ประวัติศาสตร์ไทยสมัยธนบุรี

I ประวัติศาสตร์ไทยสมัยธนบุรี โดย1.ด.ช.จักรภัทร คงใหม่2.ด.ช.ภูธเนศ จักรทิพย์3.ด.ช.ภูภูมิมีแก้ว4.ด.ช.สรวิชญ์ปลั่งศรีทรัพย์เสนอคุณครูอภันตรีกระต่ายทองรายงานนี้เป็นส่วนหนึ่งของวิชาห้องสมุดและสารสนเทศโรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัยรังสิตภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2569

คำนำประวัติศาสตร์ไทยสมัยธนบุรีเป็นช่วงรอยต่อที่สำคัญระหว่างยุคกรุงศรีอยุธยากับกรุงรัตนโกสินทร์ท่ามกลางภาวะสงครามและการฟื้นฟูบ้านเมือง สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชทรงมิได้เพียงแต่กอบกู้เอกราชทางด้านการทหารเท่านั้น แต่ยังทรงทำนุบำรุงพระพุทธศาสนา ศิลปวัฒนธรรม และการค้าขายกับต่างประเทศ เพื่อให้ราษฎรได้กลับมามีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้นอีกครั้ง รายงานฉบับนมี้ ีวัตถุประสงค์เพื่อเผยแพร่ความรู้เกี่ยวกับเหตุการณ์สำคัญในสมัยธนบุรีโดยครอบคลุมถึงการตั้งราชธานีใหม่ณ ฝั่งตะวันตกของแม่น้ำเจ้าพระยา และวิวัฒนาการทางสังคมในด้านต่างๆ ที่เกิดขึ้นในระยะเวลาอันสั้นแต่ทรงพลัง หากรายงานฉบับนี้มีข้อผิดพลาดประการใด ผู้จัดทำขอน้อมรับคำแนะนำและขออภัยมา ณ ที่นี้และหวังว่าข้อมูลที่นำเสนอจะเป็นพื้นฐานที่ดสีำหรับการศึกษาประวัติศาสตร์ในระดับที่ลึกซึ้งยิ่งขึ้นต่อไปผู้จัดทำ1.ด.ช.จักรภัทร คงใหม่2.ด.ช.ภูธเนศ จักรทิพย์3.ด.ช.ภูภูมิมีแก้ว4.ด.ช.สรวิชญ์ปลั่งศรีทรัพย์8 มกราคม 2569สารบัญ

เนื้อหา หน้าสถาปนากรุงธนบุรี 1กษัตริย์กรุงธนบุรี 2การปกครองอาณาจักรกรุงธนบุรี 3การค้าขายอาณาจักรกรุงธนบุรี 4สิ้นสุดอาณาจักรกรุงธนบุรี 5บรรณานุกรม 6

สถาปนากรุงธนบุรีหลังจากกรุงศรีอยุธยาแตกในพุทธศักราช 2310 พระยาตาก (สิน) ได้รวบรวมกำลังพลตีฝ่าวงล้อมพม่าออกไปทางตะวันออก (จันทบุรีและตราด) เพื่อสะสมกำลังพลและต่อเรือรบ จากนั้นได้ยกทัพกลับมาขับไล่ทหารพม่าที่หลงเหลืออยู่ที่ค่ายโพธิ์สามต้นจนสำเร็จ ภายในเวลาเพียง 7 เดือนหลังเสียกรุง พระเจ้าตากสินทรงตัดสินใจไม่ปฏิสังขรณ์กรุงศรีอยุธยา แต่เลือกสถาปนา กรุงธนบุรีขึ้นเป็นราชธานีใหม่ด้วยเหตุผลหลัก 4 ประการสภาพเมือง กรุงศรีอยุธยาถูกทำลายจนเสียหายหนักเกินกว่าจะซ่อมแซมได้ด้วยกำลังพลที่มีน้อยในขณะนั้นกำลังพลน้อย ธนบุรีมีขนาดเล็กกว่า เหมาะสมกับจำนวนทหารที่มีอยู่ในการดูแลป้องกันเมืองชัยภูมิทางยุทธศาสตร์ธนบุรีตั้งอยู่ใกล้ปากแม่น้ำ สะดวกต่อการติดต่อค้าขายกับต่างชาติเพื่อหาอาวุธและเสบียง และหากข้าศึกยกมาเกินกำลัง ก็สามารถถอยทัพออกทางทะเลได้ง่ายความปลอดภัย อยู่ห่างจากพม่ามากกว่ากรุงศรีอยุธยา ทำให้ข้าศึกยกทัพบกมาโจมตีได้ยากขึ้นกษัตริย์กรุงธนบุรีกษัตริย์กรุงธนบุรีมี1 ท่านเท่านั้น ชื่อเดิม สิน บิดาเป็นชาวจีนชื่อ ไหฮอง มารดาชื่อ นางนกเอี้ยงการศึกษา บวชเรียนและเข้ารับราชการในสมัยอยุธยาตอนปลาย จนได้ดำรงตำแหน่ง พระยาตากและ พระยาวชิรปราการ ตามลำดับการขึ้นครองราชย์ ปราบดาภิเษกเมื่อวันที่ 28 ธันวาคม พ.ศ. 2310 หลังจากกอบกเู้อกราชจากพม่าได้สำเร็จ

ในช่วงท้ายรัชกาล กรุงธนบุรีเกิดความระส่ำระสายจากปัญหาภายในและการกบฏ (กบฏพระยาสรรค์) นำไปสู่การสิ้นสุดรัชกาลใน พ.ศ. 2325การปกครองอาณาจักรกรุงธนบุรีการปกครองอาณาจักรกรุงธนบุรี(พ.ศ. 2310–2325) มลีักษณะเป็น สมบูรณาญาสิทธิราชย์โดยมีพระมหากษัตริย์เป็นผู้มีอำนาจสูงสุดในการบริหารประเทศพระเจ้าตากสินมหาราชทรงรวบรวมอำนาจเข้าส่วนกลาง เพื่อฟื้นฟูบ้านเมืองหลังเสียกรุงศรีอยุธยา การปกครองแบ่งออกเป็นส่วนกลาง มีเสนาบดีและขุนนางช่วยบริหารงานหัวเมือง จัดเป็นหัวเมืองชั้นใน ชั้นนอก และประเทศราช ให้เจ้าเมืองปกครองแต่ขึ้นตรงต่อกรุงธนบุรีโดยรวมเน้นการสร้างความมั่นคง รวบรวมแผ่นดิน และฟื้นฟูเศรษฐกิจและกองทัพให้เข้มแข็งอีกครั้ง

การค้าขายอาณาจักรกรุงธนบุรีการค้าขายในสมัย อาณาจักรกรุงธนบุรี(พ.ศ. 2310–2325) มีลักษณะพิเศษคือเป็น \"ยุคแห่งการฟื้นฟู\"เนื่องจากบ้านเมืองเพิ่งผ่านพ้นสงครามเสียกรุงศรีอยุธยา เศรษฐกิจในช่วงแรกจึงวิกฤตหนักจนเกิดการขาดแคลนข้าวปลาอาหาร สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชจึงทรงใช้ \"การค้าสำเภา\" เป็นเครื่องมือหลักในการกอบกู้สถานะทางการเงินและปากท้องของราษฎรการซื้อข้าวแจกราษฎร: ในช่วงที่เกิดทุพภิกขภัย (ข้าวแพง) ทรงยอมสละพระราชทรัพยส์ ่วนพระองค์ซื้อข้าวจากพ่อค้าต่างชาติในราคาสูงเพื่อมาขายหรือแจกจ่ายให้ราษฎรในราคาถูก เพื่อจูงใจให้คนกลับเข้ามาตั้งถิ่นฐานและป้องกันการอดตาย

ภาษีอากร: ยังคงใช้ระบบเดียวกับสมัยอยุธยาตอนปลาย เช่น จกอบ (ภาษีผ่านด่าน), อากร (ภาษีอาชีพ), สุย (เงินแทนการเกณฑ์แรงงาน) และ ฤชา (ค่าธรรมเนียมหลวง)สิ้นสุดอาณาจักรกรุงธนบุรีการสนิ้สดุของอาณาจักรกรงุธนบรุใีนปีพ.ศ. 2325 ถอืเป็นชว่งเวลาที่ซบัซอ้นและเต็มไปดว้ยความเปลยี่นแปลงครัง้ใหญ่ โดยมสีาเหตหุลกัมาจากปัจจัยดา้นการเมอืงภายในและการบรหิารราชการแผน่ดนิครับนคี่อืลำ ดบัเหตกุารณสำ์ สำคญัทนำี่ นำ ไปสกู่ารเปลยี่นผา่นสสู่มยัรัตนโกสนิทร:์1. ปัญหาภายในและความขัดแย้งในช่วงปลายรัชกาล สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชทรงมีพระสติฟั่นเฟือน (ตามที่ระบุในพระราชพงศาวดารบางฉบับ) โดยทรงเชื่อว่าพระองค์บรรลุโสดาบันและบังคับให้พระสงฆ์กราบไหว้จนเกิดความขัดแย้งกับคณะสงฆ์และสร้างความไม่พอใจในหมู่ขุนนางและราษฎร นอกจากนี้ยังมีปัญหาเรื่องการคอร์รัปชันของขุนนางและการลงโทษที่รุนแรง ทำให้เกิดความระส่ำระสายไปทั่ว2. กบฏพระยาสรรค์

ความวุ่นวายมาถึงขีดสุดเมื่อเกิดกบฏในแถบอยุธยา พระยาสรรค์ได้รับคำสั่งให้ไปปราบกบฏแต่กลับไปเข้าพวกกับกบฏเสียเอง แล้วยกกองทัพกลับมาล้อมกรุงธนบุรีบีบบังคับให้สมเด็จพระเจ้าตากสินทรงออกผนวชและคุมขังพระองค์ไว้ที่วัดอรุณราชวราราม3. การปราบดาภิเษกของรัชกาลที่ 1ในขณะที่เกิดจลาจล สมเด็จเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึก (ซึ่งต่อมาคือพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช) กำลังยกทัพไปรบที่เขมร เมื่อทราบข่าวความวุ่นวายจึงรีบยกทัพกลับมายังกรุงธนบุรี● การตัดสินโทษ: เหล่าขุนนางและราษฎรได้อัญเชิญสมเด็จเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึกขึ้นครองราชย์และมีมติให้ประหารชีวิตสมเด็จพระเจ้าตากสินตามกฎมณเฑียรบาล เพื่อมิให้เป็นชนวนเหตุของความวุ่นวายในอนาคต● วันที่สิ้นสุด: วันที่ 6 เมษายน พ.ศ. 2325 ถือเป็นวันสิ้นสุดอาณาจักรกรุงธนบุรีและเป็นวันสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์และราชวงศ์จักรี

บรรณานุกรมสุเนตร ชุตินธรานนท์. (2545). พระเจ้าตากสินมหาราชใน ประวัติศาสตร์พม่า. [ออนไลน์].แหล่งที่มา: https://repository.library.tu.ac.th/handle/0001.2/15421 [สืบค้นเมื่อวันที่ 11 กุมภาพันธ์2569].

มูลนิธิอนุรักษ์โบราณสถานในพระราชวังเดิม. (ม.ป.ป.). ประวัติพระราชวังเดิม. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา:http://www.wangdermpalace.org/history_th.html [สืบค้นเมื่อวันที่ 11 กุมภาพันธ์2569].ศานติภักดีคำ. (2554). ความสำคัญของกรุงธนบุรีในฐานะราชธานี. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา:http://www.tkri.tu.ac.th/online_article_detail.php?id=32 [สืบค้นเมื่อวันที่ 11 กุมภาพันธ์2569].