครามโลกครั้งที่ 1 และครั้งที่ 2 คือ นาออกใช้เมอ่ื วันที่ 10 ธนั วาคม พ.ศ. 2485
เรื่องของราคาโลหะซ่งึ เปน็ วตั ถุดบิ ทส่ี าคญั
สงครามโลกครัง้ ที่ 1 นอกจากจะมหี น้าท่ีผลิตเหรียญกษาปณแ์ ล้ว โรงกระสาปน์
สิทธิการยังมคี วามเช่ียวชาญในงานช่างฝีมือ ท่ีเกี่ยวข้องกับโลหะ
ในปี พ.ศ. 2457 ราคาโลหะปรับตัวสูงขึ้น ทางราชการ ด้านอื่น ๆ รวมทั้งการหล่อพระพุทธรูป โดยเฉพาะพระพุทธรูป
มีการประกาศห้ามนาเหรียญเงินออกนอกประเทศ และมีการลด และพระกร่ิงจากต้นแบบฝีพระหัตถ์สมเด็จพระศรีนครินทรา
สัดส่วนของโลหะเงินในการผลิตเหรียญกษาปณ์หมุนเวียน บรมราชชนนี ซ่ึงจัดสร้างขึ้นในปี พ.ศ. 2515 พระพุทธรูปและ
กระทรวงพระคลังมหาสมบัติต้องผลิตธนบัตรราคา 1 บาท พระกริง่ ภ.ป.ร. สร้างข้นึ ในปี พ.ศ. 2508
ออกใช้แทนเหรียญบาท เมื่อวันที่ 3 ตุลาคม พ.ศ. 2461 และใน โรงกษาปณ์ แห่งที่ 4 (พ.ศ.2515 - 2544)
ปี พ.ศ. 2473 ได้มีการยุบกรมกระสาปน์สิทธิการลงเป็นโรงงาน
สังกัดกรมฝิ่นหลวงและยุติการผลิตเหรียญกษาปณ์ ต่อมาใน เน่ืองจากโรงกระสาปน์สิทธิการแห่งที่ 3 เริ่มคับแคบ
ปี พ.ศ. 2476 เม่ือมีการก่อตั้ง “กรมพระคลัง” รัชกาลที่ 7 ไม่สามารถติดตั้งเคร่ืองจักรสมัยใหม่เพื่อเพ่ิมกาลังในการผลิตได้
จึงโปรดเกล้าฯ ให้ยกฝ่ายกษาปณ์ข้ึนเป็น “แผนกกษาปณ์” โรงกษาปณ์แห่งที่ 4 เปิดดาเนินการเมื่อวันท่ี 25 สิงหาคม
ข้ึนกับกองเงินตรา และโอนมาสังกัดกรมพระคลังมหาสมบัติ พ.ศ. 2515 สามารถผลติ เหรยี ญกษาปณไ์ ด้ประมาณวนั ละ 2 ล้าน
ต่อมาได้ยกฐานะเป็น “กองกษาปณ์” สังกัดกรมธนารักษ์ เหรียญ หรือ 750 ลา้ นเหรียญต่อปี
กระทรวงการคลงั โรงกษาปณ์ แหง่ ที่ 5 (พ.ศ.2545 - ปัจจบุ ัน)

ก่อสร้างข้ึนเพื่อรองรับการพัฒนาเทคโนโลยีและความ
เจริญทางเศรษฐกิจท่ีเพ่ิมขึ้น และห่างไกลจากชุมชนเพ่ือป้องกัน
และลดปัญหามลภาวะจากกระบวนการผลิต เร่ิมดาเนินการผลิต
อย่างเต็มรูปแบบตั้งแต่เดือนมกราคม พ.ศ.2545 และ
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้
สมเด็จพระเทพรัตนราชสดุ าฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราช
ดาเนินแทนพระองค์ทรงเปิดโรงกษาปณ์ อย่างเป็นทางการ
เม่อื วนั ที่ 2 กรกฎาคม พ.ศ.2546

วารสารกษาปณ์ 23

ปที ี่ 3 ฉบับที่ 1 เดือนกันยายน 2565

โซนท่ี 4 เหรียญกษาปณ์ไทยในปัจจบุ ัน

เหรียญกษาปณ์หมนุ เวยี นชุดปัจจบุ นั 3. เหรียญที่ระลึก เป็นเหรียญท่ีจัดทาข้ึนเพ่ือเป็นท่ีระลึก
ในสมัยรัชกาลที่ 9 ได้มีการผลิตเหรียญกษาปณ์หมุนเวียน หรือเป็นอนุสรณ์สาหรับเหตุการณ์สาคัญของบ้านเมือง รวมท้ัง
เ ห รี ย ญ ท่ี ส า นั ก ก ษ า ป ณ์ รั บ จ้ า ง ผ ลิ ต ใ ห้ ห น่ ว ย ง า น ร า ช ก า ร
ออกใชค้ รง้ั แรกในปี พ.ศ. 2493 ซงึ่ เหรียญกษาปณ์หมุนเวียนชุดท่ี รัฐวิสาหกิจ และเอกชน เพ่ือเป็นที่ระลึกในโอกาสต่างๆตาม
ใช้กันอยู่ในปัจจุบันมี 9 ชนิด ราคา ได้แก่ ชนิดราคา 1 สตางค์ รูปแบบท่ีกาหนด เหรียญท่ีระลึกไม่มีสภาพเป็นเงินตราและไม่
5 สตางค์ 10 สตางค์ 25 สตางค์ 50 สตางค์ 1 บาท 2 บาท สามารถชาระหนี้ไดต้ ามกฎหมาย
5 บาท 10 บาท ซึ่งกองกษาปณ์ได้ผลิตขึ้นทุกปี โดยเปลี่ยน พ.ศ.
บนเหรียญตามปีท่ีผลิต ลวดลายบนหน้า เหรียญกษาปณ์ 4. เคร่ืองราชอิสริยาภรณ์ไทย เครื่องราชอิสริยาภรณ์
หมนุ เวยี นชุดปัจจุบัน เป็นลวดลายท่ีแสดงถึงสถาบันชาติ ศาสนา หมายถึง เหรียญและตราอันเป็นเครื่องประดับสาหรับประกอบ
และพระมหากษัตริย์ ด้านหน้าของเหรียญเป็นพระบรมรูป ยศท่ีพระมหากษัตริย์ทรงสร้างข้ึนสาหรับพระราชทานเป็น
พ ร ะ บ า ท ส ม เ ด็ จ พ ร ะ เ จ้ า อ ยู่ หั ว เ พื่ อ แ ส ด ง ถึ ง ส ถ า บั น พ ร ะ บาเหน็จความชอบแก่ผู้ทาคุณประโยชน์ต่อราชการ ประเทศชาติ
มหากษตั รยิ ์มคี าว่า “ประเทศไทย” เพ่ือแสดงถงึ สถาบันชาติ และ ศาสนา ประชาชน หรือ ส่วนพระองค์ รวมท้ังเหรียญราช
ดา้ นหลงั เป็นรูปวัดเพ่อื แสดงถึง สถาบนั ศาสนา อิสริยาภรณ์ ซึ่งเป็นเหรียญท่ีระลึกท่ีทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ
ประเภทของเหรยี ญชนดิ ต่างๆ ให้สร้างในโอกาสสาคัญต่างๆ เพื่อให้บุคคลลท่ัวไปใช้ประดับได้
อย่าเครื่องราชอิสรยิ าภรณ์
1. เหรียญกษาปณ์หมนุ เวียน เปน็ เหรียญทผ่ี ลติ เพื่อนาออก
ใช้หมุนเวียนในระบบเศรษฐกิจ ซึ่งต้องดาเนินการผลิตอย่าง
ต่อเน่ือง เพ่ือให้มีปริมาณเพียงพอกับความต้องการใช้ในตลาด
การคา้ โดยมกี ารปรับเปลยี่ นรปู แบบไปตามยคุ สมัย

2. เหรียญกษาปณ์ที่ระลึก เป็นเหรียญกษาปณ์อีกประเภท
หน่ึงท่ีผลิตขึ้นเป็นพิเศษเฉพาะในโอกาศสาคัญๆ ที่เกี่ยวกับ
สถาบัน ชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย์ จัดทาข้ึนด้วยโลหะมี
ค่า มีสภาพเป็นเงินตราและสามารถชาระหนี้ได้ตามกฎหมาย
ตามอัตราแลกเปลี่ยนท่ีปรากฏบนเหรียญ โดยมีชนิดราคาต่าสุด
ตงั้ แต่ 1 สตางค์ จนถงึ ราคาสงู สดุ 16,000 บาท

24 วารสารกษาปณ์ เหรียญกษาปณท์ ร่ี ะลึกครบ 60 ปี

ปที ี่ 3 ฉบับท่ี 1 เดือนกันยายน 2565 การสถาปนามหาวทิ ยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกลา้ ธนบรุ ี

ประชาสมั พันธ์

กรมธนารักษ์ กระทรวงการคลัง จดั ทาเหรยี ญกษาปณ์ท่รี ะลกึ ครบ 60 ปี การสถาปนามหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระ

จอมเกล้าธรบุรีข้ึนเพ่ือเป็นท่ีระลึกและน้อมสานึกในพระมหากรุณาธิคุณของพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสิ
นทรมหามงกุฎ พระจอมเกล้าเจา้ อยูห่ วั พระสยามเทวมหามกฏุ วิทยมหาราช และเพอื่ เผยแพร่ประชาสัมพันธ์มหาวิทยาลัย
เทคโนโลยีพระจอมเกลา้ ธนบรุ ใี หเ้ ป็นทร่ี ้จู ักและแพรห่ ลาย

ดา้ นหนา้ ด้านหลัง

เหรียญกษาปณ์โลหะสีขาว
( ทองแดงผสมนกิ เกิล) ชนดิ ราคา 20 บาท
เส้นผา่ ศนู ย์กลาง 32 มิลลเิ มตร นา้ หนัก 15 กรัม

จ่ายแลกตั้งแต่วันท่ี 1 ธันวาคม 2564 เป็นต้นไป ตดิ ตอ่ ไดท้ ่ี
• กองบรหิ ารเงินตรา ถนนพลโยธนิ จงั หวัดปทมุ ธานี โทร. 0 2565 7944
• หน่วยรบั และจ่ายแลกเหรียญกษาปณ์ ถนนจักรพงษ์ กรุงเทพมหานคร โทร. 0 2282 4109
• หน่วยจา่ ยแลกเหรียญกษาปณ์ ถนนพระรามท่ี 6 กรงุ เทพมหานคร โทร. 0 2618 6340

ติดต่อสอบถาม Call Center กรมธนารกั ษ์ โทร. 0 2059 4999

วารสารกษาปณ์ 25

ปีท่ี 3 ฉบับที่ 1 เดือนกนั ยายน 2565

เหรยี ญกษาปณท์ ี่ระลกึ 110 ปี วชิรพยาบาล

กรมธนารกั ษ์ กระทรวงการคลัง จัดทาเหรียญกษาปณ์ที่ระลึก 110 ปี วชิรพยาบาล ขึ้นเพ่ือน้อมสานึกในพระมหา

กรุณาธิคุณและเฉลิมพระเกียรติคุณของพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาวชิราวุธ พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ที่ได้ทรง
กอ่ ตั้งโรงพยาบาลวชิรพยาบาล อกี ท้งั เพื่อเกบ็ ไว้เป็นที่ระลกึ เนอื่ งในโอกาสสาคัญดงั กล่าว

ด้านหนา้ ดา้ นหลงั

เหรียญกษาปณ์โลหะสีขาว
( ทองแดงผสมนกิ เกลิ ) ชนิดราคา 20 บาท
เสน้ ผ่าศูนย์กลาง 32 มลิ ลิเมตร นา้ หนัก 15 กรมั

จา่ ยแลกตงั้ แตว่ ันที่ 1 กันยายน 2565 เปน็ ต้นไป ติดต่อไดท้ ่ี
• กองบรหิ ารเงินตรา ถนนพลโยธนิ จังหวดั ปทมุ ธานี โทร. 0 2565 7944
• หนว่ ยรบั และจา่ ยแลกเหรียญกษาปณ์ ถนนจักรพงษ์ กรุงเทพมหานคร โทร. 0 2282 4109
• หนว่ ยจ่ายแลกเหรยี ญกษาปณ์ ถนนพระรามที่ 6 กรงุ เทพมหานคร โทร. 0 2618 6340
• สานกั งานธนารกั ษพ์ ้นื ทที่ ่ัวประเทศ
• Online : https://erc.treasury.go.th/

ติดต่อสอบถาม Call Center กรมธนารกั ษ์ โทร. 0 2059 4999