นางในวรรณคดี

นางสีดา นางสีดา คือ พระลักษมีมเหสีของ พระนารายณ์ อวตารลงมาเกิด เพื่อเป็น คู่ครองของพระราม ตามบัญชาของพระ อิศว ร นางสีดา เป็นพ ระ ธิดาของ ทศกัณฐ์ กับนางมณโฑ แต่เมื่อประสูติ แล้ว พิเภกได้ทำนายว ่า นางเป็น กาลกิณีแก ่พระบิดาและบ้านเมือง ทศกัณฐ์จึงสั่งให้นำนางใส่ผอบลอยน ้า ไป พระฤาษีชนกพบเข้า จึงเก็บไปเลี้ยง เป็นลูก โดยฝังดินฝากแม่ พระธรณีไว้เวลาผ่านไปถึง ๑๖ ปี พระฤาษีชนกเบื่อหน่ายการ บำเพ็ญพรต คิดกลับไป ครองกรุงมิถิลาเช่นเดิม จึงลาเพศพรหมจรรย์ไปขุดนาง ขึ้นมาแล้วตั้งชื่อให้ว่าสีดา (แปลว่า รอยไถ) จากนั้นพานางพานาง เข้าเมืองมิถิลา จัดพิธียกศรคู่บ้าน คู่เมือง เพื่อเสี่ยงทายหาคู่ครองให้นาง สีดา พระรามยกศรได้ จึงได้อภิเษก สมรสกับนางสีดา

นางวันทอง “นางพิมพิลาไลย” หรือ “นางวันทอง” จาก เรื่อง “ขุนช้างขุนแผน” เป็นหญิงงามแห่งเมือง สุพรรณ นางเป็นลูกสาวของพันศรโยธา และ นางศรีประจัน พ ่อค้าและแม ่ค้าแห ่งเมือง สุพรรณที่มีฐานะดี นางได้รับการเลี้ยงดูเป็น อย่างดี ทำให้เป็นคนที่มีความละเอียดอ่อน เป็นแม่ศรีเรือน มีน ้าใจ แต่ก็มีนิสัยใจคอที่เหมือน แม่ด้วย คือค่อนข้างปากร้าย ชอบประชดประชัน ยิ่งเวลาโกรธ ใครนางก็จะด่าแบบไม่ไว้หน้า สรรหาคำด่าเจ็บ ๆ แสบ ๆ มาได้ตลอด ทั้งด่าต่อหน้า และอ้อม ๆ ชนิดที่คนถูกด่าฟัง แล้วอยากจะขอไปเกิดใหม่ เลยทีเดียว

นางสุพรรณมัจฉา นางสุพรรณมัจฉา เป็นธิดาของทศกัณฐ์กับนาง ปลา เป็นพี่น้องร่วมบิดากับนางสีดา ถึงแม้นางจะเป็นถึง ธิดาของเจ้าผู้ครองกรุงลงกา แต่เจ้าหญิงองค์นี้ ก็ไม่มี โอกาสจะอยู่ในเวียงวังดังผู้อื่น เพราะนางอยู่ได้เฉพาะ แต่ในน ้า ดังนั้นที่อยู่ของนางจึงอยู่กลางทะเลใหญ่ หลังจากแผน "นางลอย" ของทศกัณฐ์ ล้มเหลว กองทัพวานรของพระราม ก็ได้เคลื่อนพลตรงมาอย่างรวดเร็วจน ถึงฝั่งทะเล และถมหินเป็นเส้นทางใหญ่ ตัดผ่านห้วยน ้า มุ่งหน้าข้ามสู่ฝั่งลงกาอย่างขมีขมัน ข่าวจากแนวหน้าชิ้นนี้ทำให้ทศกัณฐ์ เริ่มวิตกคิดหาทางสกัดกองกำลังของ พระรามไม่ให้เข้าประชิดกรุงลงกา ได้วิธีหนึ่ง...นั้นก็คือ หวังยืมมือของ นางสุพรรณมัจฉาผู้เป็นธิดาให้ ออกคำสั่งใช้เหล่าปลาทั้งหลาย ในทะเลอันเป็นบริวารของนาง ทำลายการจองถนนของ บรรดาวานรเสีย

นางมโนราห์ นางมโนราห์ เป็นธิดาองค์เล็กของท้าง ทุมราชผู้เป็นพระยากินนร นางมีพระพี่ นางอีกหกองค์ล้วนมีหน้าตาเหมือน กัน และงดงามยิ่งกว่านางมนุษย์โดยทุกองค์ มีปีกและหางที่ถอดออกได้ เมื่อใส่ปีก ใส่หางแล้วกินนรก็สามารถบินไปยัง ที่ต่าง ๆ ได้ นางมโนราห์และพี่น้อง ทั้งหกได้ไปเล่นน ้าที่สระน ้า อโนดาต เจอพรานบุญ ที่ต้องการจับตัวนางกินรี เพราะเห็นว่านางงดงามคู่ควรแก่ พระสุธนโอรสแห่งเมืองปัญจาลนคร พราน บุญจึงไปยืมบ่วงนาคบาศจาก ท้าวชมพูจิต พญานาคราช ทำให้สามารถจับนางมโนราห์ ไปถวายแค่พระสุธนได้ พระสุธน เมื่อเห็นนางเข้าก็เกิดหลงรัก และพานางกลับเมื อง จน ได้ อภิเษก กัน .

นางรจนา นางรจนา จากเรื่องสังข์ ทอง เป็นธิดาสุดท้องจากจำนวน เจ็ดองค์ของท้าวสามล พี่ๆเลือกคู่ ได้สามีที่คู่ควรกันแล้ว แต่นาง รจนากลับเลือกได้เจ้าเงาะรูปชั่ว ตัวดำ ทั้ง ๆ ที่ตนเป็นสาวสวย จึงเป็นที่เยาะเย้ยไปทั่ว ทำให้ พระบิดากริ้วไล ่ให้ไปตกระกำ ลำบากที่กระท่อมปลายนา แต่ ความจริงที่นางเลือกก็เพราะเห็น รูปทองอยู่ข้างใน เจ้าเงาะถึงจะขี้ ริ้วแต่ก็มีวิชาความรู้ จนต่อมาพระ อินทร์ต้องแปลงร่างมาตีคลีเพื่อ ช่วยให้เจ้าเงาะได้ถอดรูปให้ทุก คนได้เห็นรูปทองในที่สุด ดังนั้น สาวๆที่มีสามีขี้ริ้วจึงมักถูกว่าเป็น นางรจนาควงเจ้าเงาะ

นางจันทร์สุดา นางจันท์สุดา เป็นราชธิดาท้าวพรหมจักรแห ่ง จันทรนคร นอกจากรูปงามแล้วยังผมหอมอีกด้วย นางมี ชีวิตอยู่เป็นสุขจนกระทั่งวันหนึ่งบ้านเมืองก็เกิดอาเพศ มี นกอินทรียักษ์บินมาโฉบเอาผู้คนไปกินจนเกือบหมด เมือง ด้านท้าวพรหมจักรที่ทรงอับจนหนทาง ด้วยความ เป็นห่วงธิดา จึงสั่งให้สร้างกลองใหญ่ขึ้นใบหนึ่ง แล้ว ซ่อนนางจันท์สุดาไว้ในนั้นวันหนึ่ง คาวีชายหนุ่มรูปงามเดิมเป็นลูกโค แต่พระฤาษีชุบชีวิตให้เป็นมนุษย์ เดินทางมาถึงจันทรนครเห็นปราสาท ราชวังรกร้างก็สงสัย จึงเข้าไป ตรวจตราภายใน จนพบซากโครง กระดูกมนุษย์กระจายเกลื่อน และพบกลองใบใหญ่ผิดปรกติ อยู่ใบหนึ่ง แต่เมื่อลองตี กลองดังกล่าวดูกลับไม่มีเสียง ดังออกมา คาวีที่สงสัยจึงใช้ พระขรรค์ประจำตัวซึ่งพระฤาษี ถอดดวงใจคาวีซ่อนไว้ ในนั้นแหวกหน้า กลองออกจนพบนางจันทร์สุดา

นางบุษบา นางบุษบา เป็นธิดาของท้าวดาหาและประ ไหมสุหรีดาหราวาตี แห่งกรุงดาหา เมื่อตอน ประสูติมีเหตุอัศจรรย์คือ มีกลิ่นหอมตลบอบอวล ไปทั่วทั้งวัง ดนตรี แตรสังข์ก็ดังขึ้นเองโดยไม่มี ผู้บรรเลง และเมื่อประสูติได้ไม่นาน ท้าวกุเรปันก็ขอตุนาหงันให้กับอิเหนา ทั้งนี้ นางบุษบาเป็นหญิงที่งามล ้าเลิศ กว ่านางใดในแผ ่นดินชวากิริยามา รยาท เรียบร้อยคารมคมคาย เฉลียวฉลาด ทันคนใจกว้างและมีเหตุผล จึงทำให้ อิเหนารักใคร่หลงใหลนางยิ่งกว่าหญิงใด ทว่า นางถูกเทวดาบรรพบุรุษของวงค์ อสัญแดหวา คือ องค์ปะตาระกาหลา บันดาลให้ลมพายุหอบไป ทำให้ นางต้องพลัดพรากจากอิเหนาเป็น เวลาหลายปีกว่าจะได้พบอิเหนาและ วิวาห์กัน โดยนางได้ตำแหน่ง เป็นประไหมสุหรี

นางเมรี “เมรี” นางเอกผู้มีชีวิตรัก อันแสนเศร้า นางเป็นลูกเลี้ยง ของนางยักษ์ “สันทมาร” ผู้ แปลงกายเป็นหญิงสาวสวยเพื่อ เปิดศึกแย่งพระสวามีของบรรดา นางสิบสองที่เคยท รยศนาง กระทั่งพระรถเสนลูกชายของนาง สิบสองได้รับมอบหมายจากนาง ยักษ์สันทมารให้นำสาล์นมาให้ เมรี โดยในนั้นระบุว่าเมื่อพระรถ ไปถึงเมื่อไรให้ฆ่าเสีย แต่ด้วย พระรถยังทำบุญมาดี พระฤาษีจึง แปลงสาล์นปลิดชีพให้กลายเป็น คำสั่งวิวาห์ นางเมรีจึงเข้าพิธี เษกสมรสกับพระรถอย ่างผูก สมัครรักใคร่

นางโมรา นางโมรา เป็นชื่อของนางใน วรรณคดีเรื่อง”จันทโครพ “ ที่นอกใจ สามี เป็นเหตุให้จันทโครพตาย เรื่องมี อยู่ว่าจันทโครพได้ไปศึกษาเล่าเรียน อยู ่กับพระฤษีตนหนึ่งจนสำเร็จวิชา อาจารย์เลยให้ผอบทอง ซึ่งมีสาวสวยอยู่ ข้างในนั้นคือ นางโมรา โดยพระฤษี กำชับนักหนาว่า อย่าเพิ่งเปิดผอบระหว่าง ทาง แต่ความที่อยากรู้ว่ามีอะไรอยู่ใน นั้น ทำให้จันทโครพตัดสินใจเปิดออก ดู เมื่อเห็นนางโมราก็หลงรักทันที และ ได้นางเป็นชายาที่กลางป่านั่นเอง แต่ ขณะที่ทั้งคู่เดินทางกลับเมือง ก็ไปเจอ โจรป่าเข้าเลยถูกปล้น โดยโจรหวังจะชิง นางโมราไปด้วย จึงเกิดการต่อสู้กันขึ้น ท้ายที่สุด พระขรรค์หลุดออกไป จันท โครพตะโกนให้นางส่งพระขรรค์ให้ แต่ นางกลับส่งให้โจรเอามาฆ่าจันทโครพ ตาย ส่วนโจรได้นางโมราไปแล้วก็เกิด ไม่แน่ใจ กลัวถูกทรยศเหมือนจันทโค รพ เลยแอบหนีนางไป

นางเอื้อย นางเอื้อย เป็นลูกสาวของนายทองกับนาง ขนิษฐา แต่เนื่องจากนายทองผู้เป็นบิดา (บางตำรา ก็ว่าบิดานางเอื้อยชื่อทารกะ) นั้นมีภรรยาน้อยชื่อ กนิษฐี และรักนางกนิษฐีและลูกของนางที่ชื่อ อ้าย กับ อี่ มากกว่านางขนิษฐาและนางเอื้อยผู้เป็น ภรรยาหลวงและลูกสาวคนโต

นางเงือก “นางเงือก” จากวรรณกรรมเรื่อง “พระ อภัยมณี” ของสุนทรภู่ มักมีภาพจำทั้งจาก งานจิตรกรรม หรือแม้กระทั่งรูปปั้นที่อำเภอ แกลง จังหวัดระยอง ในลักษณะครึ่งคนครึ่ง ปลา ท่อนบนเป็นคน ท่อนล่างเป็นปลา คือตั้งแต่เอวลงมามีหางอย่างปลา ไม่มีขา แต่ความจริงนั้น นางเงือก มีขาอย่างคน และก็มีหางอย่างปลา ด้วยในตอนที่นางผีเสื้อสมุทรตาม พระอภัยมณีที่เงือกสามพ่อแม่ลูก พาหนีไปนั้น นางผีเสื้อสมุทรตามไ ปจวนทันและจับเงือกสองตายาย ได้ แต่ทั้งคู่ก็หลอกลวงนาง ผีเสื้อสมุทรให้ห่างจาก พระอภัยมณีออกไปทุกขณะ

พระเพื่อน ตำนานรักพระลอ ความว่า เดิมเจ้าราชวงศ์แมน สรวงกับเจ้าราชวงศ์สรองเป็นปรปักษ์ต่อกัน แต่ โอรสและธิดาของ 2 เมืองนี้เกิดรักกันและยอม ตายด้วยกัน ฝ่ายชายคือพระลอเป็นกษัตริย์แห่ง เมืองแมนสรวง มีพระชายาชื่อนางลักษณวดี พระลอเป็นหนุ่ม รูปงามมากเป็นที่เลื่องลือไปทั่ว จนทำให้พระเพื่อนพระแพงเกิดความรักและ ปรารถนาที่จะได้พระลอมาเป็นสวามี พี่เลี้ยงของ พระเพื่อนพระแพง ชื่อนางรื่นนางโรย ได้ออก อุบายส่งคนไปขับซอยอโฉมพระเพื่อนพระแพง ให้พระลอฟังและให้ปู่เจ้าสมิงพรายทำเสน่ห์ให้ พระลอเกิดความรักหลงไหลคิดเสด็จไปหานาง ฝ่ายพระนางบุญเหลือชนนีของพระลอทราบ จึง หาหมอแก้เสน่ห์ได้ แต่ปู่เจ้า สมิงพรายได้เสก สลาเหิน(หมากเหิน) มาให้พระลอเสวยในตอน หลังอีก ถึงกับหลงไหลธิดาทั้งสองมากขึ้น จึงทูล ลาชนนีและพระนางลักษณวดีไปยังเมืองสร อง พร้อมกับนายแก้วนายขวัญพี่เลี้ยง เมื่อมาถึง แม่น ้ากาหลงได้เสี่ยงทายกับแม่น ้า แม่น ้ากลับ วนและเป็นสีเลือด ซึ่งทายว่าไม่ดี แต่พระลอก็ ยังติดตามไก่ที่ปู่เจ้าสมิงพรายเสกมนต์ล่อพระลอ ให้หลง เข้าไปในสวนหลวง แล้วแอบได้ พระธิดาทั้งสองเป็นชายา นายแก้วนายขวัญก็ได้ กับนางรื่นนางโรยพี่เลี้ยง

พระแพง ตำนานรักพระลอ ความว่า เดิมเจ้าราชวงศ์แมน สรวงกับเจ้าราชวงศ์สรองเป็นปรปักษ์ต่อกัน แต่ โอรสและธิดาของ 2 เมืองนี้เกิดรักกันและยอม ตายด้วยกัน ฝ่ายชายคือพระลอเป็นกษัตริย์แห่ง เมืองแมนสรวง มีพระชายาชื่อนางลักษณวดี พระลอเป็นหนุ่ม รูปงามมากเป็นที่เลื่องลือไปทั่ว จนทำให้พระเพื่อนพระแพงเกิดความรักและ ปรารถนาที่จะได้พระลอมาเป็นสวามี พี่เลี้ยงของ พระเพื่อนพระแพง ชื่อนางรื่นนางโรย ได้ออก อุบายส่งคนไปขับซอยอโฉมพระเพื่อนพระแพง ให้พระลอฟังและให้ปู่เจ้าสมิงพรายทำเสน่ห์ให้ พระลอเกิดความรักหลงไหลคิดเสด็จไปหานาง ฝ่ายพระนางบุญเหลือชนนีของพระลอทราบ จึง หาหมอแก้เสน่ห์ได้ แต่ปู่เจ้า สมิงพรายได้เสก สลาเหิน(หมากเหิน) มาให้พระลอเสวยในตอน หลังอีก ถึงกับหลงไหลธิดาทั้งสองมากขึ้น จึงทูล ลาชนนีและพระนางลักษณวดีไปยังเมืองสร อง พร้อมกับนายแก้วนายขวัญพี่เลี้ยง เมื่อมาถึง แม่น ้ากาหลงได้เสี่ยงทายกับแม่น ้า แม่น ้ากลับ วนและเป็นสีเลือด ซึ่งทายว่าไม่ดี แต่พระลอก็ ยังติดตามไก่ที่ปู่เจ้าสมิงพรายเสกมนต์ล่อพระลอ ให้หลง เข้าไปในสวนหลวง แล้วแอบได้ พระธิดาทั้งสองเป็นชายา นายแก้วนายขวัญก็ได้ กับนางรื่นนางโรยพี่เลี้ยง